تاریخ سند: 1395/01/21
شماره سند: 3862/ت52804هـ
کد سند: م/26/95/
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: معاون اول رییس جمهور (اسحاق جهانگیری)
آیین نامه اجرایی ماده (26) اصلاحی قانون مالیات های مستقیم- مصوب 1394
تصویبنامه هیأت وزیران
بسمه تعالی
«با صلوات بر محمد و آل محمد»
وزارت امور اقتصادی و دارایی
هیأت وزیران در جلسه 1395/01/15 به پیشنهاد شماره 196570/19738/200 مورخ 1394/10/20 وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد تبصره (2) ماده (26) اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم – مصوب 1394، آییننامه اجرایی ماده یاد شده را به شرح زیر تصویب کرد:
آییننامه اجرایی ماده (26) اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم – مصوب 1394
ماده 1– در این آییننامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
الف- قانون: قـانـون مـالیـات هـای مـستـقیم – مصوب 1366- و اصلاحیه های بعدی آن.
ب- تابعیت: به ترتیب مقرر در قانون مدنی.
پ- اقامتگاه: به ترتیب مقرر در قانون مدنی.
ت- اداره امور مالیاتی صلاحیت دار: اداره امور مالیاتی که آخرین اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن واقع شده است. اگر متوفی در ایران مقیم نبوده، اداره امور مالیاتی مربوط در تهران خواهد بود.
ث- فوت فرضی: مطابق تعاریف و شرایط مقرر در قانون مدنی و قانون امور حسبی.
ج- مودی: اشخاص موضوع صدر ماده (26) قانون (وراث متوفی منفردا یا مجتمعا یا ولی، امین، قیم یا نماینده قانونی آنها).
چ- اظهارنامه: نمونه کاربرگی (فرمی) که حداقل شامل اطلاعات هویتی و مکانی متوفی و وراث و اموال و داراییها و بدهیها، هزینههای کفن و دفن و واجبات مالی و عبادی و دیون محقق متوفی است که توسط سازمان امور مالیاتی کشور تهیه و در دسترس مودیان قرار میگیرد.
ماده 2– اداره امور مالیاتی صلاحیتدار مکلف است اظهارنامههایی که در موعد مقرر (حداکثر یک سال از تاریخ فوت متوفی) تسلیم شده باشد، رسیدگی و نسبت به ارزیابی اموال، داراییها و بررسی بدهیهای متوفی بشرح زیر اقدام نماید:
الف- مبنای ارزیابی اموال و داراییها، ارزش روز آنها در زمان فوت میباشد.
ب- مرجع اعلام ارزش سهام متوفی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس، سازمان بورس و اوراق بهادار میباشد. در مورد سهام و سهم الشرکه و حقوق مالی متوفی در سایر اشخاص حقوقی ارزش آن بر اساس رسیدگی اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تعیین خواهد شد.
بدیهی است محاسبه مالیات بر ارث با رعایت احکام قانونی مربوط و به مأخذ و نرخهای مندرج در بند (2) ماده (17) قانون صورت میگیرد. در مواردی که حسابرسی مالیاتی مغایر با این حکم صورت گرفته باشد، حسب مورد، رسیدگی به درخواست مودی در راستای ماده (238) قانون مالیاتهای مستقیم و اعتراض در مراجع دادرسی مالیاتی با رعایت ترتیبات مذکور صورت خواهد گرفت.
پ- مبنای ارزیابی ارزش روز اموال و داراییها به تاریخ فوت متوفی بر اساس تحقیقات اداره امور مالیاتی صلاحیتدار است. در مورد ساختمانهایی که با توجه به نوع مصالح یا طرز معماری خاص دارای ارزش فوقالعاده هستند و همچنین در ارزیابی جواهر، اشیای نفیس و سایر موارد خاص، از نظر کارشناس یا کارشناسان رسمی و متخصص یا متخصصین امر استفاده میشود. در این صورت هزینه مربوط توسط سازمان امور مالیاتی کشور پرداخت خواهد شد.
