ماده ۸۸ – دادگاه قبل از ورود در ماهیت دعوا، نسبت به ایرادات و اعتراضات وارده اتخاذ تصمیم مینماید. در صورت مردود شناختن ایراد، وارد ماهیت دعوا شده رسیدگی خواهد نمود.
ورود به ماهیت دعوا به معنای آغاز رسیدگی به ادله و دلایل اصلی طرفین و بررسی صحت یا سقم ادعاهای ماهوی خواهان و در نهایت، صدور حکم (و نه قرار) است
ایرادات، موانع یا شرایط اولیه رسیدگی هستند (مانند صلاحیت، اهلیت یا امر مختومه). اگر ایراد موجه باشد، دیگر نیازی به رسیدگی ماهوی نیست و این امر موجب تسریع دادرسی و حفظ حقوق طرفین میشود.
در این صورت، دادگاه قرار رد ایراد صادر میکند و سپس وارد ماهیت دعوا شده و رسیدگی را ادامه خواهد داد تا در نهایت حکم مقتضی صادر شود.
در این حالت، دادگاه طبق ماده ۸۶، قرار لازم (مانند قرار عدم صلاحیت، قرار رد دعوا، یا قرار موقوفی رسیدگی) صادر میکند و در نتیجه، به ماهیت دعوا وارد نمیشود.
چگونه میتوان از قاعده اولویت ایرادات (ماده ۸۸) در فرآیند دادرسی بهره برد؟
- برای خوانده (طرحکننده ایراد):
تأکید کنید که دادگاه طبق ماده ۸۸، موظف است ابتدا در مورد ایرادات (به ویژه ایرادات مربوط به نظم عمومی مانند صلاحیت ذاتی) تصمیم بگیرد و از دادگاه بخواهید که قبل از شنیدن دفاع ماهوی شما، ایرادات را تعیین تکلیف کند.
- برای خواهان (مخالف ایراد):
اگر ایراد خوانده را غیرموجه میدانید، در پاسخ به ایراد، مستندات خود را ارائه دهید و از دادگاه بخواهید که ایراد را مردود اعلام کرده و به سرعت وارد ماهیت دعوا شود تا از اطاله دادرسی جلوگیری گردد.