تاریخ سند: 1400/06/02
شماره سند: 140009970905811416
کد سند: م/137//
وضعیت سند: معتبر
موضوع شکایت
ابطال تذکر شماره 1 بخشنامه شماره 200/98/44 مورخ 1398/05/14 سازمان امور مالیاتی کشور
مرجع رسیدگی
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی
آقای بهمن زبردست
1. موضوع شکایت و خواسته
شاکی به موجب دادخواست، ابطال تذکر شماره 1 بخشنامه شماره 200/98/44 مورخ 1398/05/14 سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است:
الف. متن شکایت:
- در ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم مقرر شده:
«حق بیمه پرداختی هر شخص حقیقی به مؤسسات بیمه ایرانی بابت انواع بیمههای عمر و زندگی و بیمههای درمانی از درآمد مشمول مالیات مؤدی کسر میگردد.» - عبارت «انواع بیمههای عمر و زندگی» به موجب بند 33 ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/04/31 جایگزین عبارت «بیمه عمر» شده و نشاندهنده تأکید مقنن بر کسر هرگونه پرداختی بابت انواع بیمههای عمر و زندگی از درآمد مشمول مالیات مودیان است.
- در تذکر 1 بند 3 بخشنامه مورد اعتراض آمده است:
«صرفاً حق بیمه پرداختی بابت پوشش خطر اصلی انواع بیمههای عمر و زندگی موضوع بندهای (الف، ب، ج، د) ماده 2 آییننامه پیوست قابل کسر از درآمد مشمول مالیات است و حق بیمههای پرداختی مازاد جهت پوشش تکمیلی خطرات اضافی یا پوشش تکمیلی بیمههای مزبور موضوع تبصرههای اصلاحی موضوع آییننامه شماره 68/3 پیوست قابل کسر نمیباشد.» - مستثنی کردن پوشش تکمیلی خطرات اضافی بر اساس تبصره 2 آییننامه شماره 68/3 عبارت است از:
«تعهد پرداخت سرمایه یا مستمری اضافی در صورت فوت یا نقص عضو ناشی از حادثه، پرداخت سرمایه و یا معافیت از پرداخت حق بیمه در صورت از کارافتادگی دائم (اعم از کلی یا جزئی) به هر علت، پرداخت بخشی از سرمایه فوت در صورت ابتلا به بیماریهای خاص و جبران هزینه پزشکی ناشی از حادثه.» - شاکی اعلام کرده است که این نوع بیمه نیز جزو انواع بیمههای عمر و زندگی است و سازمان امور مالیاتی باید همانند بیمههای درمانی تکمیلی، امکان کسر حق بیمه مازاد را نیز از درآمد مشمول مالیات مودی بپذیرد.
ب. خواسته شاکی:
درخواست ابطال عبارت:
«صرفاً حق بیمه پرداختی بابت پوشش خطر اصلی انواع بیمههای عمر و زندگی موضوع بندهای (الف، ب، ج، د) ماده 2 آییننامه پیوست قابل کسر از درآمد مشمول مالیات است و حق بیمههای پرداختی مازاد جهت پوشش تکمیلی خطرات اضافی یا پوشش تکمیلی بیمههای مزبور موضوع تبصرههای اصلاحی موضوع آییننامه شماره 68/3 پیوست قابل کسر نمیباشد»
از بخشنامه به دلیل مغایرت با ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم و خارج از حدود اختیار بودن.
2. متن بخشنامه مورد اعتراض
نظر به اصلاح ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم به موجب اصلاحیه مورخ 1394/04/31 که از ابتدای سال 1395 لازمالاجرا است و جایگزین شدن عبارت «انواع بیمههای عمر و زندگی» به جای عبارت «بیمه عمر»، بدین وسیله ضمن ارسال آییننامه شماره 68 مصوب شورای عالی بیمه در خصوص بیمههای زندگی و اصلاحات بعدی آن مقرر میدارد:
تذکر 1 – حق بیمه انواع بیمههای عمر و زندگی
- حق بیمه انواع بیمههای عمر و زندگی بابت افراد تحت تکفل مشمول مقررات ماده 137 نخواهد بود.
- صرفاً حق بیمه پرداختی بابت پوشش خطر اصلی انواع بیمههای عمر و زندگی موضوع بندهای (الف، ب، ج، د) ماده 2 آییننامه پیوست قابل کسر از درآمد مشمول مالیات است.
- حق بیمههای پرداختی مازاد جهت پوشش تکمیلی خطرات اضافی یا پوشش تکمیلی بیمهها موضوع تبصرههای اصلاحی آییننامه شماره 68/3 پیوست قابل کسر نمیباشد.
3. پاسخ سازمان امور مالیاتی
مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره /212/21139ص-1399/12/26 توضیح داده است:
الف. استناد قانونی
- ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1394/04/31:
«هزینههای درمانی پرداختی هر مودی بابت معالجه خود و یا همسر، اولاد، پدر، مادر، برادر و خواهر تحت تکفل، در یک سال مالیاتی … همچنین حق بیمه پرداختی هر شخص حقیقی به مؤسسات بیمه ایرانی بابت انواع بیمههای عمر و زندگی و بیمههای درمانی از درآمد مشمول مالیات مؤدی کسر میگردد.»
ب. محدودیت قانونی پوششهای تکمیلی
- بر اساس تبصره 2 ماده 2 آییننامه شماره 68/3، مؤسسات بیمه زندگی و مستمری مجاز به صدور مستقل پوششهای تکمیلی نیستند و شرایط این پوششها باید منطبق با شرایط عمومی مصوب شورای عالی بیمه یا مورد تأیید بیمه مرکزی باشد.
- پذیرفتن هزینههای مربوط به حق بیمههای مازاد برای پوشش تکمیلی به دلیل فقدان مجوز قانونی امکانپذیر نیست.
ج. بیمه درمان تکمیلی
- برخلاف ادعای شاکی، هزینههای مربوط به بیمه درمان تکمیلی نیز از درآمد مشمول مالیات مودی کسر نمیشود (دادنامه شماره 980997090581112895-1398/10/10 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری).
نتیجه: استدعا برای رد شکایت شاکی ارائه شده است.
4. رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1400/06/02 تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر رأی صادر کرد:
4.1. حکم ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم
هزینههای درمانی پرداختی هر مؤدی بابت معالجه خود یا همسر و اولاد و پدر و مادر و برادر و خواهر تحت تکفل در یک سال مالیاتی به شرط داشتن گواهی دریافت وجه، همچنین حق بیمه پرداختی هر شخص حقیقی به مؤسسات بیمه ایرانی بابت انواع بیمههای عمر و زندگی و بیمههای درمانی از درآمد مشمول مالیات مؤدی کسر میگردد.
4.2. مغایرت بخشنامه با قانون
- برخلاف حکم ماده 137، تذکر شماره 1 بخشنامه شماره 200/98/44-1398/05/14 محدودیت اعمال کرده است:
«صرفاً حق بیمه پرداختی بابت پوشش خطر اصلی … قابل کسر است و مازاد قابل کسر نمیباشد.» - در حالی که تبصرههای اصلاحی ماده 2 آییننامه بیمههای زندگی و مستمری، تعهدات شامل پرداخت سرمایه یا مستمری اضافی در صورت فوت یا نقص عضو ناشی از حادثه، معافیت از پرداخت حق بیمه در صورت از کارافتادگی دائم، پرداخت بخشی از سرمایه فوت در بیماریهای خاص و جبران هزینه پزشکی ناشی از حادثه را نیز شامل میشود.
4.3. استدلال قانونی برای ابطال
- مقرره مورد شکایت با خارج کردن این موارد از شمول ماده 137 قانون مالیاتهای مستقیم، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است.
- مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392، ابطال میشود.
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:
حکمتعلی مظفری