ت- در مورد سپردههای نزد بانکها و موسسات مالی و اعتباری و اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار، اصل مبلغ سپرده یا اوراق و سود متعلقه پرداخت نشده تا تاریخ فوت متوفی ملاک میباشد.
ث- در مورد اموال و داراییهایی که بصورت اجاره به شرط تملیک میباشد، مبلغ بدهی بابت اصل تسهیلات و سود و کارمزد معوق تا زمان فوت در صورتی که مستند به مدارک و اسناد مثبته قانونی باشد، به عنوان بدهی پذیرفته میشود.
ج- واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی با ارائه تأییدیه و تسویه مربوط از مراجع ذیربط و همچنین هزینههای کفن و دفن در حدود عرف و عادت.
چ- سایر بدهیها مستند به مدارک و اسناد مثبته قانونی که اصالت آن توسط اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تأیید شود.
تبصره 1- در مواردی که برای یک پرونده چند اظهارنامه از طرف مودی در موعد مقرر قانونی تسلیم شده باشد یا مودی نسبت به تسلیم اظهارنامه اصلاحی اقدام نموده باشد، اداره امور مالیاتی صلاحیتدار مکلف به رسیدگی و ارزیابی کلیه اظهارنامههای مذکور با رعایت مقررات مربوط میباشد.
تبصره 2- ارائه گواهی حصر وراثت توسط مودی برای رسیدگی به پرونده مالیاتی ضروری است. در صورت دسترسی به گواهی مذکور از طریق سامانه الکترونیکی مرجع صادرکننده، ضرورتی به تسلیم آن توسط مودی نمیباشد.
تبصره 3- اداره امور مالیاتی صلاحیتدار رسیدگیکننده به اظهارنامه مودی موظف است با رعایت قوانین و مقررات مربوط، اموال و دارایی اظهارنشده متوفی را شناسایی و نسبت به ارزیابی آنها اقدام نماید.
تبصره 4- دیون، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن متوفی حداکثر تا سقف ارزش اموال و داراییهای ابراز شده در اظهارنامه تسلیمی در موعد مقرر با رعایت ترتیبات مقرر در بند (ب) ماده (26) قانون (اعم از اموال و داراییهای ابراز شده یا شناسایی شده توسط اداره امور مالیاتی صلاحیتدار) کسر میگردد.
تبصره 5- موارد مصرح در صدر ماده (21) و مواد (24) و (25) قانون از شمول ارزیابی ماترک خارج میباشد.
تبصره 6- اداره امور مالیاتی صلاحیتدار موظف است نتیجه رسیدگی و ارزیابی خود را طی کاربرگ (فرم) ارزیابی اموال و داراییها و بدهیهای موضوع ماده (26) قانون که توسط سازمان امور مالیاتی کشور تهیه میشود، به مودی ابلاغ نماید.
ماده 3- گواهی بند (ج) موضوع ماده (26) قانون به درخواست مودی و پس از ارزیابی و رسیدگی اداره امور مالیاتی صلاحیتدار به شرح زیر صادر میگردد:
الف- در مواردی که ارزش اموال و داراییهای ارزیابی شده کمتر یا مساوی دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، در این صورت اموال و داراییهای مورد ارزیابی مشمول مالیات موضوع ماده (17) قانون نبوده و گواهی موضوع بند (ج) به عنوان مراجع ذیربط صادر خواهد شد.
ب- در مواردی که ارزش اموال و داراییهای ارزیابی شده بیشتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، در این صورت جمع کل دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن به ترتیب از ارزش روز (ارزش ارزیابی شده) اموال و داراییها کسر و نسبت به آن بخش از اموال و داراییها که به ترتیب مذکور معادل ارزش دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن میباشد، گواهی موضوع بند (ج) به عنوان مراجع ذیربط صادر خواهد شد.
