نحوه انتخاب مودیان برای حسابرسی پرونده­های مالیاتی عملکرد سال 1398 اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که شروع سال مالی آنها بعد از تاریخ 1397/05/27 می­باشد

مشخصات دستورالعمل

• نوع: دستورالعمل
• شماره: 200/99/508
• تاریخ صدور: 1399/03/07
• مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

مقدمه و بند 1

نظر به اهمیت اجرای دقیق­تر مفاد ماده (97) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، به منظور انتخاب مودیان برای حسابرسی مالیاتی عملکرد سال 1398 اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که سال مالی آنها از 1397/05/27 به بعد شروع شده است، به شرح ذیل مقرر می­دارد:

بند 1

1. با عنایت به مفاد ماده (3) آیین­نامه اجرایی تبصره (3) ماده (169) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، نظر به این­که شناسایی و ثبت­نام اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل در نظام مالیاتی وابسته به مکان فعالیت و هویت صاحب یا صاحبان فعالیت شغلی می­باشد، لذا مودیانی که تا پایان سال 1397 به دلایلی از جمله واگذاری محل فعالیت، اعلام تعطیلی کسب وکار (تعلیق دائم یا موقت فعالیت)، تخریب محل فعالیت و فوت مودی که منتج به غیرفعال شدن کد رهگیری ثبت­نام آنها شده است، الزامی به تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای عملکرد سال 1398 ندارند.

بنا بر این، مأموران مالیاتی حوزه کاری شناسایی و ثبت­نام مودیان، فهرست این قبیل مودیان منضم به کد رهگیری ثبت­نام آنها را با رعایت مقررات حداکثر تا تاریخ 1399/05/25 در سامانه مدیریت اطلاعات ثبت نام درج و مودی را غیر فعال نمایند.

همچنین معاونت فناوری­های مالیاتی ضمن اتخاذ تدابیر لازم، مودیان مذکور را از فهرست مودیان مشمول تولید اظهارنامه برآوردی برای عملکرد سال 1398 خارج می نماید.

در اجرای حکم مذکور در صدر این بند، صاحبان مشاغلی که در طی سال 1398 اقدام به تغییر محل فعالیت خود نموده­اند، مکلف به ثبت نام جدید برای محل فعالیت جدید بوده و برای عملکرد سال 1398 مکلف به ارائه اظهارنامه مجزا، حسب مورد برای هریک از فعالیت­های خود در مکان­های مجزا و به نسبت مدت اشتغال در هر محل، خواهند بود.

بدیهی است که این حکم در خصوص مودیان موضوع تبصره­های (1) و (3) ماده (3) آیین­نامه مزبور جاری نمی­باشد.

بند 2

2. با عنایت به تصریح قانون­گذار مبنی بر تکلیف سازمان به تهیه اظهارنامه مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی مکتسبه از طرح جامع مالیاتی برای مودیانی که از ارائه اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر قانونی و مطابق مقررات اجتناب نموده­اند، با استناد به ماده (22) آیین­نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، لازم است مأموران مالیاتی حوزه کاری شناسایی و ثبت­نام مودیان با استناد به مواد (18) الی (20) آیین­نامه مذکور، حداکثر تا تاریخ 1399/05/25 نسبت به شناسایی و ثبت­نام اشخاصی که لغایت پایان سال 1398 بر اساس اطلاعات موجود در سامانه­های اطلاعاتی سازمان و یا اطلاعات مکتوب واصله به ادارات مالیاتی، دارای فعالیت بوده لیکن در نظام مالیاتی کشور فاقد ثبت­نام می­باشند، در سامانه مدیریت اطلاعات ثبت نام اقدام نمایند.

همچنین مأموران مالیاتی حوزه کاری مذکور موظفند آن بخش از مودیانی که در سامانه­های تک منبعی سازمان دارای سابقه بوده­ و در سال 1398 دارای فعالیت بوده­اند، لیکن به هر دلیلی تاکنون در سامانه­ مدیریت اطلاعات ثبت نام، ثبت نام نشده­اند را در سامانه ­مذکور ثبت­نام نمایند.

معاونت فناوری­های مالیاتی نیز موظف است بستر لازم به منظور یکپارچگی سامانه ثبت نام را ایجاد و با همکاری ادارات کل امور مالیاتی نسبت به اصلاح اطلاعات ثبت نام مودیان در سایر سامانه­های سازمان اقدام نمایند.

بدیهی است در فرآیند تکمیل ثبت­نام مودیان در سامانه­های نوین مالیاتی (حداکثر تا پایان خرداد ماه سال 1399)، وضعیت الزام به تسلیم انواع اظهارنامه­های مالیاتی مودیان موضوع قانون مالیات­های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده، می­بایستی توسط مأموران مالیاتی و معاونت فناوری­های مالیاتی، حسب مورد اعمال شود.

مدیران کل امور مالیاتی ضمن نظارت دقیق بر اجرای صحیح فرآیندهای موضوع بندهای (1) و (2) این دستورالعمل موظف می­باشند تأییدیه اتمام فرآیندهای مذکور را به صورت مکتوب و در بازه زمانی تعیین شده به معاونت فناوری­های مالیاتی اعلام نمایند.

بند 3

3. با توجه به عدم تسری حکم ماده (97) قانون مالیات­های مستقیم نسبت به مالیات بر ارزش افزوده، معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است حداکثر ظرف یک­ماه پس از سررسید انقضا یا مهلت اعلامی طی بخشنامه­های سازمان، اقدامات لازم به منظور بارگذاری اظهارنامه­های مالیات بر ارزش افزوده دوره­های عملکرد سال 1398 ارائه شده توسط مودیان را به نحوی فراهم نماید که امکان انجام فرآیند حسابرسی پرونده­های مالیات بر ارزش افزوده با اولویت پرونده­های مالیاتی صادرکنندگان از ابتدای تیرماه سال جاری توسط ادارات امور مالیاتی فراهم شود.

بند 4

4. معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است حداکثر ظرف مدت 45 روز پس از دریافت تأییدیه موضوع بند (2) این دستورالعمل، ترتیبات لازم به منظور تولید اظهارنامه برآوردی و صدور اوراق تشخیص مالیات برآوردی مبتنی بر الگوها و قواعد ارائه شده از سوی معاونت حقوقی و فنی مالیاتی را به صورت سیستمی برای آن­ دسته از مودیانی که تا موعد مقرر قانونی نسبت به تسلیم اظهارنامه مالیاتی اقدام نمی­نمایند، در سامانه­های نوین مالیاتی به عمل آورد.

ادارات کل امور مالیاتی مکلف خواهند بود اوراق تشخیص مالیات صادره در اجرای این بند را حداکثر ظرف یک ماه پس از صدور به مودیان ذی­ربط ابلاغ نمایند (به استثنای اوراقی که در راستای ابلاغ الکترونیکی، مستقیما از طریق معاونت فناوری­های مالیاتی بصورت الکترونیکی ابلاغ می­شوند).

بدیهی است در صورتی که امکان تولید اظهارنامه برآوردی و صدور برگ تشخیص مالیات متعلق، به صورت سیستمی برای هر یک از مودیان موضوع این بند میسر نشود، معاونت فناوری­های مالیاتی ظرف مدت تعیین شده مذکور موظف است تمهیدات سیستمی لازم به منظور اجرای فرآیند حسابرسی مالیاتی برای این قبیل مودیان توسط مأموران مالیاتی حوزه کاری حسابرسی را فراهم نماید.

معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است بر نحوه اجرای این بند نظارت کامل را به عمل آورده و گزارش روند پیشرفت اقدامات را به شورای معاونان سازمان ارائه نماید.

بند 5

5. معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است بر اساس معیارهای ریسک منتخب سازمان که از مدل و مجموعه معیارهای ریسک تأیید و ابلاغ شده توسط معاونت حقوقی و فنی مالیاتی تعیین خواهند شد، سامانه سنجش ریسک مودیان را فعال نموده و رتبه ریسک مودیان اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل که در مهلت مقرر نسبت به ارائه اظهارنامه مالیاتی خود اقدام نموده­اند را حداکثر ظرف مهلت (45) روز پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی هر منبع تعیین و گزارش آماری آن را به صورت محرمانه به معاونت درآمدهای مالیاتی ارسال نماید.

بند 6

6. معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است در اجرای مفاد ماده (97) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، حداکثر ظرف (15) روز از سررسید تسلیم اظهارنامه مالیاتی هر منبع، فهرست مودیانی که فارغ از رتبه ریسک احرازی برای حسابرسی مالیاتی انتخاب می­شوند را به معاونت فناوری­های مالیاتی اعلام نماید.

معاونت فناوری­های مالیاتی نیز موظف است برای انجام فرآیند حسابرسی مالیاتی، حداکثر ظرف (15) روز پس از دریافت فهرست مذکور، نسبت به بارگذاری اظهارنامه­های مالیاتی مودیان موضوع این فهرست به منظور انجام فرآیند حسابرسی توسط مأموران مالیاتی ذی­صلاح اقدام کند و مراتب را با ذکر مشخصات هویتی مودیان به ادارات کل امور مالیاتی ذی­ربط اعلام نماید.

همچنین، معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است حداکثر ظرف مهلت (15) روز پس از دریافت گزارش موضوع بند (5) این دستورالعمل، نسبت به ارائه پیشنهاد محدوده درجه ریسک هر یک از طبقات رتبه‌بندی ریسک مودیان (ریسک بالا، ریسک متوسط و ریسک پایین) به همراه تعداد مودیان مشمول هر یک از طبقات مذکور به تفکیک اشخاص حقوقی و اشخاص حقیقی صاحبان مشاغل (برای هر اداره کل به تفکیک) به شورای معاونان سازمان اقدام نماید و حداکثر ظرف مدت (7) روز پس از دریافت مصوبه شورای معاونان سازمان در خصوص تعیین محدوده رتبه‌بندی ریسک مودیان، آن را به معاونت فناوری­های مالیاتی اعلام نماید.

بند 7

7. معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است حداکثر ظرف (10) روز پس از دریافت محدوده مصوب رتبه­بندی ریسک مودیان موضوع بند (6) این دستورالعمل، نسبت به اعمال آن در سامانه­های نوین سازمان اقدام نماید تا مودیان مشمول حسابرسی مالیاتی به طور مستقیم و خودکار در انباره حسابرسی ادارات امور مالیاتی ذی­ربط قرار گیرند.

علاوه بر مودیانی که به طور سیستمی و بر اساس محدوده رتبه­بندی ریسک تعیین شده، برای حسابرسی مالیاتی انتخاب شده­اند، به منظور اجرای کامل حکم ماده (97) قانون مالیات ­های مستقیم اصلاحی و تعیین میزان روایی و اعتبار عملکرد سامانه تعیین رتبه ریسک مودیان و انجام تنظیمات و تغییرات لازم برای تکامل تدریجی این سامانه، معاونت درآمدهای مالیاتی موظف است حداکثر ظرف یک ماه، فهرستی از مودیان مالیاتی هر اداره کل امور مالیاتی که به دلیل رتبه ریسک پایین برای حسابرسی انتخاب نشده­اند (حداکثر تا سقف پنج درصد مودیان کم ریسک)، را به صورت نمونه تصادفی یا انتخابی و مبتنی بر موضوع فعالیت، تهیه و به معاونت فناوری­های مالیاتی اعلام نماید.

معاونت فناوری­های مالیاتی نیز موظف است در بازه زمانی مقرر اقدام لازم برای قرار دادن مودیان موضوع این فهرست در انباره حسابرسی اداره امور مالیاتی ذی­ربط را انجام دهد.

گزارش نتایج حاصل از حسابرسی تمامی مودیان به همراه میزان مالیات­های ابرازی و قطعی شده، به عنوان بازخورد کنترلی عملکرد سامانه سنجش ریسک در اختیار معاونت حقوقی و فنی مالیاتی قرار خواهد گرفت.

بند 8

8. در اجرای مفاد ماده (24) آیین­نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است ترتیبی اتخاذ نماید که از ابتدای دی ماه سال جاری، اوراق قطعی مالیات عملکرد سال 1398 مودیانی که برای حسابرسی مالیاتی انتخاب نشده­اند (مودیان با رتبه ریسک پایین) توسط سامانه­های نوین سازمان به صورت سیستمی و بر اساس درآمد مشمول مالیات و مالیات ابرازی در اظهارنامه مالیاتی تسلیمی و حسب مورد با اعمال جرایم دیرکرد پرداخت مالیات، صادر شود.

در اجرای این بند، رسیدگی به مالیات حقوق و سایر مالیات­های تکلیفی و نحوه اجرای مقررات ماده (169) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 مودیانی که برای حسابرسی مالیاتی انتخاب نمی­شوند، فاقد موضوعیت می­باشد.

