گردش کار

شاکی: آقای محمدمهدی ناظمیان

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ز) بخشنامه شماره 13530 مورخ 1384/07/27 سازمان امور مالیاتی کشور.

شرح گردش کار

شاکی به طور خلاصه اعلام داشته است که سازمان امور مالیاتی در بند (ز) بخشنامه شماره 13530 مورخ 1384/07/27، برخلاف حکم مقرر در بند (ز) تبصره 11 ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم که درآمد هر شخص ناشی از اجاره بها در تهران 150 مترمربع و در شهرستان‌ها 200 مترمربع را از پرداخت مالیات معاف می‌داند، این معافیت را به کل کشور با فرمول متجانس تعمیم داده است، در حالی که:

1. اولاً: در بخشنامه شماره 3256-211 مورخ 1382/05/26 این سازمان قید گردیده است که مالک مجاز است به انتخاب خود یک واحد را انتخاب و در متراژ مجاز از معافیت استفاده نماید.
2. ثانیاً: قانونگذار به منظور تشویق مالکین جهت واگذاری املاک خود به اجازه، یک معافیت در تهران و یک معافیت هم در یکی از شهرستان‌ها به متراژ مشخص پیش بینی کرده که بخشنامه مذکور برای استفاده از معافیت محدودیت ایجاد کرده است. همچنین، دادنامه شماره 209 مورخ 1385/04/11 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری تأیید کننده این موضوع می‌باشد.

لذا، شاکی از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری درخواست ابطال بخشنامه را به لحاظ مخالفت آن با تبصره 11 ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم دارد.

دفاعیه مشتکی‌عنه

مشتکی‌عنه در لایحه دفاعیه شماره 212/5195/ص مورخ 1389/05/19 اعلام داشته است:

• با دقت نظر به مفاد تبصره 11 ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم در می‌یابیم که معافیت حاصله از تبصره، صرفاً قائم به شخص است و شخص از جمع املاک خود که به اجازه واگذار می‌کند از یک معافیت برخوردار می‌شود.
• بنابراین، در شرایطی که شخص دارای املاکی در تهران و شهرستان باشد، راهی غیر از متجانس نمودن آنها برای اعمال معافیت تبصره مذکور وجود ندارد.
• همچنین، دادنامه شماره 209 مورخ 1385/04/11 که شاکی به آن استناد کرده نیز نشان می‌دهد که مؤدی نمی‌تواند از یک منبع مالیاتی چند بار معافیت استفاده نماید.
• معافیت مذکور در جهت حل مسائل و مشکلات اجتماعی و در خصوص مسکن و اجاره مسکن و جذب سرمایه‌گذاری‌ها در امر مسکن و نیز سایر اهداف دولت محترم تدوین شده است.
• عادلانه نیست که فردی مالک یک واحد مسکونی در تهران و یک واحد دیگر در شهرستان باشد و بتواند از مجموع 350 متر مربع معافیت بهره‌مند شود، در حالی که مالک 10 واحد مسکونی در تهران که همگی برای سکونت اجاره داده شده‌اند، فقط بتواند از 150 متر مربع معافیت استفاده کند.
• بند (ز) بخشنامه شماره 13530 مورخ 1384/07/27 صرفاً در مقام تبیین معافیت تبصره 11 ماده 53 قانون مالیات‌های مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27 برآمده است.
• مدلول حکم قسمت اخیر تبصره 11 ماده 53 قانون مذکور، حاکی از آن است که 200 متر بنای اجاری در شهرستان‌ها معادل 150 متر بنای اجاری در تهران می‌باشد که این امر در قالب تمثیل در بند (ز) بخشنامه مزبور متبلور شده است.
• بدین ترتیب، چنانچه شخصی 300 متر بنای اجاری در شهرستان داشته باشد، معادل این است که 225 متر بنای اجاری در تهران دارد.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ مذکور، با حضور رؤسا، مستشاران و دادرسان علی‌البدل شعب دیوان، پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره، با اکثریت آراء رأی خود را به شرح زیر صادر نمود:

• نظر به اینکه مطابق **تبصره 11 ماده 53 «قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1380/11/27»، درآمد هر شخص ناشی از اجاره واحد یا واحدهای مسکونی در تهران تا مجموع 150 متر مربع زیر بنای مفید و در سایر نقاط تا مجموع 200 متر مربع زیر بنای مفید از مالیات بر درآمد ناشی از اجاره املاک معاف است،
• ولی سازمان امور مالیاتی کشور برخلاف حکم مقنن و با استفاده از فرمول متجانس در بند (ز) بخشنامه شماره 13530 مورخ 1384/07/27 موجب محدودیت در استفاده از مزایای مندرج در قانون مذکور برای اشخاصی که شرایط بهره‌مندی از آن را در تهران و سایر نقاط کشور دارا بوده‌اند، شده است.
• بنابراین، بند (ز) بخشنامه معترض عنه خلاف قانون و خارج از حدود اختیارات بوده و مستنداً به بند 1 ماده 19 و ماده 42 قانون دیوان عدالت اداری ابطال می‌شود.