دادنامه – عدم ابطال مقرره معافیت مالیات بر ارزش افزوده داروها و مکمل‌ها

تاریخ سند: 1403/12/25
شماره سند: 140331390003144006
کد سند: ال/بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: محمدعلی برومندزاده، رئیس هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
مرجع رسیدگی: هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

1- شاکی و طرف شکایت

• شاکی: آقای بهمن زبردست
• طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور

2- موضوع شکایت و خواسته

• ابطال اعتبار عبارت: «به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان»
• محدوده زمانی مورد اعتراض: از آغاز اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال 1387 تا پایان سال 1389
• مبنای شکایت: ستون توضیحات ردیف (9-1) صفحه 15 جدول فهرست عناوین کالاها و خدمات مندرج در ماده (12) قانون مالیات بر ارزش افزوده، ابلاغی به موجب بخشنامه شماره 1833 مورخ 1390/02/11

3- متن مقرره مورد شکایت

3-1 بند 9 – انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی و خدمات درمانی

• نوع کالا و خدمات: انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات درمانی (انسانی، حیوانی و گیاهی) و خدمات توانبخشی و حمایتی

3-2 ردیف 9-1 – انواع داروهای انسانی

• توضیحات: کلیه داروهای وارداتی با تولید داخلی مورد تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان طبق لیست پیوست کلیه ردیف‌های فرعی فصل 30 به استنادی کد 030065000، 30069200

4- دلایل شاکی برای ابطال

1. مطابق بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387:
   • انواع دارو از پرداخت مالیات معاف هستند.
2. تبعیت از تبصره 3 ماده 3 قانون اصلاح ماده 3 مقررات امور پزشکی و دارویی مصوب 1374:
   • کلیه فرآورده‌های تقویتی، تحریک‌کننده، ویتامین‌ها و غیره که فهرست آنها توسط وزارت بهداشت اعلام می‌شود، جزء اقلام دارویی محسوب می‌شوند.
3. اعمال محدودیت توسط سازمان امور مالیاتی:
   • بدون توجه به حکم قانونگذار، مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان از ابتدای اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، از شمول معافیت دارو مستثنی شد.
4. نامه معاون حقوقی رئیس جمهور شماره 14284/79337 مورخ 1390/06/16:
   • ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی تأیید شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشمول بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده هستند.
5. محدوده زمانی اجرای بخشنامه:
   • بخشنامه شماره 9155 مورخ 1390/07/05، عبارت «به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان» را حذف نمود و تاریخ اجرای حکم را 1390/01/01 اعلام کرد، در حالی که شمول حکم قانونگذار از آغاز اجرای قانون 1387 بوده است.
6. نتیجه اقدامات سازمان:
   • تعیین تاریخ 1390/01/01 محدودکننده دامنه زمانی شمول حکم مقنن و خارج از حدود اختیارات بوده است.
   • حقوق بیمارانی که از 1387 تا پایان 1389 مکمل‌ها و ویتامین‌ها را با پرداخت مالیات خریداری کرده‌اند تضییع شده است.

5- مدافعات طرف شکایت

1. اشاره به بخشنامه شماره 9155 مورخ 1390/07/05:
   • حذف عبارت «به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان» از ردیف 9-1 صفحه 15 پیوست بخشنامه شماره 1833، از تاریخ 1390/01/11 تصریح شده است.
2. ابهام در درخواست شاکی:
   • شاکی به درخواست ابطال عبارت 1390/01/01 در بخشنامه شماره 9155 اشاره نکرده است.
   • شکایت از حیث موضوع خواسته مبهم و ناقص است و وفق بند 3 ماده 81 قانون دیوان عدالت اداری نیازمند رفع ابهام می‌باشد.
3. مبنای قانونی معافیت:
   • مطابق بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، عرضه و واردات انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات درمانی و خدمات توانبخشی و حمایتی از مالیات معاف است.
4. رفع ابهام شمول دارو:
   • مکاتبات با معاونت غذا و دارو وزارت بهداشت و معاونت حقوقی رئیس جمهور انجام شد.
   • فهرست اقلام داروهای طبیعی و مکمل اعلام شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مشمول بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد.
5. اعمال بخشنامه شماره 9155 مورخ 1390/07/05:
   • با حذف عبارت «به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان» از ردیف 9-1 پیوست بخشنامه 1833، واردات و عرضه مکمل‌ها و ویتامین‌های غذایی تأیید شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از مالیات معاف اعلام شد.
   • تاریخ اجرای حکم: 1390/01/01 از اولین دوره بعد از ارسال اولین فهرست اقلام دارو به سازمان امور مالیاتی کشور.
6. اعتبار معافیت طبق فهرست جدید:
   • صرفاً آن دسته از فرآورده‌ها که به عنوان فهرست دارویی کشور تصویب و منتشر می‌شوند مشمول معافیت مالیات بر ارزش افزوده هستند.
   • فهرست‌های ارسالی قبلی فاقد مصوبه و مشمول معافیت نیستند.
   • بنابراین، تا زمان تأیید وزارت بهداشت، فرآورده‌ها فاقد وصف دارویی و مشمول معافیت نمی‌باشند.

