ماده ۴۶– به منظور مدیریت و کاهش شدت انرژی، اقدامات زیر انجام میگیرد:
الف-
۱– وزارتخانههای نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و کشور مکلفند به منظور رفع ناترازیهای انرژی و افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر در تأمین برق کشور، در قالب ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور، نسبت به اتخاذ تمهیدات لازم جهت توسعه و احداث نیروگاههای خورشیدی و بادی، نیروگاههای خودتأمین در بخشهای صنایع کوچک و متوسط، کشاورزی، تجاری، عمومی، اداری و خانگی، برقیسازی خودروها با اولویت اتوبوسهای شهری، تاکسیها، موتورسیکلتها و تأمین سرمایش و گرمایش ساختمانها در استانهای ساحلی جنوب کشور با استفاده از مکنده(پمپ)های حرارتی زمینگرمایی اقدام نمایند.
۲– دولت مکلف است به منظور ایجاد هماهنگی فرابخشی و مدیریت کلان و متمرکز در حوزه بهینهسازی مصرف انرژی، مدیریت بهینه ناترازی انرژی در بخشهای مختلف با رعایت ملاحظات کاهش شدت انرژی و پیگیری اجرای طرحهای بهینهسازی انرژی در بخشهای عرضه و مصرف انرژی و تعیین میزان و نحوه تخصیص کلیه یارانههای انرژی در هر بخش با اجرای کامل قانون هدفمندکردن یارانهها، «سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی» را زیر نظر رئیسجمهور منوط به موافقت وی از تجمیع و ادغام ظرفیتهای سازمانی موجود در شرکت بهینهسازی مصرف سوخت، سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) و ستاد مدیریت حملونقل و سوخت تأسیس نماید و اساسنامه آن را ظرف سه ماه به تصویب هیأت وزیران برساند و به منظور تسهیل در شکلگیری «بازار بهینهسازی انرژی»، تضمین تسویه «گواهیهای صرفهجویی انرژی» و کاهش نکولپذیری آنها، حداکثر ظرف شش ماه از لازمالاجرا شدن این قانون، «حساب بهینهسازی مصرف انرژی» را نزد خزانهداری کل کشور با منابع ذیل ایجاد کند:
۱–۲- تعهدات دولت در بازپرداخت طرحهای بهینهسازی مصرف انرژی، موضوع جدول مصارف تبصره (۱۴) بودجه سنواتی (معادل سالانه یک درصد (۱%) از منابع حاصل از صادرات نفت خام، میعانات گازی و خالص صادرات گاز طبیعی)
۲–۲- سالانه پنج درصد (۵%) از سود شرکتهای تابعه وزارتخانههای نفت و نیرو
۳–۲- تمام عوارض دریافتی حاصل از هدررفت گازهای مشعل (فلر)
۴–۲- جریمههای دریافتی موضوع ماده (۲۶) و عواید حاصل از صرفهجویی سوخت ماده (۶۱) قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی مصوب ۴/۱۲/۱۳۸۹ با اصلاحات و الحاقات بعدی
۵–۲- ده درصد (۱۰%) از عواید حاصل از صادرات و فروش داخلی تمامی محصولات فرعی گاز از جمله اتان، پروپان، بوتان، پنتان و گوگرد و همچنین مایعات گازی شرکتهای تابعه وزارت نفت
۶–۲- سایر منابع پیشبینیشده در لوایح بودجه سنواتی برای بهینهسازی مصرف انرژی
۷–۲- حداقل سی درصد (۳۰%) از سهم دولت از عواید حاصل از صرفهجویی انرژی مطابق سازوکار بند «پ» این ماده که توسط دولت پرداخت میشود.
تبصره ۱- استفاده از منابع این حساب صرفاً برای خرید تضمینی گواهیهای صرفهجویی انرژی یا عدم مصرف سوخت ارائهشده توسط مردم و بخش دولتی و غیردولتی با حداقل قیمت معادل پنجاه درصد (۵۰%) بالاترین قیمت مصوب داخلی هر حامل انرژی مندرج در گواهی مجاز است و برای هرگونه مصارف دیگر از جمله اعتبارات هزینهای و تملک داراییهای سرمایهای ممنوع است.
تبصره ۲- دولت مجاز است نسبت به تبدیل حساب مذکور به صندوق اقدام قانونی لازم را به عمل آورد.
آییننامه اجرائی این بند توسط سازمان با همکاری وزارتخانههای نفت، نیرو و امور اقتصادی و دارایی ظرف سه ماه از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه میشود و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
ب–
۱– به منظور رفع ناترازی بنزین، ایجاد تنوع در سبد سوختی کشور و اجرای تکالیف پدافند غیرعامل و قانون هوای پاک مصوب ۲۵/۴/۱۳۹۶، سازمان مکلف است با همکاری وزارتخانههای نفت، کشور و صنعت، معدن و تجارت، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد ایران، برنامه جامع تأمین و تخصیص حاملهای انرژی شبکه حمل و نقل کشور را شامل بنزین، نفت گاز، گازمایع، برق و گازطبیعی فشرده حداکثر ظرف شش ماه از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه نموده و به تصویب هیأت وزیران برساند.
۲– از ابتدای سال دوم برنامه، شرکت تابعه وزارت نفت مکلف است سازوکاری را طراحی و اجرا نماید که سهمیه اعتباری نفتگاز صرفاً در جایگاههای مستقر در مسیرهای مربوط به بارنامه الکترونیکی برخط و بر مبنای مسافت و عملکرد مورد تأیید وزارتخانههای راه و شهرسازی و کشور تخصیص یافته و برای خودروی مربوط قابل استفاده باشد. مصارف نفتگاز در سایر جایگاهها یا بیشتر از سهمیه، مشمول اصلاح نرخ به صورت افزایشی-پلکانی با رعایت قوانین میشود. وزارتخانههای راه و شهرسازی و کشور و فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) مکلفند تا پایان سال اول برنامه، دسترسی برخط شرکت تابعه وزارت نفت به بارنامههای الکترونیکی بین شهری و درون شهری و هویت دارنده خودرو را فراهم نمایند.
آییننامه اجرائی این جزء توسط وزارت نفت با همکاری وزارتخانههای راه و شهرسازی و کشور حداکثر ظرف شش ماه تهیه شده و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
پ- به منظور مردمیسازی بهینهسازی مصرف انرژی و توسعه بازار بهینهسازی انرژی، «سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی» مکلف است با اعلام شرکتهای تابعه ذیربط وزارتخانههای نفت و نیرو نسبت به صدور گواهی حامل انرژی صرفهجویی شده زمان اوج و غیر اوج مصرف (برق یا گاز طبیعی) در طرحهای بهینهسازی مصرف انرژی به نفع سرمایهگذار عامل صرفهجویی متناسب با اهداف بهینهسازی مصرف انرژی این برنامه، مطابق سازوکار بازار بهینهسازی انرژی و محیط زیست از طریق بهابازار (بورس) انرژی با شرایط ذیل اقدام نمایند:
۱– گواهیها بینام، قابل انتقال به غیر و قابل خرید و فروش در بهابازار (بورس) انرژی است. استفاده از گواهی برای تسویه صورتحسابهای مصرف انرژی خود و دیگری و برای پرداخت مالیات شرکتهای مصرفکننده انرژی در سقف بهای مصرف انرژی آن شرکت مجاز است. معاملات گواهی مشمول مالیات بر ارزشافزوده نمیشود و صرفاً در زمان تحویل حامل انرژی مندرج در گواهی از تحویل گیرنده دریافت میشود.
۲– آن دسته از مشترکان خانگی، عمومی و تجاری غیرتولیدی که مصرف انرژی خود را نسبت به مصرف سال قبل خود در مدت زمان مشابه کاهش دادهاند و همچنین آن دسته از مشترکان صنعتی یا تجاری تولیدی که مصرف انرژی خود را با تعدیلهای مربوط به عملکرد تولید نسبت به مصرف سال قبل خود در مدت زمان مشابه کاهش دادهاند، مشمول دریافت گواهی به میزان حداقل معادل «انرژی صرفهجویی شده» میشوند. در صورت درخواست و تعهد مصرفکننده مبنی بر صرفهجویی انرژی در بازه زمانی مشخص در آینده، گواهی مشروط پس از تأیید درخواست و قبل از تحقق صرفهجویی به نفع او صادر میشود. در صورت عدم تحقق صرفهجویی، بهای مقادیر حامل انرژی تعهدشده مصرفکننده به قیمت روز گواهی محاسبه میشود و مصرفکننده متعهد به تسویه آن است. همچنین اشخاص حقوقی دولتی و غیردولتی مجازند بر اساس سازوکاری که سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی تعیین میکند و بر اساس قراردادهای معتبر با مصرفکنندگان انرژی نسبت به دریافت گواهیهای موضوع این جزء از طرف مصرفکنندگان انرژی اقدام نمایند.