این موضوع در خصوص آن بخش از مودیان مالیاتی که به صورت مستند و یا بر اساس گزارش­های دریافتی از سامانه­های مالیات حقوق، مالیات­های تکلیفی و معاملات فصلی، **عدم انجام تکالیف مقرر توسط ایشان محرز می­شود، نافذ نبوده و مسئول حوزه کاری حسابرسی موظف است

مطابق تبصره (1) ماده (24) آیین­ نامه موضوع ماده (219) قانون مالیات­های مستقیم اقدام به انتخاب این مودیان برای حسابرسی مالیاتی همان منبع نماید**.

این حکم در مورد مودیانی که به صورت سیستمی برای حسابرسی مالیاتی انتخاب نشده‌اند ولی بر اساس اطلاعات متقن و مستند، لزوم حسابرسی آن‌ها مورد قبول مسئول حوزه کاری حسابرسی قرار می‌گیرد نیز لازم‌الاجرا است.

معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است تمهیدات سیستمی لازم برای اجرای فرآیندهای فوق را فراهم نماید.

مأموران مالیاتی حوزه کاری خدمات مودیان برای انجام وظایف محوله در اجرای مفاد ماده (40) آیین­نامه موضوع ماده (219) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 و به منظور بهره‌مندی مودیان از مزایا و مشوق‌های قانونی، موظفند کلیه اوراق قطعی مالیات را حداکثر ظرف دو ماه پس از صدور اوراق قطعی مالیاتی به مودیان ذی‌ربط ابلاغ نمایند (به استثنای اوراقی که در راستای ابلاغ الکترونیکی، مستقیماً توسط معاونت فناوری­های مالیاتی به صورت الکترونیکی ابلاغ می‌شوند).

بند 9

9. نظر به اجرای صحیح مفاد ماده (97) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 برای کلیه اظهارنامه­های مالیاتی که در اجرای مفاد بندهای (4)، (6)، (7) و (8) این دستورالعمل برای حسابرسی مالیاتی انتخاب می­شوند، ضمن تأکید بر الزام رعایت ترتیبات حسابرسی مالیاتی موضوع ماده (41) آیین­نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31 برای کلیه حسابرسان مالیاتی و اعضای هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، با توجه به مفاد دستورالعمل شماره 60694/230/د مورخ 1398/11/26، یادآوری می­شود که در زمان حسابرسی مالیاتی اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل گروه اول، ارجاع پرونده مالیاتی مودیان به هیأت سه نفری حسابرسان موضوع بند (3) ماده (97) قانون مالیات­های مستقیم پیش از اصلاحیه 1394/04/31، موضوعیت نخواهد داشت.

بند 10

10. درباره تسلیم اظهارنامه­ مالیاتی مشارکت­های مدنی، با توجه به تعیین تکلیف نحوه تسلیم اظهارنامه مشارکتی به صورت قهری یا اختیاری در بند (6) ماده (43) آیین­نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات­های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31،

معاونت فناوری­های مالیاتی موظف است در بازه زمانی دریافت اظهارنامه‌های عملکرد سال 1398 صاحبان مشاغل،

با استفاده از ارتباطات وب‌سرویسی با اداره ثبت احوال، از دریافت اظهارنامه‌های مشارکتی قهری که تاریخ فوت یکی از شرکای آن مشارکت قبل از سال 1398 است، جلوگیری کرده و با ثبت پیام خطا در زمان تسلیم اظهارنامه، مودیان را به تسلیم اظهارنامه مشارکت اختیاری هدایت نماید.

بند 11

11. با توجه به بند (7) ماده (43) آیین­نامه اجرایی موضوع ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31،

در صورت فوت مودی دارای پرونده شغلی انفرادی در طی سال، شماره اقتصادی پرونده مالیاتی وی ابطال شده و وراث فقط می‌توانند اظهارنامه و تمامی فرآیندهای مالیاتی مربوط به دوره فعالیت قبل از فوت را انجام دهند.

بر این اساس، معاونت فناوری‌های مالیاتی موظف است در بازه زمانی دریافت اظهارنامه‌های عملکرد سال 1398 صاحبان مشاغل، با ارتباط وب‌سرویسی با اداره ثبت احوال، ترتیبی اتخاذ کند که ضمن ابطال شماره اقتصادی متوفی در تاریخ فوت، به وراث اطلاع‌رسانی لازم برای ثبت نام جدید در نظام مالیاتی به عنوان مشارکت اختیاری و ارائه اظهارنامه مشارکتی برای دوره فعالیت از تاریخ فوت تا پایان سال 1398 همراه با اظهارنامه مالیاتی دوره حیات متوفی انجام شود.