تاریخ سند: 1392/02/15
شماره سند: 30661/ت48947هـ
وضعیت سند: –
آیین نامه اجرایی ماده (194) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه
وزارت جهاد کشاورزی- وزارت کشور- وزارت صنعت، معدن و تجارت- وزارت نفت
وزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت نیرو- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی
وزارت راه و شهرسازی- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی- وزارت ورزش و جوانان
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات- معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور- سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری
سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران- نهاد ریاست جمهوری
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی
هیئت وزیران در جلسه مورخ 18/1/1392 بنا به پیشنهاد شماره 99174/100 مورخ 1/12/1391 معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور و به استناد ماده (194) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران– مصوب 1389-، آیین نامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب نمود:
آیین نامه اجرایی ماده(194) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران
ماده1- در این آیین نامه، اصلاحات زیر در معانی مشروح به کار میروند:
الف- قانون: قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران- مصوب 1389-
ب- مرکز توسعه روستایی: مرکز توسعه روستایی و مناطق محروم کشور
ج- خوشه صنعتی: واحدهای کسب و کار متمرکز در یک منطقه جغرافیایی که با همکاری و تکمیل فعالیت های یکدیگر، محصولات و یا خدمات مشترکی را تولید و ارائه میکنند و از چالشها فرصتهای مشترکی نیز برخوردارند
د- زنجیره صنعتی- کشاورزی: گروهی از واحدها که برای تولید یک محصول خاص با هم در ارتباط بوده و مکمل یکدیگر هستند
هـ- خانه روستایی گردشگری (مسافر- کاشانه): خانه روستایی که تبدیل به اماکنی برای آشنایی با فرهنگ روستا شده و مکان اقامت (اسکان) گردشگران علاقمند به طبیعت و محلی برای اطلاع رسانی به گردشگران در مورد جاذبهها و توانمندیهای روستا به شمار میآیند
و- روستای هدف گردشگری: روستایی که از جاذبههای تاریخی، طبیعی و فرهنگی برای بازدید و یا اقامت گردشگران برخوردار است. فهرست این روستاها با پیشنهاد سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری به تصویب هیئت وزیران میرسد
ز- کارگاههای غیرمتمرکز قالیبافی: مجموعهای متشکل از بافندگان خانگی که تحت مدیریت واحد به بافت قالی اشتغال دارند
ح- حوزه روستایی: مجموعهای متشکل از چند آبادی همجوار و مرتبط با هم در قلمرو جغرافیایی و فرهنگی همکن با عملکردهای تقریبا همسان در یک کانون جمعیتی برتر با جمعیت حداکثر پنج هزار نفر (مصوبه شماره 3932/310 مورخ 30/11/1378 شورای عالی شهرسازی و معماری ایران)
ط- مجموعه روستایی: مجموعهای متشکل از روستاهای واقع در محدوده یک دهستان
ماده2- به منظور پیگیری و نظارت بر انجام فعالیتهای توسعه و عمران در محدوده روستا، دهیار به عنوان مدیر ارشد روستا تعیین و علاوه بر وظایف مقرر در مقررات مربوط از قبیل ماده واحده قانون تأسیس دهیاریهای خودکفا در روستاهای کشور- مصوب 1377- و ماده (69) قانون تشکیلات، وظایف و انتخاب شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران- مصوب 1375- و اصلاحات بعدی آن و ماده (10) اساسنامه تشکیلات و سازمان دهیاریها موضوع تصویب نامه شماره 56020/ت23674هـ مورخ 8/12/1380، وظایف زیر را بر عهده دارد:
الف- تسهیل اجرای سیاستها و برنامههای دولت در روستا
ب- پیگیری و هماهنگی فعالیتهای خدمات رسانی دولت و نهادهای عمومی غیردولتی در سطح روستا و در صورت ضرورت ارائه گزارش به مراجع ذیربط
ج- گزارش وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی روستا در چارچوب دستورالعمل ابلاغی وزارت کشور
د- جلب مشارکت مردم در پیشبرد امور، رفع مشکلات و تحقق برنامههای توسعه روستا
هـ- شناسایی ظرفیتها و قابلیتهای سرمایهگذاری و توسعه اقتصاد محلی روستا جهت انعکاس به دستگاههای اجرایی ذیربط
و- بهره برداری و نگهداری از اماکن عمومی، در صورت موافقت دستگاههای اجرایی ذیربط
ز- ترویج الگوی معماری اسلامی- ایرانی در روستاها در چارچوب ماده(169) قانون
ح- مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه در محدوده روستا با رعایت قانون تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور و آیین نامههای مربوط
ط- تهیه گزارش سالانه عملکرد ماده(194) قانون برای ارائه به بخشدار
ی- تسهیل دریافت و بازپرداخت تسهیلات مالی- اعتباری توسط روستاییان
ماده3- بخشدار به عنوان مدیر مجموعههای روستایی بخش ذیربط تعیین میشود و مسئولیت هدایت، هماهنگی و نظارت بر عملکرد دستگاهها در محدوده مجموعه روستایی بر اساس اسناد مصوب مراجع قانونی ذیربط و ارائه گزارش سالانه عملکرد ماده (194) قانون به مرکز توسعه روستایی را بر عهده دارد
ماده4- انواع حمایتهای موضوع این آیین نامه به شرح زیر است:
الف- اعطای تسهیلات ارزان قیمت (یارانه دار)
ب- تخفیف در سهم آورده متقاضی (سرمایه گذار)
ج- تطویل در زمان بندی اجرا، تنفس، مشارکت و بازپرداخت تسهیلات
د- اعطای کمکهای فنی و اعتباری
هـ- کمک به احداث زیرساختها
و- اعطای کمکهای بلاعوض
ماده5- وزارتخانههای جهاد کشاورزی و صنعت، معدن و تجارت موظفند برای گسترش کشاورزی صنعتی با اولویت توسعه خوشهها و زنجیرههای صنعتی- کشاورزی و گسترش صنایع کوچک و متوسط و صنایع تبدیلی از محل اعتبارات کمکهای فنی- اعتباری منظور در بودجه سنواتی و در چارچوب بند(ص) ماده(224) قانون، به گونهای تمهید نمایند که تا پایان برنامه پنجم توسعه، سهم روستاها از اعتبارات کمکهای فنی- اعتباری کشاورزی و صنعت به ترتیب به (40) و (20) درصد برسد
تبصره- وزارتخانههای مذکور موظفند با همکاری سایر دستگاههای ذیربط نسبت به شناسایی و اعلام خوشهها و زنجیرههای صنعتی- کشاورزی در جغرافیای روستایی با توجه به شرایط جغرافیایی و ظرفیتهای مناطق ظرف شش ماه پس از ابلاغ این آیین نامه اقدام نمایند
ماده6- وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف است به منظور گسترش سرمایه گذاری در نواحی صنعتی روستایی و توسعه فرش دستباف روستا اقدامات زیر را انجام دهد:
الف- تخفیف تا سقف (50) درصد در قیمت مصوب اراضی واگذاری متناسب با میزان تخصیص اعتبارات عمراتی استانی جهت تکمیل زیر بناهای نواحی صنعتی روستایی
ب- تأمین تسهیلات ارزان قیمت با مدت زمان بازپرداخت ده سال به منظور توسعه کارگاههای متمرکز و غیر متمرکز قالیبافی، اتحادیهها و شرکتهای تعاونی فرش دستباف در چارچوب مفاد آیین نامه اجرایی ماده(118)، بند(الف) ماده(151) و بند(ص) ماده(224) قانون موضوع تصویب نامه شماره 134878/ت47220هـ مورخ 6/7/1390
تبصره1- آورده نقدی متقاضیان استقرار در نواحی صنعتی روستایی برابر با (5) درصد کل مبلغ قرارداد و مدت زمان بازپرداخت اقساط حق بهره برداری حداقل 3 سال میباشد
تبصره2- دستگاههای اجرایی موضوع آیین نامه اجرایی ماده(118)، بند(الف) ماده(151) و بند(ص) ماده(224) قانون موظفند در چارچوب آیین نامه یاد شده، نسبت به تعیین سهم مناطق روستایی اقدام و موسسات عامل نیز موظف به رعایت این سهم هستند
تبصره3- مددجویان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) در برخورداری از حمایتهای موضوع این آیین نامه در اولویت قرار میگیرند