۳– در مورد طرح(پروژه)های بهینهسازی مصرف انرژی، سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی مکلف است نسبت به عقد قرارداد با سرمایهگذاران دولتی و غیردولتی اقدام نموده و با صدور گواهی، بخشی از اصل و فرع سرمایه را در صورت انجام هر واحد از کارهای موضوع طرحهای بهینهسازی، از طریق «حساب بهینهسازی مصرف انرژی» بازپرداخت نماید. حداکثر زمان اعلام نتیجه صحتسنجی انجام کارهای موضوع قرارداد این جزء توسط سازمان مذکور شش ماه پس از درخواست سرمایهگذار است و در صورت عدم اعلام نتیجه در مدت تعیینشده، این سازمان مکلف است با درخواست سرمایهگذار و با ترتیباتی که در آییننامه مشخص میشود، نسبت به پرداخت هزینه سرمایهگذاری انجامشده از طریق «حساب بهینهسازی مصرف انرژی» اقدام نماید. دولت مجاز است به میزانی که در بودجه سالانه تعیین میشود، با درخواست سرمایهگذاران طرحهای ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور، نسبت به انتشار گواهی صرفهجویی مطابق سازوکار مندرج در این ماده اقدام نماید.
آییننامه این بند مشتمل بر اصلاح آییننامه ایجاد بازار بهینهسازی انرژی و محیط زیست توسط سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با همکاری سازمان، وزارتخانههای نفت، نیرو، امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، راه و شهرسازی و بانک مرکزی ظرف سه ماه از لازمالاجرا شدن این قانون تهیه میشود و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی مکلف است گزارش اقدامات صورتگرفته را هر شش ماه یک بار به کمیسیونهای اقتصادی و انرژی مجلس ارسال نماید.
ت– شرکت ملی نفت ایران مجاز است بر اساس مصوبات شورای اقتصاد در هر یک از طرحهای صرفهجویی انرژی موضوع ماده (۱۲) قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور، نسبت به ارائه حواله یا سپرده نفت خام قابل تبدیل به گواهی معادل حامل صرفهجویی شده از سهم دولت به سرمایهگذاران اقدام و تحویل نفت یا ارزش معادل روز تحویل را تضمین نماید.
آییننامه اجرائی این بند به پیشنهاد وزارت نفت و با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی و سازمان تهیه میشود و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
ث- جریمههای موضوع ماده (۲۶) قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی بر مبنای قیمت صادراتی اخذ میگردد و همچنین عوارض گازهای مشعل (فلر) سوزانده شده در تأسیسات نفت و گاز به ازای هر مترمکعب گاز با اعلام ماهانه دبیرخانه هیأت عالی نظارت بر منابع نفتی (سازمان)، برای سال اول برابر با پنج درصد (۵%) و تا پایان برنامه، هفتاد و پنج درصد (۷۵%) بر مبنای متوسط قیمت وزنی صادراتی گاز طبیعی اخذ و از محل منابع داخلی شرکتهای تابعه وزارت نفت به حساب بهینهسازی مصرف انرژی موضوع جزء (۲) بند «الف» این ماده واریز میگردد.
گازهای مشعل که به لحاظ فنی امکان جمعآوری آنها وجود ندارد، با تشخیص دبیرخانه هیأت عالی نظارت بر منابع نفتی (سازمان) و تا حجم حداکثر سه میلیارد متر مکعب در سال، از شمول این حکم مستثنی هستند.
آییننامه اجرائی این بند توسط سازمان با همکاری وزارت نفت و سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی و وزارتخانههای نفت و صنعت، معدن و تجارت تهیه میشود و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
وزارت نفت و سازمان مکلفند گزارش اقدامات صورتگرفته را هر شش ماه یک بار به کمیسیون انرژی مجلس ارسال نمایند.
جدول شماره (۱۰) – اهداف کمی کاهش مصرف انرژی
- بخش صنعت و کشاورزی: میزان صرفهجویی پایان برنامه ۳۳۴ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم بخش از صرفهجویی انرژی ۲۶٪
- بخش ساختمان: میزان صرفهجویی پایان برنامه ۳۷۲ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم بخش از صرفهجویی انرژی ۲۹٪
- بخش حملونقل: میزان صرفهجویی پایان برنامه ۲۴۸ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم بخش از صرفهجویی انرژی ۱۹/۳٪
جمع کل بهینهسازی در مصرف: ۹۵۵ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم بخش از صرفهجویی انرژی ۷۴/۳٪
- جمعآوری گازهای همراه: میزان صرفهجویی پایان برنامه ۲۵۰ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم بخش از صرفهجویی انرژی ۱۹/۵٪
- طرحهای نیروگاهی (افزایش بازده): میزان صرفهجویی پایان برنامه ۸۰ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم بخش از صرفهجویی انرژی ۲/۶٪
جمع کل – میزان کل بهینهسازی در انرژی: ۱۲۸۵ هزار بشکه در روز معادل نفت خام، سهم کل ۱۰۰٪
وزارت نفت مکلف است گزارش سنجههای عملکردی جدول شماره (۱۰) را سالانه به مجلس ارسال نماید.
