تاریخ سند: 1397/08/19
شماره سند: 200/97/22/ص
کد سند: م/157/1397/22
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: رییس سازمان امور مالیاتی کشور (سید کامل تقوی نژاد)
دستورالعمل نحوه بررسی و رسیدگی به پرونده های مالیاتی دارندگان کارت بازرگانی و پیله وری در اجرای تبصره ماده 157 ق.م.م
نظر به اینکه برخی از دارندگان کارت بازرگانی و پیلهوری، پس از رسیدگی و صدور برگ تشخیص مالیات، ضمن اعتراض ادعا مینمایند: «درآمد حاصله و مالیات مطالبه شده، متعلق به آنان نبوده و به شخص دیگری تعلق داشته و مطالبه مالیات از غیر مودی صورت گرفته است»، صرف نظر از این که ادعای مطروحه در چه مرحلهای قرار گرفته باشد، به منظور ایجاد وحدت رویه و تسریع در رسیدگی، در اجرای تبصره ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم، در رسیدگی به این قبیل ادعاها، با توجه به اتخاذ رویههای متفاوت از سوی هیأتهای حل اختلاف مالیاتی، مقرر میگردد:
الف) شرایط ادعای مطالبه مالیات از غیر مودی
هرگاه پس از ابلاغ برگ تشخیص، قطعی یا مطالبه مالیات، مودی موصوف ادعا نماید که مالیات مطالبه شده مربوط به او نیست، میبایست مراتب را به طور مکتوب با ارائه دلایل کافی، اطلاعات و اسناد و مدارک مثبته (از جمله:
- قرارداد منعقده با ذینفع
- وکالتنامه تنظیمی با ذینفع
- معرفی و ارائه مشخصات ذینفع (نام، نام خانوادگی، نام شرکت، شماره شناسنامه، شماره ثبت، کد ملی، شماره اقتصادی، تاریخ تولد، تاریخ ثبت، نشانی محل سکونت یا فعالیت یا اقامتگاه قانونی، تلفنهای تماس، پست الکترونیکی در صورت امکان)
- رسید دریافت کارمزد از ذینفع یا وجوه واریزی بابت کارمزد به حساب مدعی
- صورت ریز گردش حسابهای بانکی مودی در سال مورد رسیدگی
را با امضاء و درج تاریخ، (در صورت وجود هر یک از اطلاعات مزبور)، به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم نماید.
ب) نحوه و چگونگی رسیدگی هیأت حل اختلاف مالیاتی در اجرای تبصره ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم
در مواردی که مودی با ارائه دلایل، اسناد و مدارک به شرح بند «الف» بهصورت مکتوب اعلام نماید که مالیات مطالبه شده مربوط به او نبوده و مودی واقعی شخص دیگری است، پرونده امر در هر مرحلهای که باشد، میبایست به قید فوریت و خارج از نوبت در هیأت حل اختلاف مالیاتی به شرح زیر مورد رسیدگی قرار گیرد:
1- قبل از قطعیت درآمد مشمول مالیات
1-1- در مواردی که اعتراض مودی به شرح بند «ب» مورد قبول و پذیرش هیأتهای حل اختلاف مالیاتی قرار گیرد:
در این صورت هیأت حل اختلاف مالیاتی میبایست در اجرای تبصره ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم نسبت به انشاء رأی جهت مطالبه مالیات از مودی واقعی که مشخصات آن نیز میبایست در متن رأی درج گردد، اقدام نماید.
رأی صادره در اجرای تبصره مذکور مبنی بر مطالبه مالیات از مودی واقعی، قابل تجدیدنظرخواهی یا شکایت توسط اداره امور مالیاتی برای طرح در مراجع بعدی مالیاتی نخواهد بود. این حکم در مورد بخشی از یک رأی نیز که در اجرای تبصره ماده 157 صادر شده باشد، جاری خواهد بود.
1-2- در مواردی که اعتراض مودی مورد پذیرش قرار نگیرد:
در این صورت هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی یا تجدیدنظر حسب مورد نسبت به انشاء رأی اقدام مینماید. رأی صادره با رعایت مقررات قابل تجدیدنظرخواهی یا شکایت در مراجع بعدی مالیاتی خواهد بود.
2- بعد از قطعیت درآمد مشمول مالیات
2-1- در صورت قبول ادعا
در این صورت هیأت حل اختلاف مالیاتی میبایست نسبت به انشاء رأی مبنی بر مطالبه مالیات از مودی واقعی اقدام نماید. رأی صادره قابل تجدیدنظرخواهی یا شکایت توسط اداره امور مالیاتی نخواهد بود.
2-2- در صورت عدم قبول ادعا
هیأت حل اختلاف مالیاتی میبایست رأی مبنی بر عدم تأیید ادعای مودی صادر نماید. رأی صادره قابل شکایت به شورای عالی مالیاتی خواهد بود.
ج- مواردی که میبایست در رسیدگی به ادعای سوءاستفاده از کارت بازرگانی مورد توجه قرار گیرد:
1- در صورتی که ادعای مودی احراز شود یا مورد اقرار مودی واقعی قرار گیرد و به تأیید هیأت برسد، هیأت باید رأی مطالبه مالیات از مودی واقعی صادر نماید.
2- اگر اسناد ارائه شده کفایت لازم برای تأیید ادعا داشته باشد، هیأت نیز در اجرای تبصره ماده 157 اقدام به صدور رأی مینماید.
3- اگر اسناد و مدارک کافی نباشد، موضوع باید به مجری یا مجریان قرار رسیدگی ارجاع شود.
برای شناسایی صاحب اصلی کالای وارده/صادره حسب مورد اقدامات زیر معمول گردد:
1-3- اصل یا تصویر مصدق وکالتنامهای که دارنده کارت بازرگانی در یکی از دفاتر اسناد رسمی تنظیم نموده و یا ارائه مینماید، اخذ و به پرونده ضمیمه شود.
2-3- چنانچه در قبال ارائه کارت بازرگانی قراردادی بین دارنده کارت و سایر اشخاص منعقد شده باشد نسبت به اخذ و بررسی آن اقدام شود.
3-3- در صورتی که برای واردات کالا از طریق ثبت سفارش اقدام شده است، ضمن مکاتبه با دفتر ثبت سفارشات و نظارت بر مبادلات تجاری وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت)، مشخصات ذینفع، کالای مورد ثبت سفارش، بانک عامل و … دریافت شود.
4-3- با استعلام از بانک عامل، مشخصات پرداختکننده وجه کالای وارداتی یا دریافتکننده وجه کالای صادراتی را پیگیری و مشخص نماید.
5-3- با مکاتبه و هماهنگی با گمرکات ذیربط، ترخیصکننده کالا و اینکه کالا به نام چه کسی و توسط چه مؤسسه یا کدام شرکت حمل و نقل و به کدام انبار منتقل شده است را کنترل و پیگیری نماید.
6-3- با مکاتبه و هماهنگی با گمرکات ذیربط، اطلاعات مربوط به پرداختکننده حقوق و عوارض گمرکی، مالیات و عوارض موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده و مالیات علیالحساب واردات کالا را حسب مورد دریافت نماید.
7-3- با مکاتبه با شرکت حمل و نقل کالای وارداتی، مشخصات صاحب کالا و پرداختکننده هزینه حمل را دریافت نماید.
8-3- با مکاتبه با انباردار کالای وارداتی که کالا به آن انبار منتقل شده است، مشخصات صاحب کالای وارداتی، رسید انبار، بیمهنامه، نحوه تسویه کالا و پرداختکننده هزینه انبارداری را مشخص نماید.
9-3- با توجه به ادعای مودی، در صورتی که طرف مورد ادعا در نظام مالیاتی دارای پرونده مالیاتی میباشد، ضمن مکاتبه با اداره امور مالیاتی ذیربط از ثبت یا عدم ثبت و همچنین منظور شدن یا نشدن واردات مذکور در محاسبه درآمد مشمول مالیات آن اطمینان حاصل نماید.
10-3- در مورد صادرات کالا نیز ضمن اخذ اظهارنامه گمرکی و اطلاعات مربوط به دریافتکننده وجوه حاصل از صادرات و سایر اطلاعات مربوط، نسبت به احراز هویت صادرکننده واقعی کالا اقدام شود.
11-3- مکاتبه با سایر مراجع یا اشخاص ذیربط، برای اخذ اطلاعات و اسناد مرتبط با موضوع پرونده از جمله: نیروی انتظامی، مراجع قضایی، شرکتهای تجاری طرف معامله، سازمان جمعآوری و فروش اموال تملیکی، سازمان بنادر و کشتیرانی و …
مجری یا مجریان قرار کارشناسی مکلفند با اخذ و بررسی مستندات مربوط به شرح فوق، حسب مورد، به عنوان قرائن و دلایل با رعایت مقررات و بر اساس واقعیت امر نسبت به تنظیم گزارش در خصوص تعیین مودی واقعی اظهار نظر نمایند. چنانچه مطابق هریک از دلایل و مستندات مذکور امکان تعیین صاحب واقعی کالا فراهم باشد، ضرورتی به بررسی سایر مستنداتی که اطلاعات آن موجود نمیباشد، نخواهد بود.
هرگاه در اجرای رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی و حکم قسمت اخیر تبصره ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم، اداره امور مالیاتی صلاحیتدار برای مطالبه مالیات از مودی واقعی، مربوط به محدوده جغرافیایی دیگر باشد، وفق مقررات اقدام گردد.
هریک از ادارات کل امور مالیاتی مکلفند آمار پروندههای مطرح در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم را با قید تایید یا رد ادعای مودی مشتمل بر شماره و تاریخ رأی با رعایت مهلت مقرر در آن، به تفکیک شهر و واحد مالیاتی در مرکز استان، زیر نظر یکی از معاونین مالیاتی جمعبندی و هر ماه وضعیت رسیدگی مالیاتی آنها را به دفتر نظارت بر هیأتهای حل اختلاف مالیاتی گزارش نمایند.
مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده مدیران کل امور مالیاتی میباشد.
سید کامل تقوینژاد
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
[1] به موجب دادنامه شماره 140109970905811440 مورخ 1401/08/17 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری بند 1-1 قسمت ب این دستورالعمل از تاریخ تصویب ابطال شد. تصویر دادنامه مذکور به موجب بخشنامه شماره 210/21218/ص مورخ 1401/09/27 معاون حقوقی و فنی مالیاتی ارسال شد.
[2]. به موجب دادنامه شماره 140231390002047624 مورخ 1402/08/09 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال بند 1-2 قسمت (ب) این دستورالعمل از تاریخ تصویب ابطال شد. تصویر دادنامه مذکور به موجب بخشنامه شماره 212/17461/ص مورخ 1402/09/19 مدیر کل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی ارسال شد.