تاریخ سند: 1400/06/06
شماره سند: 140009970905811425
وضعیت سند: معتبر
موضوع: اعمال مقررات ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 1699-1399/11/14 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
درخواست کننده: رئیس دیوان عدالت اداری
گردش کار
بند 1 – درخواست اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری توسط وزارت راه و شهرسازی
معاون وزیر و رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل وزارت راه و شهرسازی به موجب نامه شماره 1400/03/22-3900/1400/2963 به معاون قضایی دیوان در امور هیأت عمومی اعلام کرده است:
به استحضار میرساند در خصوص پرونده کلاسه 9803380 (شماره پرونده 9809980905802586) موضوع شکایت سازمان بازرسی کل کشور و آقای بهمن زبردست نسبت به ابطال تصویب نامه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران که منجر به صدور دادنامه شماره 1399/11/14-1699 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری شده است، این وزارتخانه تقاضای اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری را مطرح کرده است.
این موضوع با توجه به دستور رئیس دیوان عدالت اداری در هیأت تخصصی دیوان عدالت اداری در حال بررسی است و به دلیل حساسیت موضوع، از جمله ممنوعیت خروج تعدادی از مدیران و اعضای هیأت مدیره شرکت مادر تخصصی عمران شهرهای جدید و شرکتهای تابعه از کشور، درخواست تمهیدات لازم برای حضور نمایندگان مطلع در جلسه رسیدگی مطرح گردیده است.
بند 2 – متن رأی شماره 1399/11/14-1699 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
- بر اساس قسمت آخر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380/10/16:
«سرمایهگذاری از منابع داخلی شرکت برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیاتهای قطعی شده شرکت منظور خواهد شد.» - با استناد به ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1380/11/27:
«از تاریخ اجرای این قانون، کلیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ماده 13 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری – صنعتی مصوب 1372/06/07 و استفساریه مصوب 1374/01/21 لغو میگردد.»
با توجه به عدم پیشبینی معافیت مقرر در تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید در قانون مالیاتهای مستقیم، حکم مذکور با ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم نسخ شده و در بخشنامه شماره /20/15428ص-1392/09/02 سازمان امور مالیاتی و دادنامه شماره 228-1396/11/02 هیأت تخصصی اقتصادی، مالی دیوان عدالت اداری تأیید شده است.
بنابراین، مصوبه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 سازمان امور مالیاتی کشور خلاف قانون و خارج از اختیار تشخیص داده شده است.
بند 3 – گزارش معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری
معاون نظارت و بازرسی دیوان عدالت اداری در گزارش شماره 1399/12/23-9000/558314 توصیه کرده است که اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به رأی شماره 1399/11/14-1699 ضروری است.
استدلالهای کلیدی گزارش:
- تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید صرفاً به منظور منظور کردن سرمایهگذاری از منابع داخلی شرکت در فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیاتهای قطعی شرکت وضع شده است و دلالتی بر معافیت مالیاتی ندارد.
- ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم صرفاً قوانین و مقررات مغایر را لغو کرده و شامل حکم نسخ تبصره ماده 5 نمیشود.
- مصوبه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران در راستای همان تبصره ماده 5 صادر شده و حکم رأی شماره 1399/11/14-1699 که تبصره ماده 5 را ناسخ ماده 273 دانسته، مغایر قانون و اشتباه است.
تبصره 1 – نکات مرتبط با تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380
- شرکتهای وابسته یا متقاضی ایجاد شهر موظفند اراضی ملکی خود را به کاربری آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به طور رایگان در اختیار دستگاههای دولتی، شهرداری و شرکتهای آب و فاضلاب قرار دهند.
- تغییر کاربری یا واگذاری اراضی به غیر مجاز نیست.
- سرمایهگذاری از منابع داخلی شرکت به حساب مالیاتهای قطعی شرکت منظور میشود.
- حکم مذکور در ماده 24 آییننامه اجرایی قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1382/05/15 نیز تکرار شده است.
تبصره 2 – رابطه تبصره ماده 5 با ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم
- ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم تاریخ اجرای قانون را اول سال 1381 اعلام و قوانین و مقررات مغایر را لغو کرده است.
- این ماده شامل تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید نمیشود زیرا تبصره ماده 5 حکم نحوه محاسبه سرمایهگذاری را تعیین میکند، نه معافیت مالیاتی.
رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
اولاً: مطابق تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید، سرمایهگذاری از منابع داخلی شرکت برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیاتهای قطعی شرکت منظور میشود.
ثانیاً: اصل بر پرداخت مالیات است و استثناء (معافیت مالیاتی) نیازمند نص صریح قانونی است، مفاد تبصره ماده 5 هیچ دلالتی بر معافیت مالیاتی ندارد.
ثالثاً: ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم و قانون ایجاد شهرهای جدید هر دو در سال 1380 تصویب شده و قوانین مغایر را منسوخ اعلام کردهاند، لذا حکم تبصره ماده 5 متضمن لزوم پرداخت مالیات طبق قواعد کلی است.
رابعاً: در قانون تنقیح قوانین مالیاتی مصوب 1396، تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید به عنوان قانون منسوخ ذکر نشده است.
خامساً: اگر دستگاههای دولتی قصد ایجاد فضاهای آموزشی و خدماتی داشته باشند، شرکتهای وابسته موظفند اراضی را رایگان در اختیار آنها قرار دهند. هزینههای سرمایهگذاری در این فضاها، حتی در صورت عدم معافیت، جزء هزینههای قابل قبول و مشمول ماده 147 قانون مالیاتهای مستقیم محسوب میشود.
نتیجهگیری نهایی
با توجه به موارد فوق و مستند به ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، دادنامه شماره 1699 مورخ 1399/11/14 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که مغایر با قانون و مبتنی بر اشتباه صادر شده است، نقض میشود و اعتبار حقوقی مصوبه شماره 173085/ت56342هـ مورخ 1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 200/98/14 مورخ 1398/02/31 سازمان امور مالیاتی کشور تأیید میگردد.
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری: حکمتعلی مظفری