دستورالعمل اجرایی آییننامه نحوه تعیین کارشناس رسمی برای دستگاههای اجرایی
صدور: 1403/12/19
مرجع تصویب: سایر مراجع
ماده 1
در اجرای تبصره ماده (2) آییننامه نحوه تعیین کارشناس رسمی برای دستگاههای اجرایی موضوع تصویبنامه شماره 123347/ت 54802هـ مورخ 1402/07/15 هیأت وزیران، هیأت موضوع ماده ۱۱ آییننامه، به منظور هماهنگی و نظارت بر فرآیند انتخاب کارشناس در دستگاههای اجرایی دستورالعمل اجرایی را به شرح ذیل تصویب و برای اجرا ابلاغ مینماید:
«دستورالعمل اجرایی آییننامه نحوه تعیین کارشناس رسمی برای دستگاههای اجرایی»
ماده ۱ – تعاریف و اصطلاحات
در این دستورالعمل، اصطلاحات در معانی مشروح ذیل به کار میروند:
- آییننامه: آییننامه نحوه تعیین کارشناس رسمی برای دستگاههای اجرایی موضوع تصویبنامه شماره ۱۲۳۳۴۷/ت ۵۴۸۰۲ هـ مورخ ۱۴۰۲/۷/۱۵ هیأت وزیران.
- کارشناس: کارشناس رسمی دارای پروانه معتبر از کانونهای کارشناسان رسمی دادگستری استانها یا مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه، موضوع ماده (187) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۷۹.
- دستگاههای اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶.
- سامانه ملی: سامانه ملی کارشناسی موضوع ماده (۲) این آییننامه به صورت زیرسامانهای از سامانه یکپارچه مدیریت داراییهای ملی میباشد.
- هیات: هیأت موضوع ماده (۱۱) آییننامه.
- دبیرخانه: اداره کل مدیریت اموال و داراییهای دولت به عنوان دبیرخانه هیأت موضوع ماده (۱۱) آییننامه میباشد.
- شورا: شورای عالی کارشناسان رسمی دادگستری.
- مرکز: مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه.
- سامانه ۱۵۱۵: سامانه ارجاعات کارشناسی مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه.
- سامانه ۲۰۲۰: سامانه ارجاعات کارشناسی شورای عالی کارشناسان رسمی دادگستری.
ماده 2
ماده ۲- وزارت امور اقتصادی و دارایی مکلف است ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ آییننامه، سامانه ملی کارشناسی را با استفاده از ظرفیت سامانه یکپارچه مدیریت داراییهای ملی و در تعامل با سامانههای ۱۵۱۵ مرکز و ۲۰۲۰ شورای عالی با رعایت قانون مدیریت دادهها و اطلاعات ملی راهاندازی نماید؛ به نحوی که به صورت برخط بین سامانههای مذکور ارتباط برقرار گردد.
تمام فرآیندهای انتخاب کارشناس، نظارت بر نحوه انتخاب آنان و تهیه و مبادله گزارشهای کارشناسی در سامانه ملی انجام و به هر گزارش شناسه یکتا تخصیص داده میشود.
تبصره: دبیرخانه به صورت سالانه، فهرست کارشناسان رسمی مندرج در سامانه ارجاعات قوه قضائیه را نیز به صورت غیر برخط دریافت و در سامانه ملی بارگذاری میکند.
ماده 3
ماده ۳- ضوابط اجرایی سامانه ملی از جمله اقلام اطلاعاتی، معیارها و ملاکهای انتخاب کارشناس، چگونگی تخصیص شناسه یکتا، تاریخ اعتبار گزارشات کارشناس، نحوه پرداخت حقالزحمه کارشناسی توسط دستگاه اجرایی، تعداد ارجاعات مجاز به هر کارشناس و میزان حجم کمی و کیفی کار کارشناس به منظور توزیع عادلانه به ترتیب ذیل خواهد بود:
۱/۳ – در سامانه ملی، فرآیند انتخاب کارشناس برای ارزیابی فروش، واگذاری، نقل و انتقال، تمدید قرارداد اجاره و غیره مربوط به املاکی که دستگاه اجرایی به عنوان مالک، بهرهبردار، متولی یا نماینده دولت در اختیار/تصرف/ بهرهبرداری دارد، مستلزم ثبت اطلاعات ملک در سامانه سادا میباشد. مقام مجاز دستگاه اجرایی، با جستجو و انتخاب مشخصات ملک از سامانه ملی درخواست کارشناس/ کارشناسان را در سامانه ثبت مینماید. در خصوص سایر موارد کارشناسی، مقام مجاز درخواست کارشناسی را با انتخاب موضوع و اعلام مشخصات و شماره تلفن رابط دستگاه (برای اطلاعرسانی و هماهنگی با کارشناس منتخب) در سامانه ثبت میکند.
۲/۳- سامانه ملی درخواست دستگاه اجرایی را به صورت برخط به سامانه ۱۵۱۵ / ۲۰۲۰ ارسال میکند.
۳/۳- سامانه ۱۵۱۵ / ۲۰۲۰ بر اساس درخواست دستگاه اجرایی، فهرست کارشناسان واجد صلاحیت را در رشتههای کارشناسی متناسب با درخواست دستگاه با رعایت اصل توزیع عادلانه منطبق با نظامنامه ارجاع از جمله سوابق، تاریخ اخذ پروانه، تاریخ اخذ صلاحیتها، تجربه و سنوات، آموزشها، نداشتن تخلفات، سرعت رسیدگی و غیره، حجم و نوع کار ارجاع شده به کارشناس، به صورت برخط برای سامانه ملی ارسال مینمایند.
(تا زمانی که امکان تبادل اطلاعات به صورت برخط با سامانه ملی فراهم نشده، فهرست مذکور به صورت غیر برخط ارسال و در سامانه ملی بارگذاری میشود.)
۴/۳ – پس از وصول فهرست مذکور، سامانه از فهرست کارشناسان دریافت شده به صورت هوشمند و تصادفی و بدون مداخله عامل انسانی به تعداد مورد درخواست دستگاه، کارشناس/ کارشناسان تعیین و مشخصات کامل، صلاحیت و شماره تلفن ثابت و همراه کارشناس/ کارشناسان منتخب را به سامانه ۱۵۱۵ / ۲۰۲۰ ارسال میکند.
۵/۳ – سامانه ۱۵۱۵ و ۲۰۲۰ موضوع را به طرق مقتضی به کارشناس اطلاعرسانی میکند. شورا/مرکز در صورت پذیرش ارجاع کارشناسی توسط کارشناس/ کارشناسان، مبلغ پیش پرداخت و لینک پرداخت اینترنتی یا شماره حساب مربوطه را به سامانه ملی ارسال مینماید. در صورت عدم پذیرش کارشناس/ کارشناسان، معرفی کارشناس جایگزین مطابق بند ۴/۳ خواهد بود.
۶/۳ – در سامانه ملی مبلغ پیش پرداخت حقالزحمه و لینک پرداخت اینترنتی یا شماره حساب مربوطه به دستگاه اجرایی اعلام میگردد.
۷/۳ – دستگاه اجرایی ضمن واریز مبلغ پیشپرداخت، رسید تراکنش/ فیش واریزی را در سامانه ملی بارگذاری مینماید.
۸/۳ – فایل تراکنش / فیش واریزی حسب مورد به مرکز/ شورا ارسال میشود تا کارشناس/ کارشناسان اقدامات کارشناسی را شروع نمایند.
۹/۳ – کارشناس/ کارشناسان از زمان واریز پیش پرداخت و ارجاع امر به مرکز/ شورا، اقدامات کارشناسی را انجام و گزارش را با رعایت استانداردها و ضوابط مربوط به مرکز/ شورا ارسال/ تحویل میدهد و مرکز/ شورا نسبت به ممیزی گزارش اقدام و در صورت نقص و ایراد به کارشناس برای اصلاح اعاده میکند و در صورت تایید گزارش، مبلغ ما به التفاوت حقالزحمه کارشناسی را از طریق وب سرویس به سامانه ملی اعلام میکند. مجموعه اقدامات مذکور میبایست طی حداکثر ۲۰ روز کاری از زمان واریز پیش پرداخت انجام شود.
۱۰/۳- دستگاه اجرایی حداکثر ظرف ۷۲ ساعت کاری نسبت به پرداخت و تسویه و پرداخت مابهالتفاوت اقدام و فیش واریزی/ تراکنش بانکی را در سامانه ملی بارگذاری کند. فیش واریزی از طریق سامانه ملی برای سامانههای ۲۰۲۰/۱۵۱۵ ارسال میشود.
