گردش کار

شاکی: آقایان بهروز فارسیجانی و ارسلان مخابری به نمایندگی شرکت مهندسی اکباتان نیرو

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه ۸۱/۹۳/۲۰۰-۱۳۹۳/۷/۲۰ سازمان امور مالیاتی کشور

گردش کار

شاکی به موجب دادخواستی ابطال بخشنامه شماره ۸۱/۹۳/۲۰۰-۱۳۹۳/۷/۲۰ سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

“هیات محترم عمومی دیوان عدالت اداری

احتراماً، به پیوست فتوکپی یک نسخه از رای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی صادره به شماره ۷-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۳/۶/۱۸ و نظریه شماره ۹۳۸۱/۲۰۰-۱۳۹۳/۷/۲۰ ریاست سازمان مالیاتی را تقدیم می‌دارد و در اجرای مفاد بند (۱) ماده (۱۹) و مفاد ماده (۴۲) قانون دیوان عدالت اداری به دلایل و مستندات مشروحه در ذیل تقاضای رسیدگی و ابطال رای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی و بخشنامه صادره مذکور را دارد.

۱- هیات عمومی شورای مالیاتی در رای صادره مورخ ۱۳۹۳/۶/۱۸ افزایش حقوق صاحبان سهام به جز از محل آورده‌ها را به عنوان درآمد تلقی نموده است و در نتیجه تقبل زیان توسط سهامداران شرکت و تهاتر آن از محل حساب جاری شرکاء درآمد محسوب و می‌بایست در سود و زیان به عنوان درآمد شناسایی گردد و مطالبه مالیاتی با رعایت مفاد مواد ۱۴۸ و ۱۰۵ و بند ۱۲ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم وفق مقررات قانونی خواهد بود.

۲- اقلیت اعضاء هیات عمومی شورای عالی مالیاتی در ذیل رای صادره چنین اظهار نظر نموده است:

“تقبل زیان انباشته از سوی صاحبان سرمایه از طریق کاهش مطالبات حال شده شرکاء و یا سهامداران و یا آورده نقدی و غیر نقدی آنها مندرج در حساب جاری شرکاء یا هر حساب دیگر هیچگونه منافعی برای شرکت ایجاد نمی‌نماید تا به عنوان درآمد مشمول مالیات شرکت تلقی شود. لذا اقلیت عبارت تهاتر را مناسب ندانسته و رویه فوق الذکر را مشمول مالیات نمی‌داند.”

۳- ریاست سازمان امور مالیاتی به موجب نامه شماره ۸۱/۹۳/۲۰۰-۱۳۹۳/۷/۲۰ ضمن ابلاغ رای هیات عمومی شورای مالیاتی، تقبل زیان توسط سهامداران شرکت و تهاتر آن از محل حساب جاری شرکاء (طلب سهامداران) را درآمد محسوب و مطالبه مالیات را وفق مقررات قانونی اعلام نموده است.

۴- منابع مالیاتی در فصول مختلف قانون مالیاتهای مستقیم به شرح زیر بیان گردیده است:

الف- فصل اول از باب دوم، مالیات سالیانه املاک که لغو گردیده است.

ب- فصل دوم از باب دوم، مالیات مستغلات مسکونی خالی که لغو گردیده است.

ج- فصل سوم از باب دوم، مالیات بر اراضی بایر که لغو گردیده است.

د- فصل چهارم از باب دوم، مالیات بر ارث.

هـ- فصل پنجم از باب دوم، مالیات حق تمبر.

و- فصل اول از باب سوم، مالیات بر درآمد املاک.

ر- فصل دوم از باب سوم، مالیات بر درآمد کشاورزی.

ح- فصل سوم از باب سوم، مالیات بر درآمد حقوق.

ط- فصل چهارم از باب سوم، مالیات بر درآمد مشاغل.

ی- فصل پنجم از باب سوم، مالیات اشخاص حقوقی.

ک- فصل ششم از باب سوم، مالیات درآمد اتفاقی.

ل- فصل هفتم از باب سوم، مالیات بر جمع درآمد که لغو گردیده است.

۵- با توجه به تعاریفی که در فصول مختلف منابع درآمدی ذکر شده در قانون مالیاتهای مستقیم به هیچ عنوان موضوع تهاتر حسابهای شرکاء (طلب سهامداران) یا زیان سنواتی شرکت درآمد تلقی نمی‌گردد.

۶- به موجب مفاد ماده (۱۰۵) قانون مالیاتهای مستقیم جمع درآمد شرکتها و درآمد ناشی از فعالیتهای انتفاعی سایر اشخاص حقوقی مشمول مالیات می‌باشد، چگونه می‌توان تهاتر طلب سهامداران که همانا آورده نقدی آنان به عناوین مختلف می‌باشد با زیان سنواتی را فعالیت انتفاعی دانست؟

۷- رای هیات عمومی شورای مالیاتی و بخشنامه ریاست سازمان مالیاتی به دلایل زیر فاقد مستندات و وجاهت قانونی می‌باشد:

۱-۷– درآمد اعلام نمودن تهاتر طلب سهامداران با زیان سنواتی در رای صادره مستند به هیچ یک از مفاد قانونی نمی‌باشد و صرفاً یک اظهار نظر می‌باشد.

۲-۷– بستانکاری سهامداران در حساب جاری در اثر آورده‌های نقدی آنان بوده است.

۳-۷– بر اساس واقعیت امر زیان سنواتی شرکت در واقع بدهی سهامداران بوده و تسویه آن نمی‌تواند ماهیت درآمدی داشته باشد.

۴-۷– همانطور که یکی از اعضای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی به عنوان اقلیت در رای صادره اعلام نموده است:

تقبل زیان انباشته توسط سهامداران هیچگونه منفعتی برای شرکت ایجاد نمی‌نماید تا درآمد مشمول مالیات تلقی شود.

۵-۷– به پیوست رای شماره ۹۱۰۹۱۶۰۹۰۱۴۰۰۶۲۰-۱۳۹۳/۲/۱۱ شعبه ۱۴ دیوان عدالت اداری که در موضوع مشابه صادر گردیده تقدیم می‌گردد.

۸- با توجه به دلایل و مستندات فوق رای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی و بخشنامه صادره مبنی بر تلقی درآمد مشمول مالیات تهاتر طلب سهامداران با زیان سنواتی فاقد استناد قانونی است. از هیات عمومی دیوان عدالت اداری درخواست ابطال موارد شکایت را دارد.”

متن بخشنامه مورد اعتراض

بخشنامه

مخاطبین / ذینفعان: امور مالیاتی شهر و استان تهران – ادارات کل امور مالیاتی

موضوع: تقبل زیان توسط سهامداران شرکت و تهاتر از محل حساب جاری شرکاء

بدینوسیله رای اکثریت اعضای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی در خصوص تقبل زیان توسط سهامداران شرکت و تهاتر آن از محل حساب جاری شرکاء موضوع صورتجلسه شماره ۷-۲۰۱-۱۳۹۳/۶/۱۸ که در اجرای ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم صادر گردیده است به شرح ذیل جهت اجرا ابلاغ می‌گردد:

“با توجه به تفکیک شخصیت شرکت و صاحبان سهام و در نظر گرفتن اینکه افزایش حقوق صاحبان سهام (به جز از محل آورده‌ها) به عنوان درآمد تلقی می‌شود، لذا تقبل زیان توسط سهامداران شرکت و تهاتر آن از محل حساب جاری شرکاء درآمد محسوب و می‌بایستی در صورت سود و زیان به عنوان درآمد شناسایی گردد.”

از این رو مطالبه مالیات از این بابت با رعایت مفاد مواد ۱۲۸ و ۱۰۵ و بند ۱۲ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم وفق مقررات قانونی خواهد بود.

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره ۱۸۸۵۶/۲۱۲/د-۱۳۹۴/۵/۳۱ توضیح داده است که:

“جناب آقای دربین

مدیرکل محترم هیات عمومی دیوان عدالت اداری

سلام علیکم

احتراماً بازگشت به دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۸۰۹۰۵۸۰۰۳۵۱-۱۳۹۴/۲/۳۰ موضوع شکایت آقایان بهروز فارسیجانی و ارسلان مخابری به نمایندگی از شرکت مهندسی اکباتان نیرو مبنی بر ابطال رای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی به شماره ۷-۲۰۱-۱۳۹۳/۶/۱۸ و بخشنامه شماره ۸۱/۹۳/۲۰۰-۱۳۹۳/۷/۲۰ ریاست کل سازمان امور مالیاتی کشور موارد ذیل جهت استحضار قضات عالیقدر هیات عمومی دیوان عدالت اداری اعلام می‌گردد:

الف- مفاد شکایت با مفاهیم، اصول و استانداردهای حسابداری و حسابرسی و اصول کلی حقوقی در تعارض است.

زیرا که اصل کلی حقوقی تفکیک و استقلال شخصیت سهامداران و صاحبان سرمایه از شخصیت حقوقی شرکت ایجاب می‌نماید که درآمد، هزینه، زیان و سود سهامداران مستقل از شرکت تلقی شود. از طرف دیگر مفاهیم نظری گزارشگری مالی در ردیف ۴۳-۳ مقرر داشته است:

درآمد عبارتست از افزایش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که به آورده صاحبان سرمایه مربوط می‌شود.

هزینه عبارتست از کاهش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که بستانده صاحبان سرمایه مربوط می‌شود.

از سوی دیگر در استاندارد حسابداری شماره (۳) درآمد عملیاتی اینگونه تعریف شده است:

افزایش در حقوق صاحبان سرمایه به جز مواردی که به آورده صاحبان سرمایه مربوط می‌شود.

بنا به مراتب فوق و با توجه به اینکه تقبل زیان توسط سهامداران شرکت از مصادیق آورده محسوب نمی‌شود لذا می‌بایستی در صورت سود و زیان به عنوان درآمد شناسایی گردد.

همچنین کمیته فنی سازمان حسابرسی نیز به موجب نظریه شماره ۵۹-۱۳۸۴/۴/۶ تقبل زیان توسط سهامداران را آورده تلقی ننموده و آن را درآمد تلقی نموده است.

ب- مفاد رای هیات عمومی شورای عالی مالیاتی به شماره ۷/۲۰۱-۱۳۹۳/۶/۱۸ در اجرای مفاد ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم و در حدود اختیارات آن مرجع و با اکثریت آراء صادر شده و به منظور ایجاد وحدت رویه در امور مالیاتی بوده است.

ج- مطالبه مالیات از این بابت مستند به بند ۴ ماده ۱ و مواد ۱۰۵ و ۱۲۸ و بند ۱۲ ماده ۱۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم می‌باشد.

با عنایت به مراتب فوق بخشنامه و رای صادره کاملاً وفق مقررات قانونی و در حیطه صلاحیت مراجع مربوطه بوده و تقاضای رد شکایت شاکی مورد استدعاست.”

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳۹۶/۴/۲۰ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء نسبت به صدور رأی اقدام کرد.

رأی هیأت عمومی

رأی هیأت عمومی

نظر به اینکه بر مبنای قانون مالیاتهای مستقیم، مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی و حقوقی تعلق می‌گیرد، بنابراین تقبل زیان انباشته از سوی صاحبان سرمایه از طریق کاهش مطالبات شرکاء و سهامداران و یا آورده نقدی و غیر نقدی آنها مندرج در حساب جاری شرکاء یا حساب دیگر هیچ گونه منافعی برای شرکت ایجاد نمی‌کند تا به عنوان درآمد مشمول مالیات اتفاقی شود، بنابراین رأی مورخ 1393/06/03 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی خلاف قانون است و به استناد بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.