گردش کار

شاکی: آقای حمیدرضا فتاحی

طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال تبصره ماده ۱۳ آیین نامه اجرایی ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم به شماره ۱۸۰۷۱۸ مورخ ۱۳۹۸/۹/۱۳

شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال تبصره ماده ۱۳ آیین نامه اجرایی ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم به شماره ۷۱۸۱۸۰ مورخ ۱۳۹۸/۹/۱۳ تقدیم کرده که به هیات تخصصی مالیاتی، بانکی ارجاع شده است.

متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می‌باشد:

تبصره ماده ۱۳:

معاون شورای عالی مالیاتی از بین کارکنان سازمان منصوب می‌شود.

دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت

معاون رییس شورای عالی مالیاتی جزء اعضای شورای مذکور بوده و باید مفاد قوانین مربوط همچون مواد ۲۵۲ و ۲۵۳ قانون مالیات‌های مستقیم که در خصوص نحوه انتصاب اعضای شورای یادشده مصوب شده است، در مورد انتصاب معاون رییس شورای مزبور رعایت گردد؛ به عبارت دیگر شرایط انتصاب معاون رییس شورای عالی مالیاتی باید همان شرایطی باشد که برای انتصاب اعضای شورای پیش‌گفته مقرر گردیده است؛ زیرا در صورت فوت، عزل، استعفاء، غیبت یا بیماری بیش از دو ماه مقام ریاست، سرپرستی شورا بر عهده معاون او خواهد بود لذا باید شرایط رییس که عضو شورا می‌باشد را داشته باشد و همچون وی منصوب شود.

پاسخ سازمان امور مالیاتی کشور

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره ۳۰۳۳/۲۱۲/ص مورخ ۱۴۰۰/۳/۲۵ به طور خلاصه توضیح داده‌اند که:

• ماده ۲۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم مقرر می‌دارد: «نحوه انجام دادن‌ تکالیف و استفاده از اختیارات و برخورداری از صلاحیت‌های هر یک از مأموران مالیاتی و اداره امور مالیاتی و همچنین ترتیبات اجرای احکام مقرر در این قانون به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که حداکثر ظرف مدت شش ماه پس از تصویب این قانون به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور، به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی خواهد رسید.»
• نحوه تعیین رییس شورای عالی مالیاتی و روسای شعب توسط قانون مشخص شده است، لکن سایر پست‌های سازمانی همچون معاون شورای عالی مالیاتی در چارچوب قانون مدیریت خدمات کشوری که به تصویب سازمان اداری و استخدامی کشور رسیده پیش‌بینی شده است.
• معاون شورای عالی مالیاتی عضو شورا نیست و به منظور انجام امور تخصصی مواد ۲۵۵، ۲۵۶ و ۲۵۸ منصوب نمی‌شود.
• تبصره مورد اعتراض تنها انتخاب معاون شورا از میان کارکنان سازمان امور مالیاتی را بیان داشته است و تعیین وی براساس دستورالعمل انتخاب و انتصاب مدیران حرفه‌ای سازمان امور مالیاتی کشور (موضوع تصویب‌نامه ۵۷۹۰۹۵ مورخ ۱۳۹۵/۴/۱ و بخشنامه ۱۶۵۷۳۶۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۴) و با حکم معاون توسعه مدیریت و منابع سازمان صورت می‌گیرد. در جدول بند (۶-۵) ماده ۵ دستورالعمل مذکور نیز شرایط انتصاب معاون شورا با جزئیات کامل آمده است.

نظریه تهیه‌کننده گزارش

در فصل چهارم از باب پنجم قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۶۶ با اصلاحات بعدی، ترکیب و وظایف شورای عالی مالیاتی بیان شده است. شورای عالی مالیاتی:

• مرکب از ۲۵ عضو
• انتخاب‌شده از بین اشخاص صاحب‌نظر، مطلع و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی، مالی و حسابداری
• حداقل ۱۵ نفر از کارکنان وزارت اقتصاد یا سازمان‌های تابعه

این شورا دارای هشت شعبه سه‌نفره است. رییس و اعضای هر شعبه توسط رییس شورای عالی مالیاتی منصوب می‌شوند.

وظایف رسیدگی و اظهارنظر موضوع مواد ۲۵۱ و ۲۵۵ قانون مالیات‌های مستقیم صرفاً مربوط به ۲۵ عضو شورا است و نه معاون شورا.

تبصره مورد شکایت در مقام تعیین جایگاه اداری معاون شورا برای امور زیر است:

• امور فرایندی و اداری
• امور دبیرخانه
• تفکیک پرونده‌ها و ارجاعات

و نه شرح وظایف مندرج در مواد ۲۵۱ و ۲۵۵.

بنابراین مقرره مورد شکایت که تعیین و نصب معاون شورای عالی مالیاتی از بین کارکنان سازمان را مقرر کرده، مخالف قانون نیست و خارج از حدود اختیار نیز نمی‌باشد.

رأی هیأت تخصصی مالیاتی بانکی

رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری:

در فصل چهارم از باب پنجم قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۶۶ با اصلاحات بعدی، ترکیب و وظایف شورای عالی مالیاتی بیان شده است و شورای عالی مالیاتی مرکب از بیست و پنج عضو بوده که از بین اشخاص صاحب نظر، مطلع و مجرب در امور حقوقی، اقتصادی و مالی و حسابداری که حداقل پانزده نفر از آنان باید از کارکنان وزارت امور اقتصاد و دارایی و یا سازمان های تابعه باشند، انتخاب می شوند و این شورا دارای هشت شعبه و با ۳ عضو می باشد و رییس و اعضای هر شعبه توسط رییس شورای عالی مالیاتی منصوب می شوند و آنچه به عنوان وظیفه رسیدگی و اظهار نظر در مواد ۲۵۱ و ۲۵۵ قانون مالیاتهای مستقیم آمده است، صرفاً محدود به اعضای ۲۵ نفر شورای عالی مالیاتی یعنی رییس و ۲۴ نفر عضو دیگر بوده که یا در قالب رسیدگی های موردی در شعب شورای عالی مالیاتی وفق ماده ۲۵۱ قانون و یا در قالب اظهارنظر پیرامون امور ارجاعی و ایجاد رویه در قالب ماده ۲۵۵ قانون و توسط هیات عمومی شورای عالی مالیاتی، ابراز می شود و آنچه در مقرره مورد شکایت مورد حکم واقع شده است یعنی تبصره ماده ۱۳ آیین نامه اجرایی ماده ۲۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم، بیان جایگاه معاون شورای عالی مالیاتی جهت انجام فرایندهای اداری و دبیرخانه و نهایتاً تفکیک پرونده ها و امور ارجاعی بوده و نه شرح وظایف مندرج در مواد ۲۵۱ و ۲۵۵ قانون که مختص اعضای شورای عالی مالیاتی و اعضای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی با آن شرایط خاصّ می باشد، که با این وصف مقرره مورد شکایت که در مقام بیان تعیین و نصب معاون شورای عالی مالیاتی از بین کارکنان سازمان اعم از کارکنان مالیاتی یا غیر مالیاتی و بدون داشتن ویژگی های اعضای شورای عالی مالیاتی است به لحاظ شرح وظایف تعیین شده برای معاون که صرفاً امور دبیرخانه ای و اداری است، مخالفی با مقررات نداشته و خارج از اختیار قانونی نمی باشد به استناد بند ب ماده ۸۴ از قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ رای به رد شکایت صادر می نماید. رای صادره ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از ناحیه ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات معزز دیوان عدالت اداری می باشد.