۱۱/۳ – مرکز / شورا گزارش کارشناس را به سامانه ملی ارسال مینماید. در سامانه ملی به گزارش کارشناس شناسه یکتا اختصاص و به دستگاه اعلام میشود.
۱۲/۳ – فرآیند لغو درخواست، درخواست نظریه تکمیلی، اعتراض به نظریه کارشناسی، استعلام درخواست و سایر استعلامات در سامانه ملی و سامانههای مذکور بصورت بر خط طراحی و انجام میشود.
۱۳/۳- توزیع عادلانه ارجاعات میبایست در سامانههای ۱۵۱۵ و ۲۰۲۰ پیش از ارسال فهرست به سامانه ملی اعمال گردد.
ماده 4
ماده ۴- وزارت امور اقتصادی و دارایی میتواند در سامانه ملی قابلیت لازم را برای ثبت نام کارشناسان ایجاد نماید تا کارشناسان رسمی مشمول، نسبت به ثبت مشخصات و تکمیل اطلاعات خود اقدام نمایند.
ماده 5
ماده ۵- مقام مجاز دستگاه اجرایی مکلف است به منظور ارجاع امور به کارشناس/ کارشناسان از طریق سامانه ملی با رعایت این دستورالعمل اقدام نماید و انتخاب کارشناس خارج از سامانه و توافق با کارشناسان رسمی به صورت مستقیم ممنوع بوده و نظریه کارشناسی خارج از آییننامه و بدون اخذ شناسه یکتا فاقد اعتبار است.
ماده 6
ماده ۶- ارائه گزارش کارشناسی توسط مرکز/ شورا یا کارشناس خارج از سامانه ملی به دستگاه اجرایی ممنوع میباشد
ماده 7
ماده ۷- در صورت وجود جهات قانونی رد کارشناس (موضوع ماده ۹۱ آیین دادرسی مدنی) میبایستی موضوع توسط دستگاه اجرایی یا کارشناس در سامانه ملی اعلام شود. انتخاب کارشناس جایگزین طبق این دستورالعمل انجام میشود.
ماده 8
ماده ۸- در صورت اعتراض دستگاه اجرایی به گزارش کارشناسی طبق این دستورالعمل، گزارش مربوطه از طریق سامانههای مذکور به همان کارشناس ارزیابیکننده بدون پرداخت حقالزحمه جدید ارجاع میشود تا گزارش کارشناسی را بررسی و اصلاح یا تکمیل نماید.
ماده 9
ماده ۹- تاریخ اعتبار گزارشهای کارشناسی، شش ماه از تاریخ اختصاص کد شناسه یکتا میباشد.
ماده 10
ماده ۱۰- مبلغ حقالزحمه امور کارشناسی بر اساس تعرفه ابلاغی قوه قضائیه میباشد. موارد استثناء میبایستی به تصویب هیأت برسد، مگر آنکه حقالزحمه کمتر از تعرفه ابلاغی قوه قضائیه باشد.
ماده 11
ماده ۱۱- تخلفات انتظامی کارشناسان در امر کارشناسی مطابق قوانین و مقررات مورد عمل شورا/ مرکز قابل پیگرد میباشد.
ماده 12
ماده ۱۲- جهت ساماندهی، تسهیل و تسریع در فرایند ارجاع، انتخاب، ثبت و پیگیری گزارشهای کارشناسی در سامانه ملی کارشناسی:
الف)
در راستای ماده (۳) آییننامه فوقالذکر، مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، فهرست و مشخصات کارشناسان رسمی شامل
اطلاعات هویتی (نام، نام خانوادگی، نام پدر، کد ملی، شماره شناسنامه، جنسیت)، تلفن ثابت و همراه، حوزه جغرافیایی فعالیت (استان، شهر و منطقه)، شماره پروانه و تاریخ صدور و اعتبار، رشته و صلاحیت کارشناس و سایر اطلاعات مربوطه را با هماهنگی اداره کل نظارت بر وکلا، کارشناسان رسمی و خدمات حرفهای معاونت حقوقی و امور مجلس قوه قضاییه از طریق سامانه قوه قضاییه به صورت سیستمی به سامانه ملی کارشناسی ارسال نماید.
