مشخصات آیین نامه

• نوع: آیین نامه
• شماره: 200/99/60پ
• تاریخ صدور: 1399/08/14
• مرجع تصویب: وزیر امور اقتصادی و دارایی

متن اصلی

پیرو بخشنامه های شماره 200/96/72 مورخ 1396/05/25 و 200/96/41 مورخ 1396/03/20 و 200/94/118 مورخ 1394/12/09 موضوع ابلاغ آیین نامه اجرایی موضوع ماده 95 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/04/31 و اصلاحیه های آن، بر اساس پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و موافقت وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی، مواد 2 و 3 آیین نامه مذکور به شرح ذیل اصلاح و برای اجراء ابلاغ می گردد.

1- اصلاح ماده (2) آیین نامه

ماده (2) آیین نامه و تبصره های آن حذف و متن ذیل جایگزین آن شود:

ماده 2

صاحبان مشاغل براساس شاخص ها و معیارهایی از قبیل نوع و حجم فعالیت به شرح ذیل گروه بندی می شوند:

1- گروه اول

2- گروه دوم

3- گروه سوم

الف- گروه اول

اشخاص ذیل از لحاظ انجام تکالیف موضوع این آیین نامه جزو مودیان گروه اول محسوب می شوند:

1- کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان.

2- صاحبان کارخانه ها و واحدهای تولیدی و بهره برداران معادن دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه یا مراجع ذیربط.

3- صاحبان هتل های سه ستاره و بالاتر.

4- صاحبان بیمارستان ها، زایشگاه ها، درمانگاهها ،کلینیک های تخصصی.

5- صاحبان مشاغل صرافی.

6- صاحبان فروشگاه های زنجیره ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه و یا مراجع ذیربط.

7- صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری و دفترداری، خدمات مالی و ارائه دهندگان خدمات مدیریتی، مشاوره ای، انفورماتیک و طراحی سیستم.

8- صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی اعم از مسافری و یا باربری.

9- سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی ( فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) براساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل (اظهارنامه تسلیمی خردادماه هر سال مبنای تعیین گروه بندی سال بعد از تسلیم اظهار نامه عملکرد می باشد. به عنوان مثال مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1397 مبنای گروه بندی سال 1399 می باشد) یا آخرین درآمد قطعی شده( فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) آن ها بیش از مبلغ پنجاه و پنج میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)

ب- گروه دوم

سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) دوسال قبل آنها و یا آخرین درآمد قطعی شده آنها( فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) بیش از هجده میلیارد ریال و مساوی یا کمتر از مبلغ پنجاه و پنج میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)

ج: گروه سوم

صاحبان مشاغلی که در گروه های اول و دوم قرار نمی گیرند جزو گروه سوم محسوب می شوند.

تبصره 1

سازمان می تواند در صورت تشخیص ضرورت تا پایان دی ماه هر سال فهرست مشاغل افزوده شده به گروه اول براساس نوع فعالیت را تهیه و از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه های کثیرالانتشار و یا از طریق تشکل های صنفی و حرفه ای ذی ربط به مودیان مالیاتی اعلام نماید. مودیان اخیرالذکر از ابتدای سال مالیاتی بعد از اعلام مکلف به اجرای تکالیف تعیین شده مربوط به گروه اول خواهند بود.

تبصره 2

در مواردی که مودیان صرفا به فعالیت ارائه خدمت اشتغال داشته باشند، پنجاه درصد ( 50%) نصاب های تعیین شده مبنای گروه بندی می باشد.

تبصره 3

در مشاغل مشارکتی اعم از اختیاری یا قهری، درآمد ابرازی و یا قطعی شده مشارکت ملاک عمل می باشد.

تبصره 4

صاحبان مشاغل و حرف موضوع این آیین نامه در اولین سال ایجاد(تأسیس) به استثناء مودیانی که به واسطه موضوع فعالیت جزو گروه اول طبقه بندی شده اند، جزو گروه سوم محسوب و از سال سوم فعالیت به بعد می بایست بر اساس نصاب های مقرر طبقه بندی شده و نسبت به انجام تکالیف قانونی عمل نمایند.

تبصره 5

تسلیم اظهارنامه گروه های بالاتر توسط صاحبان مشاغلی که در گروه های پایین تر قرار دارند (صاحبان مشاغل گروه سوم اظهارنامه گروه اول یا دوم ارائه نمایند یا صاحبان مشاغل گروه دوم اظهارنامه گروه اول تسلیم نمایند) منعی ندارد، لکن صرف انجام این امر مودی را در گروه های بالاتر قرار نخواهد داد.

2- اصلاح ماده (3) آیین نامه

در ماده 3 آیین نامه عبارت “فرم اظهارنامه های مالیاتی برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل (گروه های اول،دوم و سوم) موضوع این آیین نامه باید حداقل شامل موارد زیر باشد:” جایگزین عبارت قبلی صدر ماده 3 آیین نامه اجرایی یادشده می گردد.

همچنین عبارت “اشخاص حقوقی و” ذیل ماده 3 قبل از عبارت “گروه اول:” و نیز در تبصره این ماده قبل از عبارت “صاحبان مشاغل” اضافه می شود.

زمان اجرای اصلاحات

مفاد تغییرات فوق از عملکرد سال 1400 (1400/1/1) اجرایی می باشد.

آیین نامه مربوط به نوع دفاتر، اسناد و مدارک و روش های نگهداری و نمونه اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه برای رسیدگی و تشخیص درآمد مشمول مالیات موضوع ماده 95 اصلاحی قانون مالیات های مستقیم سال 1394

نسخه با آخرین اصالاحات

مشخصات آیین نامه

• نوع: آیین نامه
• شماره: 230761
• تاریخ صدور: 1394/12/04
• مرجع تصویب: وزیر امور اقتصادی و دارایی

ماده 1

وزیر امور اقتصادی و دارایی به پیشنهاد شماره 23013 مورخ 1394/11/28 سازمان امور مالیاتی کشور و به استناد ماده 95 اصلاحیه قانون مالیات ­های مستقیم مصوب 1394/04/31 آیین­ نامه اجرایی این ماده را به شرح زیر تصویب نمود:

فصل اول- تعاریف

ماده 1

در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح ذیل، به کار می‌روند:

سازمان:

سازمان امور مالیاتی کشور.

قانون:

قانون مالیات‌­های مستقیم مصوب سال 1366 و اصلاحیه­‌های بعدی آن.

دفتر روزنامه:

دفتر روزنامه دفتری است که کلیه معاملات و رویدادهای مالی و محاسباتی با رعایت اصول و ضوابط مربوط به تنظیم دفاتر تجاری مربوط به تنظیم دفاتر تجاری موضوع قانون تجارت، اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری، در آن ثبت می­‌گردد. دفتر مذکور می‌تواند بصورت دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) باشد.

دفتر کل:

دفتری است که عملیات ثبت شده در دفتر یا دفاتر روزنامه برحسب سرفصل یا کدگذاری حسابها در صفحات مخصوص آن ثبت می­‌شود به ترتیبی که تنظیم صورت‌های مالی لازم از آن امکان پذیر باشد. دفتر مذکور می‌تواند بصورت دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) باشد.

دفتر روزنامه و کل مشترک:

دفتری است که دارای ستون‌هائی برای سرفصل حساب­‌های متفاوت باشد، به طوری که اشخاص حقوقی و حقیقی با ثبت و نگهداری دفتر مذکور بر طبق اصول و ضوابط و استانداردهای حسابداری بتوانند نتایج عملیات خود را از آن استخراج و صورت‌های مالی لازم تهیه نمایند.

دفتر معین:

دفتری است دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) که برای تفکیک و مجزا ساختن هریک از حساب­های دفتر کل برحسب مقتضیات و شرایط حساب ممکن است نگهداری شود. کارتهای حساب در حکم دفاتر معین است.

سایر دفاتر:

دفاتری که به استناد مقررات قانونی مربوط از جمله قانون محاسبات عمومی و قانون شهرداری‌ها به عنوان دفاتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اظهارنامه مالیاتی:

اظهارنامه مالیاتی فرمی است به منظور اظهار درآمدها، هزینه­‌‌ها، دارایی‌ها، بدهی‌ها، سرمایه، معافیت‌ها، درآمد مشمول مالیات، مالیات، بخشودگی مالیاتی و همچنین اطلاعات هویتی و مکانی حسب مورد که برای صاحبان مشاغل و اشخاص حقوقی موضوع قانون مالیات­‌های مستقیم، بر حسب نوع و حجم فعالیت اشخاص مذکور مطابق نمونه­هایی که توسط سازمان، تهیه و اعلام می‌­شود.

سند حسابداری:

فرمی است کاغذی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) که یک یا چند رویداد مالی و محاسباتی طبق اصول و ضوابط حسابداری در آن ثبت و حاوی تجزیه حساب ­ها و توضیحات مربوط، متکی به مدارک بوده و با تأیید اشخاص مجاز، قابل ثبت در دفاتر می‌­باشد.

مدارک حساب:

عبارت از مستنداتی است دستی یا ماشینی (مکانیزه- الکترونیکی) که بیانگر وقوع یک یا چند فعالیت یا رویداد مالی یا محاسباتی بوده و اسناد حسابداری یا دفاتر بر مبنای آنها تنظیم و تحریر می­‌گردد.

صورتحساب فروش کالا یا ارائه خدمات:

فرمی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که در نوع الکترونیکی آن، اطلاعات در حافظه مالیاتی ذخیره می‌شود. مشخصات و اقلام اطلاعاتی صورتحساب، متناسب با نوع کسب و کار توسط سازمان تعیین و اعلام می‌شود. در مواردی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی به عنوان پایانه فروشگاهی استفاده می‌شود، رسید یا گزارش الکترونیکی پرداخت خرید صادره در حکم صورتحساب است.

سامانه صندوق فروش (صندوق ماشینی (مکانیزه) فروش):

پایانه­ ای است شامل سخت افزار و نرم افزار با امکان اتصال به سامانه سازمان، که قابلیت لازم از قبیل، ثبت خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه­ ها را حسب نوع و اندازه فعالیت واحد کسب و کار دارد.

مصرف کننده نهایی:

شخص حقیقی است که کالا و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.

سامانه ثبت برخط معاملات:

سامانه ای است که فروشنده از طریق ورود به آن اقدام به صدور صورتحساب الکترونیکی نموده و خریدار با ورود به سامانه مزبور در صورت تأیید آن(صورتحساب مربوطه)، صورتحساب، نهایی شده و برای آن کد رهگیری صادر می گردد.

شماره منحصر به فرد مالیاتی:

شماره‌ای شامل بیست و دو کاراکتر و دارای چهار بخش است، شناسه حافظه مالیاتی (شش کاراکتر)، تاریخ صورتحساب (پنج کاراکتر)، سریال صورت حساب (ده کاراکتر) و ارقام کنترلی (یک کاراکتر) که به هر صورتحساب اختصاص داده می‌شود.

پایانه فروشگاهی:

رایانه، دستگاه کارتخوان بانکی(pos)، درگاه پرداخت الکترونیکی یا هر وسیله دیگری که امکان اتصال به شبکه‌های الکترونیکی پرداخت رسمی کشور و سامانه مودیان را داشته و از قابلیت صدور صورتحساب الکترونیکی برخوردار باشد.

سامانه مودیان:

سامانه‌ای است تحت مدیریت سازمان که در آن به هر مودی کارپوشه‌ای ویژه اختصاص یافته و تبادل اطلاعات میان مودیان و سازمان منحصراً از طریق آن کار پوشه انجام می‌شود. مودیان می‌توانند با استفاده از هرگونه سخت افزار یا نرم افزار اعم از رایانه شخصی، پایانه فروشگاهی، سامانه‌های ابری یا هر وسیله دیگری که حافظه به آن متصل شده باشد، به سامانه مودیان متصل شوند. مرجع نهایی ثبت، صدور و استعلام صورتحساب الکترونیکی، سامانه مودیان است.

ماده 2

فصل دوم- گروه بندی مودیان صاحبان مشاغل

ماده 2- صاحبان مشاغل بر اساس شاخص‌ها و معیارهایی از قبیل نوع و یا حجم فعالیت به شرح ذیل گروه بندی می‌شوند:

1- گروه اول

2- گروه دوم

3- گروه سوم

بند الف ماده 2

الف- گروه اول:

اشخاص ذیل از لحاظ انجام تکالیف موضوع این آیین نامه جزو مودیان گروه اول محسوب می‌شوند:

1. کلیه واردکنندگان و صادرکنندگان.
2. صاحبان کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی و بهره برداران معادن دارای پروانه بهره برداری از وزارتخانه یا مراجع ذیربط.
3. صاحبان هتل‌های سه ستاره و بالاتر.
4. صاحبان بیمارستان‌ها، زایشگاه‌ها، درمانگاه‌ها، کلینیک‌های تخصصی.
5. صاحبان مشاغل صرافی.
6. صاحبان فروشگاه‌های زنجیره‌ای دارای مجوز فعالیت از وزارتخانه و یا مراجع ذیربط.
7. صاحبان موسسات حسابرسی، حسابداری و دفترداری، خدمات مالی و ارائه دهندگان خدمات مدیریتی، مشاوره‌ای، انفورماتیک و طراحی سیستم.
8. صاحبان موسسات حمل و نقل موتوری، زمینی، دریایی و هوایی اعم از مسافری و یا باربری.
9. سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) براساس اظهارنامه مالیاتی عملکرد دو سال قبل (اظهارنامه تسلیمی خردادماه هر سال مبنای تعیین گروه‌بندی سال بعد از تسلیم اظهار نامه عملکرد می‌باشد. به عنوان مثال مبلغ فروش و سایر درآمدهای مندرج در اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال 1397 مبنای گروه‌بندی سال 1399 می‌باشد) یا آخرین درآمد قطعی شده (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) آن‌ها بیش از مبلغ سیصد میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)

بند ب ماده 2

ب- گروه دوم:

سایر صاحبان مشاغل و حرفی که درآمد ابرازی (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) دوسال قبل آنها و یا آخرین درآمد قطعی شده آنها (فروش کالا یا فروش توأم کالا و ارائه خدمت) بیش از یکصد میلیارد ریال و مساوی یا کمتر از مبلغ سیصد میلیارد ریال باشد. (مشروط به ابلاغ برگ قطعی حداکثر تا پایان دی ماه سال قبل به شخص مودی یا نماینده قانونی وی.)

بند ج ماده 2

گروه سوم:

صاحبان مشاغلی که در گروه‌های اول و دوم قرار نمی‌گیرند جزو گروه سوم محسوب می‌شوند.

تبصره 1 ماده 2

سازمان می‌تواند در صورت تشخیص ضرورت تا پایان دی ماه هر سال فهرست مشاغل افزوده شده به گروه اول براساس نوع فعالیت را تهیه و از طریق درج آگهی در روزنامه رسمی کشور و یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار و یا از طریق تشکل‌های صنفی و حرفه‌ای ذی‌ربط به مودیان مالیاتی اعلام ‌‌نماید. مودیان اخیرالذکر از ابتدای سال مالیاتی بعد از اعلام مکلف به اجرای تکالیف تعیین شده مربوط به گروه اول خواهند بود.

تبصره 2 ماده 2

در مواردی که مودیان صرفاً به فعالیت ارائه خدمت اشتغال داشته باشند، پنجاه درصد (50%) نصاب‌های تعیین‌شده مبنای گروه بندی می‌باشد.

تبصره 3 ماده 2

در مشاغل مشارکتی اعم از اختیاری یا قهری، درآمد ابرازی و یا قطعی شده مشارکت ملاک عمل می‌باشد.

تبصره 4 ماده 2

صاحبان مشاغل و حرف موضوع این آیین‌نامه در اولین سال ایجاد (تأسیس) به استثناء مودیانی که به واسطه موضوع فعالیت جزو گروه اول طبقه‌بندی شده‌اند، جزو گروه سوم محسوب و از سال سوم فعالیت به بعد می‌بایست بر اساس نصاب‌های مقرر طبقه بندی شده و نسبت به انجام تکالیف قانونی عمل نمایند.

تبصره 5 ماده 2

تسلیم اظهارنامه گروه‌های بالاتر توسط صاحبان مشاغلی که در گروه‌های پایین‌تر قرار دارند (صاحبان مشاغل گروه سوم اظهارنامه گروه اول یا دوم ارائه نمایند یا صاحبان مشاغل گروه دوم اظهارنامه گروه اول تسلیم نمایند) منعی ندارد، لکن صرف انجام این امر مودی را در گروه‌های بالاتر قرار نخواهد داد.

ماده 3

فصل سوم- اظهارنامه مالیاتی و نحوه ارائه آن

ماده 3- فرم اظهارنامه‌های مالیاتی برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل (گروه‌های اول، دوم و سوم) موضوع این آیین نامه باید حداقل شامل موارد زیر باشد:

اشخاص حقوقی و گروه اول:

1- اطلاعات هویتی:

1-1- اطلاعات هویتی و مکانی

2- مجوزهای فعالیت اقتصادی

3- درآمد مشمول مالیات، بخشودگی‌های مالیاتی، معافیت‌های قانونی و مالیات متعلق.

4- موجودی مواد و کالا در اول و پایان دوره.

5- واردات و صادرات کالاها و خدمات.

6- صورت حساب سود و زیان.

7- ترازنامه.

8- اطلاعات شرکاء.

9- اطلاعات حساب‌های بانکی مربوط به فعالیت شغلی.

گروه دوم:

1- اطلاعات هویتی:

1-1- اطلاعات هویتی و مکانی.

2- مجوزهای فعالیت اقتصادی.

3- درآمد مشمول مالیات، بخشودگی‌های مالیاتی، معافیت‌های قانونی و مالیات متعلق.

4- موجودی مواد و کالا در اول و پایان دوره.

5- صورت درآمد و هزینه (اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه‌های مربوط).

6- اطلاعات اموال و دارایی‌ها مربوط به فعالیت شغلی.

7- اطلاعات شرکاء.

8- اطلاعات حساب‌های بانکی مربوط به فعالیت شغلی.

گروه سوم:

1- اطلاعات هویتی:

1-1- اطلاعات هویتی و مکانی.

