[1368/02/24][30/4/1769/8250][دستورالعمل] *دستورالعمل محاسبه و مطالبه مالیات حقوق

تاریخ سند: 1368/02/24
شماره سند: 30/4/1769/8250
وضعیت سند: –

*دستورالعمل محاسبه و مطالبه مالیات حقوق

اداره کل نظر باینکه با شروع اجرای قانون جدید مالیاتهای مستقیم مصوب 3-12-1366 مجلس شورای اسلامی بلحاظ تغییرات حاصله در احکام مربوط به مالیات حقوق نسبت به قانون گذشته، تا بحال مسائل متعددی مطرح گردیده، اینک بمنظور ایجاد هماهنگی در اجرای فصل سوم از باب سوم قانون یادشده و رفع ابهام راجع به عمده مواردی که تا بحال مورد سوال بوده، توجه مسئولین را به نکات زیرین معطوف و مقرر می‌دارد مفاد این دستورالعمل را دقیقاً رعایت نمایند.

1- باستناد ماده 48 و تبصره آن، درآمد حقوق سالانه تا میزان 720000 ریال از یک یا چند منبع از پرداخت مالیات معاف می‌باشد و چنانچه حقوق از وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و مؤسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها و یا از محل اعتبارات دولتی دریافت شود (اعم از اینکه حقوق بگیر زن باشد یا مرد)، به شرط داشتن افراد تحت تکفل معافیت به 840000 ریال افزایش می‌یابد و مازاد آن برابر ماده 85 با نرخ مقرر در ماده 131 مشمول مالیات خواهد بود. در این خصوص موارد زیر را متذکر می‌گردد:

الف- معافیت تا میزان 840000 ریال منحصر به مواردی است که مستخدم حسب تعریف ماده 82 مشاغل در وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و مؤسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها بوده و یا شاغل در مؤسساتی باشد که این مؤسسات از اعتبارات دولتی استفاده نموده و حقوق کارکنان خود را از محل اعتبارات مزبور پرداخت می‌نمایند.

ب- راجع به افراد تحت تکفل، عیال دائم و فرزندان صغیر بدون نیاز به تحقیق درباره اشتغال یا درآمد یا دارایی آنان به عنوان افراد تحت تکفل حقوق‌بگیر مورد قبول است و در این خصوص ارائه شناسنامه خود و بستگان یاد شده، کفایت امر را از جهت اثبات موضوع خواهد نمود. درباره سایر ارقاب، ضمن تعیین نسبت آنان با حقوق‌بگیر، موضوع تکفل با رعایت مفاد ماده 1197 قانون مدنی و سایر احکام فصل اول کتاب نهم قانون مذکور مورد قبول قرار خواهد گرفت، بعلاوه گواهی یا حکم مراجع صالحه دایر بر الزام به کفالت پذیرفته خواهد شد.

2- برابر ماده 85 که پرداخت‌کنندگان حقوق هنگام هر پرداخت یا تخصیص آن مکلفند مالیات متعلق را با رعایت معافیت‌های مقرر کسر و ظرف سی روز ضمن تسلیم فهرستی متضمن نام و نشانی دریافت‌کنندگان حقوق و میزان آن به حوزه مالیاتی محل پرداخت و در ماه‌های بعد فقط تغییرات را صورت دهند. در اجرای ماده لازم است بشرح زیر نحوه محاسبه مالیات، تسلیم فهرست حقوق‌بگیران و واریز مالیات و مطالبه به موقع مالیات و جرائم از پرداخت‌کنندگان حقوق که به وظایف قانونی عمل نمی‌نمایند مورد توجه دقیق واقع و هماهنگی‌های لازم در همه حوزه‌های مالیاتی برقرار گردد.

الف- نحوه محاسبه مالیات

فرض می‌شود حقوق ماهانه شخصی که مستخدم یک موسسه خصوصی است مبلغ یکصد هزار ریال است. چنانچه نامبرده در فروردین ماه سال 1368 منحصراً همان یکصد هزار ریال را دریافت نماید، نحوه محاسبه مالیات حقوق به ترتیب زیر خواهد بود:

حقوق سالانه با فرض ثابت بودن حقوق ماهانه
1200000 ریال = 12 × 100000

درآمد حقوق مشمول مالیات:
480000 ریال = 720000 – 1200000

محاسبه مالیاتی طبق نرخ موضوع ماده 131:
24000 = 12% × 200000
28000 = 14% × 200000
12800 = 16% × 80000
64800 = مالیات سالانه با فرض ثابت بودن حقوق

مالیات حقوق قابل کسر از حقوق فروردین ماه:
5400 = 12 : 64800 ریال

در این فرض مستخدم مزبور تا مرداد ماه حقوق ثابت ماهانه را دریافت می‌نماید که طرز محاسبه نیز طبعاً در آن ماه‌ها تغییری نخواهد داشت.

حال در شهریورماه به نامبرده مبلغ سیصد هزار ریال بعنوان پاداش پرداخت می‌شود. در این صورت محاسبه مالیات پاداش به شکل زیر انجام خواهد شد:

220000 ریال از پاداش دریافتی مشمول نرخ 16%
80000 ریال باقی‌مانده مشمول نرخ 18%

بنابراین:
35200 = 16% × 220000
14340 = 18% × 80000
49600 ریال = مالیات پاداش

حال اگر در آذرماه آن سال علاوه بر حقوق اصلی مبلغ 200000 ریال بابت مجموع اضافه‌کار مدّت گذشته برای وی تخصیص یابد، این مبلغ با مقایسه جداول محاسبه بالا و جدول نرخ موضوع ماده 131 مشمول نرخ 18% واقع و مالیات متعلق به اضافه‌کار مزبور 36000 ریال تعیین می‌گردد.

چنانچه حقوق کارمند در ضمن سال تغییر نماید و یا اینکه کارمند در بین سال استخدام شود یا خدمت وی در طی سال خاتمه یابد، مالیات حقوق در این قبیل موارد بشرح زیر محاسبه خواهد شد.

الف :1- چنانچه حقوق کارمند در ضمن سال تغییر نماید برای محاسبه مالیات حقوق بایستی حقوق جدید (حقوق ماهی که تغییر یافته است) را دوازده برابر نموده و بر مأخذ آن میزان مالیات محاسبه و یک دوازدهم آن را بعنوان مالیات ماه مربوط و ماه‌های بعد تا آخر سال در صورتی که تغییرات جدیدی پیش نیاید کسر نمود.

الف : 2 – در صورتی که کارمند در ضمن سال استخدام گردد، درآمد مشمول مالیات حقوق بایستی بر اساس درآمد سالانه (دوازده برابر حقوق ماه اول) محاسبه و پس از تعیین مالیات سالانه، یک دوازدهم آن از تاریخ شروع به کار تا آخر سال در صورتی که در مدت مزبور حقوق تغییر ننماید بعنوان مالیات ماهانه کسر و واریز گردد.

الف 3 – در صورتی که کارمند در ضمن سال بازنشسته یا بازخرید یا اخراج و یا بنا به عللی ترک خدمت نماید، کارفرما مکلف است صرف‌نظر از مدت کارکرد، مالیات حقوق را بر اساس درآمد سالانه به شرح بندهای فوق محاسبه و ماهانه تا آخرین تاریخ اشتغال کسر نماید. البته ممکن است در هریک از سه حالت فوق درآمد مشمول مالیات که مأخذ محاسبه مالیات قرار می‌گیرد بیشتر از درآمد واقعی سالانه بوده و یا حقوق‌بگیر به طور کامل از بخشودگی مقرر سالانه استفاده ننموده باشد و در نتیجه به سبب اعمال نرخ مالیاتی بالاتر یا اصولاً نرسیدن درآمد واقعی سالانه به حد نصاب بخشودگی، مالیات اضافی پرداخت گردد که در این قبیل موارد، اضافه پرداختی طبق مقررات ماده 87 قانون مالیات‌های مستقیم قابل استرداد می‌باشد.

ب – پرداخت‌کنندگان حقوق علاوه بر کسر و پرداخت مالیات حقوق کارکنان خود مکلفند نام و نشانی آنها و میزان پرداخت را نیز به حوزه مالیاتی ارسال دارند. در این خصوص ذکر چند نکته ضروری به نظر می‌رسد:

ب 1 – تعیین حوزه مالیاتی برای تسلیم فهرست و پرداخت مالیات در پاره‌ای موارد که شرکت یا مؤسسه پرداخت‌کننده حقوق دارای کارگاه یا شعب در نقاط مختلف است، مواجه با اشکال و نهایتاً مورد سؤال واقع می‌شود. از جهت رفع این اشکال یادآور می‌گردد که اصولاً محل پرداخت یا تخصیص ملاک عمل می‌باشد. بعنوان مثال اگر محل ثبت شده شرکتی در شهر “الف” بوده، این شرکت کارگاهی نیز در شهر “ب” دایر نموده باشد، در صورتی که حقوق کارکنان کارگاه در مرکز شرکت به حساب آنها واریز گردد، حوزه صالح شهر “الف” خواهد بود و چنانچه حقوق کارکنان توسط مسئولین کارگاه در محل کار پرداخت شود، حوزه مالیاتی شهر “ب” خواهد بود. ضمناً در این قبیل موارد حوزه‌های مالیاتی مذکور عندالاقتضاء با مکاتبه و تبادل اطلاعات، اشکالات احتمالی را رفع و تعیین تکلیف خواهند نمود.

ب 2 – حوزه‌های مالیاتی مکلفند اولاً نمونه اوراق مربوط به این امر را در اختیار پرداخت‌کنندگان حقوق قرار دهند تا مشخصات حقوق‌بگیران و تغییرات را طبق فرم‌ها صورت دهند، ثانیاً دفتر جز و جمع حقوق تنظیم و وضعیت هر یک از پرونده‌های مالیات حقوق را در صفحاتی که برای هر پرونده اختصاص خواهند داد منعکس و راجع به تاریخ و میزان حقوق پرداختی تحقیق نمایند و اگر خلافی در کسر و واریز مالیات یا ارسال فهرست یا درج ناقص مشخصات حقوق‌بگیران مشاهده شد یا بطور کلی از انجام تکلیف قانونی خودداری گردید، حوزه‌های مالیاتی باید پس از سپری شدن ۳۰ روز مقرر نسبت به مطالبه مالیات و جرائم متعلق طبق مواد 90، 197، 199 و سایر احکام قانون مالیات‌های مستقیم اقدام نمایند.

3 – مقررات موضوع ماده 86 مربوط به مواردی است که مستخدم با حفظ رابطه استخدامی با سازمان متبوع موقتاً تمام وقت یا پاره وقت مأمور خدمت در سازمان یا واحد سازمانی دیگر می‌شود. در این صورت اگر مازاد بر مزد و حقوق اصلی مبلغی بابت اشتغال در محل مأموریت دریافت کند، مشمول مالیات به نرخ ۱۰٪ خواهد بود. اما اگر پرداخت کلیه حقوق و فوق‌العاده‌ها توسط کارفرمای محل مأموریت صورت پذیرد، نرخ ۱۰٪ جاری نبوده و مالیات برابر ماده 85 محاسبه می‌گردد.

4 – ماموران تشخیص در اجرای ماده 90 مکلفند با کسب اطلاعات دقیق و مستند، مالیات و جرائم متعلق را تعیین و مطالبه نمایند و با توجه به اینکه مالیات مذکور در صورت عدم اعتراض کتبی ظرف سی روز قطعی می‌گردد، باید در ابلاغ برگ مطالبه، مقررات ابلاغ را به دقت رعایت نمایند و حتی‌الامکان از ابلاغ طبق تبصره ماده 203 احتراز جویند مگر آنکه ابلاغ عادی میسر نشود.

5 – منظور از «مزایای ارزی و اشتغال مأمورین در خارج از کشور» مذکور در بند 6 ماده 91، بطور کلی وجوهی است که علاوه بر حقوق و فوق‌العاده‌های داخل، به ارز یا ریال صرفاً بابت اشتغال یا مأموریت در خارج از کشور پرداخت می‌گردد.

6 – درباره بند 13 ماده 91 تأکید می‌گردد که عبارت «اضافه‌کار» متضمن حکم عام و مطلق نیست بلکه منظور اضافه‌کار پرداختی به پزشکان، دندان‌پزشکان، پیراپزشکان، دامپزشکان و دکترهای داروساز است و ذکر عبارت مترادف «حق‌الزحمه کار اضافی» دلیل بر تعمیم نرخ ۱۰٪ به اضافه‌کار همه حقوق‌بگیران نمی‌باشد.

7 – بخشودگی موضوع ماده 91 برای تمامی افراد شاغل در روستاها و همچنین نقاط محروم و دورافتاده کشور که طبق لیست وزارت برنامه و بودجه مشخص می‌گردد، به میزان ۵۰٪ می‌باشد و این میزان نسبت به نقاط مختلف متفاوت نخواهد بود.

محمد جواد ایروانی
وزیر امور اقتصادی و دارایی از طرف حسینی