معافیت از پرداخت مالیات آن قسمت از املاک آقای حاج ابوالقاسم هراتی که به مصرف طلاب علوم دینی میرسد

1) مشخصات مقرره

• نوع سند: تصویب‌نامه هیئت وزیران
• شماره: 398/5028
• تاریخ تصویب: 19/04/1335 (جلسه 18/04/1335)
• مبنای قانونی: بند «د» ماده ۳ قانون مالیات بر درآمد مصوب 16 فروردین 1335
• پیشنهاددهنده: وزارت دارایی
• موضوع: معافیت مالیاتی املاک وقفی حاج ابوالقاسم هراتی که برای مصرف طلاب علوم دینی اختصاص یافته است.

2) مفاد تصویب‌نامه

بر اساس پیشنهاد وزارت دارایی و استناد به قانون مالیات بر درآمد، هیئت وزیران تصویب می‌کند:

درآمد املاک زیر از پرداخت مالیات املاک مزروعی معاف باشد (به دلیل مصرف در امور طلاب علوم دینی):

1. ۱۴ سهم مشاع از ۶ دانگ مزرعه و قنات همت‌آباد + یک باب طاحونه
2. ۱۷۸.۵ سهم مشاع از ۳۳۶ سهم مزرعه و قنات لب چاه
3. تمامی ۲۹۱ ساعت از ۳۸۴ ساعت مشاع از شش‌دانگ مزرعه و قنات چشمه سارات سیدآباد
4. تمامی پنج‌دانگ و ربع مشاع از ۶ دانگ مزرعه و قنات محمدآباد
5. تمامی دو سهم و پانزده ساعت مشاع از ۲۳۶ ساعت مزرعه و قنات عبدل
6. تمامی ۷ قسمت مشاع از ۸ قسمت یک سهم از ۱۲ سهم شش‌دانگ پنج قطعه زمین در مزرعه چشمه قلقلی
7. درآمد دکاکین واقع در قسمت غربی زمین پلاک 1482 بخش ۱ تربت حیدریه
   • بر اساس وقف‌نامه‌های شماره 30565 (15/09/1331) و 33636 (19/02/1333)
   • وقف بر مصرف طلاب علوم دینی

همچنین:

آن بخش از درآمد همین رقبات که از سال 1332 به بعد به مصرف طلاب رسیده نیز:

• به استناد بند (د) ماده ۳ قانون مصوب مرداد ۱۳۳۴
• و قانون مصوب تیرماه ۱۳۲۸

از مالیات معاف است.

3) تحلیل حقوقی

• این تصویب‌نامه نمونه‌ای از معافیت‌های موضوعی در قوانین مالیاتی قدیم ایران برای درآمدهایی است که در امور مذهبی و آموزشی دینی مصرف می‌شوند.
• معافیت بر اساس مصرف واقعی درآمد است، نه صرف مالکیت یا وقف بودن املاک.
• در این مورد، به دلیل مصرف درآمد در تأمین هزینه‌های طلاب علوم دینی، مشمول بند «د» ماده ۳ شده است.
• تصویب‌نامه علاوه‌بر آینده، گذشته‌نگر (retroactive) نیز هست و معافیت را برای سال‌های ۱۳۳۲ به بعد نیز قابل اعمال می‌داند.
• وجود فهرست مفصل رقبات نشان می‌دهد این مقرره بر یک شبکه بزرگ و ارزشمند از املاک وقفی کشاورزی و تجاری اعمال می‌شده است.
• این سند نمونه‌ای از سیاست‌های حمایتی پهلوی در حوزه وقف مذهبی است.