تاریخ سند: 1392/09/06
شماره سند: 145249
وضعیت سند: –
آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی
وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ـ وزارت کشور
وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت امور خارجه
هیئت وزیران در جلسه مورخ 29/8/1392 بنا به پیشنهاد شماره 24/34/111/24206 مورخ 4/2/1391 وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و تأیید ستاد کل نیروهای مسلح و به استناد ماده (27) قانون اصلاح موادی از قانون خدمت وظیفه عمومی ـ مصوب 1390، آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی را به شرح زیر تصویب نمود:
آییننامه اجرایی معافیت تحصیلی
ماده1– در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
الف ـ قانون: قانون خدمت وظیفه عمومی ـ مصوب 1363 و کلیه الحاقات و اصلاحات بعدی آن.
ب ـ سازمان: سازمان وظیفه عمومی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و ردههای همنام در استانها.
پ ـ وزارت علوم: وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
ت ـ وزارت بهداشت: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
ث ـ دانشگاهها: کلیه دانشگاهها، مراکز و موسسات آموزش عالی دولتی یا غیردولتی داخلی و خارجی مورد تأیید وزارتخانههای علوم، بهداشت و آموزش و پرورش.
ج ـ مراکز: مرکز مدیریت حوزههای علمیه یا نمایندگان رسمی آن در استانها.
چ ـ دانشآموز: کسی که طبق ضوابط و مقررات وزارت آموزش و پرورش، در یکی از مدارس روزانه، بزرگسالان یا آموزش از راه دور به تحصیل اشتغال دارد.
ح ـ دانشجو: کسی که طبق ضوابط و مقررات وزارتخانههای علوم و بهداشت، در یکی از دانشگاهها به تحصیل اشتغال دارد.
خ ـ طلبه: کسی که طبق ضوابط شورای عالی حوزههای علمیه، در یکی از حوزههای علمیه یا مدارس علوم دینی به تحصیل اشتغال دارد.
تبصره ـ سایر عبارات و اصطلاحات به کار رفته در این آییننامه، مبتنی بر معانی و تعاریف به کارگرفته شده در قانون و آییننامه اجرایی آن میباشد.
ماده2– مشمولان دارای مدرک دیپلم و پیشدانشگاهی و مشمولان فارغالتحصیل مقاطع دانشگاهی یا معادل آن در حوزههای علمیه، چنانچه در مهلت یک سال پس از فراغت از تحصیل در هر مقطع، براساس مقررات وزارتخانههای علوم و بهداشت، در یکی از دانشگاهها پذیرفته شوند، تا زمانی که وفق مواد (33) و (35) قانون به تحصیل اشتغال دارند، میتوانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند.
تبصره1- منظور از یک سال پس از فراغت در این ماده، برای مشمولان فارغالتحصیل خرداد ماه و تیرماه، یک سال تحصیلی پس از فراغت است که از مهرماه شروع و تا پایان شهریور سال بعد ادامه مییابد.
تبصره2- دارندگان برگه آماده به خدمت بدون غیبت که مهلت اعزام آنها سپری نشده باشد، میتوانند برای تحصیل در مقطع بالاتر از معافیت تحصیلی استفاده نمایند.
ماده3– دانشجویانی که دانشگاه محل تحصیل آنها منحل شود، به شرطی که غایب شناخته نشوند، در صورت پذیرش در سایر دانشگاهها (براساس مقررات وزارتخانههای علوم و بهداشت)، مدت تحصیل انجام شده، جزو سنوات مجاز معافیت تحصیلی آنها محسوب نخواهد شد.
ماده4– انتقال یا تغییر رشته دانشجو در مواردی که نیاز به انصراف و آزمون مجدد نمیباشد، در صورتی مشمول معافیت تحصیلی خواهد بود که از حداکثر سنوات مجاز تحصیلی تجاوز ننماید.
ماده5– معافیت تحصیلی دانشآموزان، دانشجویان و طلاب که اخراج میشوند یا از تحصیل انصراف داده یا ترک تحصیل نمایند، چنانچه ظرف یک سال از تاریخ اخراج، انصراف یا ترک تحصیل، در همان رشته و مقطع بازگشت به تحصیل نمایند، حسب مورد با درخواست مدرسه، دانشگاه یا مرکز مربوط و تصویب کمیسیون موارد خاص مربوط، استمرار مییابد.
تبصره ـ دانشآموزان، دانشجویان و طلاب اخراجی، در صورت عدم بازگشت به تحصیل، امکان استفاده از معافیت تحصیلی را ندارند.
ماده6– معافیت تحصیلی برای مشمولان در مقطع تحصیلی متوسطه، هر یک از مقاطع دانشگاهی و حوزههای علمیه داخل یا خارج کشور، فقط یک بار صادر میشود.
تبصره ـ صدور معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی و بالاتر پیوسته، در مورد فارغالتحصیلان کاردانی رشتههایی که با تأیید وزارتخانههای علوم یا بهداشت، مقطع ناپیوسته بالاتر ندارد، بلامانع است.
ماده7– معافیت تحصیلی دانشجویان انصرافی، در صورتی که تا یک سال پس از تاریخ انصراف، در مقطع یا رشته یاد دانشگاه جدید یا یک حوزه علمیه پذیرفته شوند، در طول مدت تحصیل در مقاطع دانشگاهی (از دیپلم تا دکترای تخصصی) مشروط به رعایت سقف سنوات مجاز، فقط یک بار قابل تمدید است و مدت تحصیل قبلی جزو سنوات تحصیلی جدید محسوب نخواهد شد.
تبصره1- دانشجویان انصرافی که با یک مقطع تحصیلی پایینتر فارغالتحصیل میشوند در شمول این ماده قرار ندارند و ادامه تحصیل آنان در مقطع بالاتر، با رعایت سقف مجاز سنوات تحصیل، بلامانع است.
تبصره2- در صورت اعزام شدن افراد موضوع این ماده به خدمت، ترخیص آنان با رعایت تبصره(2) ماده(35) قانون بلامانع است.
ماده8– در اجرای تبصره(2) ماده(35) قانون، ترخیص کارکنان وظیفه بدون غیبت اولیه در حین خدمت که بیش از یک سال از تاریخ فراغت آنان از مقطع قبلی سپری شده باشد نیز جهت ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی و بالاتر بلامانع است، مگر در زمانهای اضطراری و جنگ.
ماده9– مشمولانی که مطابق قانون برای تحصیل در حوزههای علمیه پذیرفته میشوند، تا زمانی که در چارچوب مفاد ماده (32) قانون و تبصره آن به تحصیل اشتغال دارند، مشروط به نداشتن غیبت میتوانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند. اجرای این ماده توسط سازمان، طبق تدابیر ابلاغی ستاد کل نیروهای مسلح میباشد.
ماده10– ادارات آموزش و پرورش موظفند اسامی دانشآموزانی را که به سن مشمولیت (هجده سال تمام) میرسند و طبق قانون و این آییننامه به تحصیل اشتغال دارند، به ترتیبی که سازمان اعلام مینماید برای صدور معافیت تحصیلی به سازمان اعلام نمایند.
تبصره ـ عدم حضور غیرموجه سه ماه متوالی دانشآموزان در واحد آموزشی مربوط، از نظر معافیت تحصیلی، ترک تحصیل تلقی خواهد شد.
ماده11– دانشگاهها موظفند اسامی دانشجویانی را که مورد پذیرش قرار دادهاند، براساس ضوابطی که سازمان مشخص مینماید، جهت صدور معافیت تحصیلی اعلام نمایند.
تبصره1- مدت اعتبار معافیت تحصیلی صادر شده تا یک سال پس از تاریخ فراغت از تحصیل در هر مقطع است.
تبصره2- در صورت وجود شرایط ادامه تحصیل در مدت اضافه موضوع تبصره(2) ماده(33) قانون، دانشگاهها موظفند مدت اضافه شده را ظرف سه ماه از پایان مدت مجاز به سازمان اعلام نمایند.
ماده12– صدور معافیت تحصیلی طلاب منوط به ارائه گواهی اشتغال به تحصیل آنان از طریق مرکز مربوط و براساس ضوابط تعیین شده توسط سازمان است و مدت اعتبار آن تا یک سال پس از تاریخ فراغت از تحصیل در هر دوره موضوع تبصره ماده(32) قانون میباشد.
ماده13– معافیت تحصیلی طلاب، دانشآموزان و دانشجویان تا پایان مهلتهای مقرر در مواد(32) و (33) قانون است و افراد یادشده موظفند حتی در صورت فارغالتحصیل نشدن، ظرف یک سال از تاریخ یادشده خود را جهت رسیدگی به وضع مشمولیت معرفی نمایند. فارغالتحصیل شدن در مهلت یک ساله مذکور، مجوزی برای صدور معافیت تحصیلی مقطع بالاتر نخواهد بود.
ماده14– در صورتی که طلبهای بیش از شش ماه متوالی در یک سال تحصیلی به طور غیرموجه در محل تحصیل حاضر نشده، ترک تحصیل، انصراف یا اخراج نماید، مرکز مربوط موظف است مراتب را ظرف سه ماه برای لغو معافیت تحصیلی به وی و سازمان اعلام نماید.
تبصره1- تشخیص غیرموجه بودن عدم حضور با مرکز است.
تبصره2- طلاب موظفند از تاریخ ترک تحصیل، انصراف یا اخراج ظرف یک سال خود را جهت رسیدگی به وضع مشمولیت به سازمان یا مراکزی که از سوی سازمان تعیین میشود، معرفی نمایند.
تبصره3- طلابی که همزمان با استفاده از معافیت تحصیلی حوزوی در دانشگاه نیز مشغول تحصیل بودهاند، براساس سایر مقررات این آییننامه رفتار میشوند.
ماده15– مقامات مسئول در ادارات آموزش و پرورش، دانشگاهها و مراکز موظفند بر پیوستگی تحصیلی دانشآموزان، دانشجویان و طلاب مشمول در مدت مجاز تحصیل، نظارت کنند و در صورت فراغت، ترک تحصیل، انصراف و اخراج، اسامی آنان را ظرف سه ماه با ذکر مشخصات کامل، نشانی و رشته و مقطع تحصیلی، به طور انفرادی و براساس ضوابطی که سازمان مشخص مینماید، اعلام نمایند.
تبصره1- متخلفان از اجرای این ماده در ادارات آموزش و پرورش و دانشگاهها، توسط سازمان به دستگاه مربوط جهت اعمال تنبیههای موضوع تبصره(3) ماده(34) قانون معرفی میگردند.
تبصره2- متخلفان از اجرای این ماده در مراکز، توسط سازمان به مرکز مربوط جهت اعمال تنبیههای مشابه معرفی میگردند.
ماده16– مشمولانی که با داشتن شرایط معافیت تحصیلی در خارج از کشور تحصیل میکنند، موظفند ظرف یک سال از فراغت از تحصیل، اخراج، انصراف یا ترک تحصیل، خود را برای رسیدگی به وضع مشمولیت به نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور یا مراکز تعیین شده از سوی سازمان در داخل کشور معرفی نمایند.
ماده17– دانشآموزانی که با استفاده از معافیت تحصیلی در خارج به تحصیل اشتغال دارند، چنانچه در حین تحصیل به کشور مراجعت نمایند و ظرف سه ماه به محل تحصیل خود بازنگردند، معافیت تحصیلیشان لغو خواهد شد.
تبصره ـ در صورت نیاز به مدت بیشتری برای بازگشت به محل تحصیل، با پیشنهاد وزارت آموزش و پرورش و موافقت سازمان، حداکثر تا سه ماه دیگر قابل تمدید است.
ماده18– مشمولان برای استفاده از معافیت تحصیلی خارج از کشور باید تضمینهای لازم را قبل از خروج از کشور به سازمان بسپارند و متعهد شوند در مهلتهای مقرر، به کشور مراجعت نمایند و شرط سازمان مبنی بر ضبط تضمین به نفع دولت در صورت عدم مراجعه به موقع را بپذیرند.
ماده19– مشمولانی که معافیت تحصیلی خارج از کشور اخذ مینمایند، باید ظرف شش ماه از تاریخ صدور معافیت به تحصیل در خارج اشتغال یابند و عدم اشتغال تا پایان مدت یادشده، انصراف از تحصیل تلقی شده و معافیت تحصیلی آنان لغو میگردد.
تبصره ـ در صورت عدم امکان خروج یا اشتغال به تحصیل به دلایل موجه، با تأیید وزارتخانههای علوم یا بهداشت، این مهلت تا شش ماه دیگر قابل تمدید است.
ماده20– دانشجویانی که با استفاده از معافیت تحصیلی در خارج از کشور تحصیل میکنند، چنانچه در حین تحصیل به کشور مراجعت نمایند و ظرف شش ماه به محل تحصیل خود برنگردند، از حیث معافیت تحصیلی در شمول احکام دانشجوی انصرافی موضوع قانون و این آییننامه خواهند بود.
تبصره ـ در صورت نیاز به مدت بیشتری برای بازگشت، با پیشنهاد وزارتخانههای علوم یا بهداشت و موافقت سازمان، این مدت قابل تمدید است.
ماده21– مدت تحصیل دانشجویان خارج از کشور از لحاظ معافیت همانند دانشجویان داخل کشور است و افزایش مدت آن، براساس تبصره(2) ماده(33) قانون، با تأیید وزارتخانههای علوم یا بهداشت خواهد بود.
ماده22– انتقال معافیت تحصیلی دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج به داخل، تا یک سال پس از قطع رابطه تحصیلی و با رعایت ضوابط وزارتخانههای علوم یا بهداشت و مفاد ماده(33) قانون بلامانع است، لیکن این مدت جزو سنوات مجاز معافیت تحصیلی آنان لحاظ خواهد شد.
ماده23– طلاب دارای مدرک کارشناسی و بالاتر یا معادل آن در حوزه، میتوانند طبق ضوابط ماده(36) قانون و ماده(18) این آییننامه، برای تحصیل به خارج از کشور مسافرت نمایند.
ماده24– معافیت تحصیلی دانشجویان خارج از کشور حسب مورد با درخواست وزارتخانههای علوم، بهداشت یا سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی و توسط سازمان صادر میگردد.
ماده25– طلابی که براساس مقررات مربوط، در خارج از کشور مشغول تحصیل حوزوی میشوند، باید مدارک اشتغال به تحصیل خود را به مرکز مدیریت حوزههای علمیه ارسال نمایند تا در صورت تأیید، از طریق مرکز یادشده برای آنان درخواست معافیت تحصیلی شود.
ماده26– مشمولانی که خارج از ضوابط قانون و این آییننامه از کشور خارج شده باشند، نمیتوانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند.
ماده27– ایرانیان مقیم خارج از کشور و فرزندان مأمورین ثابت دولت جمهوری اسلامی ایران در خارج و همچنین کسانی که قانوناً تحت کفالت یا ولایت قانونی آنها هستند، چنانچه ظرف یک سال پس از اخذ مدرک دیپلم یا پیشدانشگاهی در خارج از کشور، در یکی از دانشگاهها و مراکز آموزش عالی خارج مورد تأیید وزارتخانههای علوم یا بهداشت پذیرفته شوند، با اعلام وزارتخانههای یادشده، از معافیت تحصیلی برای ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر با رعایت مفاد ماده(33) قانون برخوردار خواهند شد.
تبصره1- فرزندان مأمورین ثابت دولت که قبل از اخذ مدرک دیپلم یا پیشدانشگاهی به تبع مأموریت والدین خود از کشور خارج شده و در مدارس ایرانی یا خارجی مورد تأیید وزارت آموزش و پرورش به تحصیل اشتغال یابند، با رعایت مفاد ماده(33) قانون میتوانند از معافیت تحصیلی استفاده نمایند.
تبصره2- مقیم بودن در خارج از کشور توسط نمایندگی سیاسی یا کنسولی جمهوری اسلامی ایران احراز و از طریق وزارت امور خارجه به سازمان اعلام میگردد.
ماده28– فرزندان مأموران ثابت دولت در خارج و کسانی که تحت کفالت یا ولایت قانونی آنها هستند، چنانچه در سن مشمولیت و پس از اخذ دیپلم یا بالاتر به تبع مأموریت والدین و با تأیید وزارت امور خارجه از کشور خارج و ظرف یک سال پس از خروج، در یکی از دانشگاههای مورد تأیید وزارتخانههای علوم یا بهداشت به تحصیل اشتغال یابند، میتوانند از معافیت تحصیلی خارج از کشور با رعایت مفاد ماده(33) قانون استفاده نمایند.
ماده29– برای کارکنان وظیفه غایب و مشمولان غایب، در صورتی که عذرشان مطابق تبصره(3) ماده(58) قانون موجه نباشد، معافیت تحصیلی صادر نمیگردد.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
مواد قانونی وابسته
سایر قوانین