6- نتیجه‌گیری

• معافیت مالیات بر ارزش افزوده برای مکمل‌ها و ویتامین‌های غذایی، از اولین دوره پس از ابلاغ فهرست اقلام دارو پیوست بخشنامه 1833 مورخ 1390/02/11، معتبر است.
• از ابتدای اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 تا پایان سال 1389 اعمال معافیت مطابق شمول قانونی و فهرست اعلامی وزارت بهداشت خواهد بود.

دادنامه – مدافعات طرف شکایت در مورد معافیت مالیات بر ارزش افزوده مکمل‌ها و ویتامین‌ها

تاریخ بررسی: 1403/12/12
پرونده: هـ ت0300112/
امضا کننده: محمدعلی برومندزاده، رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

1- ابهام در شکایت شاکی

• شاکی بدون اشاره به بخشنامه شماره 9155 مورخ 1390/07/05، درخواست ابطال عبارت «استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان» از شمول معافیت مالیات بر ارزش افزوده از تاریخ 1390/01/01 در بخشنامه شماره 1833 مورخ 1390/02/11 را مطرح کرده است.
• واقعیت: بخشنامه شماره 9155 مورخ 1390/07/05 عبارت مذکور را از تاریخ 1390/01/11 حذف کرده است.
• نتیجه: شکایت شاکی از حیث موضوع خواسته مبهم و ناقص است و مطابق بند 3 ماده 81 قانون دیوان عدالت اداری، نیاز به رفع ابهام دارد.

2- مبنای قانونی معافیت

1. بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387:
   • عرضه و واردات انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، ارائه خدمات درمانی (انسانی، حیوانی و گیاهی) و خدمات توانبخشی و حمایتی، از پرداخت مالیات و عوارض ارزش افزوده معاف است.
2. ابهام شمول دارو بر مکمل‌ها و ویتامین‌ها:
   • معاونت وقت مالیات بر ارزش افزوده با این تلقی که اقلام مذکور از مصادیق دارو محسوب نمی‌شوند، در ستون توضیحات ردیف 9-1 پیوست بخشنامه 1833 مورخ 1390/02/11، این اقلام را مستثنی اعلام نمود.

3- مکاتبات و نظرات مراجع ذیربط

1. نامه معاونت غذا و دارو وزارت بهداشت (شماره 39437/655 مورخ 1389/12/16):
   • تأکید بر شمول عنوان دارو برای مکمل‌ها و ویتامین‌ها
   • ارائه جدیدترین فهرست اقلام داروهای طبیعی و مکمل جهت استفاده در موضوع قانون مالیات بر ارزش افزوده
2. نظر معاونت حقوقی رئیس جمهور (شماره 79337/14284 مورخ 1390/06/16):
   • ویتامین‌ها و مکمل‌های غذایی بنا به فهرستی که وزارت بهداشت تأیید و اعلام می‌کند، مشمول بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده هستند.

4- بخشنامه شماره 9155 مورخ 1390/07/05

1. حذف عبارت «به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان» از ردیف 9-1 صفحه 15 پیوست بخشنامه شماره 1833 مورخ 1390/02/11
2. تاریخ اجرای معافیت: 1390/01/01
3. موضوع: واردات و عرضه ویتامین و مکمل‌های غذایی تأیید شده توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از پرداخت مالیات و عوارض ارزش افزوده معاف است.

5- نامه و دادنامه‌های تکمیلی

1. نامه شماره 44762/665 مورخ 1393/04/25 اداره کل نظارت و ارزیابی فرآورده‌های طبیعی و سنتی وزارت بهداشت:
   • صرفاً فرآورده‌هایی که به عنوان فهرست دارویی کشور تصویب و منتشر می‌شوند، مشمول معافیت مالیات بر ارزش افزوده می‌باشند
   • فهرست‌های ارسالی قبلی فاقد مصوبه و مشمول معافیت نیستند
2. دادنامه شماره 246-245 مورخ 1396/06/23 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:
   • تأیید شمول معافیت برای فهرست دارویی ابلاغی وزارت بهداشت
   • تاکید بر این که تا زمان تأیید وزارت بهداشت، فرآورده‌ها فاقد وصف دارویی و مشمول معافیت نمی‌باشند

6- بخشنامه‌های تکمیلی سازمان امور مالیاتی

• شماره 200/1403/4 مورخ 1403/02/16
• شماره 210/20018/د مورخ 1403/03/27 معاونت حقوقی و فنی مالیاتی
• موضوع: شمول معافیت بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده نسبت به مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان از تاریخ 1390/01/01

7- نتیجه‌گیری و رأی هیأت

1. شاکی تقاضای ابطال عبارت «به استثناء مکمل‌ها و ویتامین‌های مصرفی انسان» از زمان آغاز اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده 1387 تا پایان سال 1389 را داشته است.
2. واقعیت: وزارت بهداشت، جدیدترین فهرست دارویی را در تاریخ 1389/12/16 ابلاغ کرده و معاون حقوقی ریاست جمهوری آن را در بخشنامه شماره 79337/14284 مورخ 1390/06/16 اعلام کرده است.
3. سازمان امور مالیاتی از اولین دوره بعد از ابلاغ سازمان غذا و دارو، یعنی دوره بهار 1390، معافیت را اعمال کرده است.
4. نتیجه: اصل حکم بر اساس اعلام وزارت بهداشت است و به مقرره مورد شکایت ایرادی وارد نیست.

رأی: رد شکایت
مبنای قانونی: بند ب ماده 84 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1402

توضیح: رأی ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض توسط ریاست دیوان یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری است.

امضا: محمدعلی برومندزاده، رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری