تاریخ سند: 1401/12/09
شماره سند: 140109970905812763
وضعیت سند: معتبر
اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره 9809970905810591 – 1398/04/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری درخصوص ابطال بند 2 بخشنامه شماره 211/4385/19418 – 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای علی کاردان نیا
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رای شماره 9809970905810591 ـ 1398/04/11 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
گردش کار:
-1 با شکایت آقای بهمن زبردست و به موجب دادنامه شماره 9809970905810591 ـ 1398/04/11، بند 2 بخشنامه شماره 211/4385/19418 ـ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی ابطال شد.
-2 متن رای شماره 9809970905810591 ـ 1398/04/11 هیات عمومی به شرح زیر میباشد:
«بر اساس ماده 137 قانون مالیات های مستقیم، هزینه های درمانی پرداختی هر مؤدی بابت معالجه خود یا همسر و اولاد و پدر و مادر و برادر و خواهر تحت تکفل در یک سال مالیاتی و همچنین حق بیمه پرداختی هر شخص حقیقی به مؤسسات بیمه ایرانی بابت انواع بیمه های عمر و زندگی و بیمه های درمانی از درآمد مشمول مالیات مؤدی کسر میگردد. همچنین به موجب ماده 29 قانون تامین اجتماعی «نه درصد از ماخذ محاسبه حق بیمه مذکور در ماده 28 این قانون حسب مورد برای تامین هزینه های ناشی از موارد مذکور در بندهای (الف) و (ب) ماده 3 این قانون تخصیص مییابد و بقیه به سایر تعهدات اختصاص خواهد یافت.» بنابه مراتب فوق بند 2 بخشنامه شماره 211/4385/19418 ـ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور که بر اساس آن مقرر شده است که کارفرمایان بیمه شدگان سازمان تامین اجتماعی می توانند صرفاً با کسر دو هفتم از سهم حق بیمه پرداختی حقوق بگیران بیمه شده و کارفرمایان بیمه شدگان سازمان خدمات درمانی و سایر مؤسسات بیمه گر ایرانی نیز می توانند با کسر کل سهم حق بیمه پرداختی حقوق بگیران بیمه شده خود از درآمد حقوق آنان و با قید میزان آن در فهرست های حقوق تسلیمی به اداره امور مالیاتی ذی ربط، مالیات متعلق را محاسبه نمایند، از جهت کسر دو هفتم از سهم حق بیمه پرداختی حقوق بگیران بیمه شده مغایر با حکم مقرر در ماده 137 قانون مالیات های مستقیم و ماده 29 قانون تامین اجتماعی است و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود.»
-3 متعاقباً آقای علی کاردان نیا به موجب لایحهای ابطال بند 2 بخشنامه شماره 211/4385/19418 ـ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی را از تاریخ تصویب و در اجرای مقررات ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری درخواست میکند که متن آن به قرار زیر است:
«هیات عمومی دیوان طی دادنامه شماره 9809970905810591 ـ 1398/04/11، بند (ب) 2 بخشنامه شماره 211/4385/19418 ـ 1383/11/07 سازمان امور مالیاتی کشور با این بیان «کارفرمایان بیمه شدگان سازمان تامین اجتماعی میتوانند صرفاً با کسر دو هفتم از سهم حق بیمه پرداختی حقوق بگیران بیمه شده …» خلاف قانون تشخیص داده و آن را ابطال کرده است. لیکن دادنامه مذکور در مورد استرداد وجوهی که تحت عنوان مالیات در دستگاه های اجرایی کسر شده ساکت است. این مساله باعث شده رئیس سازمان امور مالیاتی کشور در بخشنامه شماره 200/98/44 ـ 1398/05/14 (پس از ابلاغ دادنامه مذکور) به ادارات کل امور مالیاتی استان ها صرفاً بخشنامه فوق الذکر را ابطال نموده ولیکن هیچ گونه اشاره ای درباره اثر ابطال مصوبه مورد نظر از زمان تصویب آن نداشته باشد. از آنجا که مطابق دادنامه مذکور و نیز دادنامه شماره 140009970905811415 ـ 1400/06/02 حق بیمه سهم بیمه شده به طور کامل قابل کسر از درآمد مشمول مالیات تشخیص داده شده و کسر آن از حقوق اشخاص مشمول طبق دادنامه خلاف قانون صورت گرفته و عدم استرداد وجوه ماخوذه موجب تضییع حقوق آنان و دارا شدن من غیر حق دولت می باشد، لذا خواهشمند است دستور فرمایید در اجرای ماده 20 [13] قانون دیوان عدالت اداری و به منظور جلوگیری از تضییع حقوق ذی نفعان، **رای صادره مورد بازنگری و تسری ابطال بند 2 بخشنامه شماره 211/4385/19418 ـ 1383/11/07 سازمان امور مالیاتی کشور به زمان صدور بخشنامه قرار گیرد.»
-4 در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره 212/14014/ص ـ 1401/07/02 اعلام کرده است:
«با توجه به اصلاح ماده 137 قانون مالیات های مستقیم به موجب اصلاحیه مورخ 1394/04/31 که بر اساس ماده 281 آن قانون از ابتدای سال 1395 لازم الاجرا می باشد و جایگزین شدن عبارت «انواع بیمه های عمر و زندگی» به جای عبارت «بیمه عمر» در ماده مذکور و با مدنظر قرار دادن مواد قانونی مربوطه در خصوص حق بیمه های پرداختی موضوع قانون تأمین اجتماعی، سازمان امور مالیاتی کشور نسبت به صدور بخشنامه جدید (بخشنامه شماره 200/98/44 ـ 1398/05/14) در خصوص کسر هزینه ها و انواع بیمه های عمر و زندگی و درمانی موضوع ماده 137 قانون مالیات های مستقیم از درآمد مشمول مالیات و لغو بخشنامه شماره 211/4385/19418 ـ 1383/11/07 اقدام نمود.
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای علی کارداننیا
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رأی شماره 9809970905810591 مورخ 1398/04/11 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
گردش کار:
1- با شکایت آقای بهمن زبردست و به موجب دادنامه شماره 9809970905810591 مورخ 1398/04/11، بند ۲ بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی ابطال شد.
2- متن رأی شماره 9809970905810591 مورخ 1398/04/11 هیأت عمومی به شرح زیر میباشد:
«بر اساس ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم، هزینههای درمانی پرداختی هر مؤدی بابت معالجه خود یا همسر و اولاد و پدر و مادر و برادر و خواهر تحت تکفل در یک سال مالیاتی و همچنین حق بیمه پرداختی هر شخص حقیقی به مؤسسات بیمه ایرانی بابت انواع بیمههای عمر و زندگی و بیمههای درمانی از درآمد مشمول مالیات مؤدی کسر میگردد. همچنین به موجب ماده 29 قانون تأمین اجتماعی «نه درصد از مأخذ محاسبه حق بیمه مذکور در ماده 28 این قانون حسب مورد برای تأمین هزینههای ناشی از موارد مذکور در بندهای (الف) و (ب) ماده 3 این قانون تخصیص مییابد و بقیه به سایر تعهدات اختصاص خواهد یافت.»
بنابه مراتب فوق، بند ۲ بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور که بر اساس آن مقرر شده است که کارفرمایان بیمهشدگان سازمان تأمین اجتماعی میتوانند صرفاً با کسر دو هفتم از سهم حق بیمه پرداختی حقوقبگیران بیمهشده و کارفرمایان بیمهشدگان سازمان خدمات درمانی و سایر مؤسسات بیمهگر ایرانی نیز میتوانند با کسر کل سهم حق بیمه پرداختی حقوقبگیران بیمهشده خود از درآمد حقوق آنان و با قید میزان آن در فهرستهای حقوق تسلیمی به اداره امور مالیاتی ذیربط، مالیات متعلق را محاسبه نمایند، از جهت کسر دو هفتم از سهم حق بیمه پرداختی حقوقبگیران بیمهشده مغایر با حکم مقرر در ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم و ماده 29 قانون تأمین اجتماعی است و به استناد بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ ابطال میشود.»
3- متعاقباً آقای علی کارداننیا به موجب لایحهای، ابطال بند ۲ بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی را از تاریخ تصویب و در اجرای مقررات ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری درخواست میکند که متن آن به قرار زیر است:
«هیأت عمومی دیوان طی دادنامه شماره 9809970905810591 مورخ 1398/04/11، بند (ب) ۲ بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 سازمان امور مالیاتی کشور را خلاف قانون تشخیص داده و آن را ابطال کرده است. لیکن دادنامه مذکور در مورد استرداد وجوهی که تحت عنوان مالیات در دستگاههای اجرایی کسر شده ساکت است… لذا خواهشمند است دستور فرمایید در اجرای ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت اداری و به منظور جلوگیری از تضییع حقوق ذینفعان، رأی صادره مورد بازنگری و تسری ابطال بند ۲ بخشنامه به زمان صدور آن قرار گیرد.»
4- در پاسخ، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره 212/14014/ص مورخ 1401/07/02 اعلام کرده است:
«با توجه به اصلاح ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم به موجب اصلاحیه مورخ 1394/04/31… و صدور بخشنامه جدید شماره 200/98/44 مورخ 1398/05/14 و لغو بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 اقدام شده است… بنا به مراتب فوق تسری کسر کل حق بیمه حقوقبگیران به تاریخ صدور بخشنامه 1383/11/07 فاقد موضوعیت میباشد.»
5- پرونده… در هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی مطرح شد و نظر اتفاق بر عدم موافقت با ابطال از زمان تصویب در دستورکار هیأت عمومی قرار گرفت.
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1401/12/09 تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر رأی صادر کرده است:
رأی هیأت عمومی
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری بر مبنای رأی شماره 9809970905810591 مورخ 1398/04/11 و براساس دلایل و مستندات مقرر در رأی مذکور، حکم به ابطال بند ۲ بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور صادر کرده است. با توجه به تقاضای اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رأی مزبور و تسری اثر ابطال به زمان تصویب، موضوع در جلسه مورخ 1401/12/09 مطرح و بررسی شد و اکثریت اعضای هیأت عمومی با اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ نسبت به رأی شماره 9809970905810591 مورخ 1398/04/11 موافقت کردند و بر همین اساس:
بند ۲ بخشنامه شماره 211/4385/19418 مورخ 1383/11/07 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، از تاریخ تصویب ابطال میشود.
مهدی دربین
معاون قضایی دیوان عدالت اداری – هیأت عمومی دیوان عدالت اداری