رسیدگی به مالیات عملکرد شرکت های واسپاری( لیزینگ)و سود و کارمزد پرداختی به شرکت های مذکور

بخشنامه شماره 200/95/49 مورخ 1395/08/01

نوع: بخشنامه

شماره: 200/95/49

تاریخ صدور: 1395/08/01

مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

نظر به ابهامات موجود در خصوص نحوه رسیدگی به درآمد شرکت‌های لیزینگ، مقرر می‌دارد ماموران مالیاتی در رسیدگی‌های خود به نکات زیر توجه نمایند:

1. عملیات واسپاری (لیزینگ)

بر اساس ماده 1 دستورالعمل اجرایی تاسیس، نحوه فعالیت و نظارت بر شرکت‌های لیزینگ (شورای پول و اعتبار)، خرید اموال منقول و غیرمنقول توسط شرکت لیزینگ و انتقال و واگذاری آن‌ها به متقاضیان از طریق روش‌های مختلف عقد اجاره و یا فروش اقساطی می‌باشد. همچنین، بر اساس ماده مذکور، مجوز تاسیس و فعالیت شرکت لیزینگ توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعطاء می‌گردد.

2. اشخاص مجاز به انجام عملیات لیزینگ

بر اساس ماده 3 دستورالعمل مذکور، اشتغال به عملیات لیزینگ صرفاً توسط اشخاص حقوقی مجاز است، بنابراین اشخاص حقیقی مجاز به انجام عملیات لیزینگ نمی‌باشند.

3. اجاره سرمایه‌ای

بر اساس بند 5 استاندارد حسابداری شماره 21، اجاره‌ای است که به موجب آن تقریباً تمامی مخاطرات و مزایای ناشی از مالکیت دارایی به اجاره‌کننده منتقل می‌شود. مالکیت دارایی ممکن است نهایتاً انتقال یابد یا انتقال نیابد. از آنجا که، بر اساس ماده 14 دستورالعمل مورد اشاره، اعطای تسهیلات توسط شرکت (شرکت‌های لیزینگ) در چارچوب قرارداد اجاره و فروش قسطی برای واگذاری اموال منقول و غیرمنقول مورد تقاضا به مشتریان صورت می‌گیرد، بنابراین فعالیت اجاره شرکت‌های لیزینگ (اجاره به شرط تملیک)، از نوع اجاره سرمایه‌ای می‌باشد.

ضمناً، فعالیت عملیاتی شرکت‌های لیزینگ شامل 2 قسمت می‌باشد:

الف: اجاره سرمایه‌ای (اجاره به شرط تملیک)

ب: فروش اقساطی

یکی از تفاوت‌های اساسی فعالیت‌های فوق‌الذکر مربوط به زمان انتقال مالکیت می‌باشد. در فروش اقساطی همزمان با انجام معامله، انتقال مالکیت صورت می‌گیرد، اما در روش اجاره سرمایه‌ای، علیرغم انتقال تمام مخاطرات و مزایای ناشی از مالکیت دارایی در زمان انعقاد قرارداد، انتقال قانونی مالکیت در پایان مدت اجاره انجام می‌گردد.

4. سود و زیان معاملات

اجاره در شرکت‌های لیزینگ (اجاره به شرط تملیک) ممکن است فاقد سود و زیان ناشی از معامله باشد، لیکن چنانچه قیمت خرید کالا با قیمت انتقال آن به مستاجر (خریدار) متفاوت باشد، شناسایی سود یا زیان ناشی از معامله الزامی است. (در صورتیکه سود مذکور ناشی از تخفیف خرید کالا باشد می‌توان تحت عنوان سود ناشی از کمیسیون خرید شناسایی گردد.)

در فروش اقساطی سود ناشی از معامله تحت عنوان سود تحقق‌یافته فروش اقساطی شناسایی می‌گردد. همچنین فروش اقساطی دارای درآمد بهره نیز می‌باشد، که بر اساس اصول و موازین حسابداری در دوره تقسیط شناسایی می‌گردد.

5. سایر درآمدهای شرکت‌های لیزینگ

شرکت‌های لیزینگ علاوه بر سود و کارمزد ناشی از فعالیت اجاره به شرط تملیک و سود تحقق‌یافته فروش اقساطی و درآمد بهره ناشی از فروش اقساطی، دارای درآمدهای دیگر، از جمله درآمد کمیسیون خرید، درآمد کارشناسی اموال و املاک مورد اجاره، درآمد انصراف از قرارداد، درآمد جریمه دیرکرد و… نیز می‌باشند.

6. شفافیت در خرید خودرو

بعضا خرید از خودروسازها به نام نماینده شرکت‌های لیزینگ انجام می‌شود. این امر موجب می‌شود در سیستم اطلاعات خرید و فروش، اطلاعات کاملی از میزان خرید شرکت‌های لیزینگ خودرو در دسترس نباشد. بنابراین در صورت ادعای شرکت‌های لیزینگ خودرو مبنی بر عدم فعالیت در یک سال مالی، مراتب باید از طرق قانونی از جمله استعلام از شرکت‌های خودروساز، برای ماموران مالیاتی احراز گردد.

7. انعکاس در ترازنامه

در فعالیت اجاره به شرط تملیک، پس از انعقاد قرارداد و واگذاری مورد اجاره، با توجه به انتقال مخاطرات و مزایای ناشی از مالکیت، دارایی باید از حساب شرکت لیزینگ خارج و به عنوان دارایی در ترازنامه مستاجر منعکس شود. اجاره سرمایه‌ای از سوی مستاجر طبق رویه استهلاک سایر دارایی‌های مشابه تحت تملک مستاجر، مستهلک می‌شود.

8. هزینه‌های قابل قبول مالیاتی

بر اساس بند 18 ماده 148 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحیه مصوب 1394/04/31 سود، کارمزد و جریمه‌هایی که برای انجام عملیات موسسه به شرکت‌های لیزینگ پرداخت می‌گردد، از تاریخ اجرای اصلاحیه مزبور (1395/01/01) از مصادیق هزینه‌های قابل قبول مالیاتی می‌باشد.

9. مالیات بر اجاره املاک

با خریداران املاک و مستغلات در قالب عقود اجاره به شرط تملیک املاک و مستغلات، مانند مالک رفتار خواهد شد و تا زمانی که املاک و مستغلات در تصرف مستاجر باشد، مشمول مالیات بر اجاره املاک نخواهند بود و هزینه استهلاک املاک و دارایی‌های مذکور در حساب خریدار به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی تلقی خواهد شد.

10. وظایف گروه رسیدگی

لازم است گروه رسیدگی ضمن دریافت قراردادهای خرید و قراردادهای لیزینگ نسبت به بررسی صحت سود و زیان ناشی از معامله، میزان سود و کارمزد ناشی از فعالیت تامین مالی و شناسایی به موقع آن اقدام نماید.