مشخصات سند و وضعیت حقوقی
تاریخ سند: 1398/08/28
شماره سند: 2461-2462-2463
کد سند: م/169/1398/
وضعیت سند: معتبر
امضاء کننده: رییس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (محمدکاظم بهرامی)
عنوان رأی
ابطال بند (ج) ماده 9 آییننامه اجرایی تبصره 3 ماده 169 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
مشخصات شاکیان
آقایان محمد زارعی و عیسی عباسی
و انجمن صنفی کارفرمایی دفاتر پیشخوان دولت استان البرز
با وکالت آقای نادر قویدل
موضوع شکایت و خواسته
ابطال بند (ج) ماده 9 آییننامه اجرایی تبصره 3 ماده 169 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1395
گردش کار پرونده
شاکیان به موجب دادخواستها و لوایح تقدیمی، ابطال بند (ج) ماده 9 آییننامه اجرایی تبصره 3 ماده 169 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1395 را خواستار شدهاند و در جهت تبیین خواسته اعلام کردهاند که:
دلایل و مستندات شاکیان
الزام دفاتر پیشخوان به ارائه فهرست معاملات فصلی
به موجب مقرره مورد اعتراض، دارندگان دفاتر پیشخوان به جهت شمول قانون مالیات بر ارزش افزوده بر آنها، ملزم به ارائه فهرست معاملات فصلی شدهاند. این در حالی است که بر اساس ماده 100 قانون مالیاتهای مستقیم، مؤدیان مکلفند سالی یک مرتبه نسبت به تسلیم اظهارنامه مالیاتی اقدام نمایند و به لحاظ ماهیت فعالیت دفاتر پیشخوان امکان انجام چنین امری وجود ندارد.
عدم تسری ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم به مالیات بر ارزش افزوده
بر اساس ماده 33 قانون مالیات بر ارزش افزوده، احکام برخی مواد قانون مالیاتهای مستقیم نسبت به مالیات بر ارزش افزوده جاری اعلام شده است، در حالی که ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم در میان مواد مذکور وجود ندارد. بنابراین سازمان امور مالیاتی کشور صلاحیت وضع مقرره مورد شکایت را ندارد.
تعارض با آرای سابق هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب برخی آراء خود از جمله دادنامههای شماره 813 و 814 ـ 1387/11/20، مقررات مشابه الزام به ارائه خلاصه عملیات سهماهه را ابطال کرده است و مقرره مورد شکایت مغایر با این آراء میباشد.
مغایرت با دادنامههای مربوط به دفاتر اسناد رسمی
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب دادنامههای شماره 205 الی 208 ـ 1394/03/04، آییننامههای مشابه مبنی بر الزام دفاتر اسناد رسمی به ارسال فهرست معاملات فصلی را ابطال کرده و مقرره مورد شکایت مشمول حکم ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری است.
خروج عنوان «خدمت» از مفهوم «معاملات»
در ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم اشاره به «معاملات» شده است، در حالی که در بند (ج) ماده 1 آییننامه اجرایی به «خدمت» نیز اشاره شده و با توجه به خروج عنوان «خدمت» از شمول مصادیق عنوان «معاملات»، مقرره مورد شکایت خارج از حدود اختیارات مرجع تصویبکننده میباشد.
خواسته نهایی
در نهایت، ابطال بند (ج) ماده 9 آییننامه اجرایی تبصره 3 ماده 169 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1395 از تاریخ تصویب مورد تقاضا است.
متن مقرره مورد اعتراض
ماده 9 – اشخاص مشمول ارسال فهرست معاملات
اشخاص زیر مشمول ارسال فهرست معاملات میباشند:
…
ج) صاحبان مشاغل مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده
پاسخ وزارت امور اقتصادی و دارایی
لایحه شماره 91/109505-1398/05/28
مدیرکل دفتر حقوقی وزارت امور اقتصادی و دارایی
استناد شاکی به رأی شماره 813 و 814 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موجه نیست، زیرا آییننامه موضوع آن آراء با هدف قانونگذار در ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم متفاوت است.
در بند (د) ماده 1 آییننامه، اصطلاح «صاحبان مشاغل» تعریف شده و منظور از آن کلیه اشخاص حقیقی مشمول فصل چهارم باب سوم قانون میباشد.
انتخاب صاحبان مشاغل مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده صرفاً یکی از ملاکهای تعیین مؤدیان مشمول ارسال فهرست معاملات بوده و مقرره مغایر قانون نیست.
همچنین، تکلیف تسلیم اظهارنامه موضوع ماده 100 قانون مالیاتهای مستقیم با تکلیف ارائه فهرست معاملات موضوع ماده 169 متفاوت است.
پاسخ سازمان امور مالیاتی کشور
لایحه شماره 212/9240/ص-1397/05/03
مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی
به موجب ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم، اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل مکلف به ارائه فهرست معاملات میباشند و طبق تبصره 3 این ماده، وضع آییننامه اجرایی آن به وزیر امور اقتصادی و دارایی محول شده است.
بند (ج) ماده 9 آییننامه مورد شکایت صرفاً یکی از ملاکهای تعیین مشمولین ارسال فهرست معاملات را بیان کرده و در نتیجه احکام قانون مالیاتهای مستقیم به قانون مالیات بر ارزش افزوده تسری نیافته است.
رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی صادره در تاریخ 1398/08/28
بر اساس ماده 33 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387 مقرر شده است:
«احکام مربوط به فصول هشتم و نهم باب چهارم و فصل سوم باب پنجم و مواد 167، 191، 202، 230 تا 233 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1380/11/27 در مورد مالیاتهای مستقیم و مالیاتهای این قانون جاری است.»
نظر به این که به موجب بند (ج) ماده 9 آییننامه اجرایی تبصره 3 ماده 169 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی، صاحبان مشاغل مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده مکلف به ارسال فهرست معاملات شدهاند، در حالی که ماده 33 قانون مالیات بر ارزش افزوده تصریحی به تسری ماده 169 ندارد، مقرره مزبور:
خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات مقام وضعکننده تشخیص داده میشود و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 88 و 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 از تاریخ تصویب ابطال میگردد.
امضاء رأی
محمدکاظم بهرامی
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری