اطلاعات کلی سند

• تاریخ سند: 1403/05/09
• شماره سند: 140331390001065411
• کد سند: م/82/83//
• وضعیت سند: معتبر
• موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره 5290/232/ص-1401/03/23 مدیرکل دفتر فنی و مدیریت ریسک مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور

گردش کار و شرح شکایت

شاکی به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی، ابطال نامه شماره 5290/232/ص-1401/03/23 را درخواست کرده و در توضیح خواسته، موارد زیر را مطرح کرده است:

بند 1 – تفاوت حق شغل و حق شاغل

• بر اساس مواد 65، 66 و 68 قانون مدیریت خدمات کشوری، حق شغل و حق شاغل مشخص شده‌اند.
• مزایا مربوط به شاغل با حق شاغل متفاوت است.
• حق شاغل مندرج در احکام بودجه، جزو حقوق پایه محسوب می‌شود.

بند 2 – شمولیت مالیات بر درآمد حقوق

• بر اساس ماده 83 قانون مالیات های مستقیم، درآمد مشمول مالیات حقوق عبارت است از:
  • حقوق (مقرری یا مزد یا حقوق اصلی)
  • مزایای مربوط به شغل اعم از مستمر و غیر مستمر
  • قبل از وضع کسور و پس از کسر معافیت‌های مقرر

بند 3 – اصلاحیه قانون مالیات

• لایحه اصلاح ماده 83 قانون مالیات های مستقیم، تفاوت بین مزایای شاغل و شغل و همچنین حق شغل و حق شاغل را مشخص کرده است.
• واضح است که حق شاغل همان مزایای مربوط به شاغل نیست.

بند 4 – آراء دیوان عدالت اداری

• بر اساس آراء شماره 601-1389/12/09 و 9809970905810073-1398/01/27 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری: مصادیق حقوق و مزایای مشمول مالیات، موضوع ماده 82 قانون مالیات‌های مستقیم، مزایای مربوط به شغل هستند و خدمات و تسهیلات رفاهی مندرج در ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون بخشی از مقررات مالی دولت، مزایای مربوط به شاغل بوده و داخل در مزایای ماده 83 نمی‌باشند.

بند 5 – قانون بودجه 1401

• سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است که جزء 5 بند (الف) تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 نرخ‌های مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیر دولتی را تعیین کرده است.
• حق شاغل نیز طبق این جزء مشمول مالیات است، در حالی که مزایای مربوط به شاغل طبق ماده 40، خارج از مالیات است.

متن مقرره مورد شکایت

نامه شماره 5290/232/ص-1401/03/23 سازمان امور مالیاتی کشور:

1. مبنای قانونی: مطابق ماده 83 قانون مالیات های مستقیم، درآمد مشمول مالیات حقوق عبارت است از حقوق (مقرری یا مزد، یا حقوق اصلی) و مزایای مربوط به شغل اعم از مستمر یا غیر مستمر.
2. بر اساس آراء شماره 601-1389/12/09 و 9809970905810073-1398/01/27 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، مزایای مربوط به شاغل شامل خدمات و تسهیلات رفاهی مندرج در ماده 40، خارج از شمول مالیات است.
3. جزء 5 بند (الف) تبصره 12 ماده واحده قانون بودجه سال 1401 تعیین کرده است که درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیر دولتی شامل:
   • حق شغل
   • حق شاغل
   • فوق‌العاده مدیریت
   • فوق‌العاده مستمر و غیر مستمر
   • سایر پرداختی‌ها و کارانه
   • به استثنای عیدی پایان سال
     مشمول مالیات است.
4. بر اساس بند 1 بخشنامه شماره 200/1401/13-1401/02/28 سازمان امور مالیاتی کشور، درآمدهای فوق پس از کسر معافیت‌ها و رعایت مواد 82 و 83 مالیات، مشمول مالیات می‌باشند.

دفاعیات سازمان امور مالیاتی

بند 1 – مستندات قانونی

• ماده 83 قانون مالیات های مستقیم: درآمد مشمول مالیات حقوق = حقوق + مزایای مربوط به شغل.
• ماده 65 و 66 قانون مدیریت خدمات کشوری: تعیین حق شغل و حق شاغل بر اساس اهمیت وظایف، تحصیلات، مهارت و سابقه.
• ماده 68 قانون مذکور: حق شغل و حق شاغل، حقوق ثابت تلقی می‌شود و فوق‌العاده‌ها نیز قابل پرداخت است.

بند 2 – استناد به آراء دیوان

• آراء شماره 601-1389/12/09 و 9809970905810073-1398/01/27: مزایای شاغل شامل خدمات و تسهیلات رفاهی ماده 40، داخل در مزایای ماده 83 نمی‌باشد.

بند 3 – قانون کار

• ماده 2، 34، 35 و 36 قانون کار:
  • تعریف کارگر و حق السعی
  • مزد ثابت شامل مزد شغل و مزایای ثابت تبع شغل
  • مزایای رفاهی و انگیزشی (کمک هزینه مسکن، خواربار، عائله‌مندی، پاداش افزایش تولید و سود سالانه) جزو مزد ثابت محسوب نمی‌شود.

بند 4 – تفکیک مزایا

• قانونگذار تفکیک مزایای مربوط به شاغل از مزایای مربوط به شغل را انجام نداده است.
• حق شاغل صرفاً برای مشمولین قانون مدیریت خدمات کشوری مورد استفاده قرار گرفته است.

بند 5 – لزوم رعایت اصول مالیاتی

• اعمال معافیت‌ها بدون رعایت اصل 51 قانون اساسی و مجوز قانونی، با عدالت مالیاتی مغایرت دارد.

بند 6 – شمول مالیات

• بر اساس جزء 5 تبصره 12 ماده واحده قانون بودجه سال 1401، “سایر پرداختی‌ها” از شمول معافیت خارج و مشمول مالیات می‌شوند.

بند 7 – دستور معاونت حقوقی ریاست جمهوری

• بر اساس نامه شماره 49823/221155 – 1401/12/01 معاونت حقوقی رییس جمهور: هرگونه پرداختی به کارکنان غیر از موارد استثنا شده، مشمول مالیات است.

رای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

بند 1 – آراء سابق

• بر اساس دادنامه شماره 601-1389/12/09 و دادنامه اصلاحی شماره 9809970905810073-1398/01/27، پرداختی‌های امور رفاهی و انگیزشی بدون قید و حصر پذیرفته شده و حکمی برای محدود کردن آن‌ها وجود ندارد.

بند 2 – آراء دیگر

• بر اساس دادنامه شماره 9909970905811956-1957-1399/12/19، ابطال مقرراتی که مصادیق رفاهی و انگیزشی را محدود کرده بود، اعلام شده است.

بند 3 – توسعه شمول مالیات

• قانونگذار با جزء 5 بند (الف) تبصره 12 قانون بودجه سال 1401 و بند و تبصره‌های قانون بودجه 1402، شمول مالیات حقوق و مأخذ آن را توسعه داده است.
• آراء متعدد هیأت عمومی و هیأت تخصصی مالیاتی بانکی مبنای عمل برای مراجع قضایی و اداری است.

بند 4 – امور رفاهی و انگیزشی

• پرداختی تحت عنوان حق شاغل برای امور رفاهی و انگیزشی بدون صدق تعریف مزد و حقوق، از شمول مالیات حقوق خارج است.
• ماده 40 قانون الحاق موادی به قانون بخشی از مقررات مالی دولت و مواد 35 و 36 قانون کار، مؤید عدم احتساب موارد مشابه به عنوان مزد است.

بند 5 – ابطال نامه

• نامه شماره 232/5290/ص مورخ 1401/03/23 سازمان امور مالیاتی کشور که محدودیت معافیت را صرفاً به موارد خاص اعمال کرده، خارج از حدود اختیار و خلاف قانون است و از تاریخ صدور ابطال می‌شود.

رییس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:
حکم‌علی مظفری