تاریخ سند: 1398/09/13
شماره سند: 180718
کد سند: م/آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم اصلاحیه مصوب 1394//
وضعیت سند: معتبر-منسوخ صریح جزئی
امضا کننده: وزیر امور اقتصادی و دارایی (فرهاد دژپسند)

آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم اصلاحیه مصوب 1394/04/31

آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحیه مصوب 1394/04/31

فصل اول – کلیات

ماده 1- واژه‌ها و اصطلاحات بکار برده شده در این آیین‌نامه به شرح زیر تعریف می‌شود:

الف- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور

ب- قانون: قانون مالیات‌های مستقیم

ج- ق.م.ا: قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده

د- ق.پ: قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان

هـ- اداره امور مالیاتی: واحد سازمانی مشخصی است که شامل تقسیمات کوچکتری به نام حوزه‌های کاری می‌شود.

و- حوزه کاری: یک یا چند وظیفه یا فرآیند تخصصی مالیاتی هم‌سنخ و منسجم تشکیل یک حوزه‌ی کاری را می‌دهند.

ز- اظهارنامه برآوردی: اظهارنامه مالیاتی است که بر اساس فعالیت و یا اطلاعات اقتصادی کسب شده مودی از پایگاه اطلاعات مودیان و حداقل حاوی اطلاعات هویتی، فروش و درآمدها، هزینه‌ها، معافیت‌ها، درآمد مشمول مالیات و مالیات می‌باشد.

ح- ارزش منصفانه: ارزشی است که بر اساس استانداردهای حسابداری ایران تعریف می‌شود.

ط- واحدیابی میدانی: مراجعه و بازدید از محل فعالیت فعالان اقتصادی توسط ماموران مالیاتی یا در اجرای تبصره 2 ماده 219 قانون توسط بخش غیردولتی به منظور شناسایی، راستی‌آزمایی و اعتبارسنجی اقامتگاه قانونی اشخاص و محل فعالیت آنان و … که منجر به شناسایی مودیان جدید، اصلاح و تکمیل اطلاعات مودیان می‌گردد.

فصل دوم – ساختار تشکیلاتی و ماموران مالیاتی

ماده 2- کارکنان سازمان که عهده‌دار انجام وظایف موضوع «قانون»، «ق.م.ا»، فرآیندهای مصوب طرح جامع مالیاتی و وظایفی از قبیل راهبری، نظارت، اتوماسیون و پشتیبانی هستند، در عداد ماموران مالیاتی بوده و مشمول ضوابط این آیین‌نامه می‌باشند.

ماده 3- عناوین شغلی «ماموران مالیاتی» عبارت است از:

• مدیر حسابرسی مالیاتی
• مستشاری مالیاتی
• دادرسی مالیاتی
• دادستانی انتظامی مالیاتی
• راهبری حسابرسی مالیاتی
• حسابرسی مالیاتی

عناوین پستی در هر شغل به شرح ذیل می‌باشد:

تبصره 1- پست حسابرسی مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3 و 2 و 1) می‌باشد و ارتقاء به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 80 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) می‌باشد.

تبصره 2- پست حسابرسی ارشد مالیاتی/ کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی/ دادرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3 و 2 و 1) می‌باشد و ارتقاء به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) می‌باشد.

تبصره 3- پست رییس گروه حسابرسی مالیاتی/ رییس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی/ دادرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3 و 2 و 1) می‌باشد و ارتقاء به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) می‌باشد.

تبصره 4- پست حسابرسی کل مالیاتی قابل تخصیص در شغل حسابرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3 و 2 و 1) می‌باشد و ارتقاء به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) می‌باشد.

تبصره 5- پست‌های رییس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، رییس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی و کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل تخصیص در شغل دادرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3 و 2 و 1) می‌باشد و ارتقاء به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) می‌باشد.

تبصره 6- پست‌های رییس امور راهبری مالیاتی و کارشناس راهبری مالیاتی قابل تخصیص در شغل راهبری حسابرسی مالیاتی شامل 3 سطح افقی (3 و 2 و 1) می‌باشد و ارتقاء به ترتیب از سطح 3 به 1 منوط به کسب حداقل میانگین 85 درصد امتیاز ارزیابی عملکرد با حداقل 1 سال سابقه در سطح قبلی و کسب امتیاز لازم در نتایج حاصل از ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) می‌باشد.

تبصره 7- ارتقای شاغلین در تبصره‌های 1 تا 6 به پست بالاتر الزاما از سطح یک با حداقل یک سال سابقه در همان سطح صورت خواهد پذیرفت.

تبصره 8- پست رییس امور هماهنگی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با پست حسابرس کل مالیاتی، پست رییس گروه هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با پست رییس گروه حسابرسی مالیاتی و پست کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با پست حسابرس ارشد مالیاتی همتراز و متناظر بوده و کلیه تجارب و سوابق آنها مرتبط و قابل احتساب می‌باشد.

تبصره 9- کلیه پست‌های سازمانی که عهده‌دار وظایفی نظیر راهبری، نظارت، اتوماسیون و پشتیبانی می‌باشند، مشمول مشاغل موضوع ماده 3 این آیین‌نامه قرار می‌گیرند.

تبصره 10- کلیه عناوین شغلی موضوع ماده 3 این آیین‌نامه در عداد حسابرسان مالیاتی به شمار می‌روند. کارشناس/ رییس امور حقوقی شاغل در سازمان از جمله دادستانی انتظامی مالیاتی تابع مقررات کارشناس/ رییس امور هماهنگی مالیاتی می‌باشند. همچنین ارتقاء ماموران مالیاتی منوط به وجود پست سازمانی و احراز شرایط پست مزبور خواهد بود. انتقال ماموران مالیاتی با درخواست خود به سایر واحدهای سازمانی و انتصاب آنان در پست‌های پایین‌تر با رعایت ضوابط نقل و انتقال ماموران مالیاتی بلامانع می‌باشد.

تبصره 11- پست نماینده هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی به دو سطح افقی (1 و 2) تقسیم‌بندی می‌شود و ارتقا از سطح 2 به 1 منوط به کسب حداقل امتیاز 85 ارزیابی عملکرد با حداقل 3 سال سابقه در سطح قبلی می‌باشد.

ماده 4 حسابرس مالیاتی از بین کارمندان فعلی یا جدیدالاستخدام سازمان که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط باشند انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

تبصره- ادامه خدمت کارکنانی که در حال حاضر در پست‌های سازمانی پایین‌تر از حسابرس مالیاتی و کارشناس راهبری مالیاتی از قبیل کاردان مالیاتی و کمک حسابرس مالیاتی اشتغال دارند در همان پست سازمانی بلامانع بوده و ارتقای آنها به پست‌های بالاتر سازمانی با رعایت سایر قوانین و مقررات منوط به ارائه مدرک تحصیلی کارشناسی در رشته تحصیلی مرتبط است.

ماده 5 حسابرس ارشد مالیاتی از بین حسابرسان مالیاتی سطح یک سازمان که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر یا رشته تحصیلی مرتبط باشند انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

تبصره- در صورت نبود کارمند واجد شرایط مذکور در این ماده و با درخواست اداره کل امور مالیاتی ذی‌ربط و تأیید دادستان انتظامی مالیاتی، ارتقای حسابرس مالیاتی سطح 2 به حسابرس ارشد مالیاتی/ کارشناس ارشد هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، منوط به کسب حداقل 85 درصد میانگین امتیاز ارزیابی عملکرد و کسب امتیاز لازم در ارزیابی‌های تخصصی (مصاحبه یا آزمون) امکان‌پذیر خواهد بود.

ماده 6 –رییس گروه حسابرسی مالیاتی از بین حسابرسان ارشد مالیاتی سطح یک یا کارشناس راهبری با حداقل 3 سال سابقه در همان پست که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط باشند انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

ماده 7 – حسابرس کل مالیاتی از بین ماموران مالیاتی با پست‌های رییس گروه حسابرسی مالیاتی سطح یک که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط باشند انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی‌ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

انتصاب حسابرس کل مالیاتی به پست رییس امور راهبری مالیاتی و یا دادیار مسئول مالیاتی و بالعکس بلامانع می‌باشد.

ماده 8- کارشناس ارشد هیات های حل اختلاف مالیاتی، از بین حسابرسان ارشد مالیاتی «سازمان» با حداقل 3 سال سابقه در همان پست که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

ماده 9- رییس گروه هیات حل اختلاف مالیاتی، از بین رییس گروه‌های حسابرسی مالیاتی با حداقل 3 سال سابقه در همان پست یا کارشناس ارشد سطح یک هیات‌های حل اختلاف مالیاتی با دو سال سابقه در همان سطح «سازمان» که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

ماده 10- رییس امور هماهنگی هیات‌های حل اختلاف مالیاتی از بین ماموران مالیاتی با پست‌های رییس گروه هیات‌های حل اختلاف مالیاتی سطح یک یا رییس گروه حسابرسی مالیاتی سطح یک در همان پست‌ها که دارای مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر با رشته تحصیلی مرتبط بوده انتخاب می‌شود و تحت نظر مسئول ذی ربط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

ماده 11- نماینده سازمان در هیات‌های حل اختلاف از بین کارمندان سازمان دارای مدرک کارشناسی و بالاتر از رشته تحصیلی مرتبط و دارای حداقل 10 سال سابقه خدمت که حداقل 6 سال آن را در امور مالیاتی اشتغال داشته و در امر مالیاتی بصیر و مطلع باشند انتخاب می‌شوند و تحت نظر مسئول مربوط در چارچوب فعالیت‌های مربوط به نظام مالیاتی کشور انجام وظیفه می‌نماید.

تبصره – بصیر و مطلع بودن در این ماده عبارت است از دارا بودن پست سازمانی حسابرس کل با حداقل یک سال سابقه، رییس گروه حسابرسی مالیاتی سطح یک با حداقل چهار سال سابقه در همان سطح، دادیار مسئول انتظامی مالیاتی با حداقل یک سال سابقه و رییس گروه راهبری مالیاتی سطح یک با حداقل یک سال سابقه در همان سطح و یا پست‌های بالاتر.

ماده 12- عضو شورای عالی مالیاتی از بین اشخاص صاحب‌نظر، مطلع و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی، مالی، حسابداری و حسابرسی که دارای حداقل مدرک کارشناسی یا معادل در رشته‌های مذکور به پیشنهاد رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور و حکم وزیر امور اقتصادی و دارایی منصوب می‌شوند.

ماده 13- روسای شعب از بین اعضای شورای عالی مالیاتی شاغل در سازمان امور مالیاتی کشور، توسط رییس شورای عالی مالیاتی انتخاب می‌شوند.

تبصره: معاون شورای عالی مالیاتی از بین کارکنان سازمان منصوب می‌شود.

ماده 14- رشته‌های تحصیلی مطلوب عبارت است از حسابداری، حسابرسی، بازرگانی، مدیریت، اقتصاد، حقوق، مهندسی صنایع و رشته‌های مصرح در طرح طبقه‌بندی مشاغل، همچنین به منظور تحقق اهداف طرح جامع مالیاتی استفاده از رشته‌های تحصیلی امور فناوری اطلاعات از قبیل سخت‌افزار، نرم‌افزار، مهندسی فناوری اطلاعات، مدیریت فناوری اطلاعات و سایر رشته‌ها حسب تشخیص سازمان امکان‌پذیر می‌باشد.

تبصره- ماموران مالیاتی که پیش از تاریخ تصویب این آیین‌نامه به استخدام سازمان امور مالیاتی کشور (وزارت امور اقتصادی و دارایی) درآمده‌اند از شمول حکم این ماده مستثنی می‌باشند.

ماده 15- مدیران کل امور مالیاتی در واحدهای سازمانی موظفند نقش‌های مربوط به فرآیندهای مرتبط با اجرای نظام جامع مالیاتی را به استثنای نقش‌هایی که طبق این آیین‌نامه به پست‌های خاصی تخصیص داده شده به هر یک از ماموران مالیاتی تخصیص دهند.

ماده 16- تطبیق و انتخاب ماموران مالیاتی شاغل به عناوین پستی موضوع این آیین‌نامه به ترتیب زیر می‌باشد:

تبصره 1- تطبیق پست‌های فعلی ماموران مالیاتی دارای مدارک تحصیلی پایین‌تر از کارشناسی بلامانع بوده لیکن ارتقاء آنان به پست سازمانی بالاتر منوط به ارایه مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط می‌باشند.

تبصره 2- تعیین سطوح در تطبیق پست‌های سازمانی فعلی (در زمان تصویب این آیین‌نامه) به پست‌های سازمانی جدید صرفاً بر اساس سنوات خدمت در همان پست انجام خواهد شد.

ماده 17- نظر به ضرورت حفظ و تداوم صلاحیت حرفه‌ای ماموران مالیاتی و در راستای مقتضیات و مصالح اداری در تمامی مشاغل موضوع این آیین‌نامه امکان تغییر محل خدمت یا تنزل در سطوح یا پست‌های سازمانی به سطوح یا پست‌های دیگر با درخواست مدیرکل مربوط و یا تایید دادستان انتظامی مالیاتی و موافقت رئیس کل سازمان یا رأی هیات رسیدگی به تخلفات اداری مالیاتی حسب مورد با رعایت مقررات مربوط، امکان‌پذیر می‌باشد.

فصل سوم- شناسایی، ثبت‌نام و تشکیل پرونده اشخاص مشمول در نظام مالیاتی

ماده 18- شناخت هویت اشخاص مشمول در نظام مالیاتی، محل فعالیت یا اقامتگاه قانونی، نوع فعالیت یا فعالیت‌های اقتصادی، شروع و خاتمه فعالیت‌ها، همچنین شناسایی سایر منابع مالیاتی آن‌ها در اجرای آیین‌نامه اجرایی تبصره (3) ماده (169) قانون در حوزه کاری شناسایی، ثبت‌نام و تشکیل پرونده انجام می‌گیرد.

ماده 19- حوزه کاری شناسایی، ثبت‌نام و تشکیل پرونده موظف است:

الف- با استفاده از اطلاعات پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی، انجام واحدیابی میدانی و سایر منابع اطلاعاتی از قبیل سامانه مودیان، گزارش‌های مردمی و همچنین اقدامات واحدهای اجرایی بازرسی و مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی، نسبت به شناسایی، ثبت‌نام، تشکیل پرونده و یا اصلاح و تکمیل اطلاعات ثبت‌نام مودیان اقدام نمایند.

ب- نظارت، به‌روزرسانی و انجام فرآیندهای مرتبط با تعلیق، فعال‌سازی مجدد، تعطیلی کسب‌وکار ناشی از انحلال یا فوت و یا سایر عوامل، تغییر شغل، تغییر محل فعالیت، تغییر مالکیت، اجاره واحد کسب‌وکار، انتقال پرونده‌های مالیاتی مودیان بین ادارات امور مالیاتی و تعریف و برقراری الزامات ارائه اظهارنامه در منابع مختلف.

ج- نظارت، به‌روزرسانی و انجام موارد زیر:

1. غیرفعال‌سازی دائم/موقت ثبت‌نام (حسب درخواست سیستمی/کتبی مودی و یا اطلاعات واصله);
2. فعال/غیرفعال‌سازی شناسه یکتای حافظه مالیاتی (حسب اعلام مودی یا مقررات موضوعه یا احراز تخلف مودی توسط سازمان);
3. فعال/غیرفعال‌سازی کارپوشه مودیان (حسب درخواست مودی یا مقررات موضوعه یا احراز تخلف مودی توسط سازمان);
4. راهنمایی و آموزش مودیان مالیاتی در خصوص رفع ابهامات مربوط به ثبت‌نام و عضویت در سامانه مودیان;
5. اعلام نظر در خصوص اتصال دستگاه کارت‌خوان بانکی (pos) یا درگاه پرداخت الکترونیکی به پرونده مودی.

تبصره- شناسایی میدانی توسط حوزه کاری شناسایی و ثبت‌نام در اجرای مفاد تبصره (1) ماده (25) ق.م.ا.ا برای مودیان مورد اعتماد ق.پ. موضوعیت ندارد.

د- نظارت از حیث ثبت‌نام و عضویت در سامانه مودیان، صدور صورتحساب الکترونیکی، ایجاد سیستمی کارپوشه اختصاصی و پیگیری در صورت عدم انجام هریک از موارد ذکرشده برای مودیان دارای ثبت‌نام در نظام مالیاتی در اجرای مقررات مربوطه.

فصل چهارم- دریافت و پردازش اظهارنامه

ماده 20- اظهارنامه‌های مالیاتی دریافتی از مودیان توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه مورد پردازش قرار می‌گیرد.

تبصره- کلیه فرآیندهای مربوط به ثبت جزئیات و پردازش اظهارنامه‌ها توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه انجام می‌گیرد.

ماده 21- حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه در مورد آن دسته از مودیانی که در موعد مقرر و مطابق مقررات از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری می‌نمایند، در صورتی که سازمان به صورت سیستمی برای آن‌ها اظهارنامه برآوردی و برگ تشخیص سیستمی صادر نکرده باشد، مکلف است با رعایت مقررات ماده (97) و تبصره ماده (100) قانون اظهارنامه‌های مالیاتی برآوردی را بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب‌شده مودی مطابق روش‌ها و معیارهایی که توسط سازمان تعیین شده یا می‌شود، ایجاد (تولید) و نسبت به صدور برگ تشخیص مالیات بر اساس آن اقدام و برگ تشخیص مالیات مذکور را جهت ابلاغ به واحد ذی‌ربط ارسال نماید.

تبصره 1- در صورت عدم امکان تولید اظهارنامه برآوردی توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه، پرونده به منظور تولید اظهارنامه برآوردی و صدور و ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات حداکثر ظرف مدت یک سال از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی به حوزه کاری حسابرسی ارجاع خواهد شد. حکم این تبصره مانع از مطالبه و وصول مالیات این‌گونه مودیان در اجرای مفاد ماده (157) قانون نخواهد بود.

تبصره 2- در صورتی که مودی ظرف مهلت مقرر قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات بر اساس اظهارنامه‌های برآوردی نسبت به تسلیم اعتراض و اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام ننماید، بر اساس قسمت اخیر ماده (97) قانون، برگ تشخیص مالیات مذکور از نظر درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه قطعی است.

حکم این تبصره در خصوص تسلیم اظهارنامه بعد از صدور و ابلاغ برگ تشخیص مالیات بر اساس اظهارنامه برآوردی در مواردی که برگ تشخیص مالیات در اجرای تبصره (1) ماده (203) و قسمت اخیر تبصره (2) آن و ماده (208) قانون ابلاغ شده است، جاری نمی‌باشد.

تبصره 3- در صورتی که اعتراض مودی به برگ تشخیص مالیات بر مبنای اظهارنامه برآوردی، به دلیل عدم فعالیت باشد، الزامی به تسلیم اظهارنامه برای پذیرش و بررسی اعتراض مودی در اجرای قسمت اخیر ماده (97) قانون وجود ندارد.

تبصره 4- اظهارنامه مطابق مقررات، اظهارنامه‌ای می‌باشد که در خصوص اشخاص حقوقی حداقل شامل ترازنامه و حساب سود و زیان و برای صاحبان مشاغل مطابق مقررات فصل سوم آیین‌نامه موضوع ماده (95) قانون تنظیم و تکمیل شده باشد.

عدم ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی و یا ابراز مبلغ صفر برای کل مبالغ هر یک از صورت‌های مالی مذکور یا صورت‌های فوق حسب مورد به منزله تسلیم اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات قانونی مربوط تلقی نمی‌گردد.

ماده 22- حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه در اجرای ق.پ. موظف به انجام تکالیف زیر است:

الف- رسیدگی به تخلفات تکالیف مربوط به ق.پ:

1. ثبت تخلفات دریافتی اعم از سیستمی و فیزیکی (از جمله گزارش‌های فرار مالیاتی واصله در سامانه گزارش‌های مردمی فرار مالیاتی (سوت‌زنی) درخصوص عدم استفاده از دستگاه کارتخوان بانکی);
2. بررسی تخلفات دریافتی توسط سرپرست از حیث تکراری نبودن، مربوط بودن و ثبت در سامانه یکپارچه مالیاتی و ارجاع تخلف به کارمند;
3. بررسی تخلفات توسط کارمند، ارسال نتیجه به سرپرست و تأیید/رد توسط سرپرست;
4. در صورت تأیید تخلف توسط سرپرست حسب موضوع تخلف، ادامه فرآیند در حوزه کاری ذی‌ربط صورت می‌پذیرد.

ب- رسیدگی به تخلفات موضوع ماده (9) ق.پ:

1. اعلام مراتب تخلف به صورت موردی یا تجمیعی به مودی از طریق کارپوشه;
2. مودی مکلف است حداکثر ظرف 10 روز از تاریخ درج تخلف در کارپوشه اختصاصی وی، واکنش خود را نسبت به موضوع در سامانه مودیان ثبت نماید;
3. بررسی عکس‌العمل مودی توسط کارمند نسبت به تخلف مندرج در کارپوشه وی حسب مورد با رعایت مواعد قانونی:
   • .3-1 در صورت پذیرش دلایل مودی مبنی بر عدم بروز تخلف یا احراز عدم تخلف قبل از تشکیل جلسه هیأت حل اختلاف موضوع ماده (9) ق.پ. توسط سرپرست، موضوع از این حیث مختومه است و در کارپوشه مودی ثبت می‌شود.
   • .3-2 در صورتی که تخلف اعلامی توسط مودی پذیرفته و اصلاح شود و پرونده حسب مقررات ماده (14) ق.م.ا.ا. و تبصره (1) ماده (19) ق.پ. به حسابرسی ارجاع نشده باشد، جریمه موضوع ماده (22) ق.پ. با رعایت مهلت ماده (157) قانون توسط این حوزه کاری مطالبه می‌شود.
   • .3-3 در صورت عدم پذیرش تخلف توسط مودی و امتناع از ثبت یا اصلاح موارد تخلف و همچنین عدم تأیید ثبت و اصلاح تخلف توسط سرپرست، پرونده به حوزه کاری اعتراضات و شکایات ارسال می‌شود.
   • .3-4 در صورت عدم تأیید تخلف توسط هیأت حل اختلاف مالیاتی، مراتب به صورت سیستمی در کارپوشه مودی درج و توسط همین حوزه کاری مختومه می‌شود.
   • .3-5 در صورت تأیید تخلف و عدم قبول اصلاحات مودی توسط هیأت حل اختلاف مالیاتی، رأی هیأت به کارپوشه مودی ارسال می‌گردد و پرونده برای رسیدگی به طور سیستمی به حوزه حسابرسی ارسال می‌شود.

ج- دریافت و ثبت درخواست‌های خارج از سامانه مودیان در رابطه با استرداد، افزایش حد مجاز، ثبت بروز حادثه یا نقص فنی، ثبت تعطیلی یا انحلال:

1. ثبت درخواست‌ها که از سایر طرق اعلامی توسط سازمان به سازمان واصل شده است;
2. مشاهده درخواست‌های واصله به کارتابل اداره امور مالیاتی توسط سرپرست و در صورت تأیید، ارسال درخواست به کارمند;
3. بررسی درخواست توسط کارمند، ارسال نتیجه به سرپرست و تأیید/رد توسط سرپرست;
4. اعلام نتیجه به مودی از طرق مربوطه و درج در کارپوشه مودی و اداره امور مالیاتی.

د- رسیدگی به اختلافات بین اطلاعات مندرج در اظهارنامه‌ها و کارپوشه مودیان:

1. دریافت و ثبت درخواست مودیان از طرق مختلف در خصوص عدم مطابقت اطلاعات درج شده در کارپوشه با اظهارنامه هر مودی;
2. مشاهده و بررسی درخواست‌های واصله به اداره امور مالیاتی توسط سرپرست و در صورت تأیید، ارسال درخواست به کارمند;
3. بررسی درخواست توسط کارمند، ارسال نتیجه به سرپرست و تأیید/رد توسط سرپرست;
4. در صورت احراز اختلاف، اعلام مراتب به صورت سیستمی به مرکز تنظیم مقررات، نظام پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان;
5. اعلام نتیجه به مودی.

هـ- اجرای تبصره (1) ماده (19) ق.پ.

1. دریافت فهرست مودیانی که توسط مرکز تنظیم مقررات، نظام پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان در اجرای تبصره (1) ماده (19) ق.پ. با رعایت تبصره ماده (14) ق.م.ا.ا به صورت سالیانه به عنوان نمونه انتخاب شده‌اند و اعلام مراتب به حوزه کاری حسابرسی;
2. اعلام مراتب به مودیان منتخب.

فصل پنجم – حسابرسی

ماده 23- وظیفه بررسی انطباق اطلاعات مودیان با سامانه مودیان در اجرای ماده 19 ق.پ و تبصره (1) آن، حسابرسی، تشخیص مأخذ یا درآمد مشمول مالیات و تعیین مالیات موضوع قانون و ق.م.ا.ا با سازمان است و حسب مورد به حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه یا حوزه کاری حسابرسی محول می‌شود. مسئول حوزه کاری حسابرسی از بین معاون مدیرکل یا مدیر یا حسابرسان کل مالیاتی یا روسای گروه حسابرسی مالیاتی انتخاب می‌شود.

ماده 24- بر اساس ماده (97) قانون، تبصره (1) ماده (19) ق.پ. و تبصره ماده (14) ق.م.ا.ا، سازمان می‌تواند حسب مورد و مطابق با قوانین و مقررات، بر اساس شاخص‌ها و معیارهایی که تعیین می‌نماید، یا به طور نمونه و یا به صورت تصادفی (به قید قرعه)، نسبت به انتخاب مودیان مالیاتی برای حسابرسی منابع مختلف مالیاتی اقدام نماید. در صورت عدم انتخاب مودی یا اظهارنامه مالیاتی برای حسابرسی، اظهارنامه مالیاتی تسلیمی در موعد مقرر که برای حسابرسی انتخاب نشده است، قطعی خواهد بود.

تبصره 1- ادارات امور مالیاتی در مورد هر یک از مودیان غیرفعال به شرح ذیل، مادامی که به صورت سیستمی یا غیرسیستمی اطلاعات یا دلایلی مبنی بر فعالیت آنها به دست نیاورده باشند، الزامی به حسابرسی نخواهند داشت:

1. مودیانی که اساسا عدم فعالیت خود را از طریق کارپوشه و یا سایر طرق اعلام و یا به همین مقصود شناسه اقتصادی خود را غیرفعال نموده و از تسلیم اظهارنامه مالیاتی نیز خودداری کرده‌اند.
2. مودیانی که به دلیل عدم فعالیت از ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده‌اند.
3. مودیانی که به دلیل عدم فعالیت برای کل مبالغ هر یک از صورت‌های مالی مذکور عدد صفر ابراز نموده‌اند.

در صورت به دست آمدن اطلاعات و مستندات احراز فعالیت، مالیات و جرائم متعلقه با رعایت مقررات قانون قابل مطالبه خواهد بود.

تبصره 2- در موضوع اشخاص انتخاب شده جهت امر حسابرسی (موضوع تبصره ماده (14) ق.م.ا.ا و تبصره (1) ماده (19) ق.پ) مجموع اشخاص حقوقی انتخاب شده نباید از 1% یا 2.5% مجموع اشخاص حقوقی ثبت شده فزونی یابد. حکم مذکور نافی امکان رسیدگی سازمان به میزان درصدهای ذکر شده در تبصره‌های فوق‌الذکر نخواهد بود.

ماده 25- مسئول حوزه کاری حسابرسی موظف است نسبت به تخصیص مودیان انتخاب شده آن حوزه کاری برای حسابرسی به حسابرس اقدام نماید و مسئولیت تأیید برنامه حسابرسی، نظارت بر اجرای حسابرسی، تأیید گزارش حسابرسی و صدور برگ تشخیص مالیات یا برگ مطالبه را بر عهده خواهد داشت.

تبصره 1- حسابرسی که پرونده مودی انتخاب شده برای حسابرسی از طرف مسئول حوزه کاری مربوط به او محول می‌شود، مسئول حسابرسی می‌باشد.

تبصره 2- مسئولیت هریک از حسابرسان انتخاب شده جهت حسابرسی پرونده‌های مالیاتی بر اساس فعالیت‌ها و وظایف تعیین شده برای آنها در برنامه حسابرسی و دستورالعمل‌های سازمان و کاربرگ‌های حسابرسی بوده و اشخاص مزبور مسئول مندرجات گزارش و نظر خود از هر جهت می‌باشند.

ماده 26- دریافت پرونده مودی از بایگانی، تدوین برنامه حسابرسی (شامل انتخاب یا ایجاد یک یا چند اظهارنامه مالیاتی در یک یا چند منبع مالیاتی حسب مورد برای حسابرسی، تعیین حوزه‌های شک هر اظهارنامه مالیاتی مبتنی بر منبع آن، انتخاب حسابرس یا حسابرسان مورد نیاز برای هر اظهارنامه به تفکیک حوزه‌های شک)، تهیه گزارش حسابرسی و کاربرگ‌های پیوست آن بر عهده مسئول حسابرسی، حسابرس یا حسابرسان تعیین شده در برنامه حسابرسی حسب مورد می‌باشد و مسئول حوزه کاری حسابرسی می‌بایست نسبت به موافقت یا عدم موافقت با موارد مذکور اقدام نماید. مسئول حسابرسی که اقدام‌کننده فرآیندهای مذکور می‌باشد در صورت عدم موافقت مسئول حوزه کاری حسابرسی موظف است نسبت به اصلاح آن بر اساس نظر مسئول حوزه کاری حسابرسی اقدام نماید.

ماده 27- هرگاه پس از قطعی شدن اظهارنامه مالیاتی یا بعد از رسیدگی و صدور و ابلاغ برگ مطالبه یا تشخیص مالیات، معلوم شود مودی درآمد یا فعالیت انتفاعی کتمان‌شده‌ای داشته و مالیات متعلق به آن نیز مطالبه نشده باشد فقط مالیات آن درآمدها یا فعالیت، با رعایت قانون و ق.م.ا.ا و مقررات این آیین‌نامه مطالبه خواهد شد.

ماده 28- چنانچه در اجرای تبصره (2) ماده (272) قانون و سایر مقررات قانونی مربوط، حسابرسی مالیاتی پرونده مودیان مالیاتی به سازمان حسابرسی و یا مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی محول گردد، مسئول حسابرسی موظف است پس از دریافت گزارش تنظیم‌شده مذکور، گزارش حسابرسی مالیاتی را از حیث تطبیق با قوانین و مقررات مربوطه بررسی نماید و در صورت عدم رعایت قوانین و مقررات مربوطه نسبت به ارجاع مورد حسابرسی به تنظیم‌کنندگان گزارش اقدام نمایند و تنظیم‌کنندگان گزارش مکلفند نسبت به اصلاح گزارش مالیاتی حسب نظر مسئول حسابرسی سازمان اقدام نمایند. مسئول حسابرسی با دریافت گزارش نهایی از تنظیم‌کننده گزارش نسبت به ثبت آن در سامانه یکپارچه مالیاتی اقدام و سپس جهت تأیید برای مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال می‌نماید.

تبصره 1- در اجرای این ماده سازمان حسابرسی و یا مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی می‌توانند برای دریافت دفاتر و یا اسناد و مدارک حسب مورد به مودی مراجعه نموده و ضمن اخذ اسناد و مدارک بر اساس مقررات حسابرسی میدانی اقدام نمایند.

تبصره 2- در راستای این ماده مسئول حوزه کاری حسابرسی می‌بایست کلیه اطلاعات واصله به سازمان را در زمان ارجاع مورد حسابرسی و اطلاعات تکمیلی را تا پیش از تاریخ تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی حسب مورد به سازمان حسابرسی و یا مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی انتخاب شده برای تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی در اجرای قوانین مربوط تسلیم نماید.

ماده 29- انواع حسابرسی مالیاتی:

الف- سیستمی: در این نوع حسابرسی، سازمان با انتخاب اظهارنامه مالیاتی بر اساس معیارها و شاخص‌های تعیین‌شده، چنانچه حسب اطلاعات اقتصادی کسب‌شده در رابطه با مودیان امکان تعیین درآمد مشمول مالیات و مالیات مودی امکان‌پذیر باشد، می‌بایست نسبت به حسابرسی سیستمی اظهارنامه اقدام و گزارش و برگ تشخیص مربوطه را به صورت سیستمی صادر نماید. در غیر این صورت می‌بایست حسب مقررات سایر انواع حسابرسی به شرح زیر اقدام نمود.

تبصره 1- در حسابرسی سیستمی، اوراق تشخیص مالیات ظرف مواعد قانونی توسط سازمان صادر شده و حسب مقررات به مودی در زمان مقرر ابلاغ می‌شود.

تبصره 2- سازمان می‌تواند از فرآیند این نوع حسابرسی در مواردی که مودی اظهارنامه مالیاتی تسلیم ننموده یا اساسا مکلف به تسلیم اظهارنامه مالیاتی نمی‌باشد نیز استفاده نماید.

ب- اداری: در حسابرسی اداری با ابلاغ برگ دعوت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد از مودی دعوت می‌شود در زمان تعیین‌شده، با همراه داشتن دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی به اداره امور مالیاتی مربوط برای حسابرسی مراجعه نماید. مودی مکلف است در زمان تعیین‌شده به اداره امور مالیاتی مراجعه نماید.

در صورت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک توسط مودی، حسابرس می‌بایست با توجه به دعوتنامه مذکور ضمن تنظیم صورت‌مجلس نسبت به حسابرسی دفاتر و اسناد و مدارک ارائه‌شده در چارچوب قوانین و مقررات و تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی در سامانه یکپارچه مالیاتی و تکمیل کاربرگ‌های مربوط اقدام و مراتب را برای تأیید به مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال نماید.

دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی اداره امور مالیاتی پس از حسابرسی حداکثر ظرف شش روز کاری از تاریخ صورت‌مجلس به مودی مسترد می‌شود.

در صورت عدم کفایت یا عدم ارائه تمام یا بخشی از اسناد و مدارک ارائه‌شده یا عدم مراجعه مودی به اداره امور مالیاتی مربوط در زمان تعیین‌شده، در صورتی که امکان تعیین مأخذ یا درآمد مشمول مالیات فراهم نباشد، مسئول حسابرسی باید درخواست تغییر نوع حسابرسی از اداری به میدانی را با ذکر دلیل به مسئول حوزه کاری حسابرسی پیشنهاد نماید.

در صورت عدم موافقت تغییر نوع حسابرسی توسط مسئول حوزه کاری حسابرسی از اداری به میدانی، مسئول حسابرسی مکلف است با رعایت مقررات نسبت به تهیه گزارش حسابرسی مالیاتی اقدام نماید.

ج- میدانی: در حسابرسی میدانی با ابلاغ برگ دعوت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد به مودی اعلام می‌شود تا در زمان مراجعه حسابرس یا حسابرسان به اقامتگاه قانونی مودی و یا محلی که قبلا به صورت مکتوب به اداره امور مالیاتی اعلام شده است، نسبت به ارائه دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی حسب مورد اقدام نماید.

حسابرس یا حسابرسان می‌بایست با توجه به دعوتنامه فوق در تاریخ مراجعه، نسبت به تنظیم صورت‌مجلس اقدام و ضمن حسابرسی دفاتر، اسناد و مدارک ارائه‌شده در چارچوب قوانین و مقررات، با تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی در سامانه یکپارچه مالیاتی (با توجه به نتایج رسیدگی) اقدام و ضمن تکمیل و الصاق مدارک و کاربرگ‌های مربوط، مراتب را برای تأیید به مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال نماید.

• تبصره 1- در حسابرسی‌های اداری و میدانی، مسئول حسابرسی مکلف است تاریخ یا تاریخ‌های مراجعه به اداره یا محل تعیین‌شده را در اجرای مقررات بند (ب) این ماده، حسب مورد برای حسابرسی دفاتر، اسناد و مدارک به همراه اسامی گروه حسابرسی کتبا به مودی ابلاغ نماید. فاصله تاریخ ابلاغ تا اولین روز مراجعه نباید کمتر از 7 روز و بیشتر از 15 روز باشد. در صورت درخواست مودی و موافقت مسئول حسابرسی، مهلت مزبور تا 10 روز از تاریخ تعیین‌شده قابل افزایش خواهد بود.
• تبصره 2- در حسابرسی میدانی، مودی در طول دوره حسابرسی که زمان آن قبلا تعیین و به وی اعلام شده است، ملزم به ارائه دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی حسب مورد جهت انجام حسابرسی می‌باشد.
• تبصره 3- صورت‌مجلس ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد در اجرای این ماده در دو نسخه تنظیم و پس از امضای حسابرس و مودی و یا عدم امضای مودی، یک نسخه به مودی حسب مقررات تسلیم می‌شود.
• تبصره 4- در صورت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک توسط مودی، مسئول حسابرسی می‌بایست با رعایت قانون و ق.م.ا.ا و سایر قوانین و مقررات مرتبط، نسبت به حسابرسی دفاتر و اسناد و مدارک مودی اقدام و گزارش حسابرسی و کاربرگ‌های مربوط را جهت تأیید نزد مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال نماید.
• تبصره 5- در صورت عدم ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد توسط مودی، مسئول حسابرسی می‌بایست با عنایت به اسناد و مدارک و سوابق مالیاتی موجود و با توجه به اطلاعات مکتسبه و حجم فعالیت مودی و قراین و شواهد، ضمن تنظیم گزارش حسابرسی و کاربرگ‌های مربوط در سامانه اقدام و مراتب را برای تأیید به مسئول حوزه حسابرسی ارسال نماید.
• تبصره 6- مسئول حوزه کاری حسابرسی پس از بررسی و کنترل، گزارش حسابرسی را تأیید یا رد می‌نماید. در صورت تأیید گزارش حسابرسی، برگ تشخیص یا مطالبه مالیات با امضای مسئول حوزه کاری حسابرسی صادر می‌شود. در غیر این صورت، مورد حسابرسی با ذکر دلایل به مسئول حسابرسی عودت داده تا اصلاحات مورد نیاز انجام پذیرد.
• تبصره 7- در صورتی که گزارش تهیه‌شده توسط مسئول حسابرسی پس از تأیید مسئول حوزه کاری حسابرسی منجر به تأیید اظهارنامه مالیاتی تسلیمی مودی گردد، اظهارنامه مالیاتی قطعی بوده و برابر مقررات برگ قطعی مالیات صادر می‌شود.
• تبصره 8- در مواردی که در حین رسیدگی و حسابرسی، مورد حسابرسی با موارد مشکوک به فرار مالیاتی مواجه شود، مسئول حوزه کاری حسابرسی می‌بایست ضمن توقف اجرای فرآیند حسابرسی و حداکثر تا سه ماه قبل از انقضای مهلت رسیدگی در اجرای مفاد مواد (156) و (157) قانون، مراتب را به حوزه کاری بازرسی ارجاع نماید. حوزه کاری بازرسی ضمن بررسی و انجام اقدامات لازم در چارچوب مقررات قانونی مربوط از جمله بازرسی مالیاتی موضوع ماده (181) قانون، نتیجه را به مسئول حوزه کاری حسابرسی برای ادامه فرآیند حسابرسی عودت می‌نماید.
• تبصره 9- در مواجهه با موارد مشکوک به معاملات غیرواقعی در حین حسابرسی مالیاتی، مسئول حوزه کاری حسابرسی می‌بایست ضمن احراز اصالت معاملات از طریق کنترل صورتحساب، اسناد پرداخت، بهای کالاها و خدمات و مالیات و عوارض ارزش افزوده، اخذ تأییدیه، شناسایی فروشنده، کنترل اسناد حمل، رسید انبار و …، ضمن تعامل و مکاتبه با حوزه کاری حسابرسی طرف معامله، نسبت به صحت‌سنجی معامله اقدام نماید.

د- بازرسی: این نوع حسابرسی به منظور بررسی گزارش‌های فرار مالیاتی و همچنین بررسی فعالیت اقتصادی مودی از جمله حجم، وضعیت، نوع، موقعیت و شناسایی اموال وی در موارد خاص از جمله ارجاع بازرسی به واحد اجرایی مبارزه با فرار مالیاتی، تکمیل اطلاعات مورد نیاز حسابرسان و سایر حوزه‌های کاری انجام می‌شود.

در این نوع حسابرسی هیچ اظهارنامه مالیاتی برای حسابرسی انتخاب نمی‌شود بلکه با ایجاد این مورد توسط مسئول حوزه کاری حسابرسی و ارجاع آن به حسابرس، نسبت به تهیه گزارش بازرسی مطابق فرم‌های ابلاغی سازمان اقدام خواهد شد.

بر اساس نتایج حاصل از حسابرسی فوق امکان تغییر رتبه ریسک مودی وجود خواهد داشت. همچنین حسابرس می‌تواند درخواست انجام حسابرسی اداری یا میدانی را به مسئول حوزه کاری حسابرسی اعلام نماید که در صورت موافقت، مورد حسابرسی ایجاد و به مسئول حسابرسی تخصیص داده خواهد شد.

ه‍- بازبینی: بعد از خاتمه حسابرسی، اداره امور مالیاتی می‌تواند نسبت به انتخاب برخی از گزارش‌های حسابرسی به منظور بررسی و ارزیابی کیفیت آنها اقدام نماید.

اداره امور مالیاتی در صورت ضرورت با مراجعه به مودی و بررسی دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد، گزارش لازم را تهیه خواهد نمود.

گزارش نهایی مربوط به این نوع حسابرسی منجر به مواردی همچون:

• تهیه گزارش حسابرسی متمم یا اصلاحی،
• تهیه گزارش‌های تخلفات مأموران مالیاتی،
• تهیه گزارش‌هایی در جهت تشویق و ارتقای مأموران مالیاتی با رعایت مقررات قانونی مربوط می‌گردد.

بازبینی می‌تواند با درخواست دادستانی انتظامی مالیاتی و حسب مورد سایر مراجع ذی‌صلاح مالیاتی ذی‌ربط از جمله اداره کل امور مالیاتی مربوط، واحدهای ستادی ذی‌ربط در سازمان توسط حوزه کاری حسابرسی انجام شود.

ماده 30- هرگاه مأموران مالیاتی در محاسبه مأخذ درآمد مشمول مالیات یا مالیات متعلق یا اعتبارات ارزش افزوده (مالیات و عوارض پرداختی) اشتباه کرده باشند، به شرح زیر اقدام خواهد شد:

1. در صورتی که قبل از قطعیت مأخذ یا درآمد مشمول مالیات یا اعتبارات ارزش افزوده (مالیات و عوارض پرداختی)، اصلاح اشتباه محاسبه منجر به افزایش مأخذ، درآمد مشمول مالیات، مالیات یا مانده بدهی مالیات و عوارض گردد، در خصوص قانون مالیات‌ های مستقیم، با رعایت مهلت مرور زمان ماده (157) قانون مذکور و در خصوص قانون مالیات بر ارزش افزوده بدون رعایت مهلت فوق ‌الذکر گزارش لازم به مسئول حوزه کاری حسابرسی ارائه می‌ شود. همچنین چنانچه قبل یا بعد از قطعیت مأخذ یا درآمد مشمول مالیات یا اعتبارات ارزش افزوده (مالیات و عوارض پرداختی)، اصلاح اشتباه محاسبه منجر به کاهش مأخذ، درآمد مشمول مالیات، مالیات یا مانده بدهی مالیات و عوارض گردد، بدون رعایت مهلت مرور زمان یادشده گزارش لازم به مسئول حوزه کاری حسابرسی ارائه می ‌شود.

در صورت تأیید گزارش فوق توسط مسئول حوزه کاری حسابرسی و طبق دستور وی، در خصوص قانون مالیات ‌های مستقیم در صورت افزایش با رعایت مهلت مرور زمان مالیاتی و در صورت کاهش بدون رعایت مهلت مرور زمان، و در خصوص قانون مالیات بر ارزش افزوده در صورت کاهش بدون رعایت مهلت زمانی مذکور و در صورت افزایش مالیات تا قبل از قطعیت، حسب مورد نسبت به اصلاح اشتباه محاسبه و صدور برگ تشخیص یا برگ مطالبه یا برگ قطعی مالیات اصلاحی و ابلاغ آن به مودی اقدام می‌ شود.

در اجرای این بند یک نسخه از برگ تشخیص یا برگ مطالبه یا برگ قطعی مالیات اصلاحی می ‌بایست جهت رسیدگی به دادستانی انتظامی مالیاتی ارسال تا در صورت احراز تخلف نسبت به تعقیب متخلف یا متخلفین برابر مقررات اقدام شود.

2. در صورتی که اشتباه ایجاد شده در اوراق قطعی مالیاتی ناشی از اشتباه در محاسبه جرائم یا محاسبه قبوض پرداخت مالیات یا اعتبار مالیاتی باشد، گزارش لازم به مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان تنظیم می ‌شود و چنانچه گزارش فوق به تأیید وی برسد، طبق دستور مسئول حوزه کاری یادشده نسبت به اصلاح اشتباه محاسبه بدهی مالیاتی و صدور برگ قطعی اصلاحی و ابلاغ آن به مودی اقدام خواهد شد.

اشتباه محاسبه: مصادیق اشتباه محاسبه شامل وجود داده‌ های ناصحیح، اشتباه در بهره ‌برداری از اطلاعات و عدم انتقال صحیح داده ‌ها یا به طور کلی عدم انتقال داده‌ ها از کاربرگ تهیه شده به سیستم و یا اشتباه محاسباتی در کاربرگ‌ های تهیه شده در زمان حسابرسی مالیاتی است، مشروط بر اینکه تغییر مبانی در تشخیص مأخذ یا درآمد مشمول مالیات یا اعتبار مالیاتی نباشد.

تبصره 1- با صدور برگ تشخیص یا مطالبه یا قطعی مالیات اصلاحی، اوراق مالیاتی صادره قبلی در این ارتباط حسب مورد باطل تلقی و حسب قوانین و مقررات مربوط اقدام می‌ شود.

تبصره 2- در صورتی که در محاسبه مأخذ یا درآمد مشمول مالیات بیش ‌برآوردی صورت گرفته باشد و مراتب با اعلام اداره کل امور مالیاتی یا دادیار مسئول دادستانی انتظامی مالیاتی اداره کل ذی ‌ربط به تأیید دادستان انتظامی مالیاتی برسد و این امر منجر به کاهش مالیات یا جرائم متعلقه شود، مطابق مقررات این ماده اقدام می‌ شود.

تبصره 3- چنانچه مودی مالیاتی به استناد آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری یا تصویب قوانین موخر استحقاق استفاده از معافیت مالیاتی، مشوق مالیاتی یا نرخ صفر مالیاتی را داشته و این امر منجر به کاهش مالیات یا جرائم مالیاتی شود، مطابق مقررات این ماده اقدام خواهد شد.

ماده 31- در کلیه مواردی که مودی یا وکیل تام‌الاختیار ظرف مواعد قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات یا برگ اعلام نتیجه رسیدگی یا برگ مطالبه یا برگ استرداد حسب مورد اعتراض خود را کتبا یا به صورت سیستمی تسلیم نماید، مسئول حوزه کاری اعتراضات و شکایات مکلف است با رعایت مقررات قانونی نسبت به تخصیص پرونده جهت انجام رسیدگی مجدد به مسئول یا مسئولان مربوطه اقدام نماید و آنان موظفند با رعایت مقررات قانونی رسیدگی مجدد که بر اساس دلایل و اسناد و مدارک مودی یا وکیل تام ‌الاختیار وی انجام خواهد گرفت، مراتب را در ظهر برگ تشخیص مالیات، برگ مطالبه یا برگ استرداد درج و برابر مقررات اقدام نمایند. در صورت عدم رفع اختلاف با مودی، پرونده به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع خواهد شد.

همچنین در صورتی که برگ تشخیص مالیات یا برگ مطالبه یا برگ استرداد در اجرای مقررات تبصره (1) ماده (203) و قسمت اخیر تبصره (2) آن و ماده (208) قانون ابلاغ شده باشد نیز حکم این ماده جاری است.

تبصره 1- در مورد پرونده‌ هایی که مسئول یا مسئولان مربوط در تشخیص مأخذ یا درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه سابقه اظهارنظر دارند، این امر مانع رسیدگی مجدد در اجرای مقررات مربوط توسط نامبردگان نخواهد شد.

تبصره 2- اجرای مقررات این ماده در مواردی که رسیدگی مجدد توسط مسئول یا مسئولان مربوط منجر به توافق نگردد، مانع از رسیدگی مسئول یا مسئولان بالاتر حداکثر تا سطح مدیرکل با رعایت مهلت مقرر در قانون نخواهد بود.

ماده 32- ادارات امور مالیاتی موظفند پرونده ‌های مالیاتی مودیانی را که در موعد مقرر از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده ‌اند یا اصولا طبق قانون ‌مکلف به تسلیم اظهارنامه در سررسید پرداخت مالیات نیستند، حداکثر ظرف مدت دو سال از مهلت مقرر رسیدگی و مالیات متعلق را مطالبه نمایند.

حکم این ماده مانع از مطالبه و وصول مالیات مودیان در اجرای ماده 157 قانون نخواهد بود.

فصل ششم- مطالبه و وصول مالیات

ماده 33- درخواست صدور گواهی و یا مفاصاحساب مالیاتی به ‌صورت الکترونیکی و یا از طریق باجه‌ های امور مودیان سراسر کشور دریافت و پس از بررسی سیستمی یا حسب مورد توسط مسئول حوزه کاری حسابداری مربوط به پرونده ذی ‌ربط، گواهی و یا مفاصاحساب مالیاتی مذکور با امضای سیستمی مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان مربوط صادر و در محل ارائه درخواست و یا محل مراجعه مودی برای دریافت گواهی یا مفاصاحساب ضمن ممهور نمودن گواهی توسط امور مودیان، به مودی ارسال/تسلیم می ‌شود.

تبصره 1- در مواردی که گواهی ‌ها به ‌طور الکترونیکی و سیستمی ارسال می ‌گردد، نیازی به امضای دستی و فیزیکی نبوده و مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان می ‌بایست نسبت به تأیید و ارسال الکترونیکی گواهی مربوط اقدام نماید.

تبصره 2- در مواردی که گواهی ‌های مالیاتی به‌ صورت برخط و توسط سامانه ‌های مالیاتی صادر می ‌شود، نیازی به تأیید مسئولان مربوط در حوزه کاری حسابداری نبوده و صرفا اطلاعات گواهی صادره در سامانه‌ های مالیاتی مربوط به مسئولان ذی ‌ربط نمایش داده می‌ شود.

ماده 34- در هر مورد که مطابق قانون و ق.م.ا.ا. میزان درآمد یا مأخذ مشمول مالیات قطعی شود، برگ قطعی مالیات به ‌صورت سیستمی صادر می ‌شود.

تبصره- حکم این ماده مانع از آن نخواهد بود که با درخواست مودی برگ قطعی مربوطه توسط مسئول حوزه کاری به ‌صورت دستی مهر و امضا شود.

ماده 35- چنانچه مودی ظرف مهلت ‌مقرر در ماده 210 قانون مالیات‌های مستقیم برای پرداخت یا ترتیب پرداخت بدهی اقدام ننماید، برگ اجرائی به ‌صورت سیستمی صادر می ‌شود.

تبصره- در مواردی که امکان صدور سیستمی برگ اجرائی در پایان مهلت قانونی فراهم نشده باشد، برگ اجرائی توسط حوزه کاری خدمات مودیان صادر و طبق مقررات مربوطه ابلاغ می ‌شود.

ماده 36- حوزه کاری اجرائیات، اقدامات اجرایی موضوع مواد 211 الی 218 قانون مالیات‌ های مستقیم، مقررات آیین‌ نامه موضوع ماده 218 قانون یاد شده و سایر قوانین و مقررات مربوط را انجام می‌ دهد.

ماده 37- چنانچه بر اساس اطلاعات دریافتی در سامانه گزارش‌ های مردمی فرار مالیاتی (سوت ‌زنی)، مودیان مالیاتی جدید یا درآمدهای کتمان ‌شده شناسایی و منجر به صدور اوراق تشخیص، مطالبه یا وصول مالیات شود، سازمان می‌ تواند با رعایت مقررات قانونی مربوط نسبت به پرداخت پاداش در چارچوب دستورالعملی که به تصویب رئیس ‌کل سازمان می ‌رسد اقدام نماید.

تبصره 1- پرداخت پاداش موضوع این ماده در خصوص اشخاصی که به موجب قوانین و مقررات ملزم به ارسال اطلاعات مربوط می ‌باشند، برای ارائه اطلاعات مزبور جاری نخواهد بود.

تبصره 2- چنانچه اطلاعات یا الگوهای فناورانه و نوآورانه توسط شرکت ‌های فناور و دانش ‌بنیان به سازمان ارائه و منتج به شناسایی فرار مالیاتی با اهمیت و وصول شود، حسب مورد با رعایت دستورالعمل، مشمول مفاد این ماده می ‌باشد.

ماده 38- در مواردی که به موجب قانون و ق.م.ا.ا. مالیات و سایر وجوه قابل استرداد به مودی باشد، حسب مقررات قانونی مبالغ مذکور به ‌صورت سیستمی حسب ق.پ. یا با تأیید مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان، حسب درخواست مودی و با رعایت مهلت ‌های قانونی در وجه وی پرداخت یا به حساب بدهی ‌های ایشان منظور خواهد شد.

نحوه استرداد وجوه مربوط با رعایت مقررات قانونی به موجب دستورالعملی است که به تصویب رئیس‌ کل سازمان می ‌رسد.

فصل هفتم- اعتراضات و شکایات

ماده 39- امور خدمات مودیان سراسر کشور موظفند کلیه اوراق و فرم ‌های مقرر در قانون و ق.م.ا.ا. و همچنین هر نوع اعتراض یا درخواست مودی را که از طرف مودی به ‌صورت دستی یا پستی به سازمان تسلیم یا واصل می ‌گردد دریافت و ضمن ارائه رسید به مودی در سیستم ثبت و به حوزه کاری مربوطه ارسال نمایند.

ماده 40- حوزه کاری اعتراضات و شکایات موظف است پس از دریافت اعتراض یا شکایت مودی یا اداره امور مالیاتی (ماموران مالیاتی مربوط) حسب مورد، ضمن بررسی اعتراض یا شکایت طبق قوانین و مقررات از جمله قانون و ق.م.ا.ا. و آیین ‌نامه‌ ها و دستورالعمل ‌های اجرایی آن اقدام لازم را معمول دارد.

تبصره- حوزه کاری مزبور بر اساس جزء (3-3) بند (ب) ماده 22 مراتب را طبق مقررات جهت رسیدگی به هیات حل اختلاف مالیاتی ارسال نماید.

ماده 41- در مواردی که مودی یا اداره امور مالیاتی در مراحل دادرسی مالیاتی از اعتراض یا شکایت خود انصراف دهند، پرونده در هر مرحله‌ای که باشد، حسب مقررات قانونی و مطابق با آخرین اقدام قبل از تاریخ انصراف، قطعی محسوب می ‌شود.

ماده 42- رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی باید:

1. متضمن اظهار نظر موجه و مستدل کلیه اعضای هیأت مطابق مقررات ماده (248) قانون باشد.
2. در صورت تعدیل یا رفع تعرض، مسئول مربوطه در مرکز دادرسی مالیاتی نسبت به اصلاح اظهارنامه مربوطه اعم از ابرازی یا حسابرسی‌ شده و یا تعدیل‌ شده هیأت ‌های قبلی در سامانه یکپارچه مالیاتی اقدام نماید.
3. در موارد رسیدگی در اجرای ماده (9) ق.پ. مراتب تخلف یا عدم تخلف مودی را صریح اعلام کند.

تبصره- آرای هیأت حل اختلاف مالیاتی می ‌تواند به ‌صورت الکترونیکی و با رعایت کلیه مقررات قانونی مربوط توسط اعضای هیأت صادر شود.

فصل هشتم- ابلاغ اوراق مالیاتی

ماده 43- ابلاغ اوراق مالیاتی به حوزه کاری خدمات مودیان واگذار می‌شود. مأموران مالیاتی در قسمت پشتیبان حوزه کاری خدمات مودیان مکلفند اوراق مالیاتی موضوع قانون را بر اساس مواد قانونی از جمله مواد (203) الی (209) قانون ابلاغ نمایند.

تبصره- سازمان می‌تواند بر اساس اختیار حاصله از تبصره (2) ماده (219) قانون و آیین‌نامه اجرایی مربوط، ابلاغ اوراق مالیاتی را به بخش غیردولتی واگذار نماید.

فصل نهم- ترتیبات حسابرسی مالیاتی

ماده 44- در مواردی که اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل برای حسابرسی مالیاتی انتخاب شده‌اند، فرآیند انجام حسابرسی مالیاتی و تعیین درآمد یا مأخذ مشمول مالیات آنها در هر یک از موارد ممکن، به شرح زیر خواهد بود:

1. مودی نسبت به تسلیم دفاتر و اسناد و مدارک اقدام نماید:

1-1. دفاتر و اسناد و مدارک ارائه شده امکان حسابرسی مالیاتی را داشته باشد؛ در این صورت درآمد یا مأخذ مشمول مالیات بر اساس قوانین، مقررات و احکام مالیاتی مربوط از طریق حسابرسی به دفاتر و اسناد و مدارک ارائه‌شده حسب مورد تشخیص و تعیین خواهد شد.

1-2. در مواردی که معاملات ابرازی (خرید یا فروش کالا و خدمات) صورت گرفته با اشخاصی است که صحت اجزای معامله با این اشخاص به دلیل وضعیت طرف معامله (شرکت‌های کاغذی، مجهول‌المکان و امثالهم) قابل اثبات و تعیین دقیق نباشد، ضمن اعلام موضوع به واحد اجرایی بازرسی برای مدیریت فرآیند راستی‌آزمایی مودی به شرح زیر اقدام شود:

• 1-2-1. در موارد هزینه و خرید، چنانچه کالا یا خدمت توسط خریدار دریافت شده لکن صورتحساب ارائه‌شده مربوط به اشخاص یاد شده است، بهای هزینه یا خرید به ارزش منصفانه کالا یا خدمت در زمان انجام معامله در حسابرسی مالیاتی با رعایت مقررات مبنای قبول هزینه یا خرید می‌باشد و مابه‌التفاوت به‌عنوان هزینه غیرقابل قبول تلقی می‌گردد.
• 1-2-2. در موارد فروش، می‌بایست بهای فروش به ارزش منصفانه کالا یا خدمت در زمان انجام معامله در حسابرسی مالیاتی با رعایت مقررات، مبنای فروش قرار گرفته و مابه‌التفاوت (ارزش منصفانه و بهای ابرازی) عیناً به میزان فروش و درآمدها اضافه گردد.

1-3. چنانچه در حسابرسی مالیاتی احراز شود، مبلغ درآمد یا فروش ابراز شده طبق اسناد و مدارک ارائه‌شده در معامله فی‌مابین شرکت‌های گروه یا وابسته از ارزش منصفانه معامله مذکور:

• 1-3-1. کمتر بوده و این امر منجر به انتقال سود شده است، در این صورت مابه‌التفاوت آن، به درآمد یا فروش ابرازی فروشنده اضافه می‌شود.
• 1-3-2. بیشتر بوده و این امر منجر به انتقال سود شده است، در این صورت مابه‌التفاوت آن، از هزینه‌ها و بهای تمام‌شده خریدار کسر می‌شود.

تبصره- رعایت بند (1-3) صرفاً در مواردی است که این امر منجر به استفاده از معافیت مالیاتی، مشوق مالیاتی، نرخ صفر مالیاتی، مزایای مالیاتی و نظایر آن شود.

2. عدم تسلیم بخشی از اسناد و مدارک از جمله:

2-1. در خصوص واحدهای تولیدی، خدماتی یا بازرگانی، در صورتی که قیمت تمام‌شده کالا و خدمات ساخته‌شده یا فروش‌رفته، آنالیز محصول (کالا و خدمت)، صورت گردش مواد و کالا و مستندات هزینه‌ای آن از جمله صورتحساب خرید مواد اولیه و کالا، حقوق و دستمزد و سایر هزینه‌های مربوط حسب مورد ارائه نشود و بر اساس سایر روش‌های حسابرسی توسط حسابرسان مالیاتی امکان تعیین یا برآورد قیمت تمام‌شده کالا و خدمات ساخته‌شده و فروش‌رفته بر اساس اسناد و مدارک ارائه‌شده فراهم نباشد، می‌بایست با در نظر گرفتن نسبت سود ناویژه به فروش هر کالا یا خدمت (بر اساس ابراز مودی، نسبت فعالیت مشاغل مشابه در سامانه‌های عملیاتی سازمان و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با تأیید رئیس‌کل سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مردادماه هر سال برای سال قبل تعیین می‌شود)، بهای تمام‌شده کالا و خدمات مربوط به آن بخش که مدارک مذکور آن ارائه نشده است، محاسبه شود.

2-2. عدم ارائه اسناد درآمدی مربوط به فروش یا درآمد ابرازی مودیانی که ملزم به صدور صورتحساب می‌باشند:

• 2-2-1. عدم ارائه تمام اسناد درآمدی: چنانچه دلایل یا اسناد و مدارکی از جمله اطلاعات موجود در پایگاه اطلاعات مالیاتی سازمان مربوط به فروش کالا و خدمت، صادرات یا صورتحساب‌های بانکی یا ابرازی یا به دست آمده (بر اساس ارزش منصفانه) مؤید درآمد یا فروش بیشتر از فروش ابرازی نباشد، فروش یا درآمد ابرازی مورد قبول خواهد بود و صرفاً با رعایت مقررات قانونی مربوط، جرائم موضوع عدم صدور صورتحساب از مودی مطالبه می‌شود. در صورت عدم مطابقت و احراز کتمان درآمد یا فروش، فروش یا درآمد به دست آمده به عنوان فروش و درآمدهای مودی مد نظر قرار خواهد گرفت.
• 2-2-2. عدم ارائه بخشی از اسناد درآمدی: در خصوص آن بخش که اسناد و مدارک آن ارائه شده است بر اساس حسابرسی قسمت درآمدی بند (1) این ماده و در خصوص آن بخش که اسناد درآمدی آن ارائه نشده است مطابق بند (1-2-2) اقدام خواهد شد.

2-3. عدم ارائه مدارک هزینه‌ای:

• 2-3-1. عدم ارائه تمام مدارک هزینه‌ای: در این گونه موارد با در نظر گرفتن نسبت سود فعالیت، هزینه‌های آن بر اساس ابراز مودی، نسبت فعالیت مشاغل مشابه در سامانه‌های عملیاتی سازمان و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با تأیید رئیس‌کل سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مردادماه هر سال برای سال قبل تعیین می‌شود، با رعایت مقررات قانونی مربوط به عنوان هزینه قابل قبول مودی منظور می‌شود.
• 2-3-2. عدم ارائه بخشی از مدارک هزینه‌ای (به استثنای قیمت تمام‌شده و امثالهم): در خصوص هزینه‌هایی که اسناد و مدارک آن ارائه نشده، در این صورت هزینه مذکور از نظر مالیاتی قابل قبول نخواهد بود.

2-4. در موارد عدم ارائه دفاتر قانونی، جریمه موضوع ماده (193) قانون مطالبه خواهد شد.

3. عدم ارائه تمامی اسناد و مدارک درآمدی و هزینه‌ای:

در این گونه موارد با در نظر گرفتن حجم فعالیت و نسبت سود فعالیت بر اساس ابراز مودی، نسبت فعالیت مشاغل مشابه در سامانه‌های عملیاتی سازمان و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مردادماه هر سال قبل با تأیید رئیس‌کل سازمان تعیین می‌شود، درآمد یا مأخذ مشمول مالیات با رعایت ماده (94) قانون تعیین می‌شود.

4. دریافت اطلاعاتی مؤید کتمان درآمد یا فعالیت:

4-1. کتمان فعالیت: در این گونه موارد با در نظر گرفتن نسبت سود فعالیت مشاغل مشابه در سامانه‌های عملیاتی سازمان و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مردادماه هر سال برای سال قبل با تأیید رئیس‌کل سازمان تعیین می‌شود، با رعایت مقررات، درآمد یا مأخذ مشمول مالیات آن تعیین می‌شود.

4-2. کتمان درآمد:

• 4-2-1. هزینه‌های عمومی-اداری و فروش در حسابرسی مورد پذیرش واقع شده باشد: در این صورت کل مبلغ درآمد پس از کسر بهای تمام‌شده آن قسمت می‌بایست با رعایت مقررات مربوط به عنوان سود مبنای محاسبه مالیات قرار گیرد.
• 4-2-2. هزینه‌های عمومی، اداری و فروش در حسابرسی مورد پذیرش واقع نشده باشد: بر اساس بند (4-1) اقدام می‌شود.
• 4-2-3. کل هزینه‌های مربوط به درآمد قبلاً مورد پذیرش واقع شده باشد: در این گونه موارد کل رقم درآمد کتمان‌شده با رعایت مقررات مربوط مبنای محاسبه مالیات واقع می‌شود.

فصل دهم- سایر مقررات حسابرسی و مطالبه و حل اختلاف مالیاتی

ماده 45-

1. مالیات بر ارث

1-1. آن قسمت از اموال و دارایی ‌ها که انتقال یا دریافت یا تحویل آنها مستلزم دریافت گواهی‌ های موضوع ماده (34) قانون نبوده و بر اساس ماده (17) قانون مشمول مالیات می ‌باشند از جمله سهام بی ‌نام، وجه نقد، اموال و دارایی‌ های متوفی در خارج از کشور، موجودی کالا، طلب متوفی از اشخاص حقیقی و املاکی که فاقد سند رسمی هستند، اداره امور مالیاتی (حوزه کاری حسابرسی) موظف است با رعایت مقررات قانونی مربوط نسبت به مطالبه مالیات متعلقه بر اساس سهم ‌الارث هر ورثه به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام نماید.

1-2. در مورد وصیت، وصی مکلف است اظهارنامه موضوع ماده (39) را حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ فوت موصی تسلیم و مالیات متعلق به آن قسمت از اموال و دارایی‌ های مورد وصیت که انتقال یا دریافت یا تحویل آنها مستلزم دریافت گواهی‌ های موضوع ماده (34) قانون نمی‌ باشد را برابر مقررات قانونی مربوط پرداخت نماید. در این صورت و در موارد عدم تسلیم اظهارنامه و یا پرداخت مالیات، اداره امور مالیاتی (حوزه کاری حسابرسی) موظف است نسبت به بررسی و مطالبه مالیات متعلق از وصی اقدام نماید.

2. حق تمبر

2-1. در مواردی که حق تمبر و جرائم مربوطه موضوع ماده (48) و یا ماده (51) قانون حسب مورد پرداخت نشده است، حوزه کاری حسابرسی می ‌بایست نسبت به مطالبه حق تمبر و جرائم متعلق بر اساس برگ مطالبه از اشخاص مربوطه اقدام نماید.

2-2. سایر اسناد مشمول حق تمبر موضوع مواد (45)، (46) و (47) قانون در صورت عدم پرداخت مالیات و جرائم حق تمبر با رعایت مقررات قانونی مربوط حسب مورد، در خصوص اسنادی که در ایران صادر شده باشد، صادرکننده و در خصوص اسنادی که در خارج از ایران صادر شده باشد، اولین شخصی که اسناد مذکور را متصرف می ‌شود، مشمول بوده و مالیات و جرائم متعلقه حسب مورد از صادرکننده یا متصرف وفق بند (1-2) مطالبه خواهد شد.

2-3. مطالبه مالیات حق تمبر مشمول مقررات مواد (191)، (238) و فصل سوم باب پنجم قانون می‌باشد.

3. مالیات بر درآمد املاک و مالیات بر خانه‌های خالی

3-1. در صورت عدم پرداخت مالیات تکلیفی موضوع تبصره (9) ماده (53) قانون و جرائم متعلقه حسب مورد توسط اشخاص مشمول، مالیات و جرائم مربوطه حسب مورد برابر مقررات به موجب برگ مطالبه توسط حوزه کاری حسابرسی از اشخاص مذکور مطالبه و مطالبه مالیات تکلیفی مذکور مشمول مقررات مواد (191)، (238) و فصل سوم باب پنجم قانون خواهد بود.

3-2. اعتراضات مودیان مالیاتی در راستای تبصره‌های (2) و (3) ماده (54) قانون قابل بررسی مجدد در راستای مفاد ماده (238) قانون خواهد بود.

3-3. در خصوص مالیات موضوع ماده (54) مکرر قانون، حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه می ‌بایست با رعایت مقررات قانونی مربوط به موجب برگ مطالبه و بر اساس اطلاعات سامانه ملی املاک و اسکان کشور، مالیات متعلق را مطالبه نماید.

4. مالیات بر درآمد حقوق

اداره امور مالیاتی ذی‌ صلاح ماده (90) قانون، در خصوص مودیانی که فعالیت عملکردی دارند حوزه حسابرسی است که پرونده عملکرد مودی در آن اداره حسابرسی می ‌گردد و در خصوص سایر مودیان از جمله اشخاص موضوع ماده (2) قانون یکی از ادارات مالیاتی به تشخیص سازمان می ‌باشد. ادارات مزبور موظفند نسبت به رسیدگی با رعایت مهلت مقرر در ماده (157) قانون از تاریخ سررسید ماهانه پرداخت مالیات بر درآمد حقوق و مطالبه مالیات متعلقه اقدام نمایند.

5. مالیات اشخاص حقوقی منحله

تعیین مأخذ محاسبه مالیات آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی که منحل می‌شوند، در موارد تسلیم و عدم تسلیم اظهارنامه موضوع ماده (116) قانون و بر اساس ماده (115) قانون و سایر مقررات مربوط، در حوزه کاری حسابرسی انجام خواهد شد.

6. جرائم موضوع ماده (169) قانون، مشمول مقررات مواد (191) و (238) قانون می ‌باشد.
7. در صورت عدم کسر و ایصال مالیات‌ های تکلیفی موضوع قانون از جمله تبصره (2) ماده (103) و ماده (107) قانون، اداره امور مالیاتی مربوط می ‌بایست مالیات و جرائم متعلق را با رعایت مقررات قانونی مربوط به موجب برگ مطالبه مالیات از اشخاص مشمول مطالبه نماید و مطالبه مذکور مشمول مقررات مواد (191)، (238) و فصل سوم از باب پنجم قانون می‌باشد.

فصل یازدهم- فرآیندهای مالیاتی صاحبان مشاغل مشارکت‌های مدنی

ماده 46-

1. با توجه به اینکه ثبت‌نام این ‌گونه مودیان به صورت یک مودی در نظام مالیاتی انجام می‌ پذیرد لذا مشارکت (شرکا) می‌بایست نسبت به تسلیم یک اظهارنامه مالیاتی به عنوان اظهارنامه مالیاتی مشارکت اقدام نمایند و از بین خود یک نفر را به عنوان نماینده واحد شغلی انتخاب و به شیوه‌ای که توسط سازمان تعیین می ‌شود، معرفی کنند.

1-1. مفاد تبصره ماده (100) قانون نیز با رعایت مقررات مربوطه برای مشارکت قابل انجام است.

1-2. کلیه تکالیف مالیاتی واحد شغلی، از جمله ثبت‌نام و ثبت معاملات در سامانه مودیان و پرداخت مالیات توسط نماینده به نمایندگی از شرکا انجام می‌شود.

2. حسابرسی و صدور برگ تشخیص یا مطالبه یا قطعی مالیات عملکرد برای مشارکت انجام لیکن سهم درآمد مشمول مالیات و مالیات هر یک از شرکا به صورت جداگانه در برگ تشخیص مالیات تعیین می‌شود.

2-1. حسابرسی هر نوع مالیات و جرائم دیگری که نوعاً مربوط به فعالیت مشارکت می‌باشد از جمله مالیات‌های تکلیفی، حقوق، جرائم موضوع ماده (169) قانون و ق.م.ا.ا. برای مشارکت انجام و کل شرکا نسبت به آنها مسئولیت دارند.

