گردش کار
شـاکــی: شرکت حسابداری و خدمات مالی تندیس درفک منطقه آزاد انزلی
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
مـوضـوع شـکـایت و خـواستـه: ابطال بخشنامه شماره ۵۵/۹۶/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۶/۴/۲۰ سازمان امور مالیاتی کشور و دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی به شماره ۶۴۶۳۹ مورخ ۱۳۹۶/۴/۱۱
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال بخشنامه شماره ۵۵/۹۶/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۶/۴/۲۰ و دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی به شماره ۶۴۶۳۹ مورخ ۱۳۹۶/۴/۱۱ به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد:
متن مقرره مورد شکایت
بخشنامه شماره ۵۵/۹۶/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۶/۴/۲۰
“موضوع دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی
در اجرای بند (۹) راهکارهای عملیاتی برنامه راهبردی ارتقای سلامت نظام اداری در مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی موضوع تصویبنامه شماره ۱۱۸۴۱۶/۵۰۱۹۳ مصوب ۱۳۹۴/۰۹/۰۸، به پیوست تصویر دستورالعمل مشترک وزارت امور اقتصادی و دارایی و دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری- صنعتی و ویژه اقتصادی به شماره ۶۴۶۳۹ مورخ ۱۳۹۶/۰۴/۱۱، جهت اطلاع و اقدام مقتضی ارسال میگردد.
**سید کامل تقوینژاد
رییس کل سازمان امور مالیاتی کشور”**
دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری– صنعتی
با توجه به بند (ت) ماده ۳۱ قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب ۱۳۹۴/۲/۱ و در اجرای بند (۹) راهکارهای عملیاتی برنامه راهبردی ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد در مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی موضوع تصویبنامه شماره ۱۱۸۴۱۶/۵۰۱۹۳ مورخ ۱۳۹۴/۰۹/۰۸، دستورالعمل مشترک وزارت امور اقتصادی و دارایی و دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی به شرح زیر تصویب میگردد:
فصل اول: تعاریف
ماده ۱- تعاریف
در این دستورالعمل اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
الف ) سازمان مالیاتی: سازمان امور مالیاتی کشور.
ب ) سازمان منطقه: سازمانهای مناطق آزاد تجاری – صنعتی.
پ ) دبیرخانه: دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی.
ت ) قانون: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحیههای بعدی آن و مقررات مالیاتی موضوع ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد کشور مصوب ۱۳۷۲ و اصلاحیههای بعدی آن.
ث ) مجوز فعالیت: فرمی که سازمان منطقه طبق مقررات مربوط فعالیتهای اشخاص را در آن درج و صادر مینماید.
ج ) اشخاص حقیقی: کلیه اشخاص حقیقی دارای مجوز منطقه برای فعالیت اقتصادی.
چ ) اشخاص حقوقی: کلیه اشخاص حقوقی شناختهشده و دارای مجوز فعالیت اقتصادی در منطقه.
ح ) اظهارنامه مالیاتی: فرم ابراز درآمدها، هزینهها، داراییها، بدهیها، سرمایه، معافیتها، درآمد مشمول مالیات، مالیات، بخشودگی، اطلاعات فروش و خرید و …
خ ) اطلاعات عملکرد مالی: دفاتر، اسناد، مدارک، ترازنامه، سود و زیان، معاملات، حقوق کارکنان.
د ) سامانه الکترونیکی: سامانههای سازمان مالیاتی برای ارسال اظهارنامه و اطلاعات مالی.
ذ ) شماره اقتصادی: شماره اختصاصی اشخاص حقیقی و حقوقی.
ر ) ثبتنام: ثبت اطلاعات هویتی، مکانی و مجوز فعالیت در سامانه ثبتنام سازمان مالیاتی.
فصل دوم: تکالیف اشخاص حقیقی و حقوقی
ماده ۲
در اجرای ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد و بند (ت) ماده ۳۱ قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و تبصره (۱) ماده ۱۴۶ مکرر قانون، شرط برخورداری از معافیت مالیاتی، داشتن مجوز فعالیت و تسلیم اظهارنامه مالیاتی و اطلاعات عملکرد مالی در مهلت قانونی است.
ماده ۳
سازمان مالیاتی موظف است پس از تکمیل ثبتنام، شماره اقتصادی تخصیص دهد و کارت اقتصادی صادر کند.
تبصره ۱: تا زمان صدور شماره اقتصادی جدید، استفاده از شماره قبلی، شماره ملی، شناسه ملی، شناسه مشارکت مدنی و شماره اختصاصی اشخاص خارجی مجاز است.
ماده ۴
اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در منطقه مکلف به ثبتنام و دریافت شماره اقتصادی هستند.
ماده ۵
اشخاص حقیقی باید برای هر واحد شغلی یا هر محل جداگانه ثبتنام کنند.
تبصره ۱: در صورت داشتن چند محل برای یک مجوز، فقط یک ثبتنام انجام میشود.
تبصره ۲: چند فعالیت در یک محل = یک ثبتنام.
تبصره ۳: کارگاهها و واحدهای تولیدی دارای چند دفتر/فروشگاه میتوانند یک ثبتنام و یک اظهارنامه ارائه نمایند.
ماده ۶
اشخاص حقیقی مشارکتی (قهری یا اختیاری) بهعنوان یک شخص ثبتنام میشوند.
ماده ۷
اشخاص مکلفند هرگونه تغییر (انحلال، تعطیلی، تغییر نام، نشانی، شرکا و …) را حداکثر ظرف دو ماه به سازمان مالیاتی اعلام نمایند.
فصل سوم: نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و اطلاعات عملکرد مالی
ماده ۸
ارسال فهرست معاملات بهصورت فصلی و حداکثر یک ماه و نیم پس از پایان فصل الزامی است.
ماده ۹
ارسال فهرست حقوق کارکنان تا پایان ماه بعد الزامی است.
ماده ۱۰
اظهارنامه درآمد اجاره املاک باید تا پایان تیرماه سال بعد ارسال شود.
ماده ۱۱
اشخاص حقیقی باید تا پایان خردادماه سال بعد اظهارنامه خود را ارسال کنند.
ماده ۱۲
اشخاص حقوقی باید تا چهار ماه پس از پایان سال مالی اظهارنامه، ترازنامه و سود و زیان را ارسال نمایند.
این دستورالعمل مشتمل بر ۱۲ ماده و ۴ تبصره در تاریخ ۲۲/۰۳/۱۳۹۶ به تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی و دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری – صنعتی و ویژه اقتصادی رسیده و لازمالاجرا است.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت
شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقررات مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین خواسته خود اعلام کرده است:
بر اساس ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری – صنعتی، انجام هرگونه فعالیت اقتصادی در این مناطق معاف از پرداخت مالیات بر دارایی و درآمد میباشد و حکم فوق شامل و حاکم بر مواد ۳ الی ۱۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم بوده و در نتیجه مفاد قانون مالیاتهای مستقیم در خصوص فعالان اقتصادی شاغل در مناطق آزاد تجاری – صنعتی اجرایی نیست.
از سوی دیگر، به موجب تبصره ۲ ماده ۱۱۹ قانون برنامه پنجم توسعه، شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی مقیم مناطق آزاد، تسلیم اظهارنامه مالیاتی میباشد و از این رو مفاد مقررات مورد شکایت در رابطه با شمول مالیات بر مناطق آزاد تجاری – صنعتی مغایر با مواد قانونی فوقالذکر است.
پاسخ به شکایت – لایحه سازمان امور مالیاتی کشور
مدیر کل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره ۱۰۲۱۷/۲۷۲/ص مورخ ۱۳۹۷/۹/۱۷ به طور خلاصه توضیح داده است:
۱- استناد به ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری – صنعتی
بر اساس ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری صنعتی، فعالیتهای اقتصادی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی به مدت بیست سال از تاریخ بهره برداری مندرج در مجوز، از پرداخت مالیات بر درآمد و دارایی معاف میباشد.
اما مستند به بند (ت) ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره ۱ ماده ۱۴۶ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم:
شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی مقیم مناطق آزاد و سایر مناطق کشور تسلیم اظهارنامه مالیاتی و سایر تکالیف مقرر در قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود.
مقررات مورد شکایت نیز همین حکم را بیان کردهاند و حکم ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری – صنعتی رافع تکالیف مقرر در قانون مالیاتهای مستقیم نیست.
به ویژه آنکه لزوم انجام تکالیف فوق در تبصره ۲ ماده ۱۱۹ قانون برنامه پنجم توسعه نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
بنابراین، تمام مودیان باید به تکالیف مقرر در مواد ۹۵ ، ۱۰۰ ، ۱۱۰ ، ۱۶۹ و بند (ت) ماده ۱۳۲ و تبصره ۱ ماده ۱۴۶ قانون مالیاتهای مستقیم عمل نمایند.
۲- عدم تعارض زمانی
قانونگذار به موجب ماده ۲۸۱ قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم، تاریخ اجرای این قانون را از ابتدای سال ۱۳۹۵ تعیین کرده است.
ارایه اظهارنامه مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی بر اساس مواد ۱۰۰ و ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم به ترتیب تا پایان خرداد و پایان تیرماه میباشد.
مقررات مورد شکایت نیز از تیرماه ۱۳۹۶ اجرایی شدهاند.
بنابراین، از لحاظ زمانی نیز تعارضی میان زمان ارائه اظهارنامه مالیاتی و تاریخ اجرای مقررات وجود ندارد.
پاسخ وزارت امور اقتصادی و دارایی
معاون قضایی دفتر حقوقی وزارت امور اقتصادی و دارایی به موجب لایحه شماره ۱۸۲۲۱۵/۹۱ مورخ ۱۳۹۷/۸/۲۹ توضیح داده است:
دادخواست شاکی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور که طبق بند (الف) ماده ۵۹ قانون برنامه سوم توسعه دارای شخصیت مستقل است، تنظیم شده و وزارت امور اقتصادی و دارایی طرف شکایت نمیباشد.
نظریه تهیهکننده گزارش
درخصوص شکایت مطروحه به خواسته ابطال بخشنامه شماره ۵۵/۹۶/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۶/۴/۲۰ سازمان امور مالیاتی کشور و دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی:
شاکی اجمالاً مدعی است که:
فعالیتهای اقتصادی در مناطق آزاد طبق ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری – صنعتی از مالیات بر درآمد و دارایی معاف است و الزام به ارائه اظهارنامه مالیاتی موجب تعلق مالیات و حذف معافیتها خواهد شد و این امر مغایر قانون است.
تحلیل گزارش
۱- بخشنامه شماره ۵۵/۹۶/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۶/۴/۲۰ صرفاً جهت اطلاع و اقدام مقتضی ارسال شده و دستورالعمل مورد بحث را تایید و اجرای آن را خواسته است.
۲- براساس تبصره ۱ ماده ۱۴۶ قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره ۲ ماده ۱۱۹ قانون برنامه پنجم توسعه،
تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی است.
به موجب بند «ت» ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم نیز:
«شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در مناطق آزاد و سایر مناطق کشور، تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موقع مقرر قانونی است.»
با بررسی دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی مشخص میشود:
- در هیچ یک از مواد این دستورالعمل، به تعلق مالیات بر فعالیتهای اقتصادی مناطق آزاد اشاره نشده است.
- این دستورالعمل صرفاً شرط برخورداری از معافیتهای قانونی را بیان کرده است.
- بنابراین مغایرتی با قانون ندارد.
نتیجه: به استناد بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲،
رد شکایت مطروحه قابل پیشنهاد است.
رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی
رای هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
براساس تبصره ۱ ماده ۱۴۶ قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره ۲ ماده ۱۱۹ قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران:
تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر، شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی است.
به موجب بند «ت» ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم:
«شرط برخورداری از هرگونه معافیت مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در مناطق آزاد و سایر مناطق کشور، تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موقع مقرر قانونی است.»
همچنین، با مداقه در مفاد دستورالعمل نحوه ارایه اظهارنامه مالیاتی و عملکرد مالی در مناطق آزاد تجاری – صنعتی مشخص میشود که:
- در هیچ یک از مواد آن اشارهای به تعلق مالیات بر فعالیتهای اقتصادی مناطق آزاد نشده است.
- این دستورالعمل، صرفاً شرط برخورداری از معافیتهای موضوع ماده ۱۳ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری – صنعتی را تعیین کرده است.
بنابراین، مقررات مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده است.
به استناد بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲:
رأی به رد شکایت صادر و اعلام میشود.
رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور، از سوی ریاست دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.