اصلاح دستورالعمل دادرسی مالیاتی شماره 117300 مورخ 1387/11/13

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

تاریخ سند: 1403/04/19
شماره سند: 140331390000902702
کد سند: م/244/264/266/269//
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: معاون قضایی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (مهدی دربین)

اطلاعات شاکی و موضوع شکایت

شاکی: آقای نیما غیاثوند
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 4331/130/د مورخ 1398/10/14 دادستان انتظامی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور

گردش کار و شرح شکایت

شاکی به موجب دادخواستی خواستار ابطال بخشنامه شماره 4331/130/د مورخ 1398/10/14 دادستان انتظامی مالیاتی شده و توضیح داده است:

احتراماً در خصوص بخشنامه دادستانی انتظامی مالیاتی به شماره 4331/130/د مورخ 1398/10/14 با موضوع نماینده بند سوم هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، به دلیل مغایرت با مواد 244 و 264 و 266 و 269 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394 نکاتی به استحضار عالی می‌رساند:

بندهای قانون مالیات‌های مستقیم مربوطه

ماده 244: تشکیل هیأت حل اختلاف مالیاتی با عضویت نمایندگان ذیل رسمی می‌یابد:

• بند 1: نماینده سازمان امور مالیاتی
• بند 2: نماینده قضات بازنشسته یا حقوق‌دانان مطلع در امور مالیاتی
• بند 3: نماینده مودی

نکته مهم: تمام مواد قانون مالیات‌های مستقیم در باب پنجم فصل ششم وظایف دادستان انتظامی مالیاتی، صراحتاً نمایندگان سازمان امور مالیاتی را مورد وثوق قرار داده و مراد قانونگذار غیر از نمایندگان بند 2 و 3 ماده 244 می‌باشد.

ماده 264: تکالیف و وظایف دادستان انتظامی مالیاتی نسبت به ماموران و کارمندان و نمایندگان سازمان امور مالیاتی تصریح شده و هیچ گونه اختیاری برای صدور حکم لغو نمایندگان بند 3 ماده 244 توسط سازمان یا دادستان پیش‌بینی نشده است.

ماده 266: هرگونه تصمیم‌گیری و صدور حکم از طرف دادستان انتظامی مالیاتی در رسیدگی به تخلفات ماموران و نمایندگان سازمان امور مالیاتی کشور که هیچ ارتباطی با نمایندگان بند 3 ماده 244 ندارد، بر عهده هیأت‌های رسیدگی به تخلفات اداری است.

ماده 269: در مورد قضات بازنشسته و نمایندگان بند 3 ماده 244، به تخلف آنان با اعلام دادستان انتظامی در محاکم دادگستری رسیدگی و به مجازات متناسب محکوم خواهند شد.

درخواست شاکی: با توجه به مقرره معترض عنه، ابطال بخشنامه فوق‌الاشاره مورد استدعاست.

متن مقرره مورد شکایت

رییس محترم امور مالیاتی شهر و استان تهران
مدیران کل محترم امور مالیاتی
با سلام و احترام
به قرار اخبار و اطلاعات واصله، برخی از نمایندگان بند 3 ماده 244 قانون مالیات‌های مستقیم همزمان با عضویت در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی و شرکت در جلسات هیأت، مبادرت به ارائه مشاوره مالیاتی نموده و یا به عنوان وکیل یا نماینده مودی به ادارات کل امور مالیاتی مراجعه می‌نمایند.
از آنجایی که همزمانی تصدی عضویت در هیأت حل اختلاف مالیاتی و ارائه خدمات مذکور، رعایت جوانب بی‌طرفی در انجام وظایف قانونی را دچار خدشه و تردید می‌نماید، لذا در صورت مشاهده تخطی از جانب نمایندگان بند 3 ماده مذکور، مراتب مورد بررسی واقع و پس از احراز اقدامات لازم در راستای لغو عضویت ایشان در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی معمول و از نتیجه، این دادستانی را مطلع نمایند.
– دادستان انتظامی مالیاتی

پاسخ سازمان امور مالیاتی

مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 12580/212/ص مورخ 1402/07/15 و نامه شماره 641/130/د مورخ 1402/05/15 توضیح داده است:

1. استناد به تبصره 2 ماده 244 قانون مالیات‌های مستقیم:
   • هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی دارای استقلال کامل بوده و صرفاً اداره امور دبیری هیأت‌ها و تشکیل جلسات به عهده سازمان امور مالیاتی است.
   • انشاء رأی با رعایت اصل عدالت و بی‌طرفی توسط نماینده بند 2 انجام و به امضای تمام اعضا می‌رسد.
   • بند 10 و 11 دستورالعمل دادرسی مالیاتی (بخشنامه شماره 117300) صراحت دارد که هرگونه ارتباط بین مودی و نمایندگان هیأت‌ها که اصل بی‌طرفی را خدشه‌دار کند، مانع صدور رأی است.
2. طبق ماده 264 قانون مالیات‌های مستقیم:
   • رسیدگی و کشف تخلفات و تقصیرات ماموران و نمایندگان سازمان در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، از وظایف دادستان انتظامی مالیاتی است.
   • نامه دادستان انتظامی مالیاتی به رییس امور مالیاتی و مدیران کل، یادآوری وظایف صدور احکام و پیشگیری از تخلف و قصور است و نه صدور یا لغو حکم نمایندگان بند 3 ماده 244.
3. طبق ماده 266 قانون مالیات‌های مستقیم:
   • در صورت تخلفات و نادیده گرفتن قوانین توسط ماموران یا نمایندگان هیأت‌ها، دادستان انتظامی راساً اقدام به مجازات نمی‌کند و مراتب به هیأت رسیدگی به تخلفات اداری ارجاع می‌شود.
   • نامه مورد شکایت، هیچ موضوع تخلف یا لغو حکم نمایندگی را به عنوان مجازات مطرح نکرده است.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

1. بخشنامه شماره 130/4331/د مورخ 1398/10/14، برخلاف مفاد بند 3 ماده 244 و مواد 264، 266 و 269 قانون مالیات‌های مستقیم، برای نمایندگان بند 3 ماده 244 هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی که عضویت دارند، ایجاد محدودیت کرده است.
2. اعطای اختیار به ادارات مالیاتی برای لغو عضویت اعضا، خلاف قانون است و اطلاق مقرره مورد شکایت در مواردی که تعارض منافع ایجاد نمی‌شود نیز نادرست می‌باشد.
3. نص ماده 244 قانون مالیات‌های مستقیم، استثنا یا محدودیتی برای اشتغال نمایندگان بند 3 به شغل مشاوره مالیاتی و وکالت پیش‌بینی نکرده است.

نتیجه:

• اطلاق بخشنامه شماره 130/4331/د مورخ 1398/10/14 دادستان انتظامی مالیاتی خلاف قانون تشخیص داده شده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1392 ابطال می‌شود.

ملاک عمل:

• این رأی بر اساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوب 1402/02/10) معتبر و ملاک تصمیم‌گیری مراجع قضایی و اداری است.

مهدی دربین
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری