آئین‌نامه اجرائی وصول مالیات‌های ماده 218

تاریخ سند: 1374/04/11
شماره سند: 1083/م
وضعیت سند: –
امضا کننده: شورای عالی مالیاتی

فصل اول: شرایط صدور برگ اجرائی

ماده 1 – دستور بازداشت اموال در صورت عدم پرداخت

هرگاه مودی پس از ابلاغ برگ اجرائی ظرف مهلت مقرر در ماده 210 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 3/12/1366 بدهی خود را نپردازد و یا ترتیب پرداخت آن را ندهد، به دستور مسئول اجرائیات، معادل بدهی از اموال منقول و غیرمنقول او طبق مقررات آتی بازداشت و به فروش خواهد رسید.

ماده 2 – تنظیم برگ اجرائی

برگ اجرائی مطابق تبصره یک ذیل ماده 210 قانون مالیات‌های مستقیم تنظیم خواهد شد.

ماده 3 – نسخه‌های برگ اجرائی

برگ اجرائی در سه نسخه تهیه می‌شود:

1. یک نسخه در پرونده بایگانی
2. نسخه دیگر به مودی ابلاغ
3. نسخه ثالث با قید تاریخ ابلاغ و امضای مودی و مامور ابلاغ جهت ضبط در پرونده مربوط به قسمت اجرا اعاده می‌شود

ماده 4 – ابلاغ اوراق اجرائی

مقررات فصل هشتم از باب چهارم قانون مذکور در مورد ابلاغ اوراق اجرائی لازم‌الرعایه می‌باشد.

فصل دوم: بازداشت اموال

ماده 5 – زمان و شرایط بازداشت اموال

هرگاه مودی پس از ابلاغ برگ اجرائی ظرف یک ماه بدهی خود را پرداخت نکند یا ترتیب پرداخت آن را ندهد:

• معادل کلیه بدهی او اعم از اصل و جرائم متعلقه به علاوه ده درصد کل بدهی از اموال منقول و اسهل مودی بازداشت خواهد شد.
• صدور دستور توقیف و اجرای آن به عهده مسئول اجرائیات است.
• اگر اموال منقول مودی تکافوی بدهی او را ننماید یا دسترسی به آن‌ها ممکن نباشد، از اموال غیرمنقول او به ترتیب مقرر در آئین‌نامه بازداشت خواهد شد.

ماده 6 – اجرای بازداشت

• توقیف اموال توسط مامورین اجرا و حسب اقتضا با کمک مامورین نیروهای انتظامی و با حضور نماینده ادارات کل دادگستری یا دادگاه‌های محل انجام می‌شود.
• عدم حضور مودی، بسته بودن محل یا امتناع مودی مانع عملیات اجرائی نیست و هیأت اجرائی می‌تواند در را باز کرده و اموال را بازداشت نماید.
• درخواست نمایندگی برای اشخاص از طرف معاونت درآمدهای مالیاتی صورت می‌پذیرد.

تبصره 1 – بازکردن محل‌های غیرقابل دسترسی

اگر در محلی را که مال در آن است نتوان فی‌المجلس باز نمود، ضمن لاک و مهر کردن در و سایر محل‌هایی که احتمال می‌رود، هیأت اجرائی موظف است حداکثر ظرف بیست و چهار ساعت در سایر محل‌های پلمپ شده را باز کرده و اموال را بازداشت نماید.

ماده 7 – همکاری مقامات

در هر موقع که مامورین اجرا از اشخاص استمداد کنند، مقامات مربوط موظف به اقدام فوری هستند. در صورت تأخیر، متخلف از اجرای قانون شناخته شده و طبق مقررات تعقیب خواهد شد.

ماده 8 – ممنوعیت بازداشت اموال

بازداشت اموال زیر ممنوع است:
الف) اموال مذکور در ماده 212 قانون مالیات‌های مستقیم
ب) اموالی که در تصرف غیر است و متصرف نسبت به آن ادعای مالکیت نماید

ماده 9 – اموال مشاع

هرگاه اموالی که قصد بازداشت آن را دارند بین مودی و اشخاص دیگر مشاع باشد:

• اگر از طرف اشخاص مذکور دلیل موثری ارائه شود که سهم هر یک را مشخص نماید، بازداشت سهم مودی انجام می‌شود.
• در غیر این صورت، فرض بر تساوی سهم بوده و در حدود سهم مودی از مال مورد اشاعه بازداشت خواهد شد.

ماده 10 – صورت‌مجلس ریز اموال

قبل از بازداشت اموال باید صورت‌مجلس مرتب شود که شامل:

• کیل، وزن و عدد اموال
• عیار تقریبی طلا و نقره
• مشخصات جواهرات، کتاب‌ها، تابلوهای نقاشی، مال‌التجاره، سهام و اوراق بهادار
• وضعیت نو یا مستعمل بودن

تبصره 1 – قیطان و مهر

صورت‌مجلس باید قیطان و پلمپ شده و ممهور به مهر اجرا باشد.

ماده 11 – اصلاح اشتباهات صورت‌مجلس

• اشتباهات در نوشتن صورت ریز اموال باید تصحیح شده و توسط مامور اجرا و مودی یا نمایندگان ماده 6 امضاء شود.
• تراشیدن، پاک کردن و نوشتن بین سطوح ممنوع است.

ماده 12 – تاریخ و امضا

صورت ریز اموال بازداشت شده باید تاریخ روز، ماه و سال با تمام حروف داشته باشد و کلیه صفحات با امضای اشخاص حاضر رسید شود. در صورت امتناع، مراتب در صورت‌مجلس قید می‌شود.

ماده 13 – ارزیابی اموال

• اموال توسط کارشناس وزارت امور اقتصادی و دارائی ارزیابی می‌شود.
• مودی می‌تواند درخواست کارشناس رسمی نماید.
• حق‌الزحمه کارشناس رسمی طبق مقررات دادگستری و 48 ساعت قبل از ارزیابی به حساب سپرده تعیین شده و قبض آن به مسئول اجرائیات ارائه شود.

ماده 14 – تعیین کارشناس رسمی

• کارشناس رسمی به تراضی طرفین تعیین می‌شود.
• در صورت عدم تراضی، قرعه تعیین خواهد شد.
• اعتراض مودی به انتخاب کارشناس در صورت تراضی قبلی امکان‌پذیر نیست.
• اعتراض موجه پس از عدم تراضی، مسئول اجرائیات کارشناس رسمی دیگری تعیین می‌کند.

ماده 15 – محل توقیف اموال

• اموالی که باید توقیف شوند، در محل موجود توقیف می‌شوند.
• حمل اموال قابل احتراق و انفجار به محل دیگر ممنوع است مگر محل فعلی مناسب نباشد.
• اموال باید به شخص مسئول سپرده شوند و حتی‌المکان معجلاً فروخته شوند.

ماده 16 – اموال ضایع شدنی

اموال ضایع شدنی باید فوراً و بدون تشریفات فروخته شوند.

ماده 17 – تعیین حافظ اموال

• مامور اجرا شخص معتبری را برای حفاظت اموال تعیین می‌کند.
• شخص مذکور موظف است اموال را در همان محل یا با اطلاع مسئول اجرائیات انتقال و ضبط نماید.

ماده 18 – اختلاف در تعیین حافظ

در صورت اختلاف، تصمیم قطعی با مسئول اجرائیات است.
یک نسخه از صورت ریز اموال توقیفی به حافظ تسلیم و رسید دریافت می‌شود.

ماده 19 – فقدان حافظ

در صورت نبود حافظ:

• اموال در وزارت امور اقتصادی و دارائی محل توقیف لاک و مهر می‌شود.
• در غیر این صورت، با رعایت ماده 17، اموال به جای محفوظی انتقال یافته و محل توسط مامور اجرا لاک و مهر می‌شود.

ماده 20 – محل غیرمعین

اگر جای محفوظ و معین نباشد:

• کاغذ الصاق و لاک و مهر انجام می‌شود و مراتب در صورت ریز ثبت می‌گردد.
• صاحب مال می‌تواند مهر خود را در کنار مهر مامور اجرا بزند.
• مامور اجرا موظف به حفاظت و ترتیب انتقال سریع است.

ماده 21 – حضور مودی

اگر مودی حاضر باشد و ایرادی ننماید، بعداً حق اعتراض نخواهد داشت.
در صورت اعتراض، خلاصه آن در ذیل صورت توقیف اموال نوشته می‌شود.

ماده 22 – مراقبت از اموال فسادپذیر

• اموال فسادپذیر مانند فرش و پارچه‌های پشمی باید جدا نگهداری شوند.
• حافظ موظف به سرکشی و مراقبت است.
• مسئولیت خسارت بر عهده حافظ می‌باشد.

ماده 23 – محدودیت‌های حافظ

• حق استفاده یا انتقال بدون اجازه ندارد.
• در صورت تخلف، محروم از حق الحفاظه شده و موظف به جبران خسارت است.
• در صورت عمل خلاف مقررات کیفری، تعقیب کیفری انجام می‌شود.

ماده 24 – صورت‌مجلس عملیات

• مامور اجرا صورت‌مجلس سه نسخه تهیه می‌کند و ضمیمه صورت اموال می‌نماید.
• نسخه‌ها: مسئول اجرائیات، مودی، حافظ.

تبصره 1 – وسائط نقلیه موتوری

نسخه‌ای از صورت‌مجلس به اداره راهنمایی و رانندگی محل ارسال می‌شود.

• وسیله مذکور بازداشت و نقل و انتقال آن ممنوع است.

تبصره 2 – حق الامتیاز تلفن

مراتب به مخابرات محل اعلام می‌شود و انتقال ممنوع ثبت می‌گردد.

ماده 25 – حق الحفاظه

• به حافظ اموال (غیر مودی) حق الحفاظه تعلق می‌گیرد.
• هزینه‌ها بر عهده مودی است.

ماده 26 – خودداری حافظ

• در صورت خودداری حافظ، قسمت اجرا معادل مال از محل تضمین یا سایر اموال او بازداشت و به فروش خواهد رسید.

فصل سوم: بازداشت اموال منقول نزد شخص ثالث

ماده 27 – توقیف اموال نزد شخص ثالث

اگر مودی اظهار نماید که وجه نقد یا اموال منقول متعلق به او نزد شخص ثالث است یا قسمت اجرا از آن مطلع شود، از آن اموال و وجه معادل بدهی اعم از اصل، جرائم و ده درصد اضافی موضوع ماده 5 و سایر هزینه‌های اجرائی، بازداشت خواهد شد.

• قسمت اجرا توقیف‌نامه‌ای در دو نسخه تهیه و دستور ابلاغ می‌دهد:
  1. نسخه اول به شخص ثالث ابلاغ
  2. نسخه دوم رسید دریافت می‌شود

ماده 28 – تعهد شخص ثالث

ابلاغ توقیف‌نامه به شخص ثالث او را ملزم به تحویل مال یا وجه بازداشت شده می‌کند. در غیر این صورت، معادل آن از اموال شخص توسط قسمت اجرا وصول می‌شود.

ماده 29 – عدم همکاری شخص ثالث

هرگاه شخص ثالث:

• از تحویل مال خودداری کند
• طلب وجه نقد یا طلب حال را ظرف پنج روز به حساب تعیین شده واریز نکند
• یا در مورد طلب با مهلت منقضی نشده پنج روز پس از انقضای مهلت واریز نکند

آنگاه شخص مستنکف محسوب شده و معادل آن از اموال او بازداشت خواهد شد.

• گواهی واریز وجه صادره از اداره امور اقتصادی منزله پرداخت به مودی تلقی می‌شود.

ماده 30 – اعتراض شخص ثالث

• اگر شخص ثالث وجود تمام یا قسمتی از وجوه نزد خود را منکر شود، باید ظرف پنج روز کتبا به مسئول اجرائیات اطلاع دهد.
• در صورت عدم اطلاع، شخص ثالث مکلف به تسلیم وجه یا اموال است و در صورت اعتراض می‌تواند به مراجع صالح شکایت کند.

تبصره 1 – اثبات وجوه توسط مدارک رسمی

وجود مالی نزد شخص ثالث طبق مدارک رسمی محرز باشد، انکار مانع از تعقیب عملیات اجرائی نیست.

تبصره 2 – تعهد در صورت اثبات

چنانچه وجود وجوه یا اموال نزد شخص ثالث در مراجع صلاحیتدار اثبات شود و بدهی پرداخت نشود، شخص منکر ملزم به تادیه وجوه یا تحویل اموال معادل خواهد بود.

• ارزش اموال طبق مواد 13 و 14 تعیین می‌شود.

فصل چهارم: فروش اموال منقول

ماده 31 – فروش اموال در صورت عدم پرداخت

اگر مودی تا 10 روز پس از توقیف اموال بدهی خود را نپردازد، اموال بازداشت شده از طریق مزایده و آگهی فروش به فروش می‌رسد و طلب دولت از حاصل فروش برداشت خواهد شد.

• در صورت توافق برای پرداخت بدهی، با اجازه وزارت امور اقتصادی و دارائی، تقسیط بدهی امکان‌پذیر است.

ماده 32 – محتوای آگهی فروش

آگهی فروش باید شامل:

• نوع اموال بازداشت شده و توقیف بودن آن
• روز، ساعت و محل فروش
• قیمت شروع مزایده
• برای وسائط نقلیه: نوع، کارخانه سازنده، سال ساخت، شماره شهربانی، رنگ، شماره موتور
• برای حق الامتیاز تلفن: شماره آن

ماده 33 – فاصله انتشار تا فروش

• فاصله آگهی تا روز فروش کمتر از 10 روز نباشد.
• در مورد اموال سریع‌الفاسد یا هزینه‌بر می‌توان این فاصله کمتر باشد.

ماده 34 – اموال کم‌ارزش

اموال منقول با مجموع کمتر از 300,000 ریال بدون آگهی از طریق حراج فروخته می‌شوند.

ماده 35 – محل انتشار آگهی

• آگهی باید در معابر عمومی و محل اداره امور اقتصادی و دارائی منتشر شود.
• در صورت وجود روزنامه، یک نوبت در روزنامه محل درج گردد.

ماده 36 – تغییر روز فروش

در صورت تغییر روز فروش، آگهی تجدید می‌شود.

ماده 37 – محدودیت فروش آثار چاپی

• تصنیفات، تالیفات و ترجمه‌های چاپی بدون رضایت مؤلف یا وراث به معرض فروش گذاشته نمی‌شوند.

ماده 38 – حق شرکت مودی

• مودی می‌تواند مانند سایر مردم در خرید شرکت نماید.
• مامورین اجرا و مباشرین فروش حق شرکت ندارند.

ماده 39 – تقدم و تأخر فروش

• مودی می‌تواند تقاضای تقدم و تأخر فروش نسبت به سایر اموال را داشته باشد.
• این تقاضا پذیرفته می‌شود مگر اینکه به مطالبات دولت لطمه وارد شود.

ماده 40 – تشخیص خریدار

• کسی که بالاترین قیمت را اعلام کند خریدار شناخته می‌شود و باید تمام قیمت به حساب تعیین شده وزارت امور اقتصادی و دارائی واریز کند.
• در صورت خودداری، مال به دیگری فروخته می‌شود.

ماده 41 – هزینه‌ها

هزینه نشر آگهی، حق الحفاظه و سایر مخارج به عهده مودی بوده و در حساب او منظور می‌شود.

ماده 42 – عدم تکافوی فروش

• اگر فروش اموال به قیمت ارزیابی خریدار نداشته باشد، اداره امور اقتصادی و دارائی می‌تواند آگهی مجدد منتشر کند.
• در صورت تکافو نکردن بدهی، سایر اموال مودی بازداشت و فروخته می‌شود.

تبصره 1 – موانع قانونی

چنانچه پس از تنظیم صورتجلسه فروش، موانع قانونی ایجاد شود، اداره مذکور می‌تواند آگهی مجدد منتشر کند و سپرده برنده را مسترد نماید.

تبصره 2 – انصراف یا خودداری برنده

اگر برنده انصراف دهد یا مبلغ پرداخت نکند، سپرده ضبط و آگهی مجدد منتشر می‌شود.

ماده 43 – حضور نماینده دادسرا

• در جلسه فروش اعم از مزایده و حراج، نماینده دادسرا یا دادگاه حضور دارد.
• صورت مجلس توسط نماینده دادسرا، مامور اجرا و مسئول حراج امضا می‌شود.

ماده 44 – امضاء سند انتقال

• در مورد وسائط نقلیه موتوری و حق الامتیاز تلفن، اگر مودی برای امضاء حاضر نشود، مسئول اجرائیات نماینده اداره اجرا را برای امضاء سند معرفی می‌کند.

ماده 45 – تملک توسط وزارت

• اگر خریداری پیدا نشود و موافقت وزارت امور اقتصادی و دارائی وجود داشته باشد، وزارت می‌تواند مال را تملک کرده و برای تنظیم سند انتقال اقدام کند.
• در صورت عدم حضور مودی، نماینده دفتر حقوقی سند را امضاء می‌کند.

فصل پنجم: کیفیت بازداشت و فروش اموال غیرمنقول

ماده 46 – شرایط بازداشت اموال غیرمنقول

• اگر اموال منقول کافی نباشد، قسمت اجرا نسبت به بازداشت اموال غیرمنقول اقدام می‌کند.

ماده 47 – نسخه‌های بازداشت‌نامه

• بازداشت نامه در چهار نسخه تهیه می‌شود.
• نسخه چهارم به اداره ثبت اسناد ارسال و نقل و انتقال ملک ممنوع اعلام می‌گردد.

ماده 48 – بازداشت درآمد ملک

• اگر مال غیرمنقول درآمدی داشته باشد که حداکثر بدهی قابل وصول باشد، درآمد ملک بازداشت می‌شود و در صورت تکافوی درآمد، فروش ملک انجام نمی‌گردد.

ماده 49 – اعلان فروش

• برای فروش اموال غیرمنقول، اعلانی شامل مشخصات مودی، ملک، علت فروش، روز و ساعت، محل فروش و قیمت شروع مزایده منتشر می‌شود.

ماده 50 – حداقل قیمت مزایده

• حداقل قیمت به بهای روز و توسط کارشناس ذیربط قسمت اجرا تعیین می‌شود.

ماده 51 – رعایت مقررات فروش

• مقررات فصل چهارم در فروش اموال غیرمنقول نیز جاری است.
• در صورت عدم خریداری در نوبت دوم، مطابق ماده 215 قانون مالیات‌های مستقیم عمل می‌شود.

ماده 52 – صدور سند انتقال

• پس از مزایده و صورت مجلس، صدور سند انتقال دو ماه بعد انجام می‌شود.
• اگر مودی بدهی و هزینه‌ها را قبل از این مدت پرداخت کند، ملک رفع بازداشت می‌شود.

ماده 53 – امضاء سند انتقال در غیاب مودی

• اگر مودی حاضر نشود، مسئول اجرائیات مدارک لازم را به دفتر اسناد رسمی ارسال و نماینده دفتر حقوقی سند را امضاء می‌کند.

ماده 54 – تملک ملک توسط وزارت

• در صورت عدم خریداری و موافقت وزارت، ملک تملک و برای تنظیم سند انتقال به نام وزارت اقدام می‌شود.
• عدم حضور مودی، نماینده دفتر حقوقی سند را امضاء خواهد کرد.

ماده 55 – ماترک اموال وقف، حبس یا نذر

• برای افراد ماده 26 و 39 قانون مالیات‌های مستقیم که بدهی را نپرداخته‌اند، مقررات آئین‌نامه در خصوص ماترک اموال وقف، حبس یا نذر اجرا می‌شود.

ماده 56 – ادعای شخص ثالث

• اگر شخص ثالث نسبت به اموال غیرمنقول ادعای حق کند، عملیات اجرائی در صورتی متوقف می‌شود که سند رسمی معتبر باشد و تاریخ آن مقدم بر بازداشت باشد.
• تأیید هیئت حل اختلاف مالیاتی موضوع ماده 216 ضروری است.

فصل ششم: مقررات عمومی

ماده 57 – تأمین سپرده

• تأمین سپرده طبق ماده 161 مانع از بازداشت سایر اموال نمی‌شود.
• پس از وصول طلب، قسمت اجرا فوراً نسبت به رفع تأمین اقدام می‌کند.

ماده 58 – شکایت از اقدامات اجرائی

• شکایت از اقدامات اجرائی مانع جریان عملیات اجرائی نیست مگر هیئت حل اختلاف مالیاتی قرار توقیف موقت صادر کند.
• صدور قرار زمانی است که شاکی وجه کافی به حساب سپرده یا تضمین بسپارد.

تبصره 1 – صدور قرار بدون تأمین

• اگر دلایل شاکی قوی یا مستند به سند رسمی باشد، قرار توقیف عملیات اجرائی بدون اخذ تