گردش کار
شاکی:
آقایان رسول دهقان دنبه – مرتضی پورکاویان
موضوع شکایت و خواسته:
ابطال بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ سازمان امور مالیاتی کشور
گردش کار:
شاکیان به موجب دادخواستهای جداگانه ابطال بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شدهاند و در جهت تبیین خواسته اعلام کردهاند که:
(متن دادخواست آقای رسول دهقان دنبه)
بسمه تعالی؛
ضمن تقدیم تصویر بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ سازمان امور مالیاتی، به استحضار میرساند پس از اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رأی شماره ۶۰۱ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۹ و با ابطال بخشنامه شماره ۳۳۵۵۳-۱۳۸۷/۴/۱۳ سازمان امور مالیاتی، وجوه پرداختی به کارکنان دولت تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، هزینه تلفن همراه، بن کالا و … را از شمول مالیات بر درآمد حقوق معاف دانست
(متن رأی صادره بدین قرار است:
«نظر به اینکه مصادیق حقوق و مزایای مشمول کسر مالیات، موضوع ماده ۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم در ماده ۸۳ همان قانون به عنوان مزایای مربوط به شغل احصاء شده است و خدمات و تسهیلات رفاهی که در ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۱۳۸۴/۸/۱۵ مجوز پرداخت دارد، مزایای مربوط به شاغل بوده و داخل در عناوین حقوق و مزایای مذکور در ماده ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم نمیباشد، بنابراین وجوه پرداختی به کارکنان دولت تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … به عنوان مصادیق ماده ۴۰ قانون مارالذکر، موضوعاً از شمول مواد ۸۲ و ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم خارج بوده و … النهایه بخشنامه مورد اعتراض خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی تشخیص و به استناد قسمت دوم اصل ۱۷۰ قانون اساسی و بند ۱ ماده ۱۹ و ماده ۴۲ قانون دیوان عدالت اداری ابطال میگردد.»)
و متعاقب آن به موجب رأی شماره ۷۳-۱۳۹۸/۱/۲۷ موضوع اصلاح رأی شماره ۶۰۱، قید «کارکنان دولت» در سطر چهارم رأی اخیرالذکر را مبتنی بر سهو قلم اعلام و به قید «حقوقبگیران» اصلاح نمود،
متأسفانه سازمان امور مالیاتی با صدور بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ و با حذف عبارت «و … به عنوان مصادیق ماده ۴۰ قانون الحاق» موجب تضییق قانون و آرای صادره گردیده، لذا تقاضای رسیدگی به موضوع و ابطال بخشنامه از تاریخ صدور را دارد.
لایحه تکمیلی آقای رسول دهقان دنبه
«عطف به پیام ارسالی مبنی بر اعلام قوانینی که مصوبه مورد شکایت بر خلاف آن قوانین است، به استحضار میرساند:
با عنایت به اینکه در آرای شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ و ۷۳-۱۳۹۸/۳/۲۷ آن دیوان، سایر هزینههای موضوع ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۱۳۸۴/۸/۱۵ از جمله هزینه تلفن همراه نیز معاف از مالیات حقوق دانسته شده است، سازمان امور مالیاتی در بخشنامه مورد شکایت با حذف عبارت «و …» اعلام میدارد تنها و تنها وجوه پرداختی بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا معاف از مالیات است.
لذا بخشنامه مورد شکایت مخالف آرای شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ و ۷۳-۱۳۹۸/۳/۲۷ دیوان عدالت اداری و مالاً مخالف ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۱۳۸۴/۸/۱۵ میباشد و از آنجایی که بخشنامه مذکور آرای شماره ۶۰۱ و ۷۳ دیوان عدالت اداری را محدود کرده و به نوعی دور زده است.»
(متن دادخواست آقای مرتضی پورکاویان)
ریاست کل محترم دیوان عدالت اداری
با سلام و آرزوی توفیق الهی
احتراماً؛ به موجب ماده ۸۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نظر به اینکه قسمت اخیر بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۸/۸/۲۷ مخالف نص صریح قانون حکم شده، لذا ضمن امعان نظر نسبت به توضیحات ذیلالذکر تقاضای ابطال آن مورد استدعاست.
۱- مقدمه:
۱-۱-
به موجب ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۱۳۸۰/۱۱/۲۷) مصوب ۱۳۸۴/۸/۱۵، خدمات و تسهیلات رفاهی تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … مجوز پرداخت این قبیل تشویقات از سوی پرداختکنندگان حکم شده است.
۲-۱-
به موجب دادنامه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹، بخشنامه شماره ۳۳۵۵۳-۱۳۸۷/۴/۱۲ رئیس کل وقت سازمان امور مالیاتی کشور که از حیث اعمال معافیت مالیات بر درآمد حقوق، وجوه نقدی پرداختی به حقوقبگیر (کارکنان دولت) تحت عناوین موضوع قانون صدرالذکر محدودیتی را اعمال نموده بود، از زمان تصویب ابطال شد.
۳-۱-
بنا به حکم تبصره ماده ۹۷ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری سال ۱۳۹۲، دادنامه اخیرالذکر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ به دلیل سهو قلم عبارت «کارکنان دولت» به «حقوقبگیران» طی دادنامه شماره ۷۳-۱۳۹۸/۱/۲۷ اصلاح شد.
۴-۱-
به استناد ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۱۳۸۰/۱۱/۲۷) و مستفاد از دو دادنامه یادشده، وجوه پرداختی تحت عناوین قانون مارالذکر به کلیه حقوقبگیران (کارکنان) اعم از دولتی، عمومی غیردولتی، خصوصی، تعاونی، از شمول حکم مواد ۸۲ و ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم خارج بوده و مشمول مالیات بر درآمد حقوق نمیباشد.
۵-۱-
به موجب ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم، هزینههای قابل قبول برای تشخیص درآمد مشمول مالیات، هزینههایی است که:
- در حدود متعارف
- متکی به مدارک
- منحصراً مربوط به تحصیل درآمد مؤسسه
- در دوره مالی مربوط
- با رعایت حد نصابها
باشد.
همچنین هزینهای که در قانون پیشبینی نشده یا بیش از نصاب باشد، چنانچه به موجب قانون یا مصوبه هیأت وزیران پرداخت شده باشد، قابل قبول خواهد بود.
۲- دلایل و جهات و مستندات درخواست ابطال
۱-۲-
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور طی بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ بر خلاف قانون و دادنامه هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، در قسمت اخیر بخشنامه، صرفاً وجوه پرداختی بابت مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا را از مصادیق ماده ۴۰ قانون فوقالذکر قلمداد نموده و چنانچه وجوه پرداختی فوق در حدود متعارف و با ارائه اسناد و مدارک صورت گیرد، این وجوه از شمول مالیات بر درآمد حقوق خارج خواهد بود.
در حالی که عناوین خدمات و تسهیلات رفاهی در قانون تمثیلی بوده و جنبه حصری ندارد.
نمونه مشابه:
اعتراض به رأی قطعی کمیسیون ماده ۹۹ قانون شهرداریها در شعب دیوان عدالت اداری به استناد بند (۲) ماده ۱۰ قانون دیوان عدالت اداری قابل طرح است، با وجود عدم تصریح کمیسیون ماده ۹۹ در بند قانونی فوق، زیرا حصری نبودن مصادیق اجازه تسری میدهد.
۲-۲-
در تطبیق قانون و قسمت اخیر بخشنامه مورد درخواست ابطال، مشاهده میگردد که مقنن بین واژگان ایاب و ذهاب – بن کالا از علامت نگارشی ویرگول (،) استفاده کرده است.
ویرگول یکی از ابزارهای جداسازی واژگان دارای حکم واحد است.
اما سازمان امور مالیاتی با:
- حذف سهنقطه (…)
- افزودن حرف «و» بین واژهگان ایاب و ذهاب – بن کالا
عملاً با محصور کردن مصادیق، در مقام وضع قانون برآمده است.
۳-۲-
سازمان امور مالیاتی کشور:
- در بخشنامه ابطالی شماره ۳۳۵۵۳ مورخ ۱۳۸۷/۴/۱۲ ۵ عنوان خدمات و تسهیلات رفاهی (مهدکودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، هزینه تلفن همراه و بن کالا) را نام برده بود.
- اما در بخشنامه اخیر شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ با حذف سلیقهای عبارت «هزینه تلفن همراه» فقط ۴ عنوان را ذکر کرده است.
این در حالی است که هزینههای ورزشی، تفریحی، سفر، مسکن و … نیز از نظر قانونگذار تسهیلات رفاهی محسوب شده و فاقد محدودیت هستند.
نتیجه نهایی درخواست شاکی
با توجه به مراتب فوق، قسمت اخیر بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ رئیس کل سازمان امور مالیاتی، از حیث:
- محصور کردن عناوین
- مغایرت با قانون
- تجاوز از حدود اختیارات سازمان
غیرقانونی بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، ابطال آن از قضات محترم دیوان عدالت اداری مورد استدعاست.
متن مقرره مورد شکایت
مخاطبان / ذینفعان:
امور مالیاتی شهر و استان تهران – ادارات کل امور مالیاتی
موضوع:
ابلاغ رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موضوع دادنامه شماره ۷۳-۱۳۹۸/۱/۲۷ مبنی بر اصلاح رأی شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ آن هیأت – در خصوص کمکهزینه رفاهی کارکنان
به پیوست، رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موضوع دادنامه شماره ۷۳-۱۳۹۸/۱/۲۷ برای اطلاع و اقدام لازم ارسال میگردد.
با توجه به رأی مذکور، متن رأی دادنامه شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال بخشنامه شماره ۳۳۵۵۳-۱۳۸۷/۴/۱۲ به شرح ذیل خواهد بود:
متن رأی اصلاحشده هیأت عمومی
«نظر به اینکه مصادیق حقوق و مزایای مشمول کسر مالیات، موضوع ماده ۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم در ماده ۸۳ همان قانون به عنوان مزایای مربوط به شغل احصاء شده است و خدمات و تسهیلات رفاهی که در ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۱۳۸۰/۱۱/۲۷) مصوب ۱۳۸۴/۸/۱۵ مجوز پرداخت دارد، مزایای مربوط به شاغل بوده و داخل در عناوین حقوق و مزایای مذکور در ماده ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم نمیباشد، بنابراین وجوه پرداختی به حقوقبگیران تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … به عنوان مصادیق ماده ۴۰ قانون مارالذکر، موضوعاً از شمول احکام مواد ۸۲ و ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم خارج بوده و نظریه شماره ۲۵۶/۲۰۱۰۰-۱۳۸۹/۱۰/۶ دیوان محاسبات کشور هم در تأیید مراتب میباشد.
النهایه بخشنامه مورد اعتراض خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی کشور تشخیص و به استناد قسمت دوم اصل ۱۷۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند یک ماده ۱۹ و ماده ۴۲ قانون دیوان عدالت اداری ابطال میگردد.»
بنابراین وجوهی که بابت مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا در اجرای ماده ۴۰ قانون فوقالذکر و یا بر اساس مقررات استخدامی مؤسسه در حدود متعارف و یا ارائه اسناد و مدارک به کلیه کارکنان پرداخت میشود، از شمول حکم مواد ۸۲ و ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم خارج بوده و مشمول مالیات نمیباشد.
– رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
پاسخ سازمان امور مالیاتی به شکایت
مدیرکل حقوقی و قراردادهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره ۳۲۱۷/۲۱۲/ص-۱۳۹۹/۳/۱۰ توضیح داده است که:
«با سلام و احترام؛
در متن رأی دادنامه ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ از عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … به عنوان مصادیق حق شاغل از شمول مقررات مواد ۸۲ و ۸۳ خارج گردیده است که در بخشنامه ۴۵۲۹/۲۱۰-۱۳۹۰/۲/۲۷ عیناً به متن مذکور اشاره گردیده است.
لیکن با توجه به اینکه بر خلاف پرداختهای انجام شده به کارکنان دولت که بر اساس قوانین و مقررات موضوعه انجام میگردد، پرداخت حقوق بخش خصوصی بر اساس مقررات استخدامی مؤسسه و قانون کار انجام میشود که فاقد محدودیت قانونی قابل ملاحظهای در خصوص انتخاب عناوین شغلی میباشد، بنابراین برای جلوگیری از استفاده ناصحیح از ظرفیت دادنامه ۷۳-۱۳۹۸/۱/۲۷ و همچنین جلوگیری از تفسیر موسع موضوع توسط بخش خصوصی، در بخشنامه مربوط، صرفاً به عناوین مصرح در دادنامه اشاره شده است.
بدیهی است در صورت تصریح سایر عناوین مشمول این مقررات، مراتب به اطلاع عموم خواهد رسید.»
تشکیل جلسه هیأت عمومی
هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳۹۹/۱۲/۱۹ با حضور:
- معاونین دیوان
- رؤسا
- مستشاران
- دادرسان شعب دیوان
تشکیل شد و پس از بحث و بررسی، با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.
رأی هیأت عمومی
براساس دادنامه شماره ۶۰۱-۱۳۸۹/۱۲/۹ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و اصلاحی آن به شماره ۷۳-۱۳۹۸/۱/۲۷ اعلام شده است که:
«نظر به اینکه مصادیق حقوق و مزایای مشمول کسر مالیات، موضوع ماده ۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم در ماده ۸۳ همان قانون به عنوان مزایای مربوط به شغل احصاء شده است و خدمات و تسهیلات رفاهی که در ماده ۴۰ قانون الحاق موادی به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۱۳۸۰/۱۱/۲۷) مصوب ۱۳۸۴/۸/۱۵ مجوز پرداخت دارد، مزایای مربوط به شاغل بوده و داخل در عناوین حقوق و مزایای مذکور در ماده ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم نمیباشد، بنابراین وجوه پرداختی به حقوقبگیران (موضوع رأی اصلاحی) تحت عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب، بن کالا و … به عنوان مصادیق ماده ۴۰ قانون مارالذکر، موضوعاً از شمول احکام مواد ۸۲ و ۸۳ قانون مالیاتهای مستقیم خارج بوده و نظریه شماره ۲۵۶/۲۰۱۰۰-۱۳۸۹/۱۰/۶ دیوان محاسبات کشور هم در تأیید مراتب میباشد.
النهایه بخشنامه مورد اعتراض خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی کشور تشخیص و به استناد قسمت دوم اصل ۱۷۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و بند ۱ ماده ۱۹ و ماده ۴۲ قانون دیوان عدالت اداری ابطال میگردد.»
با توجه به اینکه در بخشنامه شماره ۸۰/۹۸/۲۰۰-۱۳۹۸/۸/۲۷ سازمان امور مالیاتی کشور که در مقام ابلاغ دادنامه اصلاحی رأی مذکور صادر شده، وجوه پرداختی به کارکنان دولت منحصر به عناوین مهد کودک، یارانه غذا، ایاب و ذهاب و بن کالا شده و عبارت «و…» که بیانگر تمثیلی بودن عناوین فوق میباشد حذف شده است، بخشنامه مذکور خلاف قانون و خارج از اختیار وضع شده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۸۸ و ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود.