بخش ۹ ـ محیط زیست و منابع طبیعی
ماده ۳۸ ـ دولت موظف است اقدامات زیر را جهت حفاظت از محیطزیست بهعمل آورد:
الف ـ نظارت بر ارزیابی راهبردی محیطزیست (SEA) در سیاستها و برنامههای توسعهای و ارزیابی اثرات زیستمحیطی (EIA) طرحهای بزرگ کلیه دستگاههای اجرائی و بخشهای خصوصی و تعاونی، نهادهای عمومی غیردولتی در پهنه سرزمینی از جمله مناطق آزاد تجاری و صنعتی براساس شاخصها، ضوابط و معیارهای پایداری محیطزیست.
ب ـ اجرای برنامه عمل حفاظت، احیاء، مدیریت و بهرهبرداری مناسب از تالابهای کشور با مشارکت سایر دستگاههای اجرائی و جوامع محلی بهویژه در ارتباط با تالابهای ثبتشده در کنوانسیون رامسر بهطوری که تا پایان اجرای قانون برنامه، حداقل بیستدرصد (۲۰٪) تالابهای بحرانی و در معرض تهدید کشور احیاء شوند و ضمن حفاظت و تثبیت، در روند بهبود قرار گیرند.
پ ـ تأمین اعتبارات ارزی و ریالی مورد نیاز جهت اجرای تعهدات بینالمللی دولت جمهوری اسلامی ایران در حوزه محیطزیست در قالب بودجههای سنواتی. اجرای این بند منوط به رعایت اصول هفتاد و هفتم (۷۷) و یکصد و بیست و پنجم (۱۲۵) قانون اساسی میباشد.
ت ـ تأمین سهم دولت جمهوری اسلامی ایران در طرحهای (پروژههای) بینالمللی محیطزیستی مشترک با دولتها و اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی بهمنظور تشویق و حمایت از جلب کمکها و سرمایهگذاریهای بینالمللی داوطلبانه و کمک به تأمین هزینههای مربوط به کنوانسیون رامسر. اجرای این بند منوط به رعایت اصول هفتاد و هفتم (۷۷) و یکصد و بیست و پنجم (۱۲۵) قانون اساسی میباشد.
ث ـ نظارت بر اجرای طرحهای جامع مدیریت پسماند بهویژه در سواحل دریاها، رودخانهها، جنگلها و دشتهای حاشیه تالابها و مدیریت سالانه حداقل بیستدرصد (۲۰٪) از حجم پسماندهای موجود با روش مناسب.
تبصره ـ سازمان حفاظت محیطزیست موظف است در محدوده حریم شهرها و روستاها بر اقدامات شهرداریها و دهیاریها در این خصوص نظارت کند.
ج ـ تهیه و اجرای طرح جامع پیشگیری و اطفای حریق در عرصه تحت مدیریت سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیطزیست با همکاری دستگاههای اجرائی، نظامی (در زمان صلح) و انتظامی
چ ـ تکمیل و اجرای تأسیسات جمعآوری، تصفیه، بازچرخانی و مدیریت پساب و فاضلاب در شهرها و شهرکهای صنعتی و خدماتی و سایر واحدهایی که فاضلاب با آلایندگی بیش از حد مجاز از استانداردهای ملی تولید مینمایند از طریق عقد قرارداد فروش و یا پیشفروش پساب خروجی تأسیسات موجود و یا طرحهای توسعه آتی
تبصره ـ دولت مجاز است از طریق تشویق سرمایهگذاران بخش خصوصی و یا عقد قرارداد با آنان نسبت به موارد این بند اقدام نماید.
ح ـ احیاء، توسعه و غنیسازی جنگلها در سطح هشتصد و پانزده هزار هکتار
خ ـ اجرای عملیات آبخیزداری و حفاظت از خاک و آبخوان حداقل در سطح دهمیلیون هکتار
د ـ بیابانزدایی و کنترل کانونهای بحرانی آن حداقل در سطح یکمیلیون و یکصد و چهل هزار هکتار
ذ ـ تهیه نقشههای حدنگاری (کاداستر) منابعطبیعی حداقل یکصد و چهارده میلیون هکتار و اراضی کشاورزی حداقل بیست میلیون هکتار با رعایت قانون حدنگار (کاداستر)
ر ـ ارتقای پوشش صددرصد (۱۰۰٪) حفاظت از جنگلها، مراتع و اراضی ملی و دولتی و مناطق چهارگانه زیستمحیطی با مشارکت جوامع محلی و ارتقای ضریب حفاظت از جنگلها و مراتع کشور بهمنظور پایداری جنگلها و همچنین تعادلبخشی دام و مراتع سالانه حداقل دهدرصد (۱۰٪)
ز ـ اجرای برنامه مدیریت سبز شامل مدیریت مصرف انرژی، آب، مواد اولیه، تجهیزات و کاغذ، کاهش مواد جامد زائد و بازیافت آنها در ساختمانها و وسائط نقلیه در کلیه دستگاههای اجرائی و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی در چهارچوب قوانین مربوطه
تبصره ـ آییننامه اجرائی این بند به پیشنهاد مشترک وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیطزیست بهتصویب هیأت وزیران میرسد.
ژ ـ احیای رویشگاههای مرتعی و توسعه و فرآوری گیاهان دارویی به میزان حداقل نهمیلیون و ششصدهزار هکتار و افزایش حداقل یکصدهزار هکتار به سطح زیر کشت گیاهان دارویی بهنحوی که در پایان اجرای قانون برنامه به دویست و پنجاههزار (۲۵۰٬۰۰۰) هکتار برسد.
س ـ ارائه برنامه جامع مقابله با ریزگردها حداکثر تا پایان سال اول اجرای قانون برنامه ششم و اجرای عملی و مؤثر آن از سال دوم اجرای این قانون
ش ـ اعطای تسهیلات و پیشبینی اعتبار لازم در بودجه سالانه جهت از رده خارج کردن سالانه دهدرصد (۱۰٪) از موتورسیکلتهای بنزینی و جایگزینی با موتورسیکلتهای برقی
ص ـ فراهمکردن منابع ارزی و ریالی لازم جهت تبدیل پسماند به کود یا انرژی برای شهرهای مختلف در طول اجرای قانون برنامه با همکاری بخش خصوصی و شهرداریها
ض ـ اقدامات سیاسی، اقتصادی و عمرانی لازم برای تثبیت، استمرار و افزایش حقآبه به رودخانههای مشترک و مرزی مانند هیرمند و تأمین حقآبه زیستمحیطی آنها
ط ـ تهیه، تدوین و اجرای برنامه عمل حفاظت و مدیریت از مناطق چهارگانه محیط زیست و گونههای در معرض تهدید و خطر انقراض حیاتوحش کشور با رویکرد بهرهگیری از ظرفیتهای داوطلبانه و مشارکت اشخاص حقیقی و حقوقی با اولویت جوامع محلی و سازمانهای مردمنهاد توسط سازمان حفاظت محیطزیست
ظ ـ بازنگری در محدوده مناطق چهارگانه محیطزیست و همچنین تعریف و تقسیمبندی جدید مناطق با توجه به تقسیمات نوین اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) توسط سازمان حفاظت محیطزیست
ع ـ کشاورزان و دامدارانی که محصولات آنها با تشخیص جهاد کشاورزی شهرستان در معرض تهدید حیاتوحش میباشد، میتوانند برای جلوگیری از خسارت نسبت به محصور نمودن مزارع خود در چهارچوب قانون و مقررات مربوطه اقدام کنند.
غ ـ سازمان حفاظت محیطزیست مکلف است نسبت به پاسخ استعلامهای مربوط به طرحهای عمرانی دولتی و طرحهای اقتصادی سرمایهگذاران حداکثر ظرف مدت دوماه اقدام نماید و درصورت رد گزارشها و درخواستهای مذکور دلایل را کتباً بهصورت شفاف مطابق قوانین و ضوابط فنی مربوطه به ذینفعان اعلام کند. عدم پاسخ سازمان حفاظت محیطزیست در مهلت مقرر، بهمنزله تأیید میباشد.
ف ـ
۱ـ هرگونه بهرهبرداری چوبی از درختان جنگلهای کشور از ابتدای سال چهارم اجرای قانون برنامه، ممنوع میباشد. دولت در ارتباط با قراردادهای طرحهای جنگلداری مذکور که مدت اجرای آن به اتمام میرسد، مجاز به تمدید قرارداد نمیباشد.
تبصره ـ بهرهبرداری چوبی در طرحهای جنگلداری طی سالهای اول تا سوم اجرای قانون برنامه توسعه صرفاً از درختان شکسته، افتاده و ریشهکن در چهارچوب قوانین و مقررات مربوطه خواهد بود.
۲ـ دولت مکلف است نسبت به اصلاح طرحهای جنگلداری که مدت اجرای آن تا پایان سال سوم اجرای قانون برنامه به اتمام نمیرسد، تعیین خسارت کارشناسی نموده و خسارت حاصله را در بودجه سنواتی درج نماید.
تبصره ۱ ـ بهرهبرداری از درختان ریشهکن، شکسته، افتاده، خشک سرپا و آفتزده غیرقابل احیاء تا پیش از تصویب طرح جایگزین و حداکثر تا پایان سال سوم برنامه صرفاً با مجوز سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور مجاز میباشد و پس از تصویب طرح جایگزین صرفاً براساس این طرح و با مجوز سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور خواهد بود.
تبصره ۲ ـ برداشت درختان جنگلی برای طرحهای عمرانی در صورت دارابودن ارزیابی زیستمحیطی و شناسه (کد) شناسایی با مجوز سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور بلامانع است. همچنین بهرهبرداری از درختکاری و جنگلکاریهای دستکاشت بهمنظور زراعت چوب با تشخیص و مجوز سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور مجاز است.
۳ـ بهمنظور تحقق بند (۱) دولت مکلف است با اختصاص ردیف اعتباری مستقل نسبت به پیشبینی اعتبارات و امکانات در بودجههای سنواتی جهت ارتقاء پوشش کامل و مؤثر حفاظت از جنگلهای کشور، مهار عوامل ناپایداری، جلوگیری از تغییر کاربری، تجاوز و تصرف، مبارزه با قاچاق چوب، استقرار مدیریت پایدار جنگل و اجرای تعهدات اقدام نماید.
تبصره ـ دولت مکلف است تسهیلات لازم را جهت توسعه زراعت چوب و واردات مواد اولیه صنایع مرتبط با چوب (سلولزی) در اختیار صاحبان صنایع و کشاورزان طرف قرارداد آنان قرار دهد.