تاریخ سند: 1401/04/25
شماره سند: 200/1401/531
کد سند: م/ابلاغ الکترونیکی ( تبصره (1) ماده 219)/1401/531
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور (داود منظور)
ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی
با عنایت به تبصره (1) ماده (219) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/04/31 و بند (ح) ماده (68) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی به شرح زیر مقرر میشود:
ماده (1): تعاریف
- سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور
- مودی: تمامی اشخاصی که بر مبنای قوانین مالیاتی (اعم از قوانین مالیاتهای مستقیم، مالیات بر ارزش افزوده، پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان) و یا احکام مالیاتی سایر قوانین (از جمله قوانین بودجه، قوانین برنامههای توسعه و…) برای آنها به هر نحو یا در هر مرحله از طریق سامانههای سازمان، اوراق مالیاتی قابل ابلاغ صادر میشود.
- اوراق مالیاتی: عبارت است از کلیه اوراق صادره (ثبتشده) قابل ابلاغ به مودی توسط سامانههای مالیاتی.
- ابلاغ الکترونیکی: ابلاغ اوراق مالیاتی با استفاده از بسترهای الکترونیکی، مخابراتی یا سایر شیوههای نوین.
- حساب کاربری: کارپوشه الکترونیکی که به هر یک از مودیان ثبتنامشده در نظام مالیاتی، جهت دسترسی به خدمات مالیاتی الکترونیکی، حسب مورد اختصاص مییابد. حساب کاربری هر مودی دارای شناسه کاربری و گذرواژه یکتا است.
- درخواست خدمات الکترونیکی: فرمی الکترونیکی که مودی در قالب آن، تقاضای خود را برای بهرهمندی از خدمات الکترونیکی نظیر ابلاغ اوراق مالیاتی، ثبت اعتراضات، درخواستهای مرتبط با اوراق قطعی و… اعلام و تأیید مینماید که از شرایط و آثار ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی و واکنشهای الکترونیکی خود نسبت به این اوراق مطلع است.
- ق.م.م: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366/12/03 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن.
ماده (2): ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی
- تمامی مودیانی که با تسلیم درخواست خود مبنی بر برخورداری از خدمات الکترونیک مالیاتی، توافق نمودهاند که بارگذاری اوراق در حساب کاربری به عنوان ابلاغ به شخص مودی محسوب شود، مشمول خدمات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی میباشند.
سازمان موظف است اوراق مالیاتی این مودیان را در حساب کاربری آنان بارگذاری و طی ده روز از تاریخ بارگذاری، سه پیامک اطلاعرسانی به شمارهای که توسط مودی در حساب کاربری خود اعلام شده است، ارسال نماید.
برای این دسته از مودیان، روز یازدهم پس از تاریخ بارگذاری اوراق در حساب کاربری آنان یا تاریخ رؤیت برگه توسط مودی، هر کدام که مقدم باشد، تاریخ ابلاغ به شخص مودی محسوب و در اوراق مالیاتی منعکس میشود. - سازمان میتواند در مورد مودیانی که درخواست موضوع بند (1) این ماده را تکمیل نکردهاند نیز، در صورت دسترسی به شمارهای که تعلق آن به مودی احراز شده باشد، جهت ابلاغ اوراق مالیاتی از شیوه الکترونیکی استفاده نماید.
در مورد این دسته از مودیان نیز اوراق مالیاتی در حساب کاربری آنان بارگذاری و طی ده روز از تاریخ بارگذاری، سه پیامک اطلاعرسانی به شماره مذکور ارسال میگردد.
چنانچه مودی ظرف این مدت، اوراق را رؤیت نماید، تاریخ رؤیت برگه توسط مودی، به عنوان تاریخ ابلاغ به شخص مودی محسوب میشود.
در غیر این صورت، روز یازدهم پس از تاریخ بارگذاری اوراق در حساب کاربری آنان، به عنوان تاریخ ابلاغ قانونی موضوع تبصره (1) ماده (203) قانون مالیاتهای مستقیم به شمار خواهد آمد. - هرگونه اعتراض مودی، وفق ترتیبات ماده (5) این دستورالعمل، قابل رسیدگی خواهد بود.[1]
ماده (3): اصالت اوراق بارگذاریشده در حساب کاربری
- با توجه به یکتا و محرمانه بودن نام کاربری و گذرواژه مأموران مالیاتی برای ورود به سامانههای سازمان، صدور اوراق در سامانه در حکم امضای برگه توسط مأمور مالیاتی مربوط (از جمله حکم ماده 237 ق.م.م) است.
لذا تا زمان پیادهسازی امضای الکترونیکی در سامانههای سازمان، اوراق بارگذاریشده در حساب کاربری مودی بدون امضای فیزیکی در تمام مراجع مالیاتی قابل قبول خواهد بود. - امکان رؤیت تاریخ ابلاغ و اصالتسنجی سیستمی اوراقی که از طریق سیستم ابلاغ در اختیار مودی قرار گرفته است، با در نظر گرفتن قوانین و مقررات و رعایت محرمانگی اطلاعات، برای مراجع درون و برونسازمانی فراهم است.