ماده7- سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری موظف است از طریق اعطای کمکهای فنی- اعتباری، نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید:
الف- توسعه صنایع دستی، خدمات گردشگری و ایجاد بازارچههای محلی برای ترویج و فروش صنایع دستی و حمایت از صنعتگران صنایع دستی با اولویت روستاهای هدف گردشگری از محل اعتبارات منظور در بودجه سنواتی و در چارچوب بند(ص) ماده(224) قانون، به گونهای که تا پایان برنامه، سهم این فعالیتها در مناطق روستایی به (40) درصد برسد
ب- اختصاص تسهیلات ارزان قیمت به متقاضیان ایجاد خانههای روستایی گردشگری (مسافر- کاشانه) در هر یک از روستاهای هدف گردشگری در هر استان و آموزش خدمات گردشگری به روستاییان پس از تصویب شورای برنامه ریزی و توسعه استان
ج- احداث کمپهای گردشگری متناسب با نیازهای گردشگران در هر یک از روستاهای هدف گردشگری تا پایان برنامه پنجم توسعه
د- حفاظت، احیا و بازسازی آثار تاریخی، فرهنگی و مذهبی روستاهای هدف گردشگری تا پایان برنامه پنجم توسعه
ماده8- وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید:
الف- حداقل (30) درصد از تسهیلات اشتغالزایی را از سر جمع کل منابع و تسهیلات به صورت مجزا و با سر فصل مستقل پس از تصویب شورای عالی اشتغال و با مدت زمان بازپرداخت تا ده سال به مناطق روستایی اختصاص و به بانکهای عامل ابلاغ نماید
ب- سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور موظف است به نحوی برنامهریزی نماید تا بر اساس نیازسنجیهای آموزشی جوامع روستایی و عشایری که با استفاده از نظرات کارگروههای اشتغال استانی صورت میگیرد، نسبت به تهیه تقویم آموزشی متقاضیان شغل و یا متقاضیان ارتقای شغل دوره آموزش فنی و حرفهای به ویژه کارآفرینی در بخشهای کشاورزی، صنایع دستی، گردشگری و صنعت با اولویت ارایه استفاده از خدمات نوین و مشارکت در فعالیتهای صنعتی و بهبود کیفیت تولیدات از محل اعتبارات خود و یا دستگاههای اجرایی ذیربط در مناطق روستایی و عشایری اقدام نماید.
تبصره1- هزینه برگزاری دورههای آموزش کارآفرینی که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی رأسا اقدام به برگزاری مینماید از محل اعتبارات مربوط تأمین و پرداخت میگردد
تبصره2- دستگاههای اجرایی مجری آموزشهای فنی و حرفهای در بخشهای صنعت، خدمات و کشاورزی موظف به رعایت استانداردهای آموزشی مورد تأیید سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور میباشند و شرکتها و موسسات بخش غیردولتی نیز جهت ارائه آموزشهای مهارتی، باید مجوز آموزشگاههای فنی و حرفهای آزاد را از سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور دریافت نمایند
ج- ساماندهی و ایجاد مراکز کارآفرینی با اولویت مناطق روستایی با همکاری دستگاههای اجرایی ذیربط
د- اعمال حمایتهای موضوع آیین نامه اجرایی بندهای (الف) تا (هـ) ماده(80) قانون موضوع تصویب نامه شماره 31616/ت47436هـ مورخ 20/2/1391 با اولویت مناطق روستایی
تبصره- در راستای اجرای حمایتهای موضوع آیین نامه اجرایی بندهای (الف) تا (هـ) ماده(80) قانون، دستگاههای اجرایی موظفند هر ساله سهم روستاها را از حمایتهای مذکور مشخص و نسبت به رعایت آن اقدام نمایند
هـ- انجام اقدامات لازم در زمینه تعمیم و گسترش بیمه روستایی و پوشش صد درصد آن از طریق تقویت صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر
ماده9- دستگاههای اجرایی و متولی صدور مجوز برای فعالیتهای کارآفرینی، تولیدی و اشتغالزایی مکلفند در چارچوب وظایف، ضوابط و مقررات مربوط، متقاضیان فعالیت در مناطق روستایی را در اولویت قرار دهند
تبصره- دستگاههایی که برای اینگونه فعالیتها مجوز صادر میکنند به ویژه سازمان ملی استاندارد ایران موظفند بر اساس سطوح مختلف تولید (حداقل در دو سطح مقیاس تولید) ضوابط و استانداردهای ویژه ای را متناسب با مقتضیات هر یک، تدوین و اعمال نمایند
ماده10- به منظور افزایش رقابتپذیری واحدهای تولیدی در روستاها، دستگاههای اجرایی ذیربط مکلفند تأمین آب، برق، تلفن، گاز و سایر خدمات زیربنایی مورد نیاز مجتمعها و واحدهای تولیدی، معدنی، خدماتی و صنعتی، کشاورزی، صنایع دستی، گردشگری و فرش دستباف در مناطق روستایی را در اولویت قرار دهند
ماده11- وزارت جهاد کشاورزی موظف است نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید:
الف- اعمال حمایتهای موضوع بند (الف) ماده(145) قانون و آیین نامه اجرایی آن با اولویت مناطق روستایی
تبصره- وزارت یاد شده مکلف است یارانه سود تسهیلات اعطایی برای تولید در مناطق روستایی را تا دو درصد نسبت به مناطق دیگر افزایش دهد
ب- اعطای تسهیلات یارانهای برای احداث و توسعه محصولات گلخانهای سالم و ارگانیک در مجتمعهای کشاورزی روستایی غیردولتی از طریق بانکهای عامل و از محل اعتبارات مصوب مربوط
ج- کمک به عرضه محصولات و خدمات تولیدی مناطق روستایی در بازارهای محلی و نمایشگاههای دائمی و فصلی با همکاری اتحادیهها و شرکتهای تعاونی روستایی، کشاورزی و اتحادیهها و شرکتهای تعاونی توسعه روستایی و دهیاریها با اولویت دهستانهای دارای قابلیت توسعه
تبصره- فهرست دهستانهای دارای قابلیت توسعه به پیشنهاد مشترک وزارتخانههای جهاد کشاورزی و کشور و مرکز توسعه روستایی ظرف سه ماه پس از ابلاغ این تصویب نامه تهیه میگردد
د- پوشش بیمهای تولیدات بخش کشاورزی و عوامل تولید در مناطق روستایی در راستای بند (ط) ماده(143) قانون
هـ- ساماندهی خانوارهای عشایری و اسکان آنها در کانونهای عشایری و ارائه خدمات زیربنایی جهت آمادهسازی مناطق مستعد اسکان عشایر با همکاری دستگاههای اجرایی ذیربط
و- اعمال حمایتهای لازم برای تقویت مدیریت یکپارچه اراضی و مشارکت با تشکلهای حقوقی از جمله تعاونیهای تولید کشاورزی و شرکتهای سهامی زراعی برای جلوگیری از خرد شدن اراضی در چارچوب آیین نامههای ذیربط (آیین نامه اجرایی قانون اصلاح قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها موضوع تصویب نامه شماره 59879/ت37110هـ مورخ 19/4/1386 و آیین نامه اجرایی قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و ایجاد قطعات مناسب فنی و اقتصادی موضوع تصویب نامه شماره 140723/ت40780ک مورخ 14/7/1388)
ماده12- افراد ساکن در شهرها که متقاضی بازگشت و سکونت دائم در روستاهای خارج از حریم شهرها (مهاجرت معکوس) باشند با تشخیص و تأیید مدیر ارشد روستا و با رعایت ضوابط و مقررات مربوط میتوانند از حمایتهای موضوع این آیین نامه و تسهیلات احداث و یا مقاومسازی مسکن و زمین روستایی برخوردار شوند
ماده13- بنیاد مسکن انقلاب اسلامی موظف است نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید:
الف- به منظور بهسازی بافتهای با ارزش روستایی با هماهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و با رعایت قوانین و مقررات مربوط، نسبت به احصای شاخصها و شناسایی روستاهای واجد شرایط ظرف سه ماه پس از ابلاغ این تصویب نامه اقدام و پس از تهیه طرح، پروژههای اولویتدار را در این روستاها اجرا نماید
ب- به منظور کاهش خطرات و آسیبهای ناشی از سوانح طبیعی، ضمن انجام مطالعات مورد نیاز با رعایت قوانین و مقررات مربوط و در چارچوب اعتبارات مصوب نسبت به تهیه و اجرای طرحهای ایمنسازی مناطق روستایی در برابر سوانح طبیعی اقدام و عملیات مربوط به بازسازی مسکن و بافت مناطق آسیب دیده در روستاها را با مشارکت مردم و نهادهای عمومی به انجام رساند
ج- در چارچوب اعتبارات مصوب نسبت به کمک یا ارائه تسهیلات ارزان قیمت برای آواربرداری واحدهای فرسوده اقدام نماید
ماده14- اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند طرحهای مصوب بهسازی بافتهای با ارزش روستایی و طرحهای مصوب گردشگری را رعایت کنند
تبصره- دهیاریها موظفند از ساخت و سازهای خلاف یا فاقد پروانه جلوگیری نمایند
ماده15- به منظور تسهیل و ارائه خدمات عمومی و عامالمنفعه به روستاییان، دستگاههای اجرایی موظفند با رعایت قوانین مربوط، امکان بهرهبرداری از اراضی دارای کاربری عمومی مصرح در طرح هادی و محدوده روستا را برای دهیاریها فراهم نمایند
ماده16- وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و دستگاههای اجرایی ذیربط موظفند با توجه به بعد فرهنگی و هنری فرش دستباف ایران، با رعایت قوانین و مقررات مربوط و با هماهنگی سازمان ملی فرش ایران نسبت به معرفی و تبلیغ این محصول در داخل و خارج از کشور اقدام نمایند
ماده17- وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است نسبت به انجام موارد زیر اقدام نماید:
الف- ایجاد زیرساختهای لازم برای راهاندازی دفاتر ارتباطات و فناوری اطلاعات روستایی و ضمن کمک به متقاضیان تأسیس این دفاتر، امکان دسترسی پر سرعت و پهنای باند مناسب را برای آنها فراهم آورد
ب- به منظور تقویت دفاتر ارتباطات و فناوری اطلاعات روستایی و کمک به استقلال مالی این دفاتر و فراهم نمودن شرایط برای امکان ارائه خدمات دستگاههای دولتی در این دفاتر به مردم و با هدف کاهش تردد روستاییان به شهرها، کارگروهی متشکل از فرماندار مربوط، مدیر کل ارتباطات و فناوری اطلاعات و سایر مدیران دستگاههای ذیربط در استانها تشکیل و زمینه واگذاری خدمات دولتی به این دفاتر را فراهم نماید
ماده18- شورای برنامهریزی و توسعه استانها موظفند در راستای تأمین راه مناسب برای روستاهای بالای بیست خانوار، برنامه تفصیلی ارتقای مشخصات، احداث، نگهداری و ایمنسازی شبکههای راه روستایی استان را برای سالهای باقیمانده برنامه تدوین و سالانه منابع لازم را از محل اعتبارات استانی تأمین نمایند
ماده19- به منظور ارتقای شاخصهای توسعه روستایی و عشایری، ارائه خدمات نوین و برنامه اولویتبندی خدمات روستایی با توجه به شرایط منطقهای و محلی، مرکز توسعه روستایی موظف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه با همکاری دستگاههای ذیربط، بسته توسعه روستایی برای سالهای باقیمانده برنامه تهیه و به هیئت وزیران ارائه نماید
ماده20- شوراهای برنامهریزی و توسعه استانها موظفند با رعایت ماده(19) این آیین نامه، نسبت به تهیه بسته توسعه پایدار روستایی استان در زمینههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیربنایی و تعیین اولویتهای مربوط اقدام نمایند. این بسته پس از تصویب در شورای برنامهریزی و توسعه استان ملاک عمل دستگاههای ذیربط استانی در ارائه خدمات و تعیین برنامه، طرح و پروژهها و توزیع اعتبارات، تسهیلات و منابع استانی و ملی اختصاص یافته به استان میباشد
ماده21- وزارت کشور مکلف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه نسبت به تهیه و تدوین الگوی مدیریت آبادیهای فاقد شورای اسلامی اقدام نماید
ماده22- دستگاههای اجرایی مکلفند نسبت به توسعه فضاهای ورزشی در مناطق روستایی در چارچوب تصویب نامه شماره 49120/ت36115هـ مورخ 5/4/1387 اقدام نمایند
تبصره- وزارت ورزش و جوانان موظف است زمینه بهرهبرداری مناسب از فضاهای ورزشی روستایی را با همکاری وزارت کشور (سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور) و مرکز توسعه روستایی فراهم آورد
ماده23- مرکز توسعه روستایی موظف است ضمن نظارت مستمر بر اجرای این آیین نامه، گزارش مربوط را سالانه به معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رییس جمهور و هیئت وزیران ارائه نماید
محمدرضا رحیمی
معاون اول رییس جمهور
مواد قانونی وابسته
سایر قوانین…