2- مجوزهای فعالیت اقتصادی.

3- درآمد مشمول مالیات، بخشودگی‌های مالیاتی، معافیت‌های قانونی و مالیات متعلق.

4- خلاصه درآمد و هزینه (اطلاعات خرید و فروش کالا و خدمات و هزینه‌های مربوط).

5- اطلاعات شرکاء.

6- اطلاعات حساب‌های بانکی مربوط به فعالیت شغلی.

تبصره ماده 3

تبصره:

در مواردی که هریک از اقلام اطلاعاتی فرم اظهارنامه مالیاتی اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل برای هر یک از مودیان فاقد موضوعیت باشد، عدم تکمیل آن خللی به اعتبار اظهارنامه وارد نخواهد کرد.

ماده 4 – نحوه تسلیم اظهارنامه مالیاتی

مودیان موضوع این آیین‌نامه موظفند اظهارنامه مالیاتی خود را برای هر سال مالیاتی (به صورت انفرادی یا مشارکتی) در موعد مقرر قانونی و بصورت الکترونیکی از طریق درگاه‌های الکترونیکی سازمان تسلیم نمایند.

سازمان می‌تواند در مواردی که مقتضی بداند، تسلیم اظهارنامه غیرالکترونیکی را نیز بپذیرد.

تبصره: تسلیم اظهارنامه در اجرای ماده 178 قانون مالیات‌های مستقیم نیز مورد پذیرش می‌باشد.

ماده 5 – انواع دفاتر موضوع آیین‌نامه

دفاتر موضوع این آیین‌نامه عبارت‌اند از:

1. دفتر روزنامه
2. دفتر کل
3. دفتر روزنامه و کل مشترک
4. دفتر معین
5. سایر دفاتر

ماده 6 – تکالیف مودیان در خصوص نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک

الف- صاحبان مشاغل گروه اول و همه اشخاص حقوقی

کلیه این مودیان مکلف به نگهداری دفاتر روزنامه و کل یا سایر دفاتر حسب مورد به صورت دستی یا ماشینی (مکانیزه–الکترونیکی) و متکی به اسناد و مدارک می‌باشند، با رعایت موارد زیر:

1. رویدادهای مالی باید طبق استانداردهای حسابداری و روزانه به ترتیب تاریخ وقوع در دفتر روزنامه ثبت و حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل منتقل شوند.
2. مودیانی که دفاتر دستی نگهداری می‌کنند می‌بایست برای هر سال مالی فقط از دفاتر ثبت‌شده طی سال قبل نزد مراجع قانونی استفاده نمایند. در صورتی که دفاتر ثبت‌شده کفایت نکند، مجاز به استفاده از دفاتر ثبت‌شده همان سال هستند.
3. برای استفاده از سیستم الکترونیکی (نرم‌افزار) ثبت رویدادهای مالی، مودیان باید از نرم‌افزارهای مورد قبول سازمان استفاده کنند. سازمان موظف به اعلان عمومی ویژگی‌ها، معیارها و ضوابط نرم‌افزارهای مورد تأیید است.
   • استفاده از نرم‌افزارهای قبلی تا سه سال پس از لازم‌الاجرا شدن اصلاحیه قانون (از 1395/01/01) مجاز است. بعد از این مدت باید نرم‌افزار مطابق ویژگی‌های اعلامی باشد.
   • تا قبل از تطبیق کامل نرم‌افزار، مودیان باید حداقل ماهی یک‌بار خلاصه عملیات را در دفتر روزنامه ثبت و حداکثر تا پانزدهم ماه بعد به دفتر کل منتقل کنند.
   • سازمان می‌تواند برای بررسی وظایف محوله از ظرفیت اشخاص حقوقی دولتی و غیردولتی علمی و تخصصی استفاده نماید.
4. نگهداری دفتر روزنامه واحد برای تمام عملیات یا دفاتر متعدد برای بخش‌های مختلف مجاز است.
5. اشتباه در شماره‌گذاری صفحات یا ثبت دفاتر در مراجع قانونی در صورت احراز، خللی به اعتبار دفاتر وارد نمی‌کند.
6. نوشتن دفاتر با وسایل قابل محو مانند مداد گرافیتی در دفاتر دستی ممنوع است.
7. دفاتر و اسناد باید بر اساس واحد پول رایج کشور و به زبان فارسی تحریر گردد.
8. در مواردی که دفاتر توسط مراجع قضایی یا قانونی یا به عللی خارج از اختیار مودی از دسترس خارج شود، مودی حداکثر ظرف دو ماه دفاتر جدید ثبت و عملیات آن مدت را در دفاتر جدید تحریر کند، تاخیر تا این مدت خللی به اعتبار دفاتر وارد نمی‌کند.
9. تأخیر تحریر دفاتر برای اشخاص حقوقی جدیدالتأسیس از تاریخ ثبت و برای سایر اشخاص از شروع فعالیت تا دو ماه مجاز است.
10. اشخاص دارای شعبه باید خلاصه عملیات شعبه را حداقل سالی یک بار (تا قبل از بستن حساب‌ها) و در غیر این صورت ماهانه تا پایان ماه بعد در دفاتر مرکز ثبت کنند.
11. ثبت دفاتر ضمن سال مالی در صورتی که تا تاریخ ثبت فعالیت مالی انجام نشده باشد مجاز است.
12. ارائه دفاتر سفید یا نانویس در حکم عدم ارائه دفاتر محسوب می‌شود.
13. مودیان مکلفند دفاتر و اسناد را نگهداری و در صورت درخواست اداره امور مالیاتی ارائه نمایند. در صورت نگهداری ماشینی، اطلاعات باید به همان قالبی که تولید یا دریافت شده، نگهداری گردد.