ماده (4): غیرفعالسازی حساب کاربری
در موارد زیر، مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج و حساب کاربری وی غیرفعال میشود.
اوراق مالیاتی این گروه از مودیان باید وفق مواد (203) الی (209) ق.م.م به صورت فیزیکی ابلاغ شود:
- در مورد اشخاص حقیقی، در صورت فوت مودی و در مورد اشخاص حقوقی، در صورت ثبت انحلال آنها در مرجع ثبت شرکتها، مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج میشود.
غیرفعالسازی حساب کاربری بهصورت خودکار توسط سیستم و بر مبنای اطلاعات روزانه دریافتی از سرویس متوفیان ثبت احوال و سرویس آگهی تغییرات ثبت شرکتها انجام میگیرد.
در صورت عدم امکان دریافت سرویسهای مذکور از مراجع ذیربط، اداره امور مالیاتی مربوط میتواند بر مبنای مدارک دریافتی از وراث متوفی یا مدیر تصفیه شرکت منحله، نسبت به غیرفعالسازی حساب کاربری مودی اقدام کند.
- اشخاص ورشکسته: در صورت وصول رأی قطعی دادگاه مبنی بر ورشکستگی مودی، از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج میشوند و اداره امور مالیاتی ذیربط باید بلافاصله پس از دریافت رأی مذکور، نسبت به غیرفعالسازی حساب کاربری مودی اقدام کند.
- چنانچه بر اساس آرای قطعی مراجع قضایی، تأییدیه سازمان پزشکی قانونی یا تأییدیه رسمی بیمارستانها و مراکز درمانی معتبر، برای اداره امور مالیاتی محرز شود که مودی به دلیل مشکلات ذهنی یا جسمی قادر به استفاده از حساب کاربری خود نیست، اداره امور مالیاتی باید نسبت به غیرفعالسازی حساب کاربری مودی اقدام نماید.
ماده (5): اعتراض مودی به صحت ابلاغ الکترونیکی
اعتراض به صحت ابلاغ الکترونیکی، در موارد زیر مجاز بوده و از طریق هیأت موضوع ماده (216) ق.م.م قابل رسیدگی خواهد بود:
- مودی، متکی بر دلایل و اسناد و مدارک معتبر اثبات نماید، به دلیل عدم دسترسی به سامانههای رایانهای/مخابراتی یا نقص در این سامانهها، از بارگذاری اوراق یا مفاد ابلاغ مطلع نشده است.
- ابلاغ الکترونیکی در شرایطی انجام گرفته باشد که حساب کاربری مودی میبایست غیرفعال بوده و یا مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج شده باشد.[2]
ماده (6): قواعد و سازوکارهای اجرایی ابلاغ الکترونیکی
مقررات و قواعد عام ابلاغ الکترونیکی از جمله شرایط بهرهمندی از این خدمت، مواعد، شیوه تأیید اصالت اوراق ابلاغی و نیز اعتراض به ابلاغ الکترونیکی، در این دستورالعمل تعیین شده است.
دفتر امور مؤدیان و خدمات مالیاتی موظف است با هماهنگی و تأیید معاونت درآمدهای مالیاتی به ترتیب زیر نسبت به بررسی، وضع و ابلاغ قواعد جدید و سازوکارهای اجرایی مرتبط با این دستورالعمل اقدام نماید:
1- تعیین سازوکارها و تهیه شیوهنامههای اجرایی لازم برای پیادهسازی مفاد این دستورالعمل از جمله نحوه فعالسازی و غیرفعالسازی حساب کاربری مؤدیان، شیوههای اخذ درخواست خدمات الکترونیک از مؤدیان، نحوه نظارت بر فرآیندهای مربوط و سایر سازوکارهای مرتبط با اجرای این دستورالعمل؛
2- بازبینی قواعد ابلاغ الکترونیکی در مواردی که به علت بروز الزامات اجرایی یا تغییرات قانونی، برای اوراق مالیاتی خاص نیاز به تغییر یا بازبینی بخشی از قواعد (مانند رعایت فاصله زمانی میان صدور و بارگذاری برگه، دریافت تأییدیههای سیستمی و… یا اجتناب از ابلاغ الکترونیکی برای اوراق خاص) باشد. در صورت ایجاد الزامات قانونی و اجرایی جدید، دفاتر ستادی ذیربط مکلفند مراتب را به همراه تمامی مستندات و الزامات قانونی جهت اعمال به دفتر امور مؤدیان و خدمات مالیاتی اعلام نمایند.
3- طراحی و پیادهسازی سامانه مدیریت یکپارچه ابلاغ جهت پیگیری و نظارت بر ابلاغ اوراقی که از فرآیند ابلاغ الکترونیکی خارج میشوند، ظرف مدت یک سال از تاریخ ابلاغ این شیوهنامه با همکاری واحدهای ذیربط در معاونت فناوریهای مالیاتی.
ماده (7): ابلاغ دستورالعمل
این دستورالعمل در 7 ماده تهیه و از تاریخ 1401/06/01 لازمالاجرا میباشد.
داود منظور
رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور
یادداشتها و مستندات مرتبط:
[1] به موجب دستورالعمل شماره 200/1402/514 مورخ 1402/12/26 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور، متن فوق جایگزین مفاد ماده (2) دستورالعمل شد.
متن قبلی ماده 2:
«1- تمامی مؤدیان دارای ثبتنام در نظام مالیاتی که درخواست خدمات الکترونیکی را تأیید و ارسال کردهاند، مشمول خدمات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی میشوند. برای این دسته از مؤدیان، اوراق مالیاتی بلافاصله پس از صدور در سامانههای مالیاتی در حساب کاربری مؤدی بارگذاری و همزمان، پیامک اطلاعرسانی برای وی ارسال میشود. حسب واکنش مؤدی به اوراق بارگذاریشده، ابلاغ الکترونیکی به نحو زیر محقق و ضمن ارسال پیامک اطلاعرسانی مناسب برای مؤدی، تاریخ ابلاغ در اوراق و سامانهها منعکس میشود.
2- تاریخ رؤیت اوراق مالیاتی توسط مؤدی طی بیست روز از زمان بارگذاری در حساب کاربری، تاریخ ابلاغ به مؤدی محسوب میشود. تاریخ و زمان رؤیت اوراق مالیاتی و سایر جزئیات در سیستم ذخیره شده و کلیه آثار ابلاغ واقعی به آن مترتب است. ورود به حساب کاربری و رؤیت اوراق مالیاتی به منزله رسید ابلاغ الکترونیکی میباشد.
3- خودداری از مراجعه به حساب کاربری ظرف بیست روز از تاریخ بارگذاری اوراق مالیاتی، در حکم استنکاف از گرفتن اوراق مالیاتی بوده و روز بیستویکم به عنوان تاریخ ابلاغ قانونی محسوب میگردد. چنانچه روز بیستویکم با تعطیل/تعطیلات رسمی یا عمومی مصادف شود، اولین روز بعد از تعطیل/تعطیلات مزبور به عنوان روز ابلاغ در نظر گرفته میشود.»
ضمناً قبلاً بند (2) ماده (2) این دستورالعمل به موجب بخشنامه شماره 200/1401/31 مورخ 1401/06/07 اصلاح شد.
متن بند (2) ماده (2) قبل از اصلاح:
«چنانچه مؤدی ظرف ده روز (شامل روز بارگذاری برگه) با مراجعه به حساب کاربری خود نسبت به رؤیت اوراق بارگذاریشده اقدام نماید، ابلاغ واقعی به شخص مؤدی محسوب شده و تاریخ رؤیت به عنوان تاریخ ابلاغ به شخص مؤدی در نظر گرفته میشود.»
بعداً به موجب دستورالعمل شماره 200/1402/1 مورخ 1402/01/07 مدت زمان ده روز در بند (2) ماده (2) به بیست روز افزایش یافت.
همچنین به موجب دستورالعمل شماره 200/1401/535 مورخ 1401/05/30 در متن بند (3) ماده (2) عبارت «ابلاغ به شخص مؤدی» جایگزین «ابلاغ قانونی موضوع تبصره (1) ماده 203 ق.م.م» شد.
بعداً به موجب بخشنامه شماره 200/1401/31 مورخ 1401/06/07، بند (3) ماده (2) این دستورالعمل اصلاح شد و دستورالعمل 200/1401/535 مورخ 1401/05/30، منسوخ شد.
متن قبل از اصلاح بند (3) ماده (2):
«چنانچه مؤدی ظرف ده روز به حساب کاربری خود مراجعه ننماید، روز یازدهم به عنوان تاریخ ابلاغ به شخص مؤدی نظر گرفته میشود. در صورتی که روز یازدهم با تعطیل/تعطیلات رسمی یا عمومی مصادف شود، اولین روز پس از تعطیلی/تعطیلات مزبور به عنوان روز ابلاغ قانونی محسوب میشود.»
همچنین به موجب دستورالعمل شماره 200/1402/1 مورخ 1402/01/07 مدت زمان ده روز در بند (3) ماده (2) به بیست روز افزایش یافت و بالتبع روز یازدهم به روز بیستویکم تغییر یافت.
[2] به موجب دادنامه شماره 140431390000206586 مورخ 1404/01/31 هیأت تخصصی دیوان عدالت اداری، شکایت از ابطال ماده (5) این دستورالعمل رد شد. تصویر دادنامه به موجب بخشنامه شماره 212/3816/ص مورخ 1404/02/26 مدیرکل محترم دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی ارسال شد.