دسته: ایین نامه ها

تاریخ سند: 1394/12/04
شماره سند: 230761
کد سند: م/95/1394/
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: وزیر امور اقتصادی و دارایی (علی طیب نیا)

آیین نامه اجرایی موضوع ماده 95 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مصوب 1394/04/31

وزارت امور اقتصادی و دارایی

وزیر امور اقتصادی و دارایی به پیشنهاد شماره 23013 مورخ 1394/11/28 سازمان امور مالیاتی کشور و به استناد ماده 95 اصلاحیه قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/04/31، آیین‌نامه اجرایی این ماده را به شرح زیر تصویب نمود:

“آیین‌نامه مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روش‌های نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده 95 اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم“

فصل اول- تعاریف

ماده 1 – در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح ذیل به کار می‌روند:

• سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور.
• قانون: قانون مالیات‌های مستقیم مصوب سال 1366 و اصلاحیه‌های بعدی آن.
• دفتر روزنامه: دفتری است که کلیه معاملات و رویدادهای مالی و محاسباتی با رعایت اصول و ضوابط مربوط به تنظیم دفاتر تجاری موضوع قانون تجارت، اصول و استانداردهای حسابداری، در آن ثبت می‌گردد. دفتر مذکور می‌تواند بصورت دستی یا ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) باشد.
• دفتر کل: دفتری است که عملیات ثبت شده در دفتر یا دفاتر روزنامه بر حسب سرفصل یا کدگذاری حساب‌ها در صفحات مخصوص آن ثبت می‌شود به ترتیبی که تنظیم صورت‌های مالی لازم از آن امکان‌پذیر باشد. دفتر مذکور می‌تواند بصورت دستی یا ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) باشد.
• دفتر روزنامه و کل مشترک: دفتری است که دارای ستون‌هایی برای سرفصل حساب‌های متفاوت باشد، به طوری که اشخاص حقوقی و حقیقی با ثبت و نگهداری دفتر مذکور بر طبق اصول و استانداردهای حسابداری بتوانند نتایج عملیات خود را از آن استخراج و صورت‌های مالی لازم تهیه نمایند.
• دفتر معین: دفتری است دستی یا ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) که برای تفکیک و مجزا ساختن هر یک از حساب‌های دفتر کل بر حسب مقتضیات و شرایط حساب ممکن است نگهداری شود. کارت‌های حساب در حکم دفاتر معین است.
• سایر دفاتر: دفاتری که به استناد مقررات قانونی مربوط از جمله قانون محاسبات عمومی و قانون شهرداری‌ها به عنوان دفاتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• اظهارنامه مالیاتی: فرمی است به منظور اظهار درآمدها، هزینه‌ها، دارایی‌ها، بدهی‌ها، سرمایه، معافیت‌ها، درآمد مشمول مالیات، مالیات، بخشودگی مالیاتی و همچنین اطلاعات هویتی و مکانی حسب مورد که برای صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی موضوع قانون مالیات‌های مستقیم، بر حسب نوع و حجم فعالیت اشخاص مذکور مطابق نمونه‌هایی که توسط سازمان تهیه و اعلام می‌شود.
• سند حسابداری: فرمی است کاغذی یا ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) که یک یا چند رویداد مالی و محاسباتی طبق اصول و ضوابط حسابداری در آن ثبت و حاوی تجزیه حساب‌ها و توضیحات مربوط، متکی به مدارک بوده و با تأیید اشخاص مجاز، قابل ثبت در دفاتر می‌باشد.
• مدارک حساب: عبارت از مستنداتی دستی یا ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) است که بیانگر وقوع یک یا چند فعالیت یا رویداد مالی یا محاسباتی بوده و اسناد حسابداری یا دفاتر بر مبنای آنها تنظیم و تحریر می‌گردد.
• صورتحساب فروش کالا یا ارائه خدمات: فرمی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که در نوع الکترونیکی آن، اطلاعات در حافظه مالیاتی ذخیره می‌شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب متناسب با نوع کسب و کار توسط سازمان تعیین و اعلام می‌شود. در مواردی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی به عنوان پایانه فروشگاهی استفاده می‌شود، رسید یا گزارش الکترونیکی پرداخت خرید صادره در حکم صورتحساب است.
• مصرف‌کننده نهایی: شخص حقیقی است که کالا و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.
• شماره منحصر به فرد مالیاتی: شماره‌ای شامل بیست و دو کاراکتر و دارای چهار بخش است: شناسه حافظه مالیاتی (شش کاراکتر)، تاریخ صورتحساب (پنج کاراکتر)، سریال صورت‌حساب (ده کاراکتر) و ارقام کنترلی (یک کاراکتر) که به هر صورتحساب اختصاص داده می‌شود.
• پایانه فروشگاهی: رایانه، دستگاه کارتخوان بانکی (POS)، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری که امکان اتصال به شبکه‌های الکترونیکی پرداخت رسمی کشور و سامانه مودیان را داشته و از قابلیت صدور صورتحساب الکترونیکی برخوردار باشد.
• سامانه مودیان: سامانه‌ای است تحت مدیریت سازمان که در آن به هر مودی کارپوشه‌ای ویژه اختصاص یافته و تبادل اطلاعات میان مودیان و سازمان منحصراً از طریق آن کارپوشه انجام می‌شود. مودیان می‌توانند با استفاده از هرگونه سخت‌افزار یا نرم‌افزار اعم از رایانه شخصی، پایانه فروشگاهی، سامانه‌های ابری یا هر وسیله دیگری که حافظه به آن متصل شده باشد، به سامانه مودیان متصل شوند. مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی، سامانه مودیان است.

فصل دوم- گروه‌بندی مودیان صاحبان مشاغل

ماده 2 – صاحبان مشاغل بر اساس شاخص‌ها و معیارهایی از قبیل نوع و حجم فعالیت به شرح ذیل گروه‌بندی می‌شوند:

1- گروه اول؛
2- گروه دوم؛
3- گروه سوم.

الف- گروه اول:

اشخاص ذیل از لحاظ انجام تکالیف موضوع این آیین‌نامه جزو مودیان گروه اول محسوب می‌شوند:

1- کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان.
2- صاحبان کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی و بهره‌برداران معادن دارای پروانه بهره‌برداری از وزارتخانه یا مراجع ذی‌ربط.
3- صاحبان هتل‌های سه ستاره و بالاتر.
4- صاحبان بیمارستان‌ها، زایشگاه‌ها، درمانگاه‌ها و کلینیک‌های تخصصی.
5- صاحبان مشاغل صرافی.
6- صاحبان فروشگاه‌های زنجیره‌ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه یا مراجع ذی‌ربط.
7- صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری و دفترداری، خدمات مالی و ارائه دهندگان خدمات مدیریتی، مشاوره‌ای، انفورماتیک و طراحی سیستم.
8- صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی اعم از مسافری و یا باربری.
9- سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) براساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل (اظهارنامه تسلیمی خردادماه هر سال مبنای تعیین گروه‌بندی سال بعد از تسلیم اظهارنامه عملکرد می‌باشد. به عنوان مثال، مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1397 مبنای گروه‌بندی سال 1399 می‌باشد) یا آخرین درآمد قطعی شده (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) آنها بیش از مبلغ سیصد میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)

ب- گروه دوم:

سایر صاحبان مشاغل و حرف که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) دوسال قبل آنها و یا آخرین درآمد قطعی شده آنها (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) بیش از یکصد میلیارد ریال و مساوی یا کمتر از مبلغ سیصد میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)

ج- گروه سوم:

صاحبان مشاغلی که در گروه‌های اول و دوم قرار نمی‌گیرند، جزو گروه سوم محسوب می‌شوند.

تبصره‌ها:

• تبصره 1: سازمان می‌تواند در صورت تشخیص ضرورت تا پایان دی ماه هر سال، فهرست مشاغل افزوده شده به گروه اول بر اساس نوع فعالیت را تهیه و از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و یا از طریق تشکل‌های صنفی و حرفه‌ای ذی‌ربط به مودیان مالیاتی اعلام نماید. مودیان اخیرالذکر از ابتدای سال مالیاتی بعد پس از اعلام، مکلف به اجرای تکالیف تعیین شده مربوط به گروه اول خواهند بود.
• تبصره 2: در مواردی که مودیان صرفاً به فعالیت ارائه خدمت اشتغال داشته باشند، پنجاه درصد (50%) نصاب‌های تعیین شده مبنای گروه‌بندی می‌باشد.
• تبصره 3: در مشاغل مشارکتی اعم از اختیاری یا قهری، درآمد ابرازی و یا قطعی شده مشارکت ملاک عمل می‌باشد.
• تبصره 4: صاحبان مشاغل و حرف موضوع این آیین‌نامه در اولین سال ایجاد (تأسیس)، به استثناء مودیانی که به واسطه موضوع فعالیت جزو گروه اول طبقه‌بندی شده‌اند، جزو گروه سوم محسوب شده و از سال سوم فعالیت به بعد، باید بر اساس نصاب‌های مقرر طبقه‌بندی شده و نسبت به انجام تکالیف قانونی عمل نمایند.
• تبصره 5: تسلیم اظهارنامه گروه‌های بالاتر توسط صاحبان مشاغلی که در گروه‌های پایین‌تر قرار دارند (صاحبان مشاغل گروه سوم اظهارنامه گروه اول یا دوم ارائه نمایند یا صاحبان مشاغل گروه دوم اظهارنامه گروه اول تسلیم نمایند) منعی ندارد، لکن صرف انجام این امر مودی را در گروه‌های بالاتر قرار نخواهد داد.

فصل سوم- اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه آن

ماده 3: فرم اظهارنامه‌های مالیاتی برای صاحبان مشاغل موضوع این آیین‌نامه برای هر یک از گروه‌های اول، دوم و سوم باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

گروه اول:

1- اطلاعات هویتی:

• 1-1 اطلاعات هویتی و مکانی
• 1-2 مجوزهای فعالیت اقتصادی
  2- درآمد مشمول مالیات، بخشودگی‌های مالیاتی، معافیت‌های قانونی و مالیات متعلق
  3- موجودی مواد و کالا در اول و پایان دوره
  4- واردات و صادرات کالاها و خدمات
  5- صورت حساب سود و زیان
  6- ترازنامه
  7- اطلاعات شرکاء
  8- اطلاعات حساب‌های بانکی مربوط به فعالیت شغلی

گروه دوم:

1- اطلاعات هویتی:

• 1-1 اطلاعات هویتی و مکانی
• 1-2 مجوزهای فعالیت اقتصادی
  2- درآمد مشمول مالیات، بخشودگی‌های مالیاتی، معافیت‌های قانونی و مالیات متعلق
  3- موجودی مواد و کالا در اول و پایان دوره
  4- صورت درآمد و هزینه (اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه‌های مربوط)
  5- اطلاعات اموال و دارایی‌ها مربوط به فعالیت شغلی
  6- اطلاعات شرکاء
  7- اطلاعات حساب‌های بانکی مربوط به فعالیت شغلی

گروه سوم:

1- اطلاعات هویتی:

• 1-1 اطلاعات هویتی و مکانی
• 1-2 مجوزهای فعالیت اقتصادی
  2- درآمد مشمول مالیات، بخشودگی‌های مالیاتی، معافیت‌های قانونی و مالیات متعلق
  3- خلاصه درآمد و هزینه (اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه‌های مربوط)
  4- اطلاعات شرکاء
  5- اطلاعات حساب‌های بانکی مربوط به فعالیت شغلی

تبصره: در مواردی که هر یک از اقلام اطلاعاتی فرم اظهارنامه مالیاتی صاحبان مشاغل برای هر یک از مودیان فاقد موضوعیت باشد، عدم تکمیل آن خللی به اعتبار اظهارنامه وارد نخواهد کرد.

ماده 4: مودیان موضوع این آیین‌نامه مکلفند اظهارنامه مالیاتی خود را برای هر سال مالیاتی (به صورت انفرادی یا مشارکت) در موعد مقرر قانونی بصورت الکترونیکی از طریق درگاه‌های الکترونیکی سازمان تسلیم نمایند. سازمان می‌تواند در مواردی که مقتضی بداند تسلیم اظهارنامه غیرالکترونیکی را بپذیرد.

تبصره: تسلیم اظهارنامه در اجرای ماده 178 قانون مورد پذیرش می‌باشد.

فصل چهارم- مشخصات دفاتر:

ماده 5: انواع دفاتر موضوع این آیین‌نامه عبارتند از:
1- دفتر روزنامه
2- دفتر کل
3- دفتر روزنامه و کل مشترک
4- دفتر معین
5- سایر دفاتر

فصل پنجم- تکالیف مودیان درخصوص نگهداری دفاتر و یا اسناد و مدارک

ماده 6- مقررات مربوط به روش‌های نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک:

الف- صاحبان مشاغلی که در گروه اول قرار می‌گیرند و کلیه اشخاص حقوقی مکلف به نگهداری دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر حسب مورد دستی یا ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) متکی به اسناد و مدارک با رعایت موارد زیر می‌باشند:

1- رویدادهای مالی باید بر اساس استانداردهای حسابداری و روزانه به ترتیب تاریخ وقوع در دفتر روزنامه ثبت و حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل منتقل گردد.
2- مودیانی که دفاتر دستی نگهداری می‌نمایند، مکلفند برای هر سال مالیاتی فقط از دفاتری که طی سال مالیاتی قبل نزد مراجع قانونی ذی‌ربط ثبت شده استفاده نمایند. در مواردی که دفاتر ثبت شده مذکور در هر سال برای ثبت عملیات مالی مودیان تا پایان سال مالیاتی کفایت ننماید، مجاز به استفاده از دفاتر ثبت شده طی همان سال می‌باشند.
3- مودیان برای استفاده از سیستم الکترونیکی (نرم‌افزار) جهت ثبت رویدادهای مالی خود، مکلفند از نرم‌افزارهای مورد قبول که دارای ویژگی‌ها، معیارها و ضوابط اعلامی سازمان باشد استفاده نمایند. سازمان موظف است ویژگی‌ها، معیارها و ضوابطی که نرم‌افزار باید دارا باشد را اعلان عمومی کند.
3-1 استفاده از نرم‌افزارهای قبلی تا مدت سه سال از لازم‌الاجرا شدن اصلاحیه قانون (1395/1/1) مجاز خواهد بود. استفاده از نرم‌افزارهای مذکور بعد از مهلت فوق‌الذکر منوط به مطابقت آن با ویژگی‌ها، معیارها و ضوابط اعلامی از سوی سازمان است.

مودیان مکلفند تا قبل از مطابقت نرم‌افزار مورد استفاده با ویژگی‌ها، معیارها و ضوابط اعلامی از سوی سازمان، حداقل ماهی یک بار خلاصه عملیات داده شده به ماشین‌های الکترونیکی را در دفتر روزنامه ثبت و حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل منتقل کنند.

4- نگهداری دفتر روزنامه واحد برای ثبت کلیه عملیات و یا دفاتر روزنامه متعدد برای هر بخش از عملیات مجاز است.
5- اشتباه در شماره‌گذاری صفحات و همچنین اشتباهات ناشی از ثبت دفاتر در مراجع قانونی ذی‌ربط در صورت احراز، خللی به اعتبار دفاتر وارد نخواهد کرد.
6- نوشتن دفاتر با وسایلی که به سهولت قابل محو است (مانند مواد گرافیت) در دفاتر دستی ممنوع است.
7- دفاتر و اسناد حسابداری باید بر اساس واحد پول رایج کشور و همچنین به زبان فارسی تحریر گردد.
8- در مواردی که دفاتر موضوع این آئین‌نامه توسط مقامات قضائی یا سایر مراجع قانونی و یا به عللی خارج از اختیار مودی از دسترس مودی خارج شود، صاحب دفاتر حداکثر ظرف دو ماه دفاتر جدید ثبت و عملیات آن مدت را در دفاتر جدید تحریر کند و تأخیر تحریر عملیات در این مدت به اعتبار دفاتر خللی وارد نخواهد کرد.
9- تأخیر تحریر دفاتر در مورد اشخاص حقوقی جدیدالتأسیس از تاریخ ثبت شخص حقوقی و در مورد سایر اشخاص از تاریخ شروع فعالیت تا دو ماه مجاز خواهد بود.
10- اشخاصی که دارای شعبه هستند مکلفند با توجه به روش‌های حسابداری مورد عمل، خلاصه عملیات شعبه یا شعب خود را در صورتی که دارای دفاتر ثبت شده باشند، لااقل سالی یک‌بار (تا قبل از بستن حساب‌ها) و در غیر این صورت عملیات هر ماه را تا پایان ماه بعد در دفاتر مرکز ثبت کنند.
11- ثبت دفاتر ضمن سال مالی مشروط بر اینکه تا تاریخ ثبت هیچگونه فعالیت مالی و پولی صورت نگرفته باشد، مجاز است.
12- ارائه دفاتر سفید و نانوی در حکم عدم ارائه دفاتر محسوب می‌شود.
13- مودیان مکلف به نگهداری دفاتر، باید نسبت به نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک اقدام و در صورت درخواست اداره امور مالیاتی ارائه نمایند. در مورد نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک به صورت ماشینی، اطلاعات باید به همان قالبی (فرمتی) که تولید، ارسال یا دریافت‌شده، نگهداری شود.

ب- صاحبان مشاغلی که در گروه دوم قرار می‌گیرند:
مکلفند برای هر سال مالیاتی اسناد و مدارک مربوط به معاملات خود از قبیل اسناد درآمدی فروش کالا یا ارائه خدمات و سایر درآمدها و اسناد خرید کالا، خدمات و دارایی و سایر اسناد هزینه‌های انجام شده را به تفکیک و به ترتیب تاریخ وقوع هر یک از رویدادهای مالی نگهداری و صورت درآمد و هزینه خود را ماهانه به شرح فرم پیوست (1) بر اساس آن تنظیم نمایند.

پ- صاحبان مشاغلی که در گروه سوم قرار می‌گیرند:
مکلفند برای هر سال مالیاتی اسناد و مدارک مربوط به معاملات خود از قبیل اسناد درآمدی فروش کالا یا ارائه خدمات و سایر درآمدها و اسناد خرید کالا و خدمات و سایر اسناد هزینه‌های انجام شده را نگهداری و خلاصه درآمد و هزینه سازنده خود را به شرح فرم پیوست (2) بر اساس آن تنظیم نمایند.

ت- مودیانی که رویدادهای مالی خود را به صورت ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) ثبت و نگهداری می‌نمایند (به استثناء مودیان گروه اول):
نیازی به ارائه دفاتر به صورت دستی ندارند. نگهداری اسناد و مدارک حساب به صورت ماشینی یا دستی الزامی است.

فصل ششم- تکالیف صاحبان مشاغلی که از سامانه صندوق فروش (صندوق ماشینی) مکانیزه استفاده می‌نمایند

ماده 7: حذف شد.

فصل هفتم: صورتحساب فروش و نحوه صدور و ارائه آن

ماده 8- کلیه مودیانی که به عرضه کالا و یا ارائه خدمات اشتغال دارند، مکلفند صورتحساب معاملات خود را به شرح زیر صدور و نگهداری نمایند:

1- صورتحساب الکترونیکی: صورتحسابی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که در سه قالب زیر صادر می‌شود:

1-1 صورتحساب الکترونیکی نوع اول یا «صورتحساب با اطلاعات کامل» شامل:

• نوع فروش (مانند بورس کالا، بورس انرژی، سامانه تدارکات الکترونیکی دولت، حق العمل کاری، پیمانکاری، داخلی، صادراتی و نظیر آن)
• نوع خریدار (مصرف کننده نهایی حقیقی یا فعال اقتصادی)
• تاریخ و زمان صدور (ساعت، دقیقه و ثانیه)
• حداقل اطلاعات هویتی شامل: نام، نام خانوادگی یا نام شخص حقوقی، شماره اقتصادی، شناسه یا کد ملی یا شناسه فراگیر اتباع خارجی، نشانی کامل، شماره پستی، شماره شعبه برای هر دو شخص فروشنده و خریدار
• مشخصات کالا یا خدمات شامل: شناسه کالا یا خدمت، شرح کالا یا خدمت، واحد سنجش، مقدار یا تعداد، مبلغ واحد (فی) و مبلغ کل، تخفیفات، مالیات بر ارزش افزوده، سایر عوارض و مبلغ آنها، مقدار پرداخت نقدی و مقدار نسیه

تبصره 1: اگر نوع خریدار مصرف کننده نهایی باشد، درج کامل اطلاعات هویتی خریدار الزامی نبوده و کل مبلغ صورتحساب نقدی تلقی می‌شود.

تبصره 2: در معاملات طلا، جواهر و پلاتین علاوه بر اقلام صورتحساب الکترونیکی، ارزش اصل، اجرت ساخت، حق العمل و سود فروشنده به تفکیک اضافه می‌شود.

تبصره 3: در فعالیت حق العمل کاری علاوه بر اقلام صورتحساب الکترونیکی، شماره یکتای ثبت قرارداد حق العمل کاری در سامانه مودیان اضافه می‌شود.

تبصره 4: موارد زیر در حکم صورتحساب تلقی می‌شود:

• قبوض آب، برق، گاز و مخابرات: درج شماره یکتای قبض الزامی است
• بلیط هواپیما: درج نوع پرواز (داخلی/خارجی) و شماره گذرنامه مسافر برای پروازهای خارجی
• بارنامه: درج اقلام مرتبط با بارنامه
• صورتحساب‌های خاص با تشخیص سازمان امور مالیاتی، در حکم صورتحساب الکترونیکی است

تبصره 5: در صورتحساب با مبالغ ارزی (از جمله صادرات)، مبلغ ارز، نوع ارز، نرخ برابری با ریال و در صورت وجود، شماره پروانه گمرکی و کد گمرک اضافه می‌شود.

تبصره 6: در صورتحساب‌های مرتبط با قرارداد، شماره یکتای قرارداد ثبت شده در سامانه مودیان اضافه می‌شود.

تبصره 7: اگر اقلام صورتحساب بنا بر نوع فعالیت مودی موضوعیت ندارد، الزامی به درج آن نیست.

2- صورتحساب الکترونیکی نوع دوم: شامل اطلاعات کامل فروشنده و اطلاعات کامل کالا و خدمات بدون اطلاعات خریدار، نقدی تلقی شده و از بابت آن اعتبار مالیاتی برای خریدار قابل احتساب نمی‌باشد.

3- صورتحساب الکترونیکی نوع سوم: همان «رسید پرداخت وجه» صادره از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه الکترونیکی پرداخت است که به عنوان پایانه فروشگاهی پذیرفته می‌شود. صرفا شامل مبلغ پرداختی، شماره سوئیچ پرداخت، شماره پذیرنده، شماره پایانه، شماره پیگیری، تاریخ و زمان پرداخت و حداقل مشخصات فروشنده بوده و اعتبار مالیاتی برای خریدار ندارد.

2- صورتحساب غیر الکترونیکی (کاغذی): برای اشخاصی که امکان صدور صورتحساب غیر الکترونیکی دارند. شامل اقلام صورتحساب الکترونیکی است به جز شماره منحصر به فرد مالیاتی و اطلاعات پرداخت نسیه.

تبصره 1: فروشنده حق العمل کار موظف به ارسال شماره یکتای ثبت قرارداد به سازمان امور مالیاتی است.

تبصره 2: سازمان امور مالیاتی، برای پوشش نقص فنی و سایر موارد، شماره منحصر به فرد مالیاتی صورتحساب در ابتدای هر دوره در اختیار مودی قرار می‌دهد و امکان درخواست افزایش شماره نیز وجود دارد.

فصل هشتم: سایر مقررات

ماده 9: تغییر روش نگهداری دفاتر و اسناد حسابداری از ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) به دستی و بالعکس طی سال مالیاتی یا دوره مالی مجاز نیست.

ماده 10: دفاتر می‌توانند به صورت ماشینی (مکانیزه الکترونیکی) یا دستی نگهداری شوند و مودیان مکلف به رعایت الزامات مربوط هستند.

ماده 11: سازمان می‌تواند مودیان را مکلف به نگهداری دفاتر ماشینی نماید.

ماده 12: مودیانی که دفاتر را ماشینی نگهداری می‌کنند، موظف به ارائه رمز دسترسی به مأموران مالیاتی در هنگام رسیدگی هستند.

ماده 13: ارائه اطلاعات لوح فشرده حسب درخواست مأمور مالیاتی الزامی است.

ماده 14: مودیانی که دفاتر دستی دارند، موظف به ارائه دفاتر و اسناد و مدارک هستند.

فصل نهم: نحوه ارائه دفاتر و اسناد و مدارک

ماده 15: دفاتر، صورت درآمد و هزینه ماهانه و سالانه و اسناد و مدارک، با درخواست کتبی اداره امور مالیاتی در محل تعیین شده ارائه می‌شود و صورت مجلس تنظیم می‌گردد.

فصل دهم: موارد رد دفاتر

ماده 16: تخلف از تکالیف موجب رد دفاتر می‌شود، شامل:
1- عدم ثبت دفاتر یا نقص برگ‌ها
2- عدم ثبت یک یا چند فعالیت مالی
3- تأخیر تحریر دفاتر بیش از حد مجاز
4- عدم ثبت عملیات شعبه
5- ادعای خارج شدن دفاتر از دسترس بدون تایید مسئول
6- عدم تطبیق دفاتر با سیستم‌های ماشینی یا سامانه ثبت برخط
7- جای سفید بیش از حد معمول
8- عدم ارائه یک یا چند جلد دفتر ثبت شده
9- تغییر نرم افزار حسابداری بدون اطلاع قبلی
10- تغییر روش نگهداری دفاتر
11- تحریر دفاتر به غیر از پول رایج و زبان فارسی
12- حذف برخی از عملیات در دفاتر الکترونیکی

تبصره: سفید ماندن برای ثبت تراز افتتاحی یا ذیل صفحات در آخر هر روز، هفته یا ماه به شرط شماره‌گذاری اسناد خللی ایجاد نمی‌کند.

ماده 17: هیات سه نفری حسابرسان می‌توانند در صورت احراز عدم خلل به اعتبار دفاتر، قبولی دفاتر و اسناد و مدارک را اعلام کنند.

تبصره: این مقررات به مدت سه سال (سال 1395 تا 1397) در اداراتی که طرح جامع مالیاتی کامل اجرا نشده است، جاری است

این آئین‌نامه در اجرای ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/04/31 به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور در ده فصل، 17 ماده و 10 تبصره به تصویب رسیده و مقررات آن از 1395/01/01 لازم‌الاجرا می‌باشد. نسبت به اشخاص حقوقی که سال مالی آنها با سال شمسی منطبق نباشد، در مورد سال مالی که از 1395/01/01 به بعد آغاز می‌گردد جاری بوده و نسبت به سال مالی قبل از آن، مفاد آئین‌نامه قبلی مجری می‌باشد.

علی طیب‌نیا
وزیر امور اقتصادی و دارایی

تغییرات و اصلاحیه‌ها:

1. بند مذکور به موجب اصلاحیه شماره 8840 مورخ 1401/01/22 وزیر امور اقتصادی و دارایی اصلاح شد. متن قبلی:
   “فرمی است که در موارد فروش کالا یا ارائه خدمات بصورت دستی یا شماره سریال چاپی و یا ماشینی با شماره سریال ماشینی و یا توسط سامانه صندوق فروش (صندوق ماشینی (مکانیزه) فروش) صادر می‌گردد.”
2. به موجب اصلاحیه شماره 8840 مورخ 1401/01/22 موارد زیر به ماده 1 الحاق گردید و حذف شد:

• سامانه ثبت برخط معاملات: سامانه‌ای که فروشنده از طریق ورود به آن اقدام به صدور صورتحساب الکترونیکی نموده و خریدار با ورود به سامانه مذکور در صورت تأیید، صورتحساب نهایی شده و کد رهگیری صادر می‌شود.
• سامانه صندوق فروش: پایانه‌ای شامل سخت‌افزار و نرم‌افزار با امکان اتصال به سامانه سازمان، که قابلیت ثبت خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه‌ها را بر اساس نوع و اندازه فعالیت واحد کسب‌وکار دارد.

