گردش کار

شماره پرونده‌ها

140331920000941142، 140331920001151146، 140331920000877050

شماره بایگانی شعبه

0300234، 0300291، 03000265

شماره پرونده

هـ ت /0300265 -0300234-0300291

شکات

سید محمد مهدی میررضائی – حسین دری جانی – مجتبی رضائی – محمود محمدزاده

طرف شکایت

نهاد ریاست جمهوری

موضوع شکایت و خواسته

ابطال آئین نامه اجرایی تبصره ماده 8 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها موضوع تصویب‌نامه 215640ت 60709- 1402/11/23 هیأت وزیران و اصلاحیه به شماره 100296ت 62896 – 1403/07/07

مقدمه

شاکی دادخواستی به طرفیت نهاد ریاست جمهوری به خواسته ابطال آئین نامه اجرایی تبصره ماده 8 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها موضوع تصویب‌نامه 215640ت 60709- 1402/11/23 هیأت وزیران و اصلاحیه به نامه شماره 100296 ت 62896 – 1403/07/07 اصلاح شده است به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.

متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:

متن مقرره مورد شکایت

تصویب‌نامه شماره 215640ت 60709 – 1402/11/23

هیئت وزیران در جلسه 1402/11/15 به پیشنهاد وزارت کشور، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت امور اقتصادی و دارایی (با همکاری کمیته امداد امام خمینی (ره)) و به استناد تبصره ماده (8) قانون درآمد پایدار هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مصوب 1401، آیین‌نامه اجرایی تبصره یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:

آیین نامه اجرایی تبصره ماده (8) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها

ماده 1

در آیین نامه، اصطلاحات زیر معانی مشروح مربوط به کار می‌روند:

1- عوارض نقل و انتقال:

دو درصد (2%) نقل و انتقال قطعی املاک به مأخذ ارزش معاملاتی موضوع ماده (64) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1366 با اصلاحات بعدی آن و یک درصد (1%) از انتقال حق واگذاری املاک به مأخذ وجوه دریافتی.

2- سازمان:

سازمان امور مالیاتی کشور

ماده 2

سازمان مکلف است در هنگام دریافت مالیات موضوع ماده (59) قانون مالیات‌های مستقیم، از مالکان، عوارض نقل و انتقال را از آنها دریافت و مستقیماً به حساب شهرداری محل واریز نماید.

ماده 3

افراد زیر از پرداخت عوارض نقل و انتقال معاف می‌باشند:

1- افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره)

2- افراد تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور

3- افراد جزو سه دهک اول جامعه بر اساس اطلاعات پایگاه رفاه ایرانیان (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)

ماده 4

کمیته امداد امام خمینی (ره)، سازمان بهزیستی کشور و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظفند ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، دسترسی لازم برای استعلام برخط افراد موضوع ماده (3) این آیین نامه را برای سازمان فراهم نمایند و تا آن زمان استعلام این موضوع توسط سازمان به صورت کتبی یا از طریق تبادل لوح فشرده با ادارات ذی ربط در استان و یا شهرستان صورت خواهد گرفت.

ماده 5

هرگونه رفع ابهام در خصوص شناسایی شهرداری محل به عهده وزارت کشور خواهد بود.

ماده 6

گزارش رفع اجرای این آیین نامه توسط سازمان (اداره استانی و شهرستانی) به صورت فصلی به شهرداری مربوط (وزارت کشور) اعلام خواهد شد.

اصلاحیه تصویب‌نامه شماره 100296ت62896 – 1403/07/07

هیئت وزیران در جلسه 1403/07/01 به پیشنهاد شماره 72035/2 مورخ 1403/04/19 وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تصویب کرد:

آیین نامه اجرایی تبصره ماده (8) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری و دهیاری‌ها موضوع تصویب‌نامه شماره 215640 /ت 60709 هـ مورخ 1402/11/23 به شرح زیر اصلاح می‌شود:

1- در بند (2) ماده (1) عبارت «سازمان امور مالیاتی کشور» به عبارت «سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور» اصلاح می‌شود.

2- ماده (2) به شرح زیر اصلاح می‌شود:

« ماده 2- عوارض نقل و انتقال در هنگام دریافت مالیات موضوع ماده (59) قانون مالیات‌های مستقیم، توسط دفاتر اسناد رسمی به نام شهرداری محل وصول می‌شود. »

3- ماده (6) حذف می‌شود.

دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت

1- قانونگذار به مرجع تصویب کننده آئین نامه تنها اختیار تصویب آئین نامه جهت اجرای مفاد تبصره شامل نحوه تشخیص افراد موضوع تبصره بر اساس سطح درآمد و دارایی را داده است، لکن هیأت وزیران دفاتر اسناد رسمی را مرجع وصول عوارض موضوع ماده 8 قانون یاد شده نموده است.

2- بدیهی است قانونگذار مالکان را مکلف به پرداخت عوارض موضوع ماده 8 قانون درآمد پایدار و شهرداری‌ها نموده است که در صورت عدم پرداخت، شهرداری ضمن وصول آن را دارد و در صورت اختلاف، کمیسیون ماده 77 قانون شهرداری صالح می‌باشد.

3- مطابق تبصره الحاقی به ماده 71 مکرر قانون محاسبات عمومی کشور، دریافت و پرداخت هرگونه وجه تحت هر عنوان توسط دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده 5 قانون مدیریت خدمات کشوری و ماده 5 قانون محاسبات عمومی در چارچوب قانون باشد و هرگونه دریافت و پرداخت وجه بر خلاف این ماده در حکم تصرف غیر قانونی در اموال دولتی است.

4- وضع هرگونه تکلیف برای دفاتر اسناد رسمی نیازمند حکم قانون می‌باشد و این در حالی است که در قانون درآمد پایدار شهرداری‌ها و دهیاری‌ها تکلیفی از سوی مقنن برای دفاتر اسناد رسمی در این خصوص پیش‌بینی نشده است، لذا ابطال مقرره مورد استدعاست.

خلاصه مدافعات طرف شکایت

با عنایت به قید عبارت (هنگام پرداخت مالیات ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم) در ماده 8 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها که دلالت ضمنی بر پرداخت مالیات با عوارض موضوع قانون اخیرالذکر (ماده 4 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیر منقول مصوب 1401/09/06) دارد و تأکید بر تکلیف دفاتر اسناد رسمی بر اخذ مالیات‌های مذکور در هنگام ثبت هرگونه نقل و انتقال املاک و انتقال حق واگذاری از ذینفع از طریق سامانه پرداخت الکترونیک، هیأت وزیران با اصلاح مصوبه قبلی خود به صورت بند 2 مصوبه مورد شکایت را مقرر نموده است، لذا رد شکایت مورد استدعاست.

رسیدگی در هیأت تخصصی

هیأت تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری با حضور اعضا تشکیل، پس از ملاحظه پرونده و اسناد و مدارک موجود در آن و بعد از قرائت گزارش عضو ممیز و بررسی و انجام مشاوره به اتفاق آرا اعضا حاضر به شرح ذیل مبادرت به صدور رأی می‌نماید.

رأی هیأت تخصصی شوراهای اسلامی

رأی هیأت تخصصی شوراهای اسلامی

1- به موجب اصل 138 قانون اساسی (ج.ا.ا) علاوه بر مواردی که هیأت وزیران یا وزیری مأمور تدوین آیین نامه‌های اجرایی قوانین می‌شود، هیأت وزیران حق دارد برای انجام وظایف اداری و تأمین اجرای قوانین و تنظیم سازمان‌های اداری به وضع تصویب نامه و آیین نامه بپردازد.

هر یک از وزیران نیز در حدود وظایف خویش و مصوبات هیأت وزیران حق وضع آیین نامه و صدور بخشنامه را دارد ولی مفاد این مقررات نباید با متن و روح قوانین مخالف باشد.

دولت می‌تواند تصویب برخی از امور مربوط به وظایف خود را به کمیسیون‌های متشکل از چند وزیر واگذار نماید.

مصوبات این کمیسیون‌ها در محدوده قوانین پس از تأیید رئیس جمهور لازم الاجرا است، تصویب نامه‌ها و آیین نامه‌های دولت و مصوبات کمیسیون‌های مذکور در این اصل، ضمن ابلاغ برای اجرا به اطلاع رئیس مجلس شورای اسلامی می‌رسد تا در صورتی که آنها را برخلاف قوانین بیابد با ذکر دلیل برای تجدید نظر به هیأت وزیران بفرستد.

2- طبق ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم، نقل و انتقال قطعی املاک به مأخذ ارزش معاملاتی و نرخ دو درصد (2%) در تاریخ انتقال از طرف مالکان عین یا صاحبان حق مشمول مالیات می‌باشد و همچنین مستند به ماده 8 قانون درآمد پایدار هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مصوب سال 1401، مالکین موظفند هنگام پرداخت مالیات ماده (59) قانون مالیات‌های مستقیم موضوع مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و انتقال حق واگذاری به ترتیب دو درصد (2%) و یک درصد (1%) به عنوان عوارض به حساب شهرداری محل واریز نمایند.

3- به استناد تبصره ماده 8 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مصوب سال 1401، افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور و سایر افراد ناتوان از پرداخت، از پرداخت عوارض مذکور معاف هستند.

آیین نامه اجرایی این تبصره که شامل نحوه تشخیص افراد و موضوع این تبصره بر اساس سطح درآمد و دارایی آنهاست، توسط وزارت کشور، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری کمیته امداد امام خمینی (ره) تدوین می‌شود و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

بنابراین مصوبه شماره 100296 مورخ 1403/07/07 موضوع عوارض نقل و انتقال توسط دفتر اسناد رسمی و مصوبه 215640 مورخ 1402/11/23 آیین نامه اجرایی تبصره ماده (8) قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری و دهیاری مصوب 1401 مصوب هیأت وزیران مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات نبوده و به استناد مواد 12 و 84 قانون دیوان عدالت اداری رأی به رد شکایت صادر می‌شود.

این رأی ظرف بیست روز از تاریخ صدور از سوی رئیس محترم دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است.

رحمان پیوست

رئیس هیأت تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری