ماده ۸۵ – خواهان حق دارد نسبت به کسی که به عنوان وکالت، ولایت، قیمومت یا وصایت پاسخ دعوا را داده است، در صورتی که سمت او محرز نباشد، اعتراض نماید.
خوانده موظف است ایرادات خود را تا پایان جلسه اول دادرسی اظهار نماید. اگر خوانده لایحهای داده باشد، باید در همان لایحه اولیه ایرادات را مطرح کند و نمیتواند آن را به جلسه اول موکول نماید.
در این صورت، حق ایراد (به جز در موارد صلاحیت ذاتی و امر مختومه که در هر مرحله قابل طرح است)، از او ساقط خواهد شد و دادگاه به دادرسی ماهوی ادامه خواهد داد.
اگر سبب ایراد، بعد از جلسه اول دادرسی حادث شود، خوانده میتواند آن را مطرح نماید. مثال رایج این است که خواهان بعد از جلسه اول فوت کند و وراث او اقامه دعوا کنند (که سبب ایراد عدم اهلیت خواهان بعداً حادث شده است).
بله. طبق قسمت اول ماده، خواهان حق دارد نسبت به ادعای خوانده در مورد ایرادات، پاسخ دهد. این پاسخ باید در همان جلسه یا ظرف مهلتی که دادگاه تعیین میکند، ارائه شود.
خیر. ایرادات مربوط به صلاحیت ذاتی و امر مختومه به دلیل اهمیت نظم عمومی، جزء قواعد آمره محسوب شده و در هر مرحله از دادرسی (حتی پس از جلسه اول) قابل طرح و بررسی توسط دادگاه هستند، حتی اگر خوانده آن را مطرح نکرده باشد.
چگونه خوانده میتواند از سقوط حق ایراد (ماده ۸۵) جلوگیری کند؟
- طرح جامع ایرادات:
پیش از جلسه اول، با مشورت وکیل، تمام ایرادات ممکن (موضوع ماده ۸۴) را فهرست کنید و مطمئن شوید که همه آنها در لایحه دفاعیه اولیه یا در اظهارات شفاهی جلسه اول، به صورت مستند مطرح شدهاند.
- دفاع مشروط در صورت لزوم:
اگر خوانده احساس میکند زمان کافی برای بررسی دقیق ایرادات ندارد، باید ایرادات شکلی را به صورت صریح مطرح کرده و سپس، دفاع ماهوی خود را مشروط به رد ایرادات بیان کند.
- مستندسازی وقوع ایراد پسین:
اگر سبب ایراد بعد از جلسه اول حادث شد، خوانده باید با ارائه دلیل محکم (مثلاً گواهی فوت خواهان بعد از اولین جلسه)، اثبات کند که ایراد در زمان مقرر قابل طرح نبوده است.