تبصره 1- در مواردی که کسر دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن با رعایت بندهای مذکور در ماده (17) قانون بخشی از یک بند از اموال و داراییهای موضوع ماده یاد شده باشد، در این صورت انتخاب اموال و دارایی مورد نظر برای کسر موارد مذکور در آن ردیف با مودی میباشد.
تبصره 2- نمونه کاربرگ (فرم) گواهی موضوع ماده (26) قانون توسط سازمان امور مالیاتی کشور تهیه میشود. در گواهی صادره باید حداقل اطلاعات مربوط به نوع اموال و داراییها، مشخصات متمایز کننده آن دارایی و ارزش آنها در روز فوت درج گردد.
تبصره 3- چنانچه پس از صدور گواهی، اطلاعاتی مبنی بر وجود اموال و داراییهایی که در اظهارنامه ابراز نشده و یا در رسیدگی اداره امور مالیاتی صلاحیتدار منظور نگردیده، به دست آید، اداره امور مالیاتی صلاحیتدار موظف است گزارش رسیدگی اصلاحی با رعایت ترتیبات مقرر در بند (ب) ماده (26) قانون تنظیم و گواهی اصلاحی مربوط را مطابق مقررات صادر نماید.
تبصره 4- در صورتی که مودی در اجرای ماده (17) قانون نسبت به پرداخت مالیات اقدام نموده باشند و پس از رسیدگی به اظهارنامه مالیاتی مشخص شود، بابت کل ماترک یا بخشی از آن مشمول مالیات نباشد، مالیاتهای پرداختی با ارائه اسناد و مدارک مثبته مطابق قانون مسترد خواهد شد.
ماده 4 – دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن قابل کسر از اموال و داراییهای متعلق به متوفای ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است (موضوع بند (6) ماده (17) قانون) نخواهد بود.
ماده 5 – در موارد فوت فرضی و همچنین در صورتی که تاریخ فوت متوفی به طور دقیق مشخص نباشد، تاریخ صدور گواهی فوت توسط مراجع قضایی ملاک عمل خواهد بود.
ماده 6 – چنانچه اظهارنامه مالیات بر ارث به غیر از اداره امور مالیاتی صلاحیتدار اقامتگاه قانونی متوفی تسلیم شده باشد، ادارات مذکور مکلفند مراتب را به همراه اسناد و مدارک مربوط به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار ارسال نمایند و مراتب را به طور مقتضی به تسلیمکننده اظهارنامه اعلام نمایند.
ماده 7 – کسر دیون محقق، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن متوفی از ماترک موضوع ماده (17) قانون مستلزم تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث در موعد مقرر قانونی (ظرف یکسال از تاریخ فوت متوفی) با رعایت سایر مقررات مربوط میباشد.
ماده 8 – در صورتی که در تعیین ارزش اموال و داراییها و بدهیهای متوفی اختلافی بین اداره امور مالیاتی صلاحیتدار و مودیان ایجاد گردد، با اعتراض مودی، موضوع خارج از نوبت در مراجع حل اختلاف مالیاتی موضوع قانون مطرح و ارزش تعیین شده مطابق رأی قطعی مراجع مذکور (موضوع فصل سوم از باب پنجم قانون) ملاک عمل قرار میگیرد.
ماده 9 – عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی موضوع ماده (26) قانون یا تسلیم اظهارنامه خارج از موعد مقرر موجب تعلق جریمه ماده (192) قانون نخواهد بود.
اسحاق جهانگیری
معاون اول رئیس جمهور
یادداشتها:
[1] به موجب بند 1 تصویبنامه هیأت وزیران به شماره 54976/ت 62737هـ مورخ 1403/04/03، عبارت فوق به انتهای بند ب ماده 2 این آییننامه الحاق شد.
[2] به موجب دادنامه شماره 140109970905810073 مورخ 1401/01/16 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، این تبصره ابطال شد. تصویر دادنامه مذکور به موجب بخشنامه شماره 210/3539/ص مورخ 1401/02/28 سرپرست معاونت حقوقی و فنی مالیاتی ارسال شد.