گردش کار
شاکی: آقای بهمن زبردست
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره ۱۳۹/۹۷/۲۰۰-۱۳۹۷/۱۰/۱۲ سازمان امور مالیاتی کشور
شرح دادخواست شاکی
شاکی به موجب دادخواستی، ابطال بخشنامه شماره ۱۳۹/۹۷/۲۰۰-۱۳۹۷/۱۰/۱۲ سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
«به استحضار میرساند در بند (ب) مصوبه شماره ۵۸۸۴۱ شورای عالی هماهنگی اقتصادی، جهت تشویق سرمایهگذاری بیشتر شرکتها و ترغیب آنها به عدم تقسیم بخش بیشتری از سود اکتسابی و استفاده از منابع حاصل برای افزایش سرمایه و در نتیجه توسعه خطوط تولید و ایجاد فرصتهای شغلی جدید و همچنین کاهش نیاز به اخذ وام از شبکه بانکی، مقرر گردید در سال ۱۳۹۷ مالیات بر درآمد آن بخش از سود تقسیمنشده شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس اوراق بهادار که به حساب سرمایه منتقل میشود (موضوع ماده ۱۰۵ مالیاتهای مستقیم) مشمول نرخ صفر باشد.
یعنی شرط استفاده از این معافیت طبق مصوبه، «ثبتشده نزد سازمان بورس اوراق بهادار در سال ۱۳۹۷» است، در حالی که در بخشنامه مورد اعتراض شرط محدودکننده «تا تاریخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۹ نزد سازمان بورس ثبت شده باشند» نیز افزوده شده و با این شرط محدودکننده، مودیانی که در سال ۱۳۹۷ و پیش از انجام افزایش سرمایه نزد سازمان بورس ثبت شوند، از این امکان قانونی محروم میگردند.
این محدودیت اضافی جز آنکه خلاف متن مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی است، خلاف مراد اصلی این شورا نیز هست، چرا که انگیزه سرمایهگذاری شرکتهای ثبتنشده نزد سازمان بورس که ممکن بود برای استفاده از این مشوق در سال ۱۳۹۷ نسبت به ثبتنام نزد سازمان بورس و نیز افزایش سرمایه از محل سود تقسیمنشده اقدام کنند، کاملاً از میان میبرد.
لذا به دلیل مغایرت بخشنامه شماره ۱۳۹/۹۷/۲۰۰ با بند (ب) مصوبه شماره ۵۸۸۴۱ شورای عالی هماهنگی اقتصادی، درخواست ابطال این بخشنامه را دارم.
»
لایحه تکمیلی مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۸ (شماره ثبت ۹۷-۳۵۹۷-۲ در دفتر هیأت عمومی)
شاکی در لایحه تکمیلی خود اعلام نموده است:
«به استحضار میرساند همانگونه که در متن لایحه اولیه نیز ذکر شده، این بخشنامه جهت رفع ابهام از بخشنامه قبلی شماره ۷۹/۹۷/۲۳۰/ص-۱۳۹۷/۵/۲۳ همین سازمان که مصوبه شماره ۵۸۸۴۱ شورای عالی هماهنگی اقتصادی را جهت اطلاع و اقدام ابلاغ نموده بود صادر گردیده، اما در عین حال به شرح مندرج در لایحه تقدیمی، متن بخشنامه با افزودن قید محدودکننده «تا تاریخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۹ نزد سازمان بورس ثبت شده باشند» مغایر با همین مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی میباشد.
لذا بخشنامه سازمان امور مالیاتی ضمن مغایرت با مصوبهای که خود با پذیرش اعتبار قانونی آن پیشتر ابلاغش نموده بود، از جهت افزودن شرط محدودکننده زمانی به مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی، خارج از اختیارات سازمان امور مالیاتی بوده و از آنجا که شورای عالی هماهنگی اقتصادی با حکم حکومتی ولی فقیه تشکیل شده و سازمان امور مالیاتی نیز مصوبه مالیاتی آن را ابلاغ نموده است، این مغایرت در واقع مغایر حکم حکومتی ولی فقیه و نیز اصول ۵۷ و ۱۱۰ قانون اساسی است که ولایت مطلقه و اختیارات رهبری در آن ذکر گردیده و بر پایه همین اختیارات، شورای عالی هماهنگی اقتصادی از رؤسای سه قوه تشکیل گردیده و مبادرت به تصویب و ابلاغ مصوبات مینماید.
بنابراین، بخشنامه مورد اعتراض خارج از اختیار سازمان امور مالیاتی و مغایر قانون است و مجدداً درخواست ابطال آن مطرح میشود.
»
متن مقرره مورد شکایت
«مخاطبین/ذینفعان: امور مالیاتی شهر و استان تهران – اداره کل امور مالیاتی
موضوع: راجع به اعمال نرخ صفر مالیاتی به سود تقسیمنشده شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس اوراق بهادار که به حساب سرمایه منتقل میشود. طبق بند (ب) مصوبه شماره ۵۸۸۴۱-۱۳۹۷/۴/۲۶ شورای عالی هماهنگی اقتصادی
پیرو بخشنامه شماره ۷۹/۹۷/۲۳۰/ص-۱۳۹۷/۵/۲۳ در خصوص ابلاغ مصوبه شماره مذکور راجع به اعمال نرخ صفر مالیاتی به سود تقسیمنشده شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس اوراق بهادار که به حساب سرمایه آنها منتقل میشود، مواردی را با توجه به سوالات و ابهامات مطروحه متذکر میشود:
شرکتهایی که تا تاریخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۹ نزد سازمان بورس اوراق بهادار ثبت شده باشند، در صورتی که از ابتدای سال ۱۳۹۷ تا ۱۳۹۷/۱۲/۲۹ سود تقسیمنشده سال مالی قبل آنان حسب تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده صاحبان سهام حداکثر تا پایان سال جاری وفق ترتیبات قانونی مقرر (ثبت افزایش سرمایه در اداره ثبت شرکتها) به حساب سرمایه منتقل شده یا میشود، با رعایت سایر قوانین و مقررات مربوط امکان استفاده از مفاد بند (ب) مصوبه مورد نظر را دارا خواهند بود.
بدیهی است در صورتی که اینگونه شرکتها به ترتیب فوق عمل نموده و حائز شرایط لازم جهت استفاده از مفاد مصوبه صدرالذکر باشند، مالیات سود تقسیمنشده آنان در صورت پرداخت، وفق مقررات مربوط قابل استرداد و با احتساب با بدهیهای مالیاتی آنها میباشد.
– رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
»
پاسخ سازمان امور مالیاتی کشور
مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور طبق لایحه شماره ۲۱۷۵۳/۲۱۲/د-۱۳۹۸/۵/۲ توضیح داده است:
«با دقت در سبک و سیاق نگارش بند (ب) مصوبه شماره ۵۸۸۴۱-۱۳۹۷/۴/۲۶ شورای عالی هماهنگی اقتصادی و بخشنامه مورد شکایت، پر واضح است که متعلق زمان یا تاریخ ۱۳۹۷، عبارت «انتقال به حساب سرمایه» است نه ثبت نزد سازمان بورس و اوراق بهادار.
به بیان دیگر چنانچه برابر مفاد مصوبه مذکور، انتقال سود تقسیمنشده شرکتها به حساب سرمایه در سال ۱۳۹۷ صورت پذیرد، شرکتها مشمول بهرهمندی از نرخ صفر مالیاتی در مورد سود تقسیمنشده خواهند بود.
در حقیقت، تنظیم بخشنامه یادشده در راستای تبیین مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی و بر اساس مقررات ماده ۱۵۵ قانون مالیاتهای مستقیم و مواد ۸۳، ۹۰، ۱۵۸، ۱۹۳، ۲۳۲، ۲۳۸ و ۲۴۰ قانون تجارت صورت گرفته است و متضمن این معناست که:
مالیات بر درآمد آن بخش از سود تقسیمنشده شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار که در سال ۱۳۹۷ به حساب سرمایه منتقل میشوند (موضوع ماده ۱۰۵ قانون مالیاتهای مستقیم) مشمول نرخ صفر خواهد بود.
بدیهی است سود مورد نظر مربوط به عملکرد سال مالی ۱۳۹۶ شرکتهای مشمول بوده که یا میان سهامداران تقسیم میشود یا در سال ۱۳۹۷ به حساب سرمایه انتقال مییابد.
شاکی تاریخ ثبت شرکت نزد سازمان بورس و اوراق بهادار را شرط برخورداری از نرخ صفر فرض کرده، در حالیکه مراد واضعان مصوبه و شرط بهرهمندی از این مشوق مالیاتی، صرفاً وقوع انتقال سود به حساب سرمایه در سال ۱۳۹۷ است.
»
رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۰/۲/۲۸ با حضور رئیس و معاونین دیوان، روسا، مستشاران و دادرسان شعب تشکیل شد و پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء رأی زیر را صادر کرد:
رأی هیأت عمومی
بر مبنای بند (ب) مصوبه مورخ ۱۳۹۷/۴/۱۶ شورای عالی هماهنگی اقتصادی:
«جهت تشویق سرمایهگذاری بیشتر شرکتها و ترغیب آنها به عدم تقسیم بخش بیشتری از سود اکتسابی و استفاده از منابع حاصل برای افزایش سرمایه و در نتیجه توسعه خطوط تولید و ایجاد فرصتهای شغلی جدید و همچنین کاهش نیاز به اخذ وام از شبکه بانکی، مقرر گردید در سال ۱۳۹۷ مالیات بر درآمد آن بخش از سود تقسیمنشده شرکتهای ثبتشده نزد سازمان بورس و اوراق بهادار که به حساب سرمایه منتقل میشود (موضوع ماده ۱۰۵ قانون مالیاتهای مستقیم) مشمول نرخ صفر باشد.»
نظر به مراتب فوق:
۱. مصوبه مذکور ناظر به شرکتهایی است که در سازمان بورس و اوراق بهادار ثبت شده باشند.
۲. اعمال این نوع معافیت و مشوق مالیاتی که با هدف تقویت نظام مالی کشور و سازمان بورس و اوراق بهادار صورت گرفته، مستلزم آن است که:
از ابتدای سال ۱۳۹۷ تا تاریخ ۱۳۹۷/۱۲/۲۹، سود تقسیمنشده سال مالی قبل شرکتهای مشمول، حسب تصمیم مجمع عمومی فوقالعاده صاحبان سهام، حداکثر تا پایان سال جاری وفق ترتیبات قانونی (ثبت افزایش سرمایه در اداره ثبت شرکتها) به حساب سرمایه منتقل شده یا بشود.
این امر صرفاً نسبت به شرکتهایی امکانپذیر است که پیش از این تا تاریخ مقرر، سابقه ثبت نزد سازمان بورس و اوراق بهادار را داشته باشند.
بنابراین با توجه به دلایل فوق، بخشنامه شماره ۱۳۹/۹۷/۲۰۰-۱۳۹۷/۱۰/۱۲ سازمان امور مالیاتی کشور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار وضع نشده و ابطال نمیگردد.