تاریخ سند: 1395/10/29
شماره سند: 203829
کد سند: م/169 مکرر/1395/
وضعیت سند: معتبر

آیین نامه اجرایی موضوع تبصره(5) ماده (169) مکرر قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 31/04/1394

آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره (5) ماده (169) مکرر قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31

در اجرای تبصره (5) ماده (169) مکرر قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1394/04/31، آیین‌نامه اجرایی این تبصره به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و با مشارکت بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تهیه و در تاریخ 1395/10/15 به شرح زیر به تصویب وزیران محترم امور اقتصادی و دارایی و دادگستری رسیده است.

فصل اول: تعاریف

ماده 1- در این آیین‌نامه، اصطلاحات در معانی مشروح زیر به کار می‌روند:

الف- قانون: قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1366 و اصلاحیه‌های بعدی آن.

ب- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور.

پ- حد آستانه: حداقل رقم (مبلغ) اطلاعات مورد نیاز سازمان.

ت- اقلام اطلاعاتی: اقلام اطلاعاتی (فیلدها) که شامل داده‌های مورد نیاز سازمان در هر یک از بسته‌های اطلاعاتی می‌باشد.

ث- بسته‌های اطلاعاتی: مجموعه‌ای از اقلام اطلاعاتی که بر اساس ماده (169) مکرر قانون تعیین شده است.

ج- ساختار داده: قالب الکترونیکی (فرمت) بسته‌های اطلاعاتی موضوع این ماده که توسط سازمان طراحی، تعریف و اعلام می‌شود.

چ- اشخاص دارنده اطلاعات: کلیه وزارتخانه‌ها، شرکت‌های دولتی، موسسات دولتی، شهرداری‌ها، موسسات وابسته به دولت و شهرداری‌ها، موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی، نهادهای انقلاب اسلامی، بیمه مرکزی و سایر شرکت‌های بیمه، بانک مرکزی، بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سایر اشخاص حقوقی اعم از دولتی و غیر دولتی که اطلاعات مورد نیاز پایگاه اطلاعات را در اختیار دارند یا موجبات تحصیل درآمد و دارایی برای اشخاص را فراهم می‌آورند و نیز کلیه اشخاص و مراجعی که در جریان عملیات مربوط به مالکیت، نگهداری، انتقالات، خدمات بیمه‌ای و معاملات دارایی‌ها، اموال و املاک و همچنین نقل و انتقال آنها می‌باشند. سایر اشخاص موضوع این بند به تشخیص سازمان خواهد بود.

کلیه نهادهای بازار متشکل پولی و بازار غیر متشکل پولی و نیز کلیه نهادهای مالی بازار سرمایه در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه از مصادیق این بند می‌باشند.

ح- سامانه دریافت اطلاعات: بخشی از درگاه عملیات الکترونیک سازمان است که دارنده اطلاعات از طریق آن نسبت به ارسال اطلاعات موضوع این آیین‌نامه اقدام می‌نماید.

خ- مدیریت پایگاه اطلاعاتی: اشخاصی که به لحاظ قوانین و مقررات موضوعه، دسترسی به اطلاعات مورد نیاز سازمان که در اختیار دارندگان اصلی اطلاعات می‌باشد، را دارا می‌باشند.

فصل دوم: وظایف سازمان

ماده 2- سازمان مکلف است در راستای استقرار نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی، پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی شامل مواردی نظیر اطلاعات مالی، پولی و اعتباری، معاملاتی، سرمایه‌ای و ملکی اشخاص حقیقی و حقوقی را طراحی، تکمیل و عملیاتی نماید.

تبصره: در صورت نیاز به طراحی سیستم و نرم‌افزار مرتبط، سازمان باید از ظرفیت‌های فنی و تخصصی داخل کشور استفاده نموده و قوانین و مقررات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات و امنیت فضای تبادل اطلاعات را رعایت نماید.

ماده 3- سازمان موظف است دسترسی دارندگان اطلاعات جهت ورود اطلاعات مطابق بسته‌های اطلاعاتی را به درگاه عملیات الکترونیکی سازمان فراهم نماید.

تبصره: سازمان می‌تواند در مورد برخی از اشخاص دارنده اطلاعات با توجه به نوع و ماهیت اطلاعات، از طریق مکاتبه با آنها، نحوه و چگونگی، حد آستانه و بازه زمانی ارسال بسته‌های اطلاعاتی مورد نظر را به صورت اختصاصی تعیین نماید و در چارچوب تفاهم‌نامه فی‌مابین، تعامل‌پذیری در سطوح فنی، قانونی، فرآیندی و معنایی را مشخص نماید.

ماده 4- سازمان می‌بایستی جهت دریافت الکترونیکی بسته‌های اطلاعاتی برخط، بر روی بسترهای مخابراتی امن و پرسرعت، زیرساخت‌های لازم را ایجاد نماید.

تبصره 1: سازمان باید ظرف 6 ماه از تصویب و ابلاغ این آیین‌نامه، نسبت به فراهم‌سازی و عملیاتی نمودن زیرساخت‌های نرم‌افزاری و شبکه‌ای مرتبط اقدام نماید.

تبصره 2: در مواقع بروز اختلافات بین دستگاهی در خصوص امنیت زیرساخت‌های تبادل اطلاعات و ارتباطات، مرکز راهبردی افتای ریاست جمهوری به عنوان مرجع داوری مرضی الطرفین تعیین می‌شود و نظر آن مرجع فصل‌الخطاب اختلافات احتمالی خواهد بود.

ماده 5- دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری، در صورت نیاز به اطلاعات موضوع ماده (169) مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، موظفند در اجرای تبصره (4) ماده مذکور مجوز دریافت اطلاعات مورد نیاز را از هیأت وزیران اخذ نمایند. در این صورت، سازمان بر اساس مجوز صادره، اطلاعات مورد نیاز دستگاه‌های اجرایی را با رعایت طبقه‌بندی مربوط، به طور مقتضی در اختیار آنها قرار می‌دهد.

فصل سوم: وظایف اشخاص دارنده اطلاعات

ماده 6- اشخاص دارنده اطلاعات موظفند اقلام اطلاعاتی را طبق بسته‌های اطلاعاتی، از طریق بسترهای تعیین شده، به شرح ساختار داده با رعایت مفاد این آیین‌نامه در اختیار پایگاه اطلاعات سازمان قرار دهند.

تبصره 1- بسته‌های اطلاعاتی شامل اطلاعات هویتی، مالی، پولی، اعتباری، سرمایه‌ای، دارایی‌ها، اموال و املاک و همچنین نقل و انتقال آنها می‌باشد. سایر اطلاعات فعالیت‌های اقتصادی حسب ضرورت با پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی و تصویب هیأت وزیران به موارد مزبور اضافه خواهد شد.

تبصره 2- چنانچه اشخاص دارنده اطلاعات، اطلاعات خود را در اختیار پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان قرار دهند، سایر اشخاص دارنده همان اطلاعات با تأیید سازمان، الزامی به ارائه مجدد اطلاعات مذکور در اجرای این آیین‌نامه نخواهند داشت.

ماده 7- اشخاص دارنده اطلاعات موظفند زمینه ارسال اطلاعات موضوع این ماده را با هماهنگی سازمان به یکی از روش‌های زیر حسب شرایط و زیرساخت‌های موجود فراهم آورند:

الف) پس از برقراری ارتباط برخط با سامانه دریافت اطلاعات، اشخاص دارنده اطلاعات موظفند اطلاعات مذکور را از طریق سامانه موضوع این آیین‌نامه به صورت برخط و مستقیم برای سازمان ارسال نمایند.

ب) با توجه به حجم، اهمیت، طبقه‌بندی و ساختار فناوری اطلاعات، بنا به درخواست سازمان، ارسال اطلاعات به صورت مستقیم و از طریق خطوط امن و پرسرعت بر روی بسترهای مخابراتی انجام پذیرد.

ج) بسته‌های اطلاعاتی می‌بایستی به صورت کامل و بدون نیاز به استعلام (با رعایت مفاد ماده (8) این آیین‌نامه)، از سوی سازمان (دستی یا سیستمی)، برای پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی ارسال شود.

تبصره: مادامی که ارتباط برخط بین سازمان و دارندگان اطلاعات فراهم نشده است، اشخاص مذکور موظفند اقلام اطلاعاتی را در قالب ساختار داده و به صورت لوح فشرده به سازمان تسلیم نمایند.

فصل چهارم: چارچوب و ساختار تبادل اطلاعات

ماده 8- حد آستانه (حداقل رقم اطلاعات) متناسب با بسته‌های اطلاعاتی مربوط به شرح زیر تعیین و اعلام می‌شود:

تبصره 1– در مواردی که برای اقلام اطلاعاتی، آستانه تعیین شده است، ارسال اطلاعات بر خط منوط به رسیدن اقلام اطلاعاتی به حد آستانه تعیین شده خواهد بود.

تبصره 2– اقلام اطلاعاتی که فاقد حد آستانه می‌باشند، می‌بایستی به صورت کامل و برخط ارسال شوند.

تبصره 3– منظور از خرید و فروش کالا و خدمات و واردات و صادرات، معاملات فی مابین اشخاص ثالث می‌باشد که اطلاعات آن را اشخاص دارنده اطلاعات در اختیار دارند.

تبصره 4– سازمان مجاز است شاخص‌ها و حد آستانه مندرج در ماده (8) این آیین‌نامه را تا بهمن ماه هر سال برای اجرا در سال شمسی بعد، بازنگری و تعدیل نماید و در صورت موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی، شاخص‌های تعدیل شده را به عنوان حد آستانه جدید اعلام کند. شاخص‌ها و آستانه‌های اعلام شده تا اعلام تغییرات جدید به قوت خود باقی خواهند بود.

تبصره 5– سازمان می‌تواند حسب ضرورت بازه زمانی دریافت اطلاعات مندرج در جدول موضوع ماده (8) این آیین‌نامه را برای هر یک از اشخاص دارنده اطلاعات یا تمامی آنها، متناسب با نیاز اطلاعاتی خود، تغییر دهد.

تبصره 6– در شرایطی که تجمیع اطلاعات یا اعمال حد آستانه توسط مدیریت پایگاه‌های اطلاعاتی امکان‌پذیر نباشد، دارنده اصلی اطلاعات مکلف است کلیه اطلاعات را بدون در نظر گرفتن حد آستانه برای سازمان ارسال نماید.

تبصره 7– دارندگان اطلاعات موظفند بسته‌های اطلاعاتی را حداکثر یک ماه و نیم پس از بازه زمانی مندرج در جدول موضوع ماده (8) این آیین‌نامه تهیه و مطابق شیوه‌های تعیین شده در ماده (7) این آیین‌نامه برای سازمان ارسال نمایند.

فصل پنجم: جرائم

ماده 9– سازمان می‌تواند در صورت تشخیص عدم نیاز به اطلاعات موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی موضوع این آیین‌نامه، نسبت به حذف و امحاء الکترونیکی اطلاعات مازاد بر نیاز یا استفاده شده، اقدام نماید.

ماده 10– متخلفین از مفاد حکم تبصره 1 ماده 169 مکرر در مورد کلیه اشخاص و مراجعی که به نحوی در جریان عملیات مربوط به مالکیت، نگهداری، انتقالات، خدمات بیمه‌ای و معاملات دارایی‌ها (بند «ت» ماده 169 مکرر) می‌باشند، علاوه بر مسئولیت تضامنی که با مودی در پرداخت مالیات خواهند داشت، برای اطلاعات واصله منتج به مالیات پرداخت شده بر اساس ارقام حد نصاب‌های معاملات موضوع تبصره 1 ماده 3 قانون برگزاری مناقصات مصوبه سال 1383 که به صورت سالیانه اعلام می‌گردد:

• برای مالیات پرداخت شده تا مبلغ حد نصاب معاملات کوچک، جریمه به میزان یک دوم رقم مالیات،
• برای مالیات پرداخت شده نسبت به مازاد مبلغ حد نصاب معاملات کوچک تا مبلغ حد نصاب معاملات متوسط، جریمه به میزان یک برابر رقم مالیات،
• برای مالیات پرداخت شده نسبت به مازاد مبلغ حد نصاب معاملات متوسط، جریمه به میزان دو برابر رقم مالیات.

در صورتی که به دلیل در اختیار قرار ندادن اطلاعات توسط اشخاص دارنده اطلاعات حسب مقررات این آیین‌نامه به دولت خسارت یا زیانی وارد شود، متخلفین علاوه بر مجازات‌های مقرر در قانون، مسئول جبران خسارت وارده به دولت خواهند بود.

تبصره– مسئولیت صحت، اعتبار و اصالت اطلاعات ارائه‌شده به سازمان به اشخاص دارنده اطلاعات می‌باشد.

ماده 11– حسب ماده (279) قانون، هرگونه دسترسی غیرمجاز و سوء استفاده از اطلاعات ثبت شده در پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی در خصوص مسائلی غیر از فرآیند تشخیص و وصول درآمدهای مالیاتی یا افشای اطلاعات مزبور جرم است و مرتکب علاوه بر انفصال از خدمات دولتی و عمومی از دو تا پنج سال، به مجازات بیش از شش ماه تا دو سال حبس محکوم می‌شود.

این آیین‌نامه در 11 ماده و 15 تبصره تهیه و در تاریخ 1395/10/15 به تصویب وزرای امور اقتصادی و دارایی و دادگستری رسید و از ابتدای سال 1395 لازم‌الاجرا می‌باشد.

علی طیب‌نیا – وزیر امور اقتصادی و دارایی
مصطفی پورمحمدی – وزیر دادگستری

[1] بند 10 این آیین‌نامه به موجب اصلاحیه شماره 70822 مورخ 1401/04/14 وزرای امور اقتصاد و دارایی و دادگستری، اصلاح شد. متن قبلی ماده 10: «در صورتی که به دلیل در اختیار قرار ندادن اطلاعات توسط اشخاص دارنده اطلاعات حسب مقررات این آیین‌نامه خسارت یا زیانی به دولت وارد شود، متخلف یا متخلفین علاوه بر مجازات‌های مقرر در قانون مسئول جبران خسارت وارده به دولت خواهند بود.»