ب- صاحبان مشاغل گروه دوم

مودیان گروه دوم مکلفند برای هر سال مالیاتی اسناد و مدارک معاملات خود (اسناد درآمدی فروش کالا یا خدمات، خرید کالا، خدمات و دارایی و سایر هزینه‌ها) را به تفکیک و به ترتیب تاریخ وقوع رویداد مالی نگهداری کنند.

همچنین صورت درآمد و هزینه خود را به صورت ماهانه و مطابق فرم پیوست (1) مبتنی بر این اسناد تهیه و تنظیم نمایند.

بند پ ماده 6

پ- صاحبان مشاغلی که در گروه سوم قرار می‌گیرند مکلفند برای هر سال مالیاتی اسناد و مدارک مربوط به معاملات خود از قبیل:

• اسناد درآمدی فروش کالا یا ارائه خدمات و سایر درآمدها
• اسناد خرید کالا و خدمات
• سایر اسناد هزینه‌های انجام شده

را نگهداری نموده و خلاصه درآمد و هزینه سالانه خود را بر اساس آن و به شرح فرم پیوست (2) تنظیم نمایند.

بند ت ماده 6

ت- مؤدیانی که رویدادهای مالی خود را به صورت ماشینی (مکانیزه–الکترونیکی) ثبت و نگهداری می‌نمایند (به استثنای مؤدیان گروه اول) نیازی به ارائه دفاتر به صورت دستی ندارند.

با این حال نگهداری اسناد و مدارک حساب به صورت ماشینی یا دستی الزامی است.

ماده 7

ماده 7 – حذف شد.

ماده 8

بند 1 ماده 8 – صورتحساب الکترونیکی

صورتحساب الکترونیکی صورتحسابی است دارای شماره منحصر به فرد مالیاتی که در سه قالب زیر صادر می‌شود:

1-1 صورتحساب الکترونیکی نوع اول

(صورتحساب با اطلاعات کامل)

این صورتحساب شامل موارد زیر است:

• نوع فروش (مانند بورس کالا، بورس انرژی، سامانه تدارکات الکترونیکی دولت، حق‌العمل‌کاری، پیمانکاری، داخلی، صادراتی و نظایر آن)
• نوع خریدار (مصرف‌کننده نهایی حقیقی یا فعال اقتصادی)
• تاریخ و زمان صدور (ساعت، دقیقه و ثانیه)

و حداقل شامل اطلاعات زیر است:

اطلاعات هویتی فروشنده و خریدار:

• نام و نام خانوادگی یا نام شخص حقوقی
• شماره اقتصادی
• شناسه یا کد ملی یا شناسه فراگیر اتباع خارجی
• نشانی کامل و کد پستی
• شماره شعبه

مشخصات کالا یا خدمت:

• شناسه کالا یا خدمت
• شرح کالا یا خدمت
• واحد سنجش
• مقدار یا تعداد
• مبلغ واحد (فی)
• مبلغ کل
• تخفیفات
• مالیات بر ارزش افزوده
• سایر عوارض و مبلغ آن
• مبلغ پرداخت نقدی و مبلغ نسیه حسب مورد

تبصره 1

در صورتی که نوع خریدار مصرف‌کننده نهایی باشد، درج کامل اطلاعات هویتی خریدار الزامی نبوده و کل مبلغ صورتحساب نقدی تلقی می‌شود.

تبصره 2

در معاملات طلا، جواهر، پلاتین و موارد مشابه علاوه بر اقلام صورتحساب الکترونیکی باید موارد زیر به تفکیک درج شود:

• ارزش اصل طلا، جواهر یا پلاتین
• اجرت ساخت
• حق‌العمل
• سود فروشنده

تبصره 3

در فعالیت حق‌العمل‌کاری علاوه بر اقلام صورتحساب الکترونیکی، شماره یکتای ثبت قرارداد حق‌العمل‌کاری در سامانه مؤدیان نیز باید درج شود.

تبصره 4

موارد زیر در حکم صورتحساب تلقی می‌شوند:

• قبوض آب، برق، گاز و مخابرات (تلفن)
  • درج شماره یکتای قبض (شماره اشتراک یا شناسه قبض) الزامی است.
• بلیط هواپیما
  • در پرواز خارجی درج نوع پرواز و شماره گذرنامه مسافر الزامی است.
• بارنامه
  • اقلام مرتبط با بارنامه به صورتحساب اضافه می‌شود.
• سایر صورتحساب‌های خاص شغلی که با تشخیص سازمان امور مالیاتی کشور در حکم صورتحساب الکترونیکی شناخته شوند.

تبصره 5

در صورتی که صورتحساب با مبالغ ارزی صادر شود (از جمله صادرات):

• مبلغ ارز
• نوع ارز
• نرخ برابری آن با ریال

به اقلام صورتحساب اضافه می‌شود.

در صورت وجود پروانه گمرکی صادرات، موارد زیر نیز درج می‌شود:

• شماره پروانه گمرکی
• کد گمرک محل اظهار

تبصره 6

در صورتی که صورتحساب مربوط به قرارداد باشد، شماره یکتای قرارداد ثبت شده در سامانه مؤدیان نیز درج می‌شود.

تبصره 7

اگر برخی از اقلام تعیین شده صورتحساب با نوع فعالیت مؤدی مرتبط نباشد، درج آن الزامی نخواهد بود.

1-2 صورتحساب الکترونیکی نوع دوم

صورتحسابی است شامل:

• اطلاعات کامل فروشنده
• اطلاعات کامل کالا یا خدمات

اما بدون اطلاعات خریدار.

این صورتحساب نقدی تلقی شده و اعتبار مالیاتی برای خریدار ایجاد نمی‌کند.

1-3 صورتحساب الکترونیکی نوع سوم

این نوع صورتحساب همان رسید پرداخت وجه صادره از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت الکترونیکی است که طبق مقررات سازمان امور مالیاتی به عنوان پایانه فروشگاهی پذیرفته می‌شود.

اطلاعات این صورتحساب شامل موارد زیر است:

• مبلغ پرداخت
• شماره سوئیچ پرداخت
• شماره پذیرنده فروشگاهی
• شماره پایانه
• شماره پیگیری
• تاریخ و زمان پرداخت
• حداقل مشخصات فروشنده

این نوع صورتحساب نیز اعتبار مالیاتی برای خریدار ایجاد نمی‌کند.

بند 2 ماده 8 – صورتحساب غیر الکترونیکی (کاغذی)

این نوع صورتحساب برای اشخاصی که طبق مقررات قانونی امکان صدور صورتحساب غیرالکترونیکی دارند صادر می‌شود.

اقلام اطلاعاتی آن مشابه صورتحساب الکترونیکی است به استثنای مواردی که از طریق سامانه مؤدیان ایجاد می‌شود مانند شماره منحصر به فرد مالیاتی.

به جز موارد تبصره (2) این بند، این صورتحساب‌ها نقدی تلقی می‌شوند و اطلاعات پرداخت نسیه در آنها وجود ندارد.

تبصره 1

در صورتی که فروشنده حق‌العمل‌کار باشد، ارسال شماره یکتای ثبت قرارداد حق‌العمل‌کاری به سازمان امور مالیاتی الزامی است.

تبصره 2

برای پوشش حوادث، نقص فنی یا موارد ذکر شده در مواد 12 و 13 قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان:

• در ابتدای هر دوره مالی با تشخیص سازمان امور مالیاتی تعدادی شماره منحصر به فرد مالیاتی صورتحساب در اختیار مؤدی قرار می‌گیرد.
• مؤدی می‌تواند درخواست افزایش این شماره‌ها را از طریق کارپوشه یا شرکت معتمد ارائه دهد.

اقلام اطلاعاتی این صورتحساب‌های کاغذی مطابق صورتحساب الکترونیکی است و شماره منحصر به فرد مالیاتی روی آن درج می‌شود تا بعداً در سامانه ثبت گردد.

فصل هشتم – سایر مقررات

ماده 9

تغییر روش نگهداری دفاتر و اسناد حسابداری از ماشینی (مکانیزه–الکترونیکی) به دستی و بالعکس در طی سال مالیاتی یا دوره مالی مجاز نیست.

ماده 10

هر یک از دفاتر می‌تواند به صورت ماشینی (مکانیزه–الکترونیکی) یا دستی نگهداری شود و مؤدیان مکلف به رعایت الزامات مربوط به هر روش طبق این آیین‌نامه هستند.

ماده 11

سازمان امور مالیاتی می‌تواند تمام یا برخی از مؤدیان موضوع این آیین‌نامه را حداکثر تا شش ماه پس از پایان هر سال مالیاتی طی اعلام کتبی، موظف کند که از ابتدای سال مالی بعد دفاتر و اسناد حسابداری را به صورت ماشینی (مکانیزه–الکترونیکی) نگهداری نمایند.

ماده 12

اشخاصی که دفاتر و اسناد حسابداری خود را به صورت ماشینی (مکانیزه–الکترونیکی) نگهداری می‌کنند مکلفند در زمان رسیدگی و بنا به درخواست کتبی مأموران مالیاتی:

• دستورالعمل نحوه کار با نرم‌افزار مالی و حسابداری
• رمز دسترسی به اطلاعات نرم‌افزار

را ارائه نمایند.

در غیر این صورت در حکم عدم تسلیم دفاتر محسوب خواهد شد.

ماده 13

مؤدیانی که از دفاتر و اسناد حسابداری ماشینی (مکانیزه-الکترونیکی) استفاده می‌نمایند، مکلفند حسب درخواست کتبی مأموران مالیاتی ذیربط، اطلاعات مورد نیاز برای رسیدگی را در لوح فشرده به مأموران یاد شده ارائه نمایند.

ماده 14

مؤدیانی که از دفاتر و اسناد حسابداری دستی استفاده می‌نمایند، مکلفند حسب درخواست کتبی مأموران مالیاتی ذیربط، دفاتر، اسناد و مدارک را برای رسیدگی به مأموران مالیاتی یاد شده ارائه نمایند.

ماده 15

فصل نهم: نحوه ارائه دفاتر و اسناد و مدارک

دفاتر، صورت درآمد و هزینه ماهانه، خلاصه درآمد و هزینه سالانه و اسناد و مدارک، حسب مورد با درخواست کتبی اداره امور مالیاتی یا گروه رسیدگی، در روز و محل تعیین شده در برگ درخواست ارائه دفاتر و یا اسناد و مدارک (که ممکن است محل اقامتگاه قانونی مؤدی، یا محلی که قبلاً به صورت کتبی به اداره امور مالیاتی اعلام شده، یا محل اداره امور مالیاتی باشد) ارائه می‌شود و توسط اداره امور مالیاتی صورت‌مجلس می‌گردد.

ماده 16

(این ماده حذف شده است.)

تبصره ماده 16

در مورد بند 8 ماده 16:

اگر سفید ماندن صفحات برای ثبت تراز افتتاحی باشد، موجب رد دفاتر نخواهد بود. همچنین سفید ماندن ذیل صفحات دفتر در پایان هر روز، هفته یا ماه، به شرطی که اسناد دارای شماره ردیف باشند و قسمت سفید مانده با خط بسته شود، به اعتبار دفاتر خللی وارد نمی‌آورد.

ماده 17

هیات سه نفره حسابرسان موضوع بند 3 ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم (اصلاحیه مورخ 1380/11/27)، در صورتی که با توجه به دلایل توجیهی مودی، نحوه تحریر دفاتر، رعایت استانداردهای حسابداری و درجه اهمیت ایرادات مطرح شده توسط اداره امور مالیاتی و همچنین رعایت واقعیت امر، احراز نمایند که ایرادات به اعتبار دفاتر خللی وارد نمی‌کند، موظفند نظر خود را مبنی بر قبولی دفاتر و اسناد و مدارک اعلام نمایند.

تبصره ماده 17

به موجب مقررات تبصره ماده 97 قانون مالیات‌های مستقیم، مفاد این فصل به مدت سه سال (عملکرد سال‌های 1395 لغایت 1397) و تنها در ادارات امور مالیاتی که طرح جامع مالیاتی به صورت کامل اجرا نشده است، جاری می‌باشد.

موخره

این آیین‌نامه در اجرای ماده 95 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/04/31 به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور، در ده فصل، 17 ماده و 10 تبصره به تصویب رسیده است.

مقررات آن از تاریخ 1395/01/01 لازم‌الاجرا می‌باشد.

• در خصوص اشخاص حقوقی که سال مالی آنان با سال شمسی منطبق نیست، این آیین‌نامه برای سال مالی آغاز شده از 1395/01/01 به بعد جاری است.
• برای سال مالی قبل از آن، مقررات آیین‌نامه قبلی اجرا خواهد شد.