3. به موجب اصلاحیه شماره 2/24360 مورخ 1403/02/12، در جزء (9) بند (الف) ماده 2، عبارت “یکصد و پنجاه میلیارد ریال” به “سیصد میلیارد ریال” اصلاح شد و از ابتدای سال 1402 اجرایی می‌باشد.
4. بند مذکور به موجب اصلاحیه شماره 8840 مورخ 1401/01/22 اصلاح شد. متن قبلی شامل تعریف درآمد مشاغل و مبالغ ابرازی برای تعیین گروه‌بندی سال بعد بود.
5. به موجب اصلاحیه شماره 2/24360 مورخ 1403/02/12، در بند (ب) ماده 2، عبارت‌های “پنجاه میلیارد ریال” و “یکصد و پنجاه میلیارد ریال” به ترتیب به “یکصد میلیارد ریال” و “سیصد میلیارد ریال” اصلاح شد. تغییرات از ابتدای سال 1402 اجرایی می‌باشد.
6. این بند به موجب اصلاحیه شماره 8840 مورخ 1401/01/22 اصلاح گردید. متن قبلی شامل محدودیت درآمد برای گروه‌بندی مشاغل بود.
7. به موجب بخشنامه 200/99/60 مورخ 1399/08/14، ماده (2) آیین‌نامه و تبصره‌های آن حذف و متن جدید جایگزین شد.
   گروه‌بندی مشاغل بر اساس:

• الف) حجم فعالیت: مجموع مبلغ فروش کالا و خدمات سال قبل یا درآمد مشمول مالیات قطعی شده طبق آخرین برگ مالیات قطعی؛
  • گروه اول: بیش از سی میلیارد ریال
  • گروه دوم: بیش از ده میلیارد ریال تا سی میلیارد ریال
  • گروه سوم: سایر مودیان
    تبصره‌ها: در ارائه خدمات 50% مبالغ ملاک عمل است، در مشارکت مدنی مجموع درآمد کلیه شرکاء ملاک است.
• ب) نوع فعالیت: برخی اشخاص صرف نظر از حجم فعالیت، جزء گروه اول محسوب می‌شوند، مانند:
  1. دارندگان کارت بازرگانی
  2. صاحبان کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی
  3. صاحبان هتل‌های سه ستاره و بالاتر
  4. صاحبان بیمارستان‌ها و کلینیک‌های تخصصی
  5. صاحبان مشاغل صرافی
  6. فروشگاه‌های زنجیره‌ای

تبصره‌ها:

• مودیان مالیاتی تا سه سال بعد از گروه‌بندی، نمی‌توانند در طبقات پایین‌تر قرار گیرند.
• دو سال اول شروع فعالیت، انتخاب گروه بر عهده مودی است.
• صاحبان مشاغل گروه دوم یا سوم می‌توانند برای اجرای تکالیف گروه بالاتر اقدام نمایند.

8. این ماده به موجب اصلاحیه شماره 8840 مورخ 1401/01/22 حذف شد. متن قبلی مربوط به الزام نصب سامانه صندوق فروش بود.
9. به موجب دادنامه شماره 140109970905811289 مورخ 1401/07/19، عبارت “و کل مبلغ صورتحساب نقدی تلقی می‌شود” از تاریخ تصویب باطل شد.
10. ماده 8 به موجب اصلاحیه شماره 8840 مورخ 1401/01/22 جایگزین شد و شامل صورتحساب‌های نوع اول، دوم و سوم، اطلاعات هویتی و شماره اقتصادی فروشنده و خریدار، مشخصات کالا یا خدمات، مقدار و مبلغ می‌باشد.
    تبصره‌ها:

• سازمان می‌تواند مودیان را حداکثر تا شش ماه پس از پایان سال مالیاتی به صدور صورتحساب نوع سوم مکلف نماید.
• مودیان گروه سوم که مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیستند، تا سقف 5% حد نصاب معاملات کوچک، الزام به صدور صورتحساب ندارند، اما در صورت درخواست خریدار، رعایت ساختار صورتحساب الزامی است.

11. بند (6) ماده (16) به موجب بخشنامه شماره 200/96/41 مورخ 1396/03/20 اصلاح شد؛ قبل از اصلاح:
    عدم تطبیق مندرجات دفاتر قانونی با اطلاعات موجود در سیستم‌های ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) در مورد اشخاصی که از سیستم‌های مذکور استفاده می‌کنند.