3. ابلاغ اوراق مالیاتی مربوط به مشارکت مدنی از جمله برگ تشخیص یا مطالبه یا قطعی مالیاتی – به صورت الکترونیکی و یا فیزیکی – در اجرای بند پ ماده (20) ق.م.ا.ا. از طریق کارپوشه به عنوان ابلاغ به کلیه شرکا می‌باشد.
4. در صورت اعتراض هر یک از شرکا به برگ تشخیص مالیات یا مطالبه یا آرای هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، پرونده مشارکت با رعایت مقررات مربوط قابل رسیدگی در مراجع مربوط خواهد بود.
5. سازمان مکلف است برای مالیات عملکرد هر یک از شرکا حساب جداگانه‌ای برای منظور نمودن مالیات و جرائم متعلق و پرداخت یا ترتیب پرداخت متناظر با آن ایجاد نماید. هر یک از شرکا به صورت جداگانه نسبت به سهم از مشارکت که به حساب آنها منظور می‌شود مسئولیت داشته و در صورت عدم پرداخت برابر مقررات قانونی مربوط با آنها رفتار خواهد شد.

5-1. در خصوص هر نوع مالیات و جرائم دیگری که نوعاً مربوط به فعالیت مشارکت می‌باشد از جمله مالیات‌های تکلیفی، حقوق، جرائم موضوع ماده (169) قانون و ق.م.ا.ا.، حساب مشترکی برای مشارکت ایجاد و تمامی شرکا نسبت به پرداخت آن مسئول می‌باشند.

6. در صورت فوت هر یک از شرکا، سهم درآمد مشمول مالیات متوفی به نسبت سهم‌الارث و سهم معافیت متوفی در سال فوت بین وراث بر اساس قسمت اخیر تبصره ماده (101) قانون تقسیم می‌شود و از سال بعد مطابق صدر تبصره فوق عمل خواهد شد.
7. در مشاغل انفرادی در صورت فوت مودی طی سال، شماره اقتصادی باطل و وراث متوفی امکان ارسال اظهارنامه و انجام کلیه فرآیندهای مالیاتی تا زمان فوت متوفی را دارا می‌باشند و در صورت ادامه فعالیت شغلی پس از فوت می‌بایست به عنوان مودی جدید در نظام مالیاتی ثبت‌نام نمایند.

فصل دوازدهم– حسابرسی تجمیعی صاحبان مشاغل موضوع تبصره (2) ماده (101) قانون

ماده 47- در خصوص شخص حقیقی دارای بیش از یک فعالیت شغلی، در زمان قطعی شدن اظهارنامه یا انجام حسابرسی هر یک از پرونده‌ها، می‌بایست پرونده‌های آنها به صورت کاملاً مجزا با اعمال نرخ‌های موضوع ماده (131) قانون برای هر پرونده و صرفاً با اعمال حداکثر یک معافیت موضوع ماده (101) قانون برای کل پرونده‌ها حسب مورد قطعیت یا مورد حسابرسی قرار گرفته و برای اجرای حکم تبصره (2) ماده (101) قانون از حیث اعمال نرخ ماده (131) قانون برای مجموع درآمد مشمول مالیات به ترتیب زیر اقدام شود:

1. حوزه کاری حسابداری اداره امور مالیاتی ذیصلاح مکلف است نسبت به مطالبه مالیات مابه‌التفاوت موضوع تبصره پس از قطعیت حداقل دو پرونده شغلی مودی و همچنین پرونده‌های بعدی بعد از قطعیت درآمد مشمول مالیات، حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ قطعیت دو یا چند پرونده به صورت متوالی با اعمال صرفاً یک معافیت موضوع ماده (101) و نرخ ماده (131) قانون بر اساس درآمد مشمول مالیات تجمیعی به موجب برگ مطالبه مالیات اقدام نماید. در صورت عدم تعلق مابه‌التفاوت مالیات، صدور برگ مطالبه موضوعیت نخواهد داشت.
2. در صورت عدم پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات مطالبه‌شده توسط مودی ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ برگ مطالبه، مالیات مذکور در اجرای مقررات فصل نهم از باب چهارم قانون وصول خواهد شد.
3. در صورت اعتراض مودی به برگ مطالبه ابلاغ‌شده، موضوع در اجرای مقررات ماده (216) قانون قابل طرح در هیأت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده مذکور می‌باشد.
4. در راستای محاسبه مالیات موضوع این فصل، بخشودگی نرخ موضوع تبصره ماده (131) قانون بر اساس محاسبات اولیه مالیات قطعی‌شده هر پرونده می‌بایست از مبلغ مالیات نهایی کسر شود. جریمه موضوع مواد (192) و (193) قانون و نظایر آنها نیز بر اساس محاسبات اولیه در محاسبات لحاظ و مد نظر قرار می‌گیرد.
5. جریمه موضوع ماده (190) قانون برای هر پرونده تا قبل از ابلاغ برگ مطالبه موضوع این فصل بر اساس برگ‌های تشخیص اولیه و قطعی اولیه و مقررات مربوط و از زمان ابلاغ برگ مطالبه موضوع این فصل بر اساس مالیات پرداخت‌نشده مطالبه‌شده قابل محاسبه و مطالبه می‌باشد.
6. برگ مطالبه مالیات در راستای مقررات موضوع این فصل تأثیری در ارائه گواهی‌های موضوع مواد (186)، تبصره (1) ماده (186)، (187) قانون و نظایر آنها نخواهد داشت.
7. در صورت عدم تسلیم اظهارنامه توسط مودی در هر یک از پرونده‌ها، در محاسبه مالیات مابه‌التفاوت تجمیعی، اعمال معافیت موضوع ماده (101) قانون تا سقف درآمد مشمول مالیات پرونده‌هایی که نسبت به تسلیم اظهارنامه مالیاتی اقدام شده، مجاز می‌باشد.

فصل سیزدهم- سایر مقررات

ماده 48- انجام کلیه فرآیندهای مالیاتی از جمله ثبت‌نام، حسابرسی، رسیدگی مجدد و وصول مالیات پرونده‌های مالیاتی با سازمان است و سازمان می‌تواند با رعایت مقررات قانونی مربوط امور مذکور را حسب مورد به اداره امور مالیاتی و یا مأموران مالیاتی ذی‌ربط محول نماید.

تبصره- در اجرای این ماده چنانچه حسب تشخیص سازمان امور مالیاتی کشور، انجام فرآیندهای مالیاتی از جمله رسیدگی به پرونده‌های مودیان مالیاتی در یک اداره کل تجمیع گردد، مالیات و عوارض متعلقه در چارچوب مقررات قانونی مربوط، به محل فعالیت اشخاص منظور می‌گردد.

ماده 49- حداقل سطح سازمانی مجاز برای انجام مکاتبه و استعلام جهت کسب اطلاعات مورد نیاز در اجرای مواد (230) و (231) قانون و سایر مقررات، در تمامی حوزه‌های کاری مدیر یا سرپرست حوزه کاری می‌باشد. در مورد بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی، درخواست اسناد و مدارک و اطلاعات مورد نیاز سازمان امور مالیاتی کشور مربوط به درآمد مودی، پس از طی مراحل مزبور از طریق وزیر امور اقتصادی و دارایی انجام می‌شود که در صورت تصویب در سایر قوانین و مقررات، این امر توسط رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور یا نماینده دارای تفویض وی صورت می‌گیرد.

ماده 50- حسب درخواست رئیس شورای عالی مالیاتی و موافقت رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، گروه‌های کارشناسی به شعب شورای عالی مالیاتی جهت انجام امور محوله اختصاص می‌یابد.

ماده 51- تخلفات مأموران مالیاتی از قانون، ق.م.ا.ا و ق.پ. و مقررات مربوط صرفاً از طریق دادستانی انتظامی مالیاتی مورد پیگرد قانونی قرار می‌گیرد.

ماده 52- مأموران مالیاتی مکلفند در صورت مشاهده جرائم مالیاتی موضوع ماده (274) قانون، مراتب را جهت اقامه دعوا علیه مرتکبان نزد مراجع قضایی به دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی اعلام نمایند. در صورت عدم اعلام مراتب مطابق مقررات مربوط با آنان رفتار خواهد شد.

ماده 53- در اجرای مقررات ماده (219) قانون، کلیه بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و رویه‌های اجرایی که توسط سازمان جهت اجرای قانون مقرر می‌شود برای کلیه واحدهای تابعه سازمان، مأموران مالیاتی و مودیان لازم‌الاتباع است.

ماده 54- ترتیبات اجرایی و فرآیندهای کاری مربوط به آن بخش از فعالیت‌ها و خدمات مالیاتی که در اجرای تبصره (2) ماده (219) قانون و آیین‌نامه اجرایی آن به بخش غیردولتی برون‌سپاری می‌شوند، تابع شیوه‌نامه اجرایی و دستورالعمل‌های مربوط می‌باشد.

ماده 55- انجام کلیه فرآیندهای مندرج در این آیین‌نامه در صورت امکان و در چارچوب قوانین و مقررات، به صورت سیستمی صورت می‌گیرد.

فرهاد دژپسند
وزیر امور اقتصادی و دارایی

[1] . به موجب اصلاحیه آیین نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیاتهای مستقیم که موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی با متن پیشنهادی آن طی نامه شماره 2/94589 مورخ 1403/05/27 مدیر کل حوزه وزارتی اعلام گردیده، ماده 1 آیین نامه اصلاح شد. تصویر اصلاحیه به موجب بخشنامه شماره 210/38412/د مورخ 1403/05/29 معاون حقوقی و فنی مالیاتی ارسال شد.

متن ماده 1 قبل از اصلاح:

ماده 1 – واژه ها و اصطلاحات بکار برده شده در این آیین نامه به شرح زیر تعریف می شود:

الف- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور

ب- قانون: قانون مالیات های مستقیم مصوب 1366/12/03 و اصلاحیه های بعدی آن منتهی به اصلاحیه مصوب 1394/04/31

ج- ق.م.ا.: قانون مالیات بر ارزش افزوده

د- اداره امور مالیاتی: واحد سازمانی مشخصی است که شامل تقسیمات کوچکتری به نام حوزه های کاری می شود.

هـ- حوزه کاری: فرآیندهای مالیاتی براساس مقررات این آیین نامه در حوزه های کاری مختلف (از جمله شناسایی و ثبت نام، دریافت و پردازش اظهار نامه، حسابرسی) حسب مورد انجام می شود.

و- اظهار نامه برآوردی: اظهار نامه مالیاتی است که بر اساس فعالیت و یا اطلاعات اقتصادی کسب شده مودی از پایگاه اطلاعات مودیان و حداقل حاوی اطلاعات هویتی، فروش و درآمدها، هزیته ها، معافیت ها حسب مورد، درآمد مشمول مالیات و مالیات می باشد.

ز- ارزش منصفانه: ارزشی است که بر اساس استانداردهای حسابداری ایران تعریف می شود.

[2]. به موجب اصلاحیه ارسال شده توسط دفتر وزارتی به شماره 2/59999 مورخ 1401/04/01 یک تبصره به ماده 5 آیین نامه ماده 219 قانون مالیات های مستقیم الحاق شد.

[3]. به موجب نامه شماره 2/75744 مورخ 1401/04/22 مدیر کل محترم دفتر وزارتی (ارسال شده با بخشنامه 200/1401/23 مورخ 1401/05/04) یک تبصره به ماده 14 آیین نامه ماده 219 قانون مالیات های مستقیم الحاق گردید.

[4] . به موجب اصلاحیه آیین نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیاتهای مستقیم که موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی با متن پیشنهادی آن طی نامه شماره 2/94589 مورخ 1403/05/27 مدیر کل حوزه وزارتی اعلام گردیده، فصل سوم تا سیزدهم آیین نامه اصلاح شد. تصویر اصلاحیه به موجب بخشنامه شماره 210/38412/د مورخ 1403/05/29 معاون حقوقی و فنی مالیاتی ارسال شد.

متن مواد 18 تا 51 آیین نامه قبل از اصلاح:

فصل سوم- شناسایی و ثبت نام مودیان

ماده 18- اقداماتی که جهت شناخت هویت مودیان مالیاتی، محل فعالیت و یا اقامتگاه قانونی، نوع، شروع فعالیت و کلیه فعالیتهای اقتصادی و سایر منابع مالیاتی آنها در حوزه کاری شناسایی و ثبت نام انجام می گیرد.

ماده 19- ثبت اطلاعات و مشخصات مودیان در نظام مالیاتی کشور با هدف انجام فرآیندهای مالیاتی در “حوزه کاری شناسایی و ثبت نام” انجام می گیرد.

ماده 20- حوزه کاری شناسایی و ثبت نام مودیان موظف است:

الف- با استفاده از اطلاعات پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی، انجام واحدیابی و سایر منابع اطلاعاتی، نسبت به شناسایی، ثبت نام و یا اصلاح و تکمیل اطلاعات ثبت نام مودیان اقدام نمایند.

ب- فرآیندهای مرتبط با تعلیق،فعال سازی مجدد، تعطیلی کسب و کار ناشی از انحلال یا قوت و یا سایر عوامل، انتقال پرونده های مالیاتی مودیان بین ادارات امور مالیاتی و تعریف و برقراری الزامات ارائه اظهار نامه در منابع مختلف را به انجام رساند.

ج- براساس دستور العمل ابلاغی سازمان کلیه مودیان مالیاتی شناسایی شده را ثبت نام نموده و شماره اقتصادی تخصیص داده شده به هر مودی را به طرق مقتضی به وی ابلاغ نماید.

فصل چهارم- دریافت و پردازش اظهارنامه

ماده 21- اظهار نامه های مالیاتی مودیان به صورت الکترونیکی و غیر الکترونیکی دریافت و توسط “حوزه کاری دریافت و پردازش اظهار نامه” مورد پردازش قرار می گیرد.

تبصره – کلیه فرآیندهای مربوط به ثبت جزئیات و پردازش اظهارنامه توسط حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه انجام می گیرد.

ماده 22- حوزه کاری دریافت و پردازش اظهار نامه موظف است:

در مورد آن دسته از مودیانی که در موعد مقرر و مطابق مقررات از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری می نمایند، با رعایت مقررات ماده 97 قانون، اظهار نامه های مالیاتی برآوردی بر اساس فعالیت و اطلاعات اقتصادی کسب شده مودی از طرح جامع مالیاتی مطابق روش ها و معیارهایی که توسط سازمان تعیین شده یا می شود، ایجاد (تولید) و نسبت به صدور برگ تشخیص مالیات براساس آن اقدام و برگ تشخیص مالیات مذکور را جهت ابلاغ به واحد ذیربط ارسال نماید.

تبصره 1- در صورت عدم امکان تولید اظهار نامه برآوردی به صورت سیستمی، پرونده به منظور تولید اظهار نامه برآوردی و صدور و ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات حداکثر ظرف مدت یک سال از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه مالیاتی به حوزه کاری حسابرسی ارجاع خواهد شد. حکم این تبصره مانع از مطالبه و وصول مالیات این گونه مودیان در اجرای مفاد ماده 157 قانون نخواهد بود.

تبصره 2- در صورتی که مودی ظرف مهلت مقرر قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص یا مطالبه مالیات بر اساس اظهارنامه های برآوردی نسبت به تسلیم اعتراض و اظهارنامه مالیاتی مطابق مقررات اقدام ننماید براساس قسمت اخیر ماده 97 قانون، برگ تشخیص مالیات مذکور از نظر درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه قطعی است.

حکم این تبصره در خصوص تسلیم اظهارنامه بعد از صدور و ابلاغ برگ تشخیص مالیات براساس اظهارنامه برآوردی در مواردی که برگ تشخیص مالیات در اجرای تبصره 1 ماده 203 و قسمت اخیر تبصره 2 آن و ماده 208 قانون ابلاغ شده است جاری نمی باشد.

تبصره 3- اظهار نامه مطابق مقررات، اظهار نامه ای می باشد که درخصوص اشخاص حقوقی حداقل شامل ترازنامه و حساب سود و زیان و برای صاحبان مشاغل مطابق مقررات فصل سوم آیین نامه موضوع ماده 95 قانون تنظیم و تکمیل شده باشد.

عدم ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی و یا ابراز مبلغ صفر برای کل مبالغ هر یک از صورت های مالی مذکور یا صورت های فوق حسب مورد به منزله تسلیم “اظهار نامه مالیاتی مطابق مقررات قانونی” مربوط تلقی نمی گردد.

تبصره 4- معیارها و شاخص هایی که در اجرای ضوابط و مقررات قانون و این آیین نامه برای تهیه اظهارنامه برآوردی تعیین می شوند، محرمانه بوده و اشخاص تعیین کننده این شاخص ها و معیارها مجاز به افشای آنها جز نزد مراجع ذی صلاح قانونی مربوط نخواهند بود. در صورت افشا طبق قانون مجازات اسلامی و سایر مقررات قانونی مربوط با آنها رفتار خواهد شد.

(به موجب دادنامه های شماره 140009970905812684 و 140009970905812685 مورخ 1400/10/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری تبصره 4 ماده 22 ابطال شد. تصویر دادنامه به موجب بخشنامه شماره/210/81175 د مورخ 1400/12/03 معاون حقوقی و فنی مالیاتی ارسال شد.)

تبصره 5- اجرای حکم این ماده صرفا در خصوص صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی که به عنوان مودی فعال شناسایی شده­اند، لازم الاجرا می­باشد.

(به موجب نامه شماره 2/34744 مورخ 1400/03/05، متن فوق به عنوان تبصره (5) به ماده (22) آیین نامه ماده 219 الحاق شد.

با توجه به بخشنامه شماره 200/1400/22 مورخ 1400/03/24، مفاد بخشنامه شماره 200/1400/18 مورخ 1400/03/12 موضوع اصلاح مواد 22 و 24 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم اصلاحیه 1394/04/31، در خصوص مودیانی که سال مالی آن ها از 1397/05/27 و به بعد شروع می شود، لازم الاجرا است.)

فصل پنجم – حسابرسی

ماده 23- وظیفه حسابرسی، تشخیص ماخذ یا درآمد مشمول مالیات و تعیین مالیات موضوع قانون و ق.م.ا با سازمان است و حسب مورد به حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه یا حوزه کاری حسابرسی محول می شود. مسئول حوزه کاری حسابرسی از بین معاون مدیرکل یا مدیر یا حسابرسان کل مالیاتی یا روسای گروی حسابرسی مالیاتی انتخاب می شود.

ماده 24- براساس ماده 97 قانون، سازمان می تواند بر اساس شاخص ها و معیار هایی که تعیین می نماید و یا به طور نمونه، نسبت به انتخاب مودیان مالیاتی براساس رتبه ریسک برای حسابرسی منابع مختلف مالیاتی اقدام نماید. در صورت عدم انتخاب مودی یا اظهار نامه مالیاتی برای حسابرسی، اظهارنامه مالیاتی تسلیمی در موعد مقرر که برای حسابرسی انتخاب نشده است، قطعی خواهد بود.

تبصره 1- مسئول حوزه کاری حسابرسی می تواند علاوه بر مودیانی که براساس رتبه ریسک برای حسابرسی انتخاب شده اند حسب اطلاعات، اسناد و مدارک و یا گزارش واصله یا دلایل، قرائن و شواهد متقن مودی یا مودیان خاصی را برای حسابرسی انتخاب نماید.

تبصره 2- معیارها و شاخص هایی که در اجرای ضوابط و مقررات قانون و این آیین نامه برای انتخاب مودیان به منظور حسابرسی براساس رتبه ریسک تعیین می شوند، کاملا محرمانه بوده و اشخاص تعیین کننده این شاخص ها و معیارها مجاز به افشای اقلام آن جز نزد مراجع ذی صلاح قانون مربوط نخواهند بود. در صورت افشا طبق قانون مجازات اسلامی و سایر مقررات قانونی مزبور با آنها رفتار خواهد شد.

(به موجب دادنامه های شماره 140009970905812684 و 140009970905812685 مورخ 1400/10/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری تبصره 2 ماده 24 ابطال شد. تصویر دادنامه به موجب بخشنامه شماره/210/81175 د مورخ 1400/12/03 معاون حقوقی و فنی مالیاتی ارسال شد(.

تبصره 3- ادارات امور مالیاتی در مورد هر یک از مودیان غیرفعال به شرح ذیل، مادامی که به صورت سیستمی یا غیرسیستمی اطلاعات یا دلایلی مبنی برفعالیت آنها به دست نیاورده باشند، الزامی به حسابرسی نخواهند داشت:

.1مودیانی که اساسا به دلیل عدم فعالیت از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده اند.

.2مودیانی که به دلیل عدم فعالیت از ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان یا صورت درآمد و هزینه یا خلاصه درآمد و هزینه همراه اظهارنامه مالیاتی خودداری نموده­اند.

.3مودیانی که به دلیل عدم فعالیت برای کل مبالغ هر یک از صورتهای مالی مذکور عدد صفر ابراز نموده اند.

در صورت به دست آمدن اطلاعات و مستندات احراز فعالیت، مالیات و جرایم متعلقه با رعایت مقررات قانون مالیات های مستقیم قابل مطالبه خواهد بود.

(به موجب نامه شماره 2/34744 مورخ 1400/03/05، متن فوق به عنوان تبصره (3) به ماده (24) آیین نامه ماده 219 الحاق شد.

با توجه به بخشنامه شماره 200/1400/22 مورخ 1400/03/24، مفاد بخشنامه شماره 200/1400/18 مورخ 1400/03/12 موضوع اصلاح مواد 22 و 24 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم اصلاحیه 1394/04/31، در خصوص مودیانی که سال مالی آن ها از 1397/05/27 و به بعد شروع می شود، لازم الاجرا است.)

ماده 25- مسئول حوزه کاری حسابرسی، موظف است نسبت به تخصیص مودیان انتخاب شده آن حوزه کاری برای حسابرسی، به حسابرس اقدام نماید و مسئولیت تایید برنامه حسابرسی، نظارت بر اجرای حسابرسی، تایید گزارش حسابرسی و صدور برگ تشخیص مالیات یا برگ مطالبه را بر عهده خواهد داشت.

تبصره 1- حسابرسی که پرونده مودی انتخاب شده برای حسابرسی از طرف مسئول حوزه کاری مربوط به او محول می شود، مسئول حسابرسی می باشد.

تبصره 2-مسئولیت هریک از حسابرسان انتخاب شده جهت حسابرسی پرونده های مالیاتی بر اساس فعالیت ها و وظایف تعیین شده برای آنها در برنامه حسابرسی و دستورالعمل های سازمان و کاربرگ های حسابرسی بوده و اشخاص مزبور مسئول مندرجات گزارش و نظر خود از هر جهت می باشند.

ماده 26- دریافت پرونده مودی از بایگانی، تدوین برنامه حسابرسی (شامل انتخاب یا ایجاد یک یا چند اظهارنامه مالیاتی در یک یا چند منبع مالیاتی حسب مورد برای حسابرسی، تعیین حوزه های شک هر اظهار نامه مالیاتی مبتنی بر منبع آن، انتخاب حسابرس یا حسابرسان مورد نیاز برای هر اظهار نامه به تفکیک حوزه های شک)، تهیه گزارش حسابرسی و کاربرگ های پیوست آن بر عهده مسئول حسابرسی، حسابرس یا حسابرسان تعیین شده در برنامه حسابرسی حسب مورد می باشد و مسئول حوزه کاری حسابرسی می بایست نسبت به موافقت یا عدم موافقت با موارد مذکور اقدام نماید. مسئول حسابرسی که اقدام کننده فرآیندهای مذکور می باشد در صورت عدم موافقت مسئول حوزه کاری حسابرسی موظف است نسبت به اصلاح آن بر اساس نظر مسئول حوزه کاری حسابرسی اقدام نماید.

ماده 27- هرگاه پس از قطعی شدن اظهارنامه مالیاتی یا بعد از رسیدگی و صدور و ابلاغ برگ مطالبه یا تشخیص مالیات، معلوم شود مودی درآمد یا فعالیت انتفاعی کتمان شده ای داشته و مالیات متعلق به آن نیز مطالبه نشده باشد فقط مالیات آن درآمدها یا فعالیت، با رعایت قانون و ق.م.ا و مقررات این آیین نامه مطالبه خواهد شد.

ماده 28- چنانچه در اجرای ماده 272 قانون و سایر مقررات قانونی مربوط حسابرسی مالیاتی پرونده مودیان مالیاتی، به سازمان حسابرسی و یا موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی محول گردد، مسئول حسابرسی موظف است پس از دریافت گزارش تنظیم شده مذکور ،گزارش حسابرسی مالیاتی را از حیث تطبیق با قوانین و مقررات مربوطه بررس نماید و در صورت عدم رعایت قوانین و مقررات مربوطه نسبت به ارجاع مورد حسابرسی به تنظیم کنندگان گزارش اقدام نمایند و تنظیم کنندگان گزارش مکلفند نسبت به ارجاع مورد حسابرسی به تنظیم کنندگان گزارش اقدام نمایند و تنظیم کنندگان گزارش مکلفند نسبت به اصلاح گزارش مالیاتی حسب نظر مسئول حسابرسی سازمان اقدام نماید. مسئول حسابرسی با دریافت گزارش نهایی از تنظیم کننده گزارش نسبت به ثبت آن در سامانه اقدام و سپس جهت تایید برای مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال می نماید.

تبصره 1- در اجرای این ماده سازمان حسابرسی و یا موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی می توانند برای دریافت دفاتر و یا اسناد و مدارک حسب مورد به مودی مراجعه نموده و ضمن اخذ اسناد و مدارک براساس مقررات حسابرسی میدانی اقدام نمایند.

تبصره 2- در راستای این ماده مسئول حوزه کاری حسابرسی می بایست کلیه اطلاعات واصله به سازمان را در زمان ارجاع مورد حسابرسی و اطلاعات تکمیلی را تا پیش از تاریخ تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی حسب مورد به سازمان حسابرسی و یا موسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی انتخاب شده برای تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی در اجرای قوانین مربوط تسلیم نماید.

ماده 29- انواع حسابرسی مالیاتی:

الف – اداری: در حسابرسی اداری با ابلاغ برگ دعوت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد از مودی دعوت می شود در زمان تعیین شده، با همراه داشتن دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی به اداره امور مالیاتی مربوط برای حسابرسی مراجعه نماید. مودی ملکف است در زمان تعیین شده به اداره امور مالیاتی مراجعه نماید، در صورت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک توسط مودی، حسابرس می بایست با توجه به دعوتنامه مذکور ضمن تنظیم صورتمجلس نسبت به حسابرسی به دفاتر و اسناد و مدارک ارائه شده در چارچوب قوانین و مقررات و تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی، در سامانه یکپارچه مالیاتی و تکمیل کاربرگ های مربوط اقدام و مراتب را برای تایید به مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال نماید. دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی اداره امور مالیاتی پس از حسابرسی حداکثر ظرف شش روز کاری از تاریخ صورت مجلس به مودی مسترد می شود و در صورت عدم کفایت یا عدم ارائه تمام یا بخشی از اسناد و مدارک ارائه شده یا عدم مراجعه مودی به اداره امورمالیاتی مربوط در زمان تعیین شده، در صورتی که امکان تعیین ماخذ یا درآمد مشمول مالیات فراهم نباشد، مسئول حسابرسی باید درخواست خود را مبنی بر تغییر نوع حسابرسی از اداری به میدانی با ذکر دلیل به مسئول حوزه کاری حسابرسی پیشنهاد نماید. در صورت عدم موافقت تغییر نوع حسابرسی توسط مسئول حوزه کاری حسابرسی از اداری به میدانی، مسئول حسابرسی مکلف است با رعایت مقررات نسبت به تهیه گزارش حسابرسی مالیاتی اقدام نماید.

ب- میدانی: در حسابرسی میدانی با ابلاغ برگ دعوت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد به مودی اعلام می شود تا در زمان مراجعه حسابرس یا حسابرسان به اقامتگاه قانونی مودی و یا محلی که قبلا به صورت مکتوب به اداره امور مالیاتی اعلام شده است، نسبت به ارائه دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی حسب مورد اقدام نماید حسابرس یا حسابرسان می بایست با توجه به دعوتنامه فوق در تاریخ مراجعه، نسبت به تنظیم صورتمجلس، اقدام و ضمن حسابرسی به دفاتر، اسناد و مدارک ارائه شده در چارچوب قوانین و مقررات با تنظیم گزارش حسابرسی مالیاتی، در سامانه ( با توجه به نتایج رسیدگی) اقدام و ضمن تکمیل و الصاق مدارک و کاربرگ های مربوط، مراتب را برای تایید به مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال نماید.

تبصره 1- در حسابرسی های اداری و میدانی، مسئول حسابرسی مکلف است تاریخ یا تاریخ های مراجعه به اداره یا محل تعیین شده در اجرای مقررات بند ب این ماده حسب مورد برای حسابرسی دفاتر، اسناد و مدارک را به همراه اسامی گروه حسابرسی کتبا به مودی ابلاغ نماید. فاصله تاریخ ابلاغ تا اولین روز مراجعه نباید کمتر از 7 روز و بیشتر از 15 روز باشد. در صورت درخواست مودی و موافقت مسئول حسابرسی مهلت مزبور تا 10 روز از تاریخ تعیین شده قابل افزایش خواهد بود.

تبصره 2- در حسابرسی میدانی، مودی در طول دوره حسابرسی که زمان آن قبلا تعیین و به وی اعلام شده است، ملزم به ارائه دفاتر، اسناد و مدارک درخواستی حسب مورد جهت انجام حسابرسی می باشد.

تبصره 3- صورتمجلس ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد در اجرای این ماده در دو نسخه تنظیم و پس از امضای حسابرس و مودی و یا عدم امضای مودی، یک نسخه به مودی حسب مقررات تسلیم می شود.

تبصره 4- در صورت ارائه دفاتر، اسناد و مدارک توسط مودی، مسئول حسابرسی می بایست با رعایت قانون و ق.م.ا و سایر قوانین و مقررات مرتبط، نسبت به حسابرسی دفاتر و اسناد و مدارک مودی با توجه به حدود و مسئولیت های تعیین شده در برنامه حسابرسی اقدام و گزارش حسابرسی و کاربرگ های مربوط را جهت تایید نزد مسئول حوزه کاری حسابرسی ارسال نماید.

تبصره 5- در صورت عدم ارائه دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد توسط مودی، مسئول حسابرسی می بایست با عنایت به اسناد و مدارک و سوابق مالیاتی موجود و با توجه به اطلاعات مکتبسه و حجم فعالیت مودی و قراین و شواهد، ضمن تنظیم گزارش حسابرسی و کاربرگ های مربوط در سامانه (با توجه به نتایج حسابرسی) اقدام و مراتب را برای تایید به مسئول حوزه حسابرسی ارسال نماید.

تبصره 6- مسئول حوزه کاری حسابرسی پس از بررسی و کنترل، گزارش حسابرسی را تایید یا رد می نماید. در صورت تایید گزارش حسابرسی، برگ تشخیص یا مطالبه مالیات با امضای مسئول حوزه کاری حسابرسی صادر می شود. در غیر اینصورت، مسئول حوزه کاری حسابرسی مورد حسابرسی را با ذکر دلایل به مسئول حسابرسی عودت داده تا اصلاحات مورد نیاز انجام پذیرد.

تبصره 7- در صورتی که گزارش تهیه شده توسط مسئول حسابرسی پس از تایید مسئول حوزه کاری حسابرسی منجر به تایید اظهارنامه مالیاتی تسلیمی مودی گردد، اظهارنامه مالیاتی قطعی بوده و برابر مقررات برگ قطعی مالیات صادر می شود.

تبصره 8- در مواردی که در حین رسیدگی و حسابرسی مورد حسابرسی با موارد مشکوک به فرار مالیاتی مواجه شوند، مسئول حوزه کاری حسابرسی می تواند مراتب را به حوزه کاری بازرسی ارجاع نماید. حوزه کاری بازرسی موضوع را در چارچوب مقررات قانونی مربوط بررسی و نتیجه را به مسئول حوزه کاری حسابرسی جهت ادامه فرآیند حسابرسی، عودت می نماید.

ج- بازرسی: این نوع حسابرسی به منظور بررسی موارد مربوط به فعالیت اقتصادی مودی از جمله حجم، وضعیت، نوع، موقعیت و شناسایی اموال وی در موارد خاص تکمیل اطلاعات مورد نیاز حسابرسان و سایر حوزه های کاری انجام می شود. در این نوع حسابرسی هیچ اظهارنامه مالیاتی برای حسابرسی انتخاب نمی شود بلکه با ایجاد این مورد توسط مسئول حوزه کاری حسابرسی و ارجاع آن به حسابرس، نسبت به به تهیه گزارش بازرسی مطابق فرم های ابلاغی سازمان اقدام خواهد شد. بر اساس نتایج حاصل از حسابرسی فوق امکان تغییر رتبه ریسک مودی وجود خواهد داشت. همچنین حسابرس می تواند درخواست انجام حسابرسی اداری یا میدانی را به مسئول حوزه کاری حسابرسی اعلام نماید که در صورت موافقت مسئول حوزه کاری حسابرسی مورد حسابرسی ایجاد و به مسئول حسابرسی تخصیص داده خواهد شد.

د- بازبینی: بعد از خاتمه حسابرسی، اداره امور مالیاتی می تواند نسبت به انتخاب برخی از گزارش های حسابرسی به منظور و ارزیابی کیفیت آنها اقدام نماید، اداره امور مالیاتی در صورت ضرورت با مراجعه به مودی و بررسی دفاتر، اسناد و مدارک حسب مورد ; گزارش لازم تهیه خواهد نمود. گزارش نهایی مربوط به این نوع حسابرسی منجر به مواردی همچون تهیه گزارش حسابرسی متمم یا اصلاحی، تهیه گزارشات تخلفات ماموران مالیاتی و گزارشاتی در جهت تشویق و ارتقای ماموران مالیاتی با رعایت مقررات قانونی مربوط می گردد. بازبینی می تواند با درخواست دادستانی انتظامی مالیاتی و حسب مورد سایر مراجع ذی صلاح مالیاتی ذیربط از جمله اداره کل امور مالیاتی مربوط، واحدهای ستادی ذیربط در سازمان و شورای عالی مالیاتی و توسط حوزه کاری حسابرسی انجام شود.

(نکته: شکایت از بند د ماده 29 آیین نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات های مستقیم، به موجب دادنامه شماره 140331390002952507 مورخ 1403/12/11 هیئت تخصصی دیوان عدالت اداری رد شد. تصویر دادنامه مذکور به موجب بخشنامه 212/1958/ص مورخ 1404/02/06 مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی، ارسال شد.)

هـ -سیستمی: در این نوع حسابرسی سازمان با انتخاب اظهارنامه مالیاتی بر اساس معیارها و شاخص های تعیین شده، چنانچه حسب اطلاعات اقتصادی کسب شده از مودیان امکان تعیین درآمد مشمول مالیات و مالیات مودی امکان پذیر باشد، می بایست نسبت به حسابرسی سیستمی اظهار نامه اقدام و گزارش و برگ تشخیص مربوطه را به صورت سیستمی صادر نماید. در غیر این صورت می بایست حسب مقررات سایر انواع حسابرسی به شرح فوق اقدام نماید.

تبصره – در حسابرسی سیستمی اوراق تشخیص مالیات ظرف مواعد قانونی توسط سازمان بدون دخالت مأموران مالیاتی صادر شده و حسب مقررات به مودی در زمان مقرر ابلاغ می شود.

(به موجب مصوبه شماره 207075 مورخ 1402/10/24 وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی، یک بند و تبصره به انتهای ماده 29 الحاق شد.)

ماده 30- هرگاه ماموران مالیاتی در محاسبه ماخذ درآمد مشمول مالیات یا مالیات متعلق اشتباه کرده باشند، به شرح زیر اقدام خواهد شد:

1- در صورتی که قبل از قطعیت ماخذ یا درآمد مشمول مالیات، اصلاح اشتباه محاسبه منجر به افزایش ماخذ درآمد مشمول مالیات یا مالیات گردد، با رعایت مهلت مرور زمان ماده 157 قانون و چنانچه قبل یا بعد از قطعیت ماخذ یا درآمد مشمول مالیات، اصلاح اشتباه محاسبه منجر به کاهش ماخذ، درآمد مشمول مالیات یا مالیات گردد، بدون رعایت مهلت مرور زمان یاد شده گزارش لازم عنوان مسئول حوزه کاری حسابرسی ارائه می شود.

در صورت تایید گزارش فوق توسط مسئول حوزه کاری حسابرسی و طبق دستور وی، در صورت افزایش با رعایت مهلت مرور زمان مالیاتی و در صورت کاهش بدون رعایت مهلت مرور زمان حسب مورد نسبت به اصلاح اشتباه محاسبه و صدور برگ تشخیص یا برگ مطالبه یا برگ قطعی مالیات اصلاحی و ابلاغ آن به مودی اقدام می شود.

در اجرای این بند یک نسخه از برگ تشخیص یا برگ مطالبه یا برگ قطعی مالیات اصلاحی می بایست جهت رسیدگی به دادستانی انتظامی مالیاتی ارسال تا در صورت احراز تخلف نسبت به تعقیب متخلف یا متخلفین برابر مقررات اقدام شود.

(شکایت از بند 1 ماده 30 آیین نامه موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به موجب دادنامه شماره 140109970906010857 مورخ 1401/11/04 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری، رد شد. تصویر دادنامه به موجب بخشنامه شماره 212/24115/ص مورخ 1401/11/10 ارسال شده است.)

2- در صورتی که اشتباه ایجاد شده در اوراق قطعی مالیاتی ناشی از اشتباه در محاسبه جرایم یا محاسبه قبوض پرداخت مالیات باشد، گزارش لازم عنوان مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان تنظیم می شود و چنانچه گزارش فوق به تایید وی برسد، طبق دستور مسئول حوزه کاری یاد شده نسبت به اصلاح اشتباه محاسبه بدهی مالیاتی و صدور برگ قطعی اصلاحی و ابلاغ آن به مودی اقدام خواهد شد.

اشتباه محاسبه: مصادیق اشتباه محاسبه شامل عدم انتقال صحیح داده های کاربرگ های حسابرسی به سیستم و اشتباه محاسباتی در کاربرگ های تهیه شده در زمان حسابرسی مالیاتی است، به نحوی که تغییر مبانی در تشخیص ماخذ یا درآمد مشمول مالیات یا اعتبار مالیاتی نباشد.

تبصره -1 با صدور برگ تشخیص یا مطالبه یا قطعی مالیات اصلاحی، اوراق مالیاتی صادره قبلی در این ارتباط حسب مورد باطل تلقی و حسب قوانین و مقررات مربوط اقدام می شود.

تبصره 2- در صورتی که در محاسبه مأخذ یا درآمد مشمول مالیات بیش برآوردی صورت گرفته باشد و مراتب با اعلام اداره کل امور مالیاتی یا دادیار مسئول دادستانی انتظامی مالیاتی اداره کل ذی ربط به تأیید دادستان انتظامی مالیاتی برسد و این امر منجر به کاهش مالیات یا جرائم متعلقه شود، مطابق مقررات این ماده اقدام می شود.

تبصره 3- چنانچه مودی مالیاتی به استناد آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری یا تصویب قوانین موخر یا مقررات موضوعه، استحقاق استفاده از معافیت مالیاتی، مشوق مالیاتی یا نرخ صفر مالیاتی را داشته و این امر منجر به کاهش مالیات یا جرائم مالیاتی شود مطابق مقررات این ماده اقدام خواهد شد.

(به موجب مصوبه شماره 207075 مورخ 1402/10/24 وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی،عنوان تبصره ماده 30 به تبصره (1) تغییر یافت و تبصره های (2) و (3) به آن الحاق شد.)

ماده 31- در کلیه مواردی که مودی یا وکیل تام الاختیار وی ظرف مواعد قانونی از تاریخ ابلاغ برگ تشخیص مالیات یا برگ اعلام نتیجه رسیدگی یا برگ مطالبه یا برگ استرداد حسب مورد اعتراض خود را کتبا نسبت به آن تسلیم نماید مسئول حوزه کاری اعتراضات و شکایات مکلف است با رعایت مقررات قانونی مربوط نسبت به تخصیص پرونده جهت انجام رسیدگی مجدد به مسئول مربوطه اقدام نمایدو مسئول مربوطه موظف است با رعایت مقررات قانونی مربوط انجام رسیدگی مجدد که براساس دلایل و اسناد و مدارک مودی یا وکیل تام الاختیار وی انجام خواهد گرفت، مراتب را در ظهر برگ تشخیص مالیات برگ مطالبه یا برگ استرداد درج و برابر مقررات مربوط اقدام نماید.

به استناد مفاد این ماده، پرونده های مالیاتی پس از طی مراحل فوق در صورت عدم رفع اختلاف با مودی به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع خواهد شد، مگر آنکه برگ تشخیص مالیات یا برگ مطالبه یا برگ استرداد در اجرای مقررات تبصره ماده (203) و قسمت اخیر تبصره 2 آن و ماده 208 قانون ابلاغ شده باشد و مودی ظرف مواعد قانونی اعتراض خود را تسلیم ننموده باشد در این صورت پرونده ظرف مواعد قانونی مربوط و بدون طی مراحل فوق توسط اداره امور مالیاتی به هیات حل اختلاف مالیاتی ارجاع خواهد شد.

تبصره 1- در مورد پرونده هایی که مسئول مربوط در تشخیص ماخذ یا درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلقه سابقه اظهار نظر دارد، این امر مانع رسیدگی مجدد در اجرای مقررات مربوط توسط نامبرده نخواهد شد.

تبصره 2- اجرای مقررات این ماده در مواردیکه رسیدگی مجدد توسط مسئول مربوط منجر به توافق نگردد، مانع از رسیدگی مسئول بالاتر حداکثر تا سطح مدیر کل با رعایت مهلت مقرر در قانون نخواهد بود.

فصل ششم- مطالبه و وصول مالیات

ماده 32- درخواست صدور گواهی و یا مفاصاحساب مالیاتی به صورت الکترونیکی و یا از طریق باجه های امور مودیان سراسسر کشور، دریافت و پس از بررسی توسط مسئول حوزه کاری حسابداری مربوط به پرونده ذیربط، گواهی و یا مفاصاحساب مالیاتی مذکور با امضا سیستمی مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان مربوط صادر و در محل ارائه درخواست و یا محل مراجعه مودی برای دریافت گواهی یا مفاصا حساب ضمن ممهور نمودن گواهی توسط امور مودیان مربوط به مودی تسلیم می شود.

تبصره – در مواردی که گواهی های مربوطه به طور الکترونیکی ارسال می گردد نیازی به امضای دستی و فیزیکی نبوده و مسئول حوزه کاری حسابدرای مودیان می بایست نسبت به تایید و ارسال الکترونیکی گواهی مربوط اقدام نماید.

ماده 33- در هر مورد که مطابق قانون و ق.م.ا. میزان درآمد یا ماخذ مشمول مالیات قطعی شود; برگ قطعی مالیات به صورت سیستمی صادر می شود.

ماده 34- چنانچه بر اساس اطلاعات ارسالی اشخاص ثالث، مودیان مالیاتی جدید و درآمدهای کتمان شده مشمول مالیات شناسایی و مالیات متعلق مطالبه و وصول گردد سازمان می تواند با رعایت مقررات قانونی مربوط نسبت به پرداخت پاداش متناسب با اطلاعات مکتسبه و مالیات وصولی از درآمد اختصاصی سازمان در وجه اشخاص مذکور، در چهارچوب دستورالعملی که به تصویب رئیس کل سازمان می رسد اقدام نماید.

پرداخت پاداش موضوع این ماده درخصوص اشخاص که به موجب قوانین و مقررات ملزم به ارسال اطلاعات مروبط می باشند. برای ارائه اطلاعات مزبور جاری نخواهد بود.

ماده 35- در مواردیکه به موجب قانون و ق.م.ا. مالیات و سایر وجوه، قابل استرداد به مودی باشد با تایید مسئول حوزه کاری حسابداری مودیان و براساس مقررات مربوط اضافه پرداختی در وجه ذینفع پرداخت خواهد شد.

نحوه استرداد وجوه مربوط با رعایت مقررات قانونی به موجب دستورالعملی است که به تصویب رئیس کل سازمان می رسد.

فصل هفتم- اعتراضات و شکایات

ماده 36- امور خدمات مودیان سراسر کشور موظفند کلیه اوراق و فرم های مقرر در قانون و ق.م.ا و همچنین هر نوع اعتراض یا درخواست مودی را که از طرف مودی به صورت دستی یا پستی الکترونیکی به سازمان تسلیم یا واصل می گردد دریافت و ضمن ارائه رسید به مودی در سیستم ثبت و به حوزه کاری مربوطه ارسال نمایند.

ماده 37- حوزه کاری اعتراضات و شکایات موظف است:

پس از دریافت اعتراض یا شکایت مودی ضمن بررسی اعتراض یا شکایت طبق مقررات قانون و ق.م.ا. و آیین نامه ها و دستورالعمل های اجرایی آن اقدام لازم را معمول دارند.

ماده 38- سازمان می تواند نمایندگان خود را در هیاتهای حل اختلاف مالیاتی از بین ماموران مالیاتی شاغل واجد شرایط در سازمان با حفظ پست سازمانی طبق مقررات انتخاب نماید.

ماده 39- رای هیات حل اختلاف مالیاتی باید متضمن اظهار نظر موجه و مستدل کلیه اعضا هیات مطابق مقررات ماده 248 قانون باشد.

همچنین می بایست در صورت تعدیل یا رفع تعرض نسبت به اصلاح اظهارنامه مربوطه اعم از ابرازی یا حسابرسی شده و یا تعدیل شده هیات های قبلی در سامانه اقدام شود.

فصل هشتم- ابلاغ اوراق مالیاتی

ماده 40- ابلاغ اوراق مالیاتی به حوزه کاری خدمات مودیان واگذار می شود. ماموران مالیاتی در قسمت پشتیبان حوزه کاری خدمات مودیان مکلفند اوراق مالیاتی موضوع قانون را براساس مواد (203) الی (209) قانون به مودیان مالیاتی ذیربط ابلاغ نمایند.

تبصره 1- سازمان می تواند براساس اختیار حاصله از تبصره 2 ماده 219 قانون و آیین نامه اجرایی مربوط ابلاغ اوراق مالیاتی را به بخش غیردولتی واگذار نماید.

فصل نهم- ترتیبات حسابرسی مالیاتی

ماده 41- در مواردی که اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل برای حسابرسی مالیاتی انتخاب شده اند فرآیند انجام حسابرسی مالیاتی و تعیین درآمد یا ماخذ مشمول مالیات آنها در هریک از موارد ممکن، به شرح زیر خواهد بود:

1- مودی نسبت به تسلیم دفاتر و اسناد و مدارک اقدام نماید:

1-1- دفاتر و اسناد و مدارک ارائه شده امکان حسابرسی مالیاتی را داشته باشد، در این صورت درآمد یا ماخذ مشمول مالیات بر اساس قوانین، مقررات و احکام مالیاتی مربوط از طریق حسابرسی به دفاتر و اسناد و مدارک ارائه شده حسب مورد تشخیص و تعیین خواهد شد.

2-1- در مواردی که معاملات ابرازی (خرید یا فروش کالا و خدمات) صورت گرفته با اشخاصی است که صحت اجزای معامله با این اشخاص به دلیل وضعیت طرف معامله (شرکت های کاغذی، مجهول المکان و امثالهم) قابل اثبات و تعیین دقیق نباشد:

1-2-1- در موارد هزینه و خرید، چنانچه کالا یا خدمت توسط خریدار دریافت شده لکن صورتحساب ارائه شده مربوط به اشخاص یاد شده است، بهای هزینه یا خرید به ارزش منصفانه کالا یا خدمت در زمان انجام معامله در حسابرسی مالیاتی با رعایت مقررات مبنای قبول هزینه یا خرید می باشد و مابه التفاوت به عنوان هزینه غیر قابل قبول تلقی می گردد.

2-2-1- در موارد فروش، می بایست بهای فروش به ارزش منصفانه کالا یا خدمت در زمان انجام معامله در حسابرسی مالیاتی با رعایت مقررات، مبنای فروش قرار گرفته و مابه التفاوت (ارزش منصفانه و بهای ابرازی) عینا به میزان فروش و درآمدها اضافه گردد.

3-1- چنانچه در حسابرسی مالیاتی احراز شود، مبلغ درآمد یا فروش ابراز شده طبق اسناد و مدارک ارائه شده در معامله فی مابین شرکت های گروه یا وابسته از ارزش منصفانه معامله مذکور:

-1-3-1 کمتر بوده و این امر منجر به انتقال سود شده است، در این صورت مابه التفاوت آن، به درآمد یا فروش ابرازی فروشنده اضافه می شود.

-1-3-2 بیشتر بوده و این امر منجر به انتقال سود شده است، در این صورت مابه التفاوت آن، از هزینه ها و بهای تمام شده خریدار کسر می شود.

-2 عدم تسلیم بخشی از اسناد و مدارک از جمله:

-2-1 در خصوص واحدهای تولیدی، خدماتی یا بازرگانی، در صورتی که قیمت تمام شده کالا و خدمات ساخته شده یا فروش رفته، آنالیز محصول (کالا و خدمت)، صورت گردش مواد و کالا و مستندات هزینه ا ی آن از جمله صورت حساب خرید مواد اولیه و کالا، حقوق و دستمزد و سایر هزینه های مربوط حسب مورد ارائه نشود و براساس سایر روش های حسابرسی توسط حسابرسان مالیاتی امکان تعیین و یا برآورد قیمت تمام شده کالا و خدمات ساخته شده و فروش رفته براساس اسناد و مدارک ارائه شده فراهم نباشد، می بایست با در نظر گرفتن نسبت سود ناویژه به فروش هر کالا یا خدمت (براساس ابراز مودی، نسبت فعالیت مشاغل مشابه در سامانه طرح جامع مالیاتی و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با تایید رییس کل سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مرداد ماه هر سال برای سال قبل تعیین می شود)، بهای تمام شده کالا و خدمات مربوط به آن بخش که مدارک مذکور آن ارائه نشده است، محاسبه شود.

-2-2 عدم ارائه اسناد درآمدی مربوط به فروش یا درآمد ابرازی مودیانی که ملزم به صدور صورتحساب می باشند:

-2-2-1 عدم ارائه تمام اسناد درآمدی، چنانچه دلایل و یا اسناد و مدارکی (از جمله اطلاعات موجود در پایگاه اطلاعات مالیاتی سازمان مربوط به فروش کالا و خدمت، صادرات و یا صورت حساب های بانکی یا ابرازی یا بدست آمده ( براساس ارزش منصفانه) موید درآمد یا فروش بیشتر از فروش ابرازی نباشد، فروش یا درآمد ابرازی مورد قبول خواهد بود و صرفا با رعایت مقررات قانونی مربوط جرایم موضوع عدم صدور صورتحساب از مودی مطالبه می شود، در صورت عدم مطابقت و احراز کتمان درآمد یا فروش، فروش و یا درآمد بدست آمده به عنوان فروش و درآمدهای مودی مد نظر قرار خواهد گرفت.

-2-2-2 عدم ارائه بخشی از اسناد درآمدی، درخصوص آن بخش که اسناد و مدارک آن ارائه شده است براساس حسابرسی قسمت درآمدی بند 1 این ماده و درخصوص آن بخش که اسناد درآمدی آن ارائه نشده است مطابق بند 2-2-1 اقدام خواهد شد.

(شکایت از بند 2 ماده 41 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به موجب دادنامه شماره 140231390003012807 مورخ 1402/11/18 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری، رد شد. تصویر دادنامه طی بخشنامه شماره 212/24445/ص مورخ 1402/12/27 مدیرکل محترم دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان ارسال شد.)

-2-3 عدم ارائه مدارک هزینه ای:

-2-3-1 عدم ارائه تمام مدارک هزینه ای، در این گونه موارد با در نظر گرفتن نسبت سود فعالیت، هزینه های آن براساس ابراز مودی، نسبت فعالیت مشاغل مشابه در سامانه طرح جامع مالیاتی و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با تایید رییس کل سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مرداد ماه هر سال برای سال قبل تعیین می شود با رعایت مقررات قانونی مربوط به عنوان هزینه قابل قبول مودی منظور می شود.

-2-3-2 عدم ارائه بخشی از مدارک هزینه ای (به استثنای قسمت تمام شده و امثالهم)، درخصوص هزینه هایی که اسناد و مدارک آن ارائه نشده در این صورت هزینه مذکور از نظر مالیاتی قابل قبول نخواهد بود

-2-4 در موارد عدم ارائه دفاتر قانونی، جریمه موضوع ماده 193 قانون مطالبه خواهد شد.

-3عدم ارائه تمامی اسناد و مدارک درآمدی و هزینه ای، در این گونه موارد با در نظر گرفتن حجم فعالیت و نسبت سود فعالیت: براساس ابزار مودی، نسبت فعالیت مشاغل مشابه در سامانه طرح جامع مالیاتی و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مردادماه هر سال قبل با تایید رئیس کل سازمان تعیین می شود درآمد با ماخذ مشمول مالیات با رعایت ماده 94 قانون تعیین می شود.

(شکایت از بند 3 ماده 41 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به موجب دادنامه شماره 140231390003012807 مورخ 1402/11/18 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری، رد شد. تصویر دادنامه طی بخشنامه شماره 212/24445/ص مورخ 1402/12/27 مدیرکل محترم دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان ارسال شد.)

4- دریافت اطلاعاتی مودید کتمان درآمد یا فعالیت:

-4-1 کتمان فعالیت، در این گونه موارد با در نظر گرفتن نسبت سود فعالیت مشاغل مشابه در سامانه طرح جامع مالیاتی و یا نسبتی که هر ساله توسط سازمان با توجه به اطلاعات موجود در پایگاه های اطلاعاتی سازمان و اطلاعات سایر مراجع مربوط حداکثر تا پانزدهم مرداد ماه هر سال برای سال قبل با تایید رییس کل سازمان تعیین می شود، با رعایت مقررات درآمد یا ماخذ مشمول مالیات آن تعیین می شود.

(شکایت از بند 4-1 ماده 41 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به موجب دادنامه شماره 140231390003012807 مورخ 1402/11/18 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری، رد شد. تصویر دادنامه طی بخشنامه شماره 212/24445/ص مورخ 1402/12/27 مدیرکل محترم دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان ارسال شد.)

-4-2 کتمان درآمد:

-4-2-1 هزینه های عمومی- اداری و فروش در حسابرسی مورد پذیرش واقع شده باشد در این صورت کل مبلغ درآمد پس از کسر بهای تمام شده آن قسمت می بایست با رعایت مقررات مربوط به عنوان سود مبنای محاسبه مالیات قرار گیرد.

-4-2-2 هزینه های عمومی، اداری و فروش در حسابرسی مورد پذیرش واقع نشده باشد، براساس بند 4-1 اقدام می شود.

-4-2-3کل هزینه های مربوط به درآمد قبلا مورد پذیرش واقع شده باشد، در این گونه موارد کل رقم درآمد کتمان شده با رعایت مقررات مربوط مبنای محاسبه مالیات وقع می شود.

فصل دهم- سایر مقررات حسابرسی و مطالبه و حل اختلاف مالیاتی

ماده 42-

1- فصل مالیات بر ارث:

-1-1 آن قسمت از اموال و دارایی هایی که انتقال یا دریافت یا تحویل آن ها مستلزم دریافت گواهی های موضوع ماده 34 قانون نبوده و بر اساس ماده 17 قانون مشمول مالیات می باشند از جمله سهام بی نام، وجه نقد، اموال و دارایی های متوفی در خارج از کشور، موجودی کالا، طلب متوفی از اشخاص حقیقی و املاکی که فاقد سند رسمی هستند، اداره امورمالیاتی (حوزه کاری حسابرسی) موظف است با رعایت مقررات قانونی مربوط نسبت به مطالبه مالیات متعلقه بر اساس سهم الارث هر ورثه به موجب برگ تشخیص مالیات اقدام نماید.

-1-2 در مورد وصیت وصی مکلف است اظهار نامه موضوع ماده 39 را حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ فوت موصی تسلیم و مالیات متعلق به آن قسمت از اموال و دارایی های مورد وصیت که انتقال یا دریافت یا تحویل آنها مستلزم دریافت گواهی های موضوع ماده 34 قانون نمی باشد را برابر مقررات قانونی مربوط پرداخت نماید. در این صورت و در موارد عدم تسلیم اظهارنامه و یا پرداخت مالیات، اداره امور مالیاتی (حوزه کاری حسابرسی) موظف است نسبت به بررسی و مطالبه مالیات متعلق از وصی اقدام نماید.

2- فصل حق تمبر:

-2-1 در مواردی که حق تمبر و جرایم مربوطه موضوع ماده 48 و یا ماده 51 قانون حسب مورد پرداخت نشده است، حوزه کاری حسابرسی می بایست نسبت به مطالبه حق تمبر و جرایم متعلق براساس برگ مطالبه از اشخاص مربوطه اقدام نماید.

-2-2 سایر اسناد مشمول حق تمبر موضوع مواد 45 و 46 و 47 قانون در صورت عدم پرداخت مالیات و جرایم حق تمبر با رعایت مقررات قانونی مربوط حسب مورد، در خصوص اسنادی که در ایران صادر شده باشد، صادر کننده و در خصوص اسنادی که در خارج از ایران صادر شده باشد، اولین شخصی که اسناد مذکور را متصرف می شود، مشمول بوده و مالیات و جرایم متعلقه حسب مورد از صادر کننده یا متصرف حسب مورد وفق بند 2-1 مطالبه خواهد شد.

-2-3مطالبه مالیات حق تمبر مشمول مقررات ماده 191 و 238 و فصل سوم باب پنجم قانون می باشد.

-3 مالیات بر درآمد املاک:

-3-1 در صورت عدم پرداخت مالیات تکلیفی موضوع تبصره 9 ماده 53 قانون و جرایم متعلقه حسب مورد توسط اشخاص مشمول، مالیات و جرایم مربوطه حسب مورد برابر مقررات به موجب برگ مطالبه توسط حوزه کاری حسابرسی از اشخاص مذکور مطالبه و مطالبه مالیات تکلیفی مذکور مشمول مقررات ماده 191 و 238 و فصل سوم باب پنجم قانون خواهد بود.

-2-3 اعتراضات مودیان مالیاتی در راستای تبصره های 2 و 3 ماده 54 قانون قابل بررسی مجدد در راستای مفاد ماده 238 قانون خواهد بود.

(شکایت از جزء 2-3 بند 3 ماده 42 آیین نامه موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به موجب دادنامه شماره 140109970906010578 مورخ 1401/08/14 رد شد. تصویر دادنامه به موجب بخشنامه شماره 210/18021/ص مورخ 1401/08/28 ارسال شده است.)

3-3- درخصوص مالیات موضوع ماده 54 مکرر قانون، حوزه کاری دریافت و پردازش اظهارنامه می بایست با رعایت مقررات قانونی مربوط به موجب برگ مطالبه و براساس اطلاعات سامانه ملی املاک و اسکان کشور، مالیات متعلق را مطالبه نماید.

4- مالیات بر درآمد حقوق:

اداره امور مالیاتی ذی صلاح ماده 90 قانون، درخصوص مودیانی که فعالیت عملکردی دارند حوزه حسابرسی است که پرونده عملکرد مودی در آن اداره حسابرسی می گردد و درخصوص سایر مودیان از جمله اشخاص موضوع ماده 2 قانون یکی از ادارات مالیاتی به تشخیص سازمان می باشد.

5- مالیات اشخاص حقوقی منحله:

تعیین ماخذ محاسبه مالیات آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی که منحل می شوند، در موارد تسلیم و عدم تسلیم اظهار نامه موضوع ماده 116 قانون و براساس ماده 115 قانون و سایر مقررات مربوط، در حوزه کاری حسابرسی انجام خواهد شد.

6- جرایم موضوع ماده 169 قانون، مشمول مقررات مواد 191 و 238 قانون می باشد.

7- در صورت عدم کسر و ایصال مالیات های تکلیفی موضوع قانون از جمله تبصره 2 ماده 103 و ماده 107 قانون اداره امور مالیاتی مربوط می بایست مالیات و جرایم متعلق را با رعایت مقررات قانونی مربوط به موجب بر گ مطالبه مالیات از اشخاص مشمول مطالبه نماید و مطالبه مذکور مشمول مقررات مواد 191، 238 و فصل سوم از باب پنجم قانون می باشد.

فصل یازدهم- فرآیندهای مالیاتی صاحبان مشاغل مشارکت های مدنی

ماده 43-

1- با توجه به اینکه ثبت نام اینگونه مودیان به صورت یک مودی در نظام مالیاتی انجام می پذیرد لذا مشارکت (شرکا) می بایست نسبت به تسلیم یک اظهارنامه مالیاتی به عنوان اظهارنامه مالیاتی مشارکت اقدام نمایند.

-1-1 مفاد تبصره ماده 100 قانون نیز با رعایت مقررات مربوطه برای مشارکت قابل انجام می باشد.

2- حسابرسی و صدور برگ تشخیص یا مطالبه یا قطعی مالیات عملکرد برای مشارکت انجام لیکن سهم درآمد مشمول مالیات و مالیات هریک از شرکا به صورت جداگانه در برگ تشخیص مالیات تعیین می شود.

-2-1حسابرسی هر نوع مالیات و جرایم دیگری که نوعا مربوط به فعالیت مشارکت می باشد از جمله مالیات های تکلیفی، حقوق، جرایم موضوع ماده 169 قانون و مالیات بر ارزش افزوده برای مشارکت انجام و کل شرکا نسبت به آنها مسئولیت دارند.

-3 ابلاغ کلیه اوراق مشارکت از جمله برگ تشخیص یا مطالبه یا قطعی مالیاتی به صورت الکترونیکی و یا فیزیکی به هریک از شرکا و یا مستخدمین مشارکت در حکم ابلاغ به مشارکت (مودی) می باشد.

(این بند به موجب دادنامه شماره 140109970905811259 مورخ 1401/07/12 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری باطل شده است.)

-4 در صورت اعتراض هر یک از شرکا به برگ تشخیص مالیات یا مطالبه یا آرای هیات های حل اختلاف مالیاتی پرونده مشارکت با رعایت مقررات مربوط قابل رسیدگی در مراجع مربوط خواهد بود.

-5 سازمان مکلف است برای مالیات عملکرد هر یک از شرکا حساب جداگانه ای برای منظور نمودن مالیات و جرایم متعلق و پرداخت یا ترتیب پرداخت متناظر با آن ایجاد نماید. هر یک از شرکا به صورت جداگانه نسبت به سهم از مشارکت که به حساب آنها منظور می شود مسئولیت داشته و در صورت عدم پرداخت برابر مقررات قانونی مربوط با آنها رفتار خواهد شد.

-5-1 درخصوص هر نوع مالیات و جرایم دیگری که نوعا مربوط به فعالیت مشارکت می باشد از جمله مالیات های تکلیفی، حقوق، جرایم موضوع ماده 169 قانون و مالیات بر ارزش افزوده، حساب مشترکی برای مشارکت ایجاد و تمامی شرکا نسبت به پرداخت آن مسئول می باشند.

-6در صورت فوت هریک از شرکا سهم درآمد مشمول مالیات متوفی به نسبت سهم الارث و سهم معافیت متوفی در سال فوت بین وراث براساس قسمت اخیر تبصره ماده 101 قانون تقسیم می شود و از سال بعد مطابق صدر تبصره فوق عمل خواهد شد.

-7در مشاغل انفرادی در صورت فوت مودی طی سال، شماره اقتصادی باطل و وراث متوفی امکان ارسال اظهارنامه و انجام کلیه فرآیندهای مالیاتی تا زمان فوت متوفی را دارا می باشند و در صورت ادامه فعالیت شغلی پس از فوت می بایست به عنوان مودی جدید در نظام مالیاتی ثبت نام نمایند.

فصل دوازدهم – حسابرسی تجمیعی صاحبان مشاغل موضوع تبصره 2 ماده 101 قانون

ماده 44- درخصوص شخص حقیقی دارای بیش از یک فعالیت شغلی، در زمان قطعی شدن اظهارنامه یا انجا حسابرسی هریک از پرونده ها، می بایست پرونده های آنها به صورت کاملا مجزا با اعمال نرخ های موضوع ماده 131 قانون برای هر پرونده و صرفا با اعمال حداکثر یک معافیت موضوع ماده 101 قانون برای کل پرونده ها حسب مورد قطعیت یا مورد حسابرسی قرار گرفته و برای اجرای حکم تبصره 2 ماده 101 قانون از حیث اعمال نرخ ماده 131 قانون برای مجموع درآمد مشمول مالیات به ترتیب زیر اقدام شود:

-1 حوزه کاری حسابداری اداره امور مالیاتی ذیصلاح ملکف است نسبت به مطالبه مالیات مابه التفاوت موضوع تبصره پس از قطعیت حداقل دو پرونده شغلی مودی و همچنین پرونده های بعدی بعد از قطعیت درآمد مشمول مالیات، حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ قطعیت دو یا چند پرونده به صورت متوالی با اعمال صرفا یک معافیت موضوع ماده 101 و نرخ ماده 131 قانون براساس درآمد مشمول مالیات تجمیعی به موجب برگ مطالبه مالیات اقدام نماید. درصورت عدم تعلق مابه التفاوت مالیات صدور برگ مطالبه موضوعیت نخواهد داشت.

-2 در صورت عدم پرداخت یا ترتیب پرداخت مالیات مطالبه شده توسط مودی ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ برگ مطالبه، مالیات مذکور در اجرای مقررات فصل نهم از باب چهارم قانون وصول خواهد شد.

-3 در صورت اعتراض مودی به برگ مطالبه ابلاغ شده موضوع دراجرای مقررات ماده 216 قانون قابل طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده مذکور می باشد.

(شکایت از بند 3 ماده 44 آیین نامه اجرایی موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم به موجب دادنامه شماره 140231390001463636 مورخ 1402/06/07 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری، رد شد. تصویر دادنامه طی بخشنامه شماره 212/11140/ص مورخ 1402/06/29 مدیرکل محترم دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان ارسال شد.)

-4 در راستای محاسبه مالیات موضوع این فصل بخشودگی نرخ موضوع تبصره ماده 131 قانون براساس محاسبات اولیه مالیات قطعی شده هر پرونده می بایست از مبلغ مالیات نهایی کسر شود. جریمه موضوع مواد 192 و 193 قانون و نظایر آنها نیز براساس محاسبات اولیه در محاسبات لحاظ و مد نظر قرار می گیرد.

-5 جریمه موضوع ماده 190 قانون برا ی هر پرونده تا قبل از ابلاغ برگ مطالبه موضوع این فصل بر اساس برگ های تشخیص اولیه و قطعی اولیه و مقررات مربوط و از زمان ابلاغ برگ مطالبه موضوع این فصل بر اساس مالیات پرداخت نشده مطالبه شده قابل محاسبه و مطالبه می باشد.

-6 برگ مطالبه مالیات در راستای مقررات موضوع این فصل تاثیری در ارائه گواهی های موضوع مواد 186، تبصره 1 ماده 186، 187 قانون و نظایر آنها نخواهد داشت.

-7درصورت عدم تسلیم اظهار نامه توسط مودی در هریک از پرونده ها در محاسبه مالیات مابه التفاوت تجمیعی، اعمال معافیت موضوع ماده 101 قانون تا سقف درامد مشمول مالیات پرونده هایی که نسبت به تسلیم اظهار نامه مالیاتی اقدام شده، مجاز می باشد.

فصل سیزدهم- سایر مقررات

ماده 45- انجام کلیه فرآیندهای مالیاتی از جمله ثبت نام، حسابرسی، رسیدگی مجدد و وصول مالیات پرونده های مالیاتی با سازمان است و سازمان می تواند با رعایت مقررات قانونی مربوط امور مذکور را حسب مورد به اداره امور مالیاتی و یا ماموران مالیاتی ذیربط محول نماید.

تبصره- در اجرای این ماده چنانچه حسب تشخیص سازمان امور مالیاتی کشور، انجام فرآیندهای مالیاتی از جمله رسیدگی به پرونده های مودیان مالیاتی در یک اداره کل تجمیع گردد، مالیات و عوارض متعلقه در چارچوب مقررات قانونی مربوط، به محل فعالیت اشخاص منظور می گردد.

(به موجب نامه شماره 2/170785 مورخ 1399/11/04 ، این تبصره به ماده 45 آیین نامه اجرایی ماده 219 ق.م.م اصلاحی 1394 اضافه شد.)

ماده 46- حداقل سطح سازمانی مجاز برای انجام مکاتبه و استعلام جهت کسب اطلاعات مورد نیاز در اجرای مواد 230 و 231 قانون و سایر مقررات، در تمامی حوزه های کاری مدیر یا مسئول حوزه کاری می باشد.

(به موجب دادنامه شماره 140231390001572660 مورخ 1402/06/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، اطلاق ماده 46 آیین نامه موضوع ماده 219 قانون مالیات های مستقیم در حدی که متضمن اعمال محدودیت در مورد تبصره ماده 213 قانون مالیات های مستقیم باشد، ابطال گردید. دادنامه مذکور طی بخشنامه شماره 212/13234/ص مورخ 1402/07/23 مدیرکل محترم دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی ارسال شده است.)

در مورد بانک ها و موسسات اعتباری غیربانکی، درخواست اسناد و مدارک و اطلاعات مورد نیاز سازمان امور مالیاتی کشور مربوط به درآمد مودی، پس از طی مراحل مزبور از طریق وزیر امور اقتصادی و دارایی مطالبه می شود.

(به موجب مصوبه شماره 116325 مورخ 1402/06/28 وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی، یک بند به انتهای ماده 46 الحاق شد. بخشنامه مذکور طی نامه شماره 210/50872/د مورخ 1402/07/29 معاون محترم حقوقی و فنی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور ارسال شده است.)

ماده 47- حسب درخواست رییس شورای عالی مالیاتی و موافقت رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور، گروه های کارشناسی به شعب شورای عالی مالیاتی جهت انجام امور محوله اختصاص می یابد.

ماده 48- تخلفات ماموران مالیاتی از قانون و ق.م.ا و مقررات مربوط صرفا از طریق دادستانی انتظامی مالیاتی مورد پیگرد قانونی قرار می گیرد.

ماده 49- ماموران مالیاتی مکلفند در صورت مشاهده جرایم مالیاتی موضوع ماده 274 قانون، مراتب را جهت اقامه دعوا علیه مرتکبان نزد مراجع قضایی به دادستانی انتظامی مالیاتی اعلام نمایند. در صورت عدم اعلام مراتب مطابق مقررات مربوط با آنان رفتار خواهد شد.

ماده 50- در اجرای مقررات ماده 219 قانون کلیه بخشنامه ها، دستورالعمل ها و رویه های اجرایی که توسط سازمان جهت اجرای قانون مقرر می شود برای کلیه واحدهای تابعه سازمان، ماموران مالیاتی و مودیان لازم الاتباع است.

ماده 51- طبق مقررات تبصره ماده 97 قانون، مادامی که در ادارات امور مالیاتی که نظام جامع مالیاتی به طور کامل به اجرا در نیامده است، نحوه انجام دادن تکالیف و استفاده از اختیارات و برخورداری از صلاحیت های هر یک از ماموران مالیاتی و اداره امور مالیاتی براساس آیین نامه قبلی یا حاضر حسب مورد خواهد بود. لکن در اداراتی که سیستم یکپارچه مالیاتی در حال انجام است در خصوص پرونده هایی که در سامانه فوق قرار می گیرند از عملکرد سال 1398 و به بعد صرفا فرآیند های این آیین نامه قابل اجرا می باشد.

(به موجب دادنامه شماره 140009970905810244 مورخ 1400/02/21 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ماده 51 آیین نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات های مستقیم ابطال شد. دادنامه مذکور طی بخشنامه شماره 210/1400/27 مورخ 1400/04/01 ارسال گردید.)

[5] . به موجب دادنامه شماره 140331390002876085 مورخ 1403/11/30 هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری ، شکایت از ابطال تبصره 3 ماده 29 آیین نامه رد شد. تصویر دادنامه به موجب بخشنامه شماره 212/3667/ص مورخ 1404/02/23 مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی ارسال شد.

[6] . حکم بند هـ ماده 29 آیین نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات های مستقیم قبلا در بند د ماده 29 این آیین نامه آمده و شکایت از بند د به موجب دادنامه شماره 140331390002952507 مورخ 1403/12/11 هیئت تخصصی دیوان عدالت اداری رد شد. تصویر دادنامه مذکور به موجب بخشنامه 212/1958/ص مورخ 1404/02/06 مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی، ارسال شد.)