ماده 16 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۶ ناظر به اراضیای است که برای احداث مراکز آموزشی یا درمانی وقف شدهاند. اگر متولی این موقوفه بدون عذر موجه در مهلت مناسب (به تشخیص سازمان) اقدام مؤثری برای احداث این مراکز انجام ندهد و اجبار او به اجرای وقفنامه ممکن نباشد، سازمان میتواند حسب مورد این اراضی را در اختیار وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداری، سازمان بهزیستی، جمعیت هلال احمر یا سایر سازمانهایی که مأموریت آنها با هدف واقف سازگار است قرار دهد تا آنها اقدامات لازم برای تحقق نیت واقف را انجام دهند.
ماده 15 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۵ آییننامه اوقاف تشکیل هیأت تحقیق اوقاف را شامل دو بخش حقوقی و حسابرسی پیشبینی میکند که شعب آن در مراکز استانها و شهرستانها برقرار میشود. ادارات اوقاف و اشخاص ذینفع در صورت اعتراض به آراء شعبه تحقیق، میتوانند اعتراض خود را در دادگاههای دادگستری طرح کنند. این ماده شامل بنیادها، مؤسسات خیریه و اماکن مذهبی اسلامی نیز میشود.
ماده 14 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۴ – تحقیق در جمع و خرج عواید راجع به وقف و نیز صدور مفاصا حساب و تطبیقمصارف با مفاد وقفنامه و تشخیص متولی و ناظر وموقوف علیهم (با رعایت ماده ۷ اینقانون و تبصرههای آن) با شعب تحقیق اوقاف است مگر در موقوفات منصوصالتولیه درصورتی که مظنه تعدی وتفریط متولی نباشد.
ماده 13 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۳ قانون مربوط به موقوفات تصریح میکند که وجوه ناشی از پذیره و اهدایی بابت اجاره یا استیجار رقبات موقوفه، جزء عواید موقوفات محسوب شده و صرف مصارف مقرر میگردد. نحوه وصول این وجوه بر اساس آییننامهای است که توسط هیأت وزیران تصویب میشود.
ماده 12 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۲ قانون سازمان حج و اوقاف و امور خیریه بیان میکند که وجوه حاصل از هدایای مستقل، حقالتولیه و حقالنظاره، بر اساس بودجه سالانه که به تصویب هیأت وزیران میرسد، توسط سازمان حج و اوقاف به صورت مستقیم صرف خواهد شد.
ماده 11 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۱ قانون موقوفات مقرر میدارد که حقالتولیه متولی و حقالنظاره مطابق با میزان تعیین شده در وقفنامه پرداخت میشود. در صورت عدم وجود یا قید میزان در وقفنامه، حقالتولیه بر مبنای اجرتالمثل از عواید خالص موقوفات محاسبه خواهد شد.
ماده 10 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۱۰ قانون موقوفات تعیین میکند که ثبت معاملات مرتبط با موقوفات و مؤسسات خیریه منوط به موافقت سازمان حج و اوقاف است و دفاتر اسناد رسمی باید ظرف ۱۰ روز رونوشت مصدق وقفنامهها را به اداره اوقاف مربوط ارسال کنند. همچنین متولیان موظف به تحویل رونوشت اسناد مالکیت و وقفنامهها به اداره اوقاف در مدت دو ماه پس از اجرای قانون هستند.
ماده 9 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۹ قانون موقوفات حق میدهد سازمان حج و اوقاف و امور خیریه در صورت عدم اقدام متولیان یا موقوف علیهم، اقدامات ثبتی، اعتراض و اقامه دعوی را انجام دهد و در صورت نیاز شخصاً وارد دعاوی شده و به احکام اعتراض کند. همچنین این سازمان و موقوفات عام و مؤسسات خیریه از پرداخت هزینههای دادرسی و ثبتی معاف هستند.
ماده 8 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۸ قانون موقوفات مقرر میدارد درآمد موقوفات مجهولالمصرف و موقوفات وقف شده به صورت مبرات مطلقه، تحت نظارت سازمان حج و اوقاف برای تحقیق، تبلیغ معارف اسلامی و عمران موقوفات مصرف شود. همچنین درآمد موقوفات متعذرالمصرف یا دارای عواید بیش از مصرف متعارف در صورتی که به نظر واقف نزدیکتر باشد یا در امور خیریه مطلق مصرف خواهد شد.
ماده 7 قانون تشکیلات واختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
ماده ۷ قانون موقوفات مقرر میدارد هرگاه متولی یا ناظر موقوفه نسبت به اموال یا وظایف خود تعدی، تفریط یا اهمال کند، پس از رسیدگی قضایی ممکن است معزول، ممنوعالمداخله یا امین ضم شود. در این مدت حقالتولیه و حقالنظاره متوقف میشود مگر برائت اثبات شود. همچنین اقدامات لازم در خصوص مدیران و امناء مؤسسات خیریه طبق اساسنامه آنها انجام میشود و تخلفات کیفری نیز پیگرد قانونی دارد.