تاریخ سند: 1391/08/21
شماره سند: 141602
وضعیت سند: –
امضا کننده: معاون اول رئیس جمهور (محمد رضا رحیمی)
آییننامه اجرایی قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات
هیئت وزیران در جلسه مورخ 21/08/1391 بنا به پیشنهاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و شورای عالی علوم، تحقیقات و به استناد ماده (13) قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات – مصوب 1389 – آئیننامه اجرایی قانون یادشده را به شرح زیر تصویب نمود:
آئیننامه اجرایی قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات
مصوب 21/08/1391 با اصلاحات و الحاقات بعدی
فصل اول – تعاریف
ماده 1 – در این آئیننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
الف – قانون: قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات – مصوب 1389 –
ب – صندوق: صندوق نوآوری و شکوفایی موضوع ماده (5) قانون
ج – شورا: شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری
د – تجاریسازی: فعالیتهای مرتبط با عرضه محصول یا خدمت جدید مبتنی بر ایدهها یا فناوریهای جدید که شامل تمامی فرایندهای مرتبط از جمله ثبت اختراعات، ارزشگذاری فناوری، اعطای امتیاز، انتقال و انتشار و کسب سایر فناوریهای مورد نیاز (مکمل) و پرداخت حقالامتیازهای مرتبط، جذب سرمایه و منابع (نمونهسازی، طراحی صنعتی فرایند یا محصول جدید، انجام آزمونها و دریافت تأییدیههای لازم، تولید آزمایشی، بازاریابی و رفع اشکال) و همچنین خدمات پشتیبانی تخصصی تجاریسازی (شامل فعالیتهای مشاوره، مدیریت فناوری، طراحی محصول و فرایند، خدمات استانداردسازی، اندازهسنجی و خدمات آزمایشگاهی) میشود
هـ – سرمایهگذاری ریسکپذیر: سرمایهگذاری در شرکتهای جوان و نوپا که مبتنی بر فناوری و نوآوری شکل گرفته و در معرض ریسکهای بالا و غیرمتعارف میباشند و براساس ارزیابیهای کارشناسی دارای رشد فراوان در آینده خواهند بود
و – عامل صندوق: بانکهای عامل، صندوقهای پژوهش و فناوری و سایر صندوقهای مالی دارای مجوز قانونی طرف قرارداد صندوق
ز – دستگاه اجرایی: دستگاههای اجرایی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری
ماده 2 -(اصلاحی 29/09/1391) شرکتها و موسساتی که در زمینه «گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری» و «تجاریسازی نتایج تحقیق و توسعه شامل (طراحی و تولید کالا و خدمات) در حوزه فناوریهای برتر و با ارزش افزوده بالا» فعالیت مینمایند، شرکت یا موسسه دانشبنیان محسوب میشوند
تبصره 1 – فعالیتهایی نظیر برگزاری و شرکت در همایشهای علمی، خدمات کتابداری، آموزش و کارآموزی، فعالیتهای عادی و روزمره نرمافزاری و سایر فعالیتهایی که هدف آنها طراحی محصولات یا خدمات یا بهبود کیفیت آنها نیست، از فعالیتهای دانشبنیان به شمار نمیروند
تبصره 2 – نمایندگی شرکتهای خارجی و شرکتهای واردکننده محصولات دانشبنیان که به امر تجارت میپردازند، از شمول این آئیننامه خارج هستند
تبصره 3 – شرکتهای دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و شرکتها و موسساتی که بیش از پنجاه درصد از مالکیت آنها متعلق به شرکتهای دولتی، موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی باشد، مشمول حمایتهای قانون نیستند
ماده 3 -(اصلاحی 05/02/1395) در اجرای مفاد ماده (2) قانون و به منظور تدوین حوزههای فعالیتهای دانشبنیان و معیارهای تشخیص مصادیق شرکتها و موسسات دانشبنیان، کارگروهی زیر نظر رییس شورا متشکل از اعضای زیر تشکیل میشود:
الف – معاون علمی و فناوری رییس جمهور (رییس)
ب – نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
ج – نماینده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
د – نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت
هـ – نماینده وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح
و – نماینده وزارت جهاد کشاورزی
ز – نماینده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات
ح – مدیر عامل صندوق
ط – سه نفر صاحبنظر در حوزه شرکتهای دانشبنیان به پیشنهاد کارگروه و حکم رییس کارگروه
ک – یک نفر صاحبنظر به پیشنهاد اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی ایران و حکم رییس کارگروه
تبصره 1 -(الحاقی 05/02/1395) نظارت بر اجرای این ماده بر عهده دبیرخانه شورا میباشد
تبصره 2 -(الحاقی 05/02/1395) کارگروه میتواند تا سه نفر از نمایندگان سایر بخشها و سازمانها را به عضویت کارگروه درآورد
تبصره 3 -(الحاقی 05/02/1395) فرایند بررسی صلاحیت شرکتهای دانشبنیان از زمان تکمیل پرونده باید حداکثر در مدت دو ماه انجام گیرد
ماده 4 -(اصلاحی 26/11/1393) به منظور استفاده شرکتها و موسسات دانشبنیان از منابع صندوق یا نهادهای مالی همکار آن برای دریافت کمکها و تسهیلات و سایر حمایتهای پیشبینی شده در قانون، صندوق موظف است نسبت به بررسی وضعیت اقتصادی و مالی شرکتها و موسسات یادشده و تعیین تضامین مناسب برای هر نوع از خدمات اقدام نماید
فصل دوم – اعطای کمک
ماده 5 -(اصلاحی 29/09/1391) شرکتها و موسسات دانشبنیان دارای بیش از پنجاه نفر نیروی انسانی متخصص و با سابقه فعالیت بیش از پنج سال، میتوانند در صورت تشکیل کنسرسیوم، جهت فعالیتهای موضوع این آئیننامه با مشارکت دانشگاهها و پژوهشگاهها و شرکتهای داخلی و خارجی مشروط به تعلق اکثریت سهام آن به شرکتها و موسسات دانشبنیان داخلی، تا بیست درصد از هزینه فعالیتهای تجاریسازی نتایج تحقیق و توسعه و طرحهای مربوط خود را در ازای ارائه اسناد اثباتکننده، کمک دریافت کنند
ماده 6 -(اصلاحی 26/11/1393) در صورتی که شرکتها و موسسات دانشبنیان جهت انجام فعالیتهای تحقیق و توسعه و تجاریسازی و سرمایهگذاری از نظام بانکی تسهیلات اخذ نمایند، صندوق میتواند بخشی از سود تسهیلات یادشده را در قالب قرارداد و به طور مستقیم یا غیرمستقیم (با تشخیص هیأت عامل از طریق بانکها یا سایر نهادهای مالی دارای مجوز رسمی) اعطا نماید
ماده 6 مکرر ـ(الحاقی 29/09/1391) صندوق مجاز است در اجرای ماده (5) قانون، تا پنجاه درصد از هزینههای طرحهای تجاریسازی نتایج تحقیق و توسعه «مهم» و «ویژه» شرکتها و موسسات دانشبنیان فاقد توانایی مالی را با تأیید هیأت امنای صندوق، کمک بلاعوض نماید
فصل سوم – تسهیلات
ماده 7 -(اصلاحی 26/11/1393) شرکتها و موسسات دانشبنیان جهت فعالیتهای ثبت اختراع، کسب فناوری (دریافت حق امتیاز) و نمونهسازی و ظرفیتسازی برای ورود محصولات دانشبنیان به بازار یا تأمین بخشی از آورده لازم جهت اخذ تسهیلات بانکی میتوانند از تسهیلات قرضالحسنه صندوق پس از بررسی طرح تجاری توسط صندوق یا عامل صندوق با دوره بازپرداخت حداکثر سه ساله استفاده نمایند
ماده 8 – شرکتهای ارائهکننده خدمات پشتیبانی تخصصی تجاریسازی نیز میتوانند برای انجام خدمات یادشده، از تسهیلات قرضالحسنه صندوق استفاده کنند