بهروزرسانی این فهرست میبایست همانند ابلاغهای قضایی در کوتاهترین زمان ممکن، به صورت سیستمی صورت گیرد.
ب)
در سامانه ملی، بانک اطلاعات کارشناسان رسمی ایجاد و نسخهای از سامانه در بستر اینترنت راهاندازی و برای کانونها، مراکز و کارشناسان کارپوشه ایجاد و به سه شیوه ذیل جهت انجام فرایند کارشناسی اقدام شود:
۱. شیوه اول:
مطابق رویه پیشبینی شده در ماده (۳) دستورالعمل اجرایی آییننامه نحوه تعیین کارشناسان رسمی برای دستگاههای اجرایی با بهبود فرایند برای تسریع و تسهیل آن.
۲. شیوه دوم:
پس از ثبت درخواست توسط دستگاه اجرایی برای موارد مشمول تبصره (۱) این ماده، در سامانه ملی، قرعهکشی انجام و کارشناس یا هیأت کارشناسی به تعداد مورد نیاز به بالاترین مقام دستگاه نمایش داده میشود و دستگاه یا کارشناس یا هیأت کارشناسی شخصاً یا با کمک راهبر سامانه ملی مستقر در اداره کل امور اقتصادی و دارایی استان، گزارش را در سامانه بارگذاری مینماید.
تبصره 1:
موارد مشمول شیوه دوم انجام فرایند کارشناسی به شرح ذیل تعیین میگردد:
• ارزیابی اموال سریعالفساد یا سریعالاشتغال و کالاهایی که گذشت زمان (حداکثر یکماه) باعث تغییرات کمی و کیفی قابل ملاحظه آنها میشود.
• ارزیابی برای اجاره و استجاره.
• ارزیابی ضایعات و اموال اسقاطی.
• مواردی که در فهرست دریافتی، تعداد کارشناس در رشته مورد نظر در سطح استان به حد نصاب برای قرعهکشی نمیرسد.
• عدم دریافت فهرست کارشناسان از سامانه ۱۵۱۵ و ۲۰۲۰ به تعداد نیاز برای قرعهکشی، (ظرف مدت ۲۴ ساعت از تاریخ ثبت درخواست دستگاه) یا انقضای ۵ روز کاری از تاریخ ثبت درخواست کارشناسی تا پذیرش کار توسط کارشناس یا هیأت کارشناسی.
• مواردی که به دستور مقام قضایی فروش اموال باید حداکثر ظرف ۱ ماه صورت پذیرد.
• ارزیابی کلیه اموال در شرایط اضطرار نظیر جنگ، سیل، قطعی سرویس و امثالهم.
تبصره 2:
دستگاه اجرایی مکلف است پس از اختصاص شناسه یکتا به گزارش و بارگیری آن، مطابق مواد (۷) و (۸) آییننامه، حقالزحمه کارشناس را به حساب کانون یا مرکز واریز و تصویر فیش واریزی را در سامانه بارگذاری نماید.
تمامی مراحل در سامانه ملی باید به نحوی طراحی گردد که قابل رصد باشد.
تبصره 3:
مواردی که موضوع صرفاً تجدید ارزیابی یا ارزیابی پیشرفت طرح است و در مرحله اول، کارشناس یا هیأت کارشناسی به قید قرعه از سامانه ملی کارشناسی یا قبل از تاریخ راهاندازی سامانه (1403/06/26) انتخاب شده، توسط همان کارشناس یا هیأت کارشناسی انجام و انتخاب کارشناس به شیوه دوم انجام میشود.
ماده 13
ماده 13- پروندههای حائز اهمیت از جمله مواردی که دارای محرمانگی، حجم کار و گستردگی، تنوع و تعدد رشته صلاحیت میباشند، تحت عناوینی نظیر سهام، یا اموال با ارزش بیش از یک هزار میلیارد تومان در سامانه ملی کارشناسی پیشبینی و مطابق شیوه اول بند (ب) این ماده اقدام میشود و در ارجاع امور مذکور به کارشناسان باید در فهرست قرعهکشی، سابقه، تجربه مرتبط و تعداد کارشناس مورد نیاز لحاظ گردد.