دسته: قانون حمايت از اطفال و نوجوانان

ماده ۱۱– هرگونه معامله راجع به طفل یا نوجوان ممنوع بوده و مرتکب به مجازات‌ حبس درجه پنج قانون مجازات اسلامی محکوم می‌ شود؛ چنانچه این رفتار با هدف فحشاء و هرزه‌ نگاری، بهره‌ کشی اقتصادی، برداشت اعضاء یا جوارح و یا استفاده از طفل و نوجوان در فعالیت‌ های مجرمانه باشد، مرتکب به مجازات حبس درجه چهار قانون مجازات اسلامی محکوم می ‌شود.

تبصره 1 – اشخاصی که واسطه‌ گری در ارتکاب جرم موضوع این ماده را حرفه خود قرار داده باشند، به میانگین حداقل و حداکثر تا حداکثر مجازات مباشر جرم محکوم و در غیر این ‌صورت به مجازات معاون محکوم می‌ شوند.

تبصره 2 – هرگاه کارکنان نهادهای حکومتی مأمور به خدمات عمومی اعم از دولتی و غیردولتی در ارتکاب جرم موضوع این ماده دخالت داشته باشند، علاوه بر مجازات اصلی به محرومیت اجتماعی درجه پنج قانون مجازات اسلامی محکوم می‌ شوند.

ماده ۱۰– هرکس نسبت به طفل یا نوجوان مرتکب آزار یا سوء استفاده جنسی شود، در صورتی که مشمول مجازات حد نباشد با در نظرگرفتن شرایطی مانند وضعیت بزه‌ دیده، شرایط مرتکب و آثار جرم، به ترتیب زیر مجازات می‌ شود:

1 – آزار جنسی تماسی توسط محارم یا با عنف به مجازات حبس درجه پنج قانون مجازات اسلامی؛

2 – سایر آزارهای جنسی تماسی به مجازات حبس درجه شش قانون مجازات اسلامی؛

3 – آزار جنسی غیرتماسی توسط محارم یا با عنف به یکی از مجازات‌ های درجه هفت قانون مجازات اسلامی؛

4 – سایر آزارهای جنسی غیرتماسی به یکی از مجازات‌ های درجه هشت قانون مجازات اسلامی؛

5 – بهره‌ کشی جنسی از طفل و نوجوان از طریق عرضه، در اختیار گرفتن، وادار یا اجیر کردن برای هرزه ‌نگاری یا سوء استفاده جنسی به مجازات حبس درجه پنج قانون مجازات اسلامی؛

6 – در دسترس قرار دادن یا ارائه محتوا یا اثر مستهجن یا مبتذل به طفل یا نوجوان به یک یا چند مجازات درجه هشت قانون مجازات اسلامی؛

7 – استفاده از طفل و نوجوان برای تهیه، تولید، توزیع، تکثیر، نمایش، فروش و نگهداری آثار سمعی و بصری مستهجن یا مبتذل، حسب مورد به میانگین حداقل و حداکثر تا حداکثر مجازات مقرر در قانون مربوط؛

8 – واردات، صادرات، تکثیر، انتشار، عرضه، معامله یا بارگذاری محتوا یا اثر مستهجن یا مبتذل که در آنها از اطفال و نوجوانان بهره‌ گیری شده و یا حمل و نگهداری آنها به یکی از مجازات ‌های درجه شش قانون مجازات اسلامی؛

9 – برقراری ارتباط با طفل و نوجوان در فضای مجازی به ‌منظور هرگونه آزار جنسی یا ارتباط جنسی نامشروع به یکی از مجازات‌ های درجه شش قانون مجازات اسلامی.

ماده ۹– هرگاه در اثر بی ‌توجهی و سهل ‌انگاری اشخاص غیر از والدین نسبت به اطفال و نوجوانان نتایج زیر واقع شود، مقصر علاوه بر پرداخت دیه به‌ شرح زیر مجازات می ‌شود:

الف) فوت طفل یا نوجوان حسب مورد به مجازات حبس درجه پنج قانون مجازات اسلامی؛

ب) فقدان یکی از حواس یا منافع، قطع، نقص یا از کارافتادگی عضو، زوال عقل یا بروز بیماری صعب ‌العلاج یا دائمی جسمی یا روانی و یا ایراد جراحت از نوع جائفه یا بالاتر حسب مورد به مجازات حبس درجه شش قانون مجازات اسلامی؛

پ) نقصان یکی از حواس یا منافع، شکستگی استخوان یا دیگر اعضاء و یا بروز بیماری روانی به مجازات حبس درجه هفت قانون مجازات اسلامی؛

ت) جراحت سر و صورت و یا گردن در صورت عدم شمول هر یک از بندهای (ب) و (پ) به مجازات حبس درجه هشت قانون مجازات اسلامی؛

ث) آزار جنسی ناشی از بی ‌توجهی و سهل ‌انگاری شدید و مستمر حسب مورد به یکی از مجازات‌ های درجه هشت قانون مجازات اسلامی.

تبصره– هرگاه بی‌ توجهی و سهل‌‌ انگاری والدین منجر به نتایج موضوع این ماده شود؛ حسب مورد به مجازات تا حداقل مندرج در بندهای فوق محکوم می‌ شوند، در خصوص بند «ت» این ماده در صورتی والدین مشمول حکم این تبصره می ‌شوند که اقدامات لازم برای جلوگیری از صدمه را انجام نداده باشند و صدمه مستند به آنها باشد.

ماده 8– هر کس با تهدید، ترغیب یا تشویق موجب فرار طفل یا نوجوان از خانه یا مدرسه و یا ترک تحصیل وی شود یا اطفال یا نوجوانان را بدین منظور فریب دهد و یا موجبات آن را تسهیل یا فراهم کند، در صورت فرار یا ترک تحصیل، حسب مورد به یک یا چند مورد از مجازات ‌های درجه شش قانون مجازات اسلامی محکوم می ‌شود و در ‌صورت عدم تحقق فرار یا ترک تحصیل، برای بار اول با اخطار پلیس ویژه اطفال و نوجوانان مواجه و در صورت تکرار به مجازات فوق محکوم می ‌شود.

فصل سوم – جرائم و مجازات‌ ها

ماده ۷– هر یک از والدین، اولیاء یا سرپرستان قانونی طفل و نوجوان و تمام اشخاصی که مسؤولیت نگهداری، مراقبت و تربیت طفل را بر عهده دارند، چنانچه بر خلاف مقررات قانون تأمین وسایل و امکانات تحصیل اطفال و جوانان ایرانی مصوب ۳۰ /۴ /۱۳۵۳ از ثبت ‌نام و فراهم‌ کردن موجبات تحصیل طفل و نوجوان واجد شرایط تحصیل تا پایان دوره متوسطه امتناع کنند یا به هر نحوی از تحصیل او جلوگیری کنند، به انجام تکلیف یاد شده و جزای نقدی درجه هفت قانون مجازات اسلامی محکوم می ‌شوند.

تبصره– هرگاه محکومٌ‌ علیه پس از ابلاغ حکم قطعی از انجام تکلیف مقرر در مهلت تعیین ‌شده از طرف دادگاه خودداری کند یا پس از اجرای حکم، دوباره طفل و نوجوان را از تحصیل باز دارد، به جزای نقدی درجه شش قانون مجازات اسلامی محکوم می‌ شود.

ماده ۶– دستگاهها و نهادهای زیر، در راستای تحقق اهداف این قانون عهده ‏دار وظایف زیر می ‏باشند:

الف) سازمان بهزیستی کشور مکلف است:

1– با استفاده از مددکاران اجتماعی در قالب فوریت‌ های خدمات اجتماعی با همکاری شهرداری یا دهیاری و نیروی انتظامی نسبت به شناسایی، پذیرش، حمایت، نگهداری و توانمندسازی اطفال و نوجوانان موضوع این قانون و اعلام موضوعات به مراجع صالح اقدام کند.

2– در راستای وظایف قانونی و وظایف مقرر در این قانون از همکاری و مشارکت تمامی دستگاههای اجرائی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 8 /7 /1386 استفاده کند. دستگاههای اجرائی مکلفند در چهارچوب وظایف قانونی خود با سازمان مذکور همکاری کنند.

3– نسبت به اخذ و جمع ‌آوری اطلاعات مربوط به وضعیت‌ های مخاطره‌ آمیز برای اطفال و نوجوانان و انجام اقدامات لازم برای افزایش آگاهی‌ های مردم در این زمینه اقدام کند.

ب) نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران از طریق پلیس ویژه اطفال و نوجوانان مکلف است:

1– نسبت به شناسایی اطفال و نوجوانان در وضعیت مخاطره‏ آمیز در موارد مراجعه یا معرفی آنان به نیروی انتظامی یا مواجه ‌شدن با آنان در حین اجرای وظیفه و یا شکایت از آنان، حسب مورد برای معرفی به سازمان بهزیستی کشور یا مراجع قضائی و انجام حمایت‏ های مورد نیاز بر اساس این قانون یا سایر قوانین مرتبط اقدام کند.

2– در مأموریت ‏های مددکاران اجتماعی و انجام وظایف محوله در اجرای این قانون، حسب تقاضا جهت تأمین امنیت آنان و نیز اطفال و نوجوانان موضوع مأموریت، اقدام قانونی لازم را به‌ عمل آورد.

3– وضعیت‌ های مخاطره‌ آمیز و جرائم علیه اطفال و نوجوانان بزه ‌دیده را حسب مورد به مراجع ذی ‌صلاح قضائی و سازمان بهزیستی کشور گزارش نماید.

پ) سازمان زندان‌ ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور مکلف است:

1 – نسبت به نگهداری جداگانه اطفال از نوجوانان و سایر زندانیان اقدام کند.

2 – اطلاعات اطفال و نوجوانانی را که در کانون اصلاح و تربیت نگهداری می‌ شوند یا مدت مراقبت آنان تمام شده است و نیازمند حمایت هستند، جهت انجام اقدامات حمایتی به سازمان بهزیستی کشور اعلام کند.

3 – اطفال و نوجوانانی را که پدر یا مادر یا سرپرست قانونی آنان در زندان به سر می ‏‌برند، به سازمان بهزیستی کشور معرفی کرده تا برابر مقررات، طفل یا نوجوان نیازمند را حمایت کند.

ت) وزارت کشور مکلف است:

1 – با همکاری دستگاههای ذی ‌ربط نسبت به شناسایی اطفال و نوجوانان فاقد اسناد سجلی یا هویتی اعم از اتباع ایرانی و غیرایرانی و معرفی آنان حسب مورد به نهادهای حمایتی، آموزشی، درمانی یا قضائی جهت اقدامات حمایتی اقدام کند.

2 – از طریق سازمان ثبت احوال کشور با همکاری سایر نهادهای مربوط و با در نظر گرفتن اقامتگاه اشخاص و تغییرات آن هر سال حداقل سه ‌ماه پیش از آغاز سال تحصیلی جدید اسامی و نشانی اطفال و نوجوانان ایرانی و غیرایرانی را که به سن قانونی تحصیل رسیده‌ اند، به تفکیک مناطق به آموزش و پرورش اعلام کند.

ث) وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف است اقدامات زیر را انجام دهد:

1 – نظارت مؤثر بر اماکن کار جهت پیشگیری و مقابله با آزار یا بهره‌ کشی اقتصادی از اطفال یا نوجوانان؛

2 – معرفی اطفال و نوجوانان بزه‌ دیده یا در معرض خطر به نهادهای حمایتی و قضائی؛

3 – پوشش بیمه ‌ای موضوع ماده (148) قانون کار مصوب 29 /8 /1369 برای نوجوانان بین پانزده تا هجده سال شاغل.

ج) وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مکلف است اقدامات زیر را انجام دهد:

1 – تدوین دستورالعمل ‌های بهداشت کار و مراقبت پزشکی برای انطباق شرایط کار نوجوانان با استانداردهای لازم؛

2 – پذیرش و درمان فوری اطفال و نوجوانان آسیب ‌دیده در تمام مراکز بهداشتی درمانی همراه با ارسال گزارش موارد مشکوک به آزار به مراجع قضائی و بهزیستی؛

3 – پوشش کامل بیمه سلامت برای تمام اطفال و نوجوانان ساکن ایران.

چ) وزارت آموزش و پرورش مکلف است اقدامات زیر را انجام دهد:

1 – اعلام موارد عدم ثبت ‌نام و موارد مشکوک به ترک تحصیل اطفال و نوجوانان تا پایان دوره متوسطه به سازمان بهزیستی کشور و یا دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان قوه قضائیه حسب مورد جهت انجام اقدامات لازم؛

2– شناسایی، راهنمایی و معرفی اطفال و نوجوانان موضوع این قانون به نهادهای حمایتی و قضائی جهت انجام اقدامات حمایتی لازم‌؛

3 – انجام اقدامات لازم جهت ثبت ‌نام و پوشش تحصیلی کامل اطفال و نوجوانان موضوع این قانون تا پایان دوره متوسطه؛

4 – آموزش مدیران و کارکنان آموزشی و اداری در زمینه حقوق اطفال و نوجوانان.

ح) سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در راستای رسالت خود مبنی بر اطلاع‌ رسانی درمورد حقوق اطفال و نوجوانان موظف است اقدامات زیر را انجام دهد:

1 – تولید و پخش برنامه‌ های منظم برای بالا بردن سطح اطلاعات عموم مردم در حوزه حقوق اطفال و نوجوانان؛

2 – طراحی و ایجاد نظام رده ‌های سنی و محتوایی آثار و محصولات صدا و سیما در برنامه‌ های مرتبط با اطفال و نوجوانان؛

3 – همکاری با سایر نهادها و دستگاههای مندرج در این قانون برای تولید آثار و برنامه‌ های علمی، آموزشی و فرهنگی جهت تحقق اهداف این قانون؛

4 – جلوگیری از تولید، پخش یا تبلیغ هر برنامه‌ یا محصول مضر به سلامت، تربیت، اخلاق، یا سایر حقوق اطفال یا نوجوانان؛

5 – تدوین و اجرای ضمانت اجراهای اداری و انضباطی برای تهیه ‌کنندگان، مجریان و دست‌ اندرکاران تولید و پخش برنامه‌ های صدا و سیما در راستای اجرای این قانون.

تبصره– آیین‏ نامه اجرائی این ماده ظرف مدت سه‌ ماه از تاریخ لازم‏ الاجراء شدن این قانون توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و با همکاری سایر دستگاههای مرتبط تهیه شده و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.

ماده 5– با تشخیص رئیس قوه قضائیه، در حوزه‏ های قضائی شهرستان و تحت نظر دادستان ساختار و تشکیلات مناسب جهت ایجاد زمینه‏ های همکاری با سایر نهادها و اجرای وظایف زیر تشکیل می‏ شود:

الف) مداخله فوری قضائی به منظور پیشگیری از بزه‏ دیدگی اطفال و نوجوانان در معرض خطر شدید و قریب ‏الوقوع و یا جلوگیری از ورود آسیب بیشتر به آنان؛

ب) ارائه مشاوره و معاضدت‏ های حقوقی و تشکیل پرونده شخصیت برای اطفال و نوجوانان در معرض خطر یا بزه ‏دیده؛

پ) ایجاد شرایط مناسب در خانواده برای اطفال و نوجوانان در معرض خطر یا بزه‏ دیده و یا معرفی آنان به بهزیستی و یا سایر نهادهای مربوط؛

ت) تهیه و ارائه گزارش از وضعیت طفل و نوجوان موضوع این قانون و درخواست اتخاذ اقدامات حمایتی- قضائی از مراجع قضائی صالح؛

ث) نظارت بر حسن اجرای آراء و تصمیمات مرتبط با طفل و نوجوان و همچنین اجرای آراء و تصمیمات ارجاعی توسط مقام قضائی و پیگیری و پایش وضعیت وی پس از اجرای رأی یا تصمیم و ارزشیابی اقدامات به‌ عمل ‌آمده؛

ج) تهیه گزارش ‌های موردی یا ادواری و انجام مطالعات و تحقیقات آماری و اطلاعاتی مرتبط با طفل و نوجوان.

تبصره– در هر حوزه قضائی شهرستان مادام که تشکیلات موضوع این ماده ایجاد نشده است، وظایف مقرر، تحت نظارت دادستان و توسط دادیار آموزش ‏دیده در حوزه اطفال و نوجوانان و در حوزه قضائی بخشها با نظارت رئیس حوزه قضائی انجام می‏ شود.

فصل دوم – تشکیلات

ماده 4– دفتر حمایت از اطفال و نوجوانان قوه قضائیه به منظور ایجاد زمینه ‏های همکاری با سایر نهادها، تهیه گزارش ‌های موردی یا ادواری، انجام مطالعات و تحقیقات آماری و اطلاعاتی، پایش و ارزشیابی فعالیت‌ های دفاتر استانی و شهرستانی در خصوص اجرای این قانون در قوه‌ قضائیه تشکیل می ‏شود. واحدی از این دفتر در حوزه قضائی هر استان و تحت نظر رئیس‌ کل آن حوزه تشکیل و مستقر می ‏شود.

ماده ۳– موارد زیر در صورتی ‌که طفل یا نوجوان را در معرض بزه ‌دیدگی یا ورود آسیب به سلامت جسمی، روانی، اجتماعی، اخلاقی، امنیت و یا وضعیت آموزشی وی قرار ‌دهد، وضعیت مخاطره‌ آمیز محسوب شده و موجب مداخله و حمایت قانونی از طفل و نوجوان می ‌شود:

الف) بی‏ سرپرستی طفل و نوجوان و یا بی ‌توجهی و سهل ‌انگاری در انجام وظایف قانونی و شرعی نسبت به آنان از سوی هر شخصی که مکلف به آن است؛

ب) ابتلای هر یک از والدین، اولیاء یا سرپرستان قانونی به بیماری یا اختلال‌ های رفتاری، روانی یا شخصیتی و یا بیماری‏ های جسمی واگیر صعب ‏العلاج به تشخیص پزشکی قانونی؛

پ) زندانی‌ شدن هر یک از والدین، اولیاء یا سرپرستان قانونی؛

ت) ابتلاء هر یک از والدین، اولیاء یا سرپرستان قانونی به اعتیادهای زیان‏ آور نظیر مواد مخدر و روانگردان یا قمار؛

ث) قوادی و یا دائر یا اداره‌ کردن مراکز فساد و فحشا توسط هر یک از والدین، اولیاء یا سرپرستان قانونی و یا اشتهار آنها به فساد اخلاق و فحشا؛

ج) خشونت مستمر والدین، اولیاء، سرپرستان قانونی و یا سایر اعضای خانواده نسبت به یکدیگر؛

چ) عدم اقدام برای ثبت واقعه ولادت یا عدم اخذ اسناد سجلی یا هویتی برای طفل یا نوجوان بدون عذر موجه؛

ح) بازماندن طفل و نوجوان از تحصیل؛

خ) طرد شدن طفل و نوجوان از سوی خانواده؛

د) کم‌ توانی جسمی یا ذهنی طفل و نوجوان، ابتلای وی به بیماری‌ های خاص یا اختلال هویت جنسی؛

ذ) نقض قوانین جزائی توسط طفل یا ارتکاب جرم توسط نوجوان و یا استفاده از آنها در فعالیت ‌های مجرمانه، وارد شدن یا وارد کردن طفل و نوجوان در فعالیت‏ هایی نظیر تکدی‏ گری و قاچاق و همچنین اعتیاد آنان به مواد مخدر، روانگردان یا مشروبات الکلی؛

ر) هرگونه وضعیت زیانبار ناشی از فقر شدید، آوارگی، پناهندگی، مهاجرت یا بی ‌‌تابعیتی؛

ز) فرار مکرر از خانه یا مدرسه و ترک تحصیل از سوی طفل یا نوجوان؛

ژ) سوء رفتار نسبت به طفل و نوجوان و یا بهره‏ کشی از او.

ماده 2 – تمام افرادی که به سن هجده سال تمام شمسی نرسیده‏ اند، مشمول این قانون می ‏باشند.