ماده 9 -(اصلاحی 26/11/1393) شرکتها و موسسات دانشبنیان جهت فعالیتهای تا قبل از تولید صنعتی از قبیل هزینه اولیه تجهیز کارگاه و آمادهسازی خط تولید، طراحی صنعتی، انجام آزمون و رفع اشکال، تولید آزمایشی و بازاریابی و همچنین فعالیتهای اجرای پروژههای با ماهیت دانشبنیان در قالب پیمان و قراردادهای مشخص با کارفرمایان میتوانند از محل منابع صندوق از تسهیلات میانمدت (حداکثر پنج ساله) با نرخ ترجیحی (تا چهل درصد پایینتر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هر سال) استفاده نمایند. تشخیص نوع تضمین مورد نیاز، برعهده صندوق خواهد بود
ماده 10 -(اصلاحی 26/11/1393) صندوق موظف است به منظور تولید صنعتی با مشارکت حداکثر پنجاه درصدی با بانکها، موسسات مالی و اعتباری یا صندوقهای مالی مرتبط از طریق گشایش خطوط اعتباری مشترک نزد بانکها و موسسات یادشده امکان دریافت تسهیلات بلندمدت (حداکثر هفت ساله) با نرخ ترجیحی (تا پنجاه درصد پایینتر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار در هر سال) را برای تأمین قسمتی از هزینههای تهیه مکان و خرید و نصب ماشینآلات و تجهیزات مورد نیاز شرکتها و موسسات دانشبنیان فراهم نماید
ماده 11 -(اصلاحی 26/11/1393) جهت تأمین سرمایه در گردش شرکتها و موسسات دانشبنیان، صندوق مجاز است با مشارکت حداکثر سی درصدی با بانکها و سایر موسسات و صندوقهای مالی و از طریق این موسسات اقدام به ارائه تسهیلات کوتاهمدت (حداکثر دو ساله) با نرخ ترجیحی تا پنجاه درصد پایینتر از نرخ مصوب شورای پول و اعتبار نماید
ماده 12 –(اصلاحی 26/11/1393) به منظور حمایت از توسعه بازار محصولات و خدمات دانشبنیان، صندوق مجاز است نسبت به اعطای تسهیلات برای فروش اقساطی، لیزینگ و در صورت وجود بازار مطمئن به صورت پیشخرید و سایر موارد با نرخ ترجیحی به نفع شرکتها و موسسات دانشبنیان رأسا یا از طریق عامل صندوق اقدام نماید
ماده 13 – صندوق موظف است جهت خرید سهام شرکتها و موسسات دانشبنیان، تسهیلات خرید با نرخ ترجیحی به افراد یا بنگاههای فعال اقتصادی و صنعتی موجود ارائه نماید. تسهیلات یادشده به اشخاص حقیقی و حقوقی که سهام مذکور را ترجیحا از صندوقهای سرمایهگذاری ریسکپذیر یا از طریق بازار فرابورس خریداری نمایند، اعطا میشود
ماده 13 مکرر ـ(الحاقی 29/09/1391) صندوق مجاز است به شرکتها و موسسات دانشبنیانی که دارای طرحهای تجاریسازی حائز اهمیت هستند، اما فاقد توانایی کافی برای تأمین مشارکت بانکها هستند، تسهیلات موضوع مواد (10) و (11) را پس از تأیید هیأت عامل براساس دستورالعمل ابلاغی به طور صد در صد (100%) اعطا نماید
فصل چهارم – ضمانتنامه و بیمه
ماده 14 – به منظور پوشش کسر وثیقه تسهیلات دریافتی شرکتها و موسسات دانشبنیان از بانکها و موسسات مالی و اعتباری، صندوق نسبت به ارائه خدمات ضمانتنامه اعتباری (تا سقف هفتاد درصد وثایق) اقدام مینماید
ماده 15 -(اصلاحی 26/11/1393) به منظور پوشش ریسک قراردادها و تسهیل شرایط حضور در مناقصه برای شرکتها و موسسات دانشبنیان، صندوق نسبت به پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانتنامه و تسهیل روند دریافت آن به هر نحو با عقد قراردادهای همکاری و کارگزاری با بانکها و موسسات ذیربط اقدام مینماید. این خدمات شامل ضمانتنامه شرکت در مناقصه، پیشپرداخت، حسن انجام کار و سایر موارد مرتبط میباشد
ماده 16 -(اصلاحی 26/11/1393) به منظور پوشش ریسک بهکارگیری فناوریهای داخلی عرضه شده توسط شرکتها و موسسات دانشبنیان، صندوق نسبت به ارائه خدمات ضمانتنامهای به منظور پوشش ریسک دانش فنی از طریق موسسات تخصصی ذیربط اقدام مینماید. نوع حمایت این ماده شامل پرداخت بخشی از هزینه صدور ضمانتنامه و تسهیل روند دریافت آن به هر نحو با عقد قراردادهای همکاری و کارگزاری با ارائهدهندگان ضمانتنامه میگردد
تبصره – در صورت عدم امکان بهکارگیری موسسات تخصصی موجود، صندوق میتواند پس از طی مراحل قانونی نسبت به حمایت از ایجاد موسسات تخصصی با مشارکت سایر نهادهای ذیربط اقدام نماید
ماده 17 – در اجرای بند (هـ) ماده (3) قانون و به منظور کاهش خطرپذیری محصولات و خدمات شرکتها و موسسات دانشبنیان، بیمه مرکزی ایران مکلف است پوشش بیمهای مناسب را در مراحل طراحی، تولید، عرضه و بکارگیری این نوع محصولات و خدمات طراحی و ایجاد نماید
فصل پنجم – مشارکت
ماده 18 – به منظور توسعه سرمایهگذاری ریسکپذیر، صندوق برای تأسیس و توسعه شرکتها و صندوقهای سرمایهگذاری ریسکپذیر تا سقف چهل و نه درصد سهام مشارکت نماید و حداکثر پس از پنج سال سهام خود را واگذار نماید
ماده 18 مکرر ـ(الحاقی 29/09/1391) صندوق مجاز است براساس دستورالعمل مصوب هیأت امنا نسبت به مشارکت در طرحهای تجاریسازی شرکتها و موسسات دانشبنیان اقدام نماید
فصل ششم – معافیتهای مالیاتی و گمرکی
ماده 19 – به منظور تکمیل چرخه سرمایهگذاری خطرپذیر و امکان استفاده شرکتها و موسسات دانشبنیان از بازار سرمایه، سازمان بورس و اوراق بهادار مکلف است نسبت به تعیین و تسهیل سازوکار عرضه سهام شرکتهای دانشبنیان در بازار فرابورس، دستورالعملهای اجرایی لازم را تهیه و ابلاغ نماید
ماده 20 – درآمدهای مشمول مالیات شرکتها و موسسات دانشبنیان ناشی از قراردادها و فعالیتهای تحقیق و توسعه، تجاریسازی و تولید محصولات و خدمات دانشبنیان به مدت پانزده سال از مالیات موضوع ماده (105) قانون مالیاتهای مستقیم معاف هستند
ماده 21 – شرکتها و موسسات دانشبنیان از پرداخت هزینههای عوارض و حقوق گمرکی، سود بازرگانی و عوارض صادراتی معاف هستند
ماده 22 – در اجرای ماده (3) قانون، وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری موظف است دستورالعمل اجرایی این فصل را ظرف سه ماه پس از ابلاغ این آئیننامه تهیه و به سازمان امور مالیاتی کشور و گمرک ایران ابلاغ نماید
فصل هفتم – اولویتدهی به شرکتها و موسسات دانشبنیان و سایر حمایتها
ماده 23 – پارکهای علم و فناوری، مراکز رشد، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی موظفند نسبت به اولویتدهی در استقرار شرکتها و موسسات دانشبنیان اقدام نمایند
ماده 24 – صندوق حداقل سی درصد کمکها، تسهیلات و سرمایهگذاریهای خود را به شرکتهای دانشبنیان مستقر در مراکز رشد علم و فناوری، پارکهای علم و فناوری، مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی تخصیص دهد
ماده 25 – شرکتها و موسسات دانشبنیان در مناقصات، قراردادهای پژوهشی، فناوری و تجاریسازی و عرضه کالاهای دانشبنیان ساخت داخل دستگاههای اجرایی حائز اولویت میباشند
تبصره 1 – دستگاه اجرایی پس از دریافت تأییدیه صلاحیت شرکتها و موسسات دانشبنیان، امتیاز ارزیابی کیفی و فنی آنها را با ضریب 1.2 (120 درصد) محاسبه مینماید. برای شرکتهای مستقر در پارکهای علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری و مناطق ویژه اقتصادی تا ضریب 1.5 (150 درصد) قابل افزایش است
تبصره 2 – شرکتها و موسسات دانش بنیان برای ارایه و فروش محصولات و خدمات دانش بنیان خود در مناقصات دولتی مشمول تخفیف پنجاه درصدی در مبلغ سپرده شرکت در مناقصه می گردند .
ماده 26 -(اصلاحی 15/02/1392) دستگاه های اجرایی می توانند در اجرای ماده ( 6 ) قانون و از محل اعتبارات مصوب مربوط حداقل یک درصد مبلغ خرید کالا یا خدمات با مبدأ خارجی را در راستای تحقیق و توسعه ، طراحی ، تجاری سازی و ساخت داخل کالا یا خدمات مذکور از طریق شرکتها و موسسات دانش بنیان هزینه نمایند .
ماده 27 – وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری موظف است با همکاری دستگاه های اجرایی ذی ربط در اجرای تبصره ( 2) ماده ( 1 ) قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی تولیدی و صنعتی و اجرایی کشور در اجرای پروژه ها و ایجاد تسهیلات به منظور صدور خدمات – مصوب 1375 – فهرست نیازهای فناورانه ، تجهیزات و مواد اولیه مورد نیاز دستگاه های اجرایی مندرج در قانون مذکور را به شرکتها و موسسات دانش بنیان نیز اعلام نماید .
ماده 28 -(اصلاحی 05/02/1395) در اجرای ماده ( 9) قانون و به منظور ایجاد و توسعه شرکتها و موسسات دانش بنیان و تقویت همکاری های بین المللی ، اجازه داده می شود واحدهای پژوهشی ، فناوری و مهندسی مستقر در پارکهای علم و فناوری و مناطق ویژه علم و فناوری در جهت انجام مأموریتهای محوله از مزایای قانونی مناطق آزاد درخصوص روابط کار ، معافیتهای مالیاتی و عوارض سرمایه گذاری خارجی و مبادلات مالی بین المللی برخوردار گردند .
تبصره ـ(الحاقی 29/09/1391) آیین نامه اجرایی ماده ( 47 ) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران موضوع تصویب نامه شماره 28609/ت32863هـ مورخ 10/5/1384 به عنوان مقررات اجرایی ماده ( 9 ) قانون تنفیذ می گردد .
ماده 29 – شرکتها و موسسات دانش بنیان مجازند مرکز فعالیت خود را در محدوده شهر تهران و دیگر شهرها با رعایت مقررات زیست محیطی مستقر نمایند .
فصل نهم – نظارت و گزارش دهی ، رسیدگی به اعتراضات و مجازاتهای قانونی
ماده 30 – شرکتها و موسسات دانش بنیان می توانند اعتراض خود را نسبت به عملکرد دستگاههای مجری قانون با ارایه مستندات به دبیرخانه شورا ارسال نمایند . دبیرخانه شورا موظف است ظرف یک ماه نسبت به رسیدگی به اعتراضات واصل شده اقدام نماید .
ماده 31 – دبیرخانه شورا موظف است جهت ایجاد فرصتهای برابر و شفاف سازی حمایتها و تسهیلات مندج در این آیین نامه نسبت به انتشار آیین نامه ها و دستورالعلمهای ذی ربط ، اسامی دستگاههای اجرایی مرتبط و بانک اطلاعاتی شرکتها و موسسات دانش بنیان برخوردار شده از این تسهیلات از طریق پایگاه جامع اطلاع رسانی اقدام نماید .
ماده 32 -(اصلاحی 05/02/1395) شرکتها و موسسات دانش بنیان که از حمایتهای قانون برخوردار می شوند ، چنانچه بر اساس گزارش دستگاه اجرایی ذی ربط یا نظارت دوره ای یا موردی دبیرخانه شورا یا صندوق با کتمان اطلاعات یا ارایه اطلاعات ناصحیح از این حمایتها برخوردار شده باشند یا حمایتها و تسهیلات اعطا شده بر طبق قانون را برای مقاصد دیگری مصرف نموده باشند ، با تشخیص دبیرخانه شورا یا صندوق ، ضمن محرومیت از استفاده مجدد از حمایتهای قانون ، با ارجاع به مراجع قانونی ذی صلاح ، مشمول مجازاتهای موضوع ماده ( 11) قانون خواهند گردید .
ماده 33 – دبیرخانه شورا مسئولیت پیگیری اجرای این آیین نامه را به عهده دارد و مکلف است گزارش عملکرد و نحوه اجرای قانون را هر شش ماه یک بار به شورا و مجلس شورای اسلامی ارایه نماید .
محمدرضا رحیمی
معاون اول رییس جمهور
مواد قانونی وابسته
ماده 105ـ جمع درآمد شرکتها و درآمد ناشی از فعالیتهایانتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف در ایران یا خارج از ایران…
سایر قوانین…