ماده ۴۵ – وکیلی که در وکالتنامه حق اقدام یا حق تعیین وکیل مجاز در دادگاه تجدیدنظر و دیوانعالی کشور را داشته باشد، هرگاه پس از صدور رأی یا در موقع ابلاغ آن استعفاء و از رؤیت رأی امتناع نماید، باید دادگاه رأی را به موکل ابلاغ نماید.
در این صورت، ابتدای مدت تجدیدنظر و فرجام، روز ابلاغ به وکیل یاد شده محسوب است، مگر اینکه موکل ثابت نماید از استعفاء وکیل بیاطلاع بوده؛ در این صورت ابتدای مدت از روز اطلاع وی محسوب خواهد شد.
و چنانچه از جهت اقدام وکیل ضرر و زیانی به موکل وارد شود، وکیل مسؤول میباشد.
درخصوص این ماده، دادخواست تجدیدنظر و فرجام وکیل مستعفی قبول میشود و مدیر دفتر دادگاه مکلف است بهطور کتبی به موکل اخطار نماید که شخصاً اقدام کرده یا وکیل جدید معرفی کند و یا اگر دادخواست ناقص باشد، نقص آن را برطرف نماید.
طبق ماده ۴۵، هر یک از اصحاب دعوا، حداکثر دو وکیل میتوانند به دادگاه معرفی کنند.
خیر. دادگاه در هر جلسه، تنها دفاع یک وکیل را خواهد شنید. طرفین باید از قبل یا در همان جلسه، وکیلی را که قصد دفاع دارد، به دادگاه معرفی کنند تا دادگاه دفاع او را بپذیرد.
این محدودیت مربوط به وکلای انتخابی توسط طرف دعوا است. در مورد وکلای معاضدتی یا تسخیری، چون از طرف دادگاه یا مرکز معاضدت تعیین میشوند، ممکن است قواعد متفاوتی حاکم باشد، اما اصل بر رعایت سقف دو وکیل است.
دادگاه باید از فرد بخواهد تا وکلای خود را به حداکثر دو نفر محدود کند یا صرفاً وکالت دو نفر از آنها را بپذیرد. همچنین، دادگاه تنها دفاع یکی از وکلای حاضر در جلسه را خواهد شنید.
چگونه میتوان از حق قانونی تعیین حداکثر دو وکیل استفاده کرد؟
- تنظیم وکالتنامه برای دو وکیل:
موکل میتواند در یک یا دو وکالتنامه مجزا، حداکثر دو نفر را به عنوان وکیل اصلی خود معرفی کند. (این وکلا میتوانند برای کارهای جانبی با وکلای دیگری همکاری داشته باشند).
- تعیین وکیل متکلم:
اگر دو وکیل در جلسه حاضر باشند، موکل یا خود وکلا باید در ابتدای جلسه مشخص کنند که کدام یک از آنها قرار است در آن جلسه دادرسی (و نه لزوماً کل پرونده) به دفاع بپردازد.
- مدیریت جلسه:
وکیلی که حق دفاع دارد، میتواند دفاعیات اصلی را انجام دهد، در حالی که وکیل دوم میتواند به عنوان وکیل همکار در کنار وی حضور داشته باشد (بدون حق ایراد کلام در دفاع اصلی).




