گردش کار پرونده

• شاکی: آقای ابوالفضل مرتضوی
• طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
• موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستورالعمل شماره ۵۱۱/۹۸/۲۰۰ مورخ ۲۹/۳/۹۸ و ۵۰۴/۱۴۰۰/۲۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۲/۸ رئیس سازمان امور مالیاتی کشور

شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته فوق به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است.

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر می‌باشد:

دستورالعمل شماره ۵۱۱/۹۸/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۸/۳/۲۹

پیرو دستورالعمل شماره ۵۰۷/۹۸/۲۰۰/ص مورخ ۱۳۹۸/۳/۱۲ و جهت ایجاد هماهنگی و وحدت رویه در تعیین مالیات عملکرد دریافت‌کنندگان سکه از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، به شرح ذیل مقرر می‌دارد:

الف – اشخاص حقیقی خریدار سکه از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران:

اشخاص حقیقی موصوف برای درآمدهای حاصله از بابت واگذاری سکه‌های مزبور مشمول مالیات بر درآمد بوده و مکلف به انجام کلیه تکالیف قانونی از جمله تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر (به استثنای مودیانی که در راستای دستورالعمل مذکور مشمول مالیات مقطوع گردیده‌اند) می‌باشند.

ضمناً چنانچه هریک از اشخاص حقیقی که کمتر از ۲۰۰ سکه دریافت نموده و مشمول دستورالعمل مالیات مقطوع سکه بوده، لکن مایل به استفاده از تسهیلات دستورالعمل مورد نظر نباشند، می‌توانند در اجرای ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم اظهارنامه مالیاتی خود را تسلیم نمایند و پرونده آن‌ها بر اساس مفاد این دستورالعمل مورد بررسی و رسیدگی قرار گیرد.

ب – اشخاص حقوقی خریدار سکه از بانک مرکزی:

کلیه اشخاص حقوقی خریدار سکه فارغ از تعداد سکه خریداری‌شده مشمول مفاد این دستورالعمل می‌باشند و مکلفند رویداد مالی مربوط به خرید و فروش سکه را نیز در اظهارنامه مالیاتی خود منعکس و اعمال نمایند.

پ – اقدامات مالیاتی:

• کلیه اطلاعات مربوط به خرید / پیش‌خرید سکه اشخاص حقوقی توسط مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات در سامانه‌های مربوط بارگذاری شده تا آثار مالیاتی فعالیت مزبور در هنگام رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی اشخاص حقوقی بررسی و مطابق مقررات اقدام گردد.
• همچنین کلیه اطلاعات مربوط به اشخاص حقیقی خریدار سکه، توسط مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات و معاونت مالیات‌های مستقیم به ادارات کل امور مالیاتی مربوط ارسال می‌شود.
• اطلاعات تراکنش‌های بانکی اشخاص موضوع این دستورالعمل از طریق دفتر بازرسی ویژه، مبارزه با پولشویی و فرار مالیاتی به ادارات امور مالیاتی ذیربط ارسال می‌گردد.

ت – نحوه رسیدگی مالیاتی:

۱- در مورد اشخاص حقیقی دارای پرونده مرتبط با خرید و فروش سکه و اشخاص حقوقی:

۱-۱) چنانچه مودی اقدام به تسلیم اظهارنامه مالیاتی و ابراز خرید، فروش و یا اعلام موجودی سکه در موعد مقرر نموده باشد، اداره امور مالیاتی مربوط اظهارنامه را با اطلاعات دریافتی تطبیق داده و ضمن رسیدگی و اظهارنظر در خصوص میزان فروش و موجودی، نسبت به تشخیص مالیات اقدام می‌نماید.

۲-۱) در مواردی که مودی از تسلیم اظهارنامه مالیاتی خودداری نماید و اسناد مثبته مبنی بر فروش یا عدم واگذاری سکه ارائه ندهد، تفاوت مبلغ خرید از بانک مرکزی با بهای روز سکه در تاریخ تحویل (قیمت اعلامی توسط سازمان امور مالیاتی کشور) با رعایت مواد ۱۵۲ و ۱۵۳ قانون مالیات‌های مستقیم به عنوان درآمد مشمول مالیات مبنای محاسبه قرار می‌گیرد.

۲- در مواردی که اشخاص حقیقی فاقد پرونده مالیاتی باشند:

ادارات کل امور مالیاتی باید ابتدا پرونده مالیاتی تشکیل دهند و سپس نسبت به صدور احکام جهت رسیدگی به کلیه منابع مالیات‌های مستقیم مودیان مزبور اعم از مشاغل، حقوق و تکلیفی اقدام نمایند.

کارگروه‌های رسیدگی منتخَب پس از دعوت از مودی و بررسی اسناد یا تراکنش‌های بانکی، طبق بند (۲-۱) این دستورالعمل عمل خواهند نمود.

ث – سایر موارد:

1. مودیان موظفند اظهارنامه و پرداخت مالیات را در سامانه عملیات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی کشور (www.tax.gov.ir) انجام دهند.
2. اداره مالیات صلاحیت‌دار برای اشخاص حقوقی همان اداره رسیدگی‌کننده به پرونده عملکرد آنان است؛ برای اشخاص حقیقی فاقد پرونده مشاغلی، اداره محل بانک عامل تحویل دهنده سکه تعیین می‌شود.
3. معترضان می‌توانند در مراجع دادرسی مالیاتی درخواست رسیدگی مجدد نمایند.
4. تراکنش‌های بانکی غیرمرتبط با خرید و فروش سکه طبق دستورالعمل تراکنش‌های مشکوک بانکی بررسی می‌شود.
5. با ملاک از بند ۱۴ تفاهم‌نامه ۱۳۹۰/۱۲/۲ بین سازمان متبوع و اتحادیه طلا و جواهر تهران، فروش سکه در اولین مرحله عرضه (بانک مرکزی) مشمول مالیات بر ارزش افزوده است، بعد از آن تا اعلام بعدی مشمول نخواهد بود.
6. ادارات کل امور مالیاتی باید اطلاعات حاصل از خرید، تراکنش‌ها و سایر داده‌ها را پس از پایان مهلت اظهارنامه در اولویت رسیدگی قرار دهند.

امیدعلی پارسا – رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

دستورالعمل شماره ۵۰۴/۱۴۰۰/۲۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۲/۸

با توجه به مفاد مواد (۱) و (۹۳) قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱ و بنا به اختیار حاصل از تبصره ماده (۱۰۰) و به منظور تسهیل وصول مالیات عملکرد سال ۱۳۹۹ دریافت‌کنندگان سکه از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، مقرر می‌دارد:

۱) مشمولین مالیات مقطوع و تکالیف آن‌ها:

۱-۱) تمامی اشخاص حقیقی خریدار سکه از بانک مرکزی در سال ۱۳۹۹ که حداکثر ۱۵۵ قطعه سکه دریافت کرده‌اند، مشمول مالیات مقطوع موضوع این دستورالعمل می‌باشند و از نگهداری اسناد و تسلیم اظهارنامه مالیاتی معافند.

۲-۱) مهلت پرداخت مالیات تا پایان خردادماه ۱۴۰۰ تعیین شده است. پرداخت از طریق سامانه

https://my.tax.gov.ir انجام می‌شود. تأخیر موجب تعلق جریمه دیرکرد ماده (۱۹۰) خواهد شد.

۲) میزان مالیات مقطوع قابل پرداخت:

۳) سایر موارد:

1. امکان تقسیط تا چهار ماه برای مودیان فاقد توان پرداخت در موعد مقرر وجود دارد.
2. اشخاصی که بیش از ۱۵۵ سکه دریافت کرده یا شاغل در صنف طلا، صرافی و سکه هستند، مشمول این دستورالعمل نیستند و باید اظهارنامه مالیاتی ارائه دهند.
3. مالیات مقطوع مشمولین در صورت عدم تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر قطعی است؛ اوراق قطعی یک‌ماه پس از سررسید پرداخت صادر و ابلاغ می‌شود.
4. مشمولین اگر به مالیات قطعی اعتراض دارند، اعتراض آنان طبق تبصره (۱) ماده (۲۱۶) در هیات حل اختلاف مالیاتی رسیدگی می‌شود.

امیدعلی پارسا – رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت

دستورالعمل‌های مورد شکایت مبنی بر وضع مالیات به دریافت سکه از بانک مرکزی، مخالف اصول ۵۱، ۵۷، و ۵۸ قانون اساسی و مواد ۱ و ۹۳ قانون مالیات‌های مستقیم است.

رییس سازمان امور مالیاتی اذن قانونگذار برای وضع مالیات جدید ندارد و این اقدام خارج از حدود اختیارات بوده و تقاضای ابطال از بدو تا ختم مقررات مطرح است.

پاسخ طرف شکایت (لایحه شماره ۹۷۶۹/۲۱۲/ص مورخ ۱۴۰۲/۶/۶)

شرح دفاعیه:

1. مطابق اصل ۵۱ قانون اساسی، هیچ نوع مالیات جز به موجب قانون وضع نمی‌شود.
2. طبق بندهای (۲) و (۴) ماده (۱) قانون مالیات‌های مستقیم، هر شخص حقیقی و حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهای تحصیل‌شده مشمول مالیات است؛ لذا دریافت درآمد از فروش سکه نیز مشمول است مگر قانون استثناء کرده باشد.
3. طبق ماده ۹۳ قانون مالیات‌ها، درآمد حاصل از مشاغل یا عناوین دیگر که مشمول فصول دیگر نباشد، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل است.
4. طبق تبصره ماده ۱۰۰، سازمان امور مالیاتی می‌تواند برخی مشاغل را از نگهداری اسناد معاف و مالیات آن‌ها را مقطوع تعیین کند.
5. طبق ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم، تشخیص، مطالبه و وصول مالیات برعهده سازمان امور مالیاتی کشور است.

بدین ترتیب، کلیه اشخاصی که از فروش سکه‌های خریداری شده درآمد کسب کرده‌اند مشمول مالیاتند، زیرا هیچ قانون درآمد مذکور را از مالیات معاف نکرده است.

همچنین مودیانی که تمایل ندارند از مالیات مقطوع استفاده کنند طبق ماده ۱۰۰ می‌توانند اظهارنامه تسلیم و درخواست رسیدگی نمایند.

اعتراض مشمولان نیز بر اساس تبصره (۱) ماده ۲۱۶ در هیات حل اختلاف قابل رسیدگی است.

در نتیجه، صدور دستورالعمل‌ها براساس قانون بوده و مغایرتی با حدود اختیارات قانونی ندارد. لذا رد شکایت مورد استدعاست.

رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

با توجه به توضیحات نمایندگان طرف شکایت در جلسه مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۲۹ و نظر اعضای حاضر در هیات تخصصی نسبت به ابطال دستورالعمل شماره ۵۰۴/۱۴۰۰/۲۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۲/۲۸، رأی به شرح زیر صادر می‌گردد:

نظر به اینکه پیش‌تر هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری مطابق دادنامه شماره ۱۰۹۴۳ مورخ ۱۴۰۰/۸/۱۹،

دستورالعمل‌های مشابه سال ۱۳۹۸ (شماره ۵۰۷/۹۸/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۸/۳/۱۲) را ابطال نکرده است و مقرره کنونی از نظر مفاد و اصول بنیادین مشابه همان دستورالعمل سابق است،

و اینکه احکام مندرج در دستورالعمل مورد شکایت در راستای اختیار مقرر در ماده (۱۰۰) قانون مالیات‌های مستقیم است و همچنین در بند (۳-۴) آن نحوه رسیدگی به اعتراض مودیان به مالیات تعیین شده و مورد مطالبه تصریح شده است،

فلذا مقرره مورد شکایت منطبق بر قانون بوده و ذکر هیات ماده (۲۱۶) به جهت فرض قطعی بودن مالیات، خللی به موضوع وارد نمی‌نماید.

بنابراین، به استناد بند ب ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۴۰۲، رأی به رد شکایت صادر می‌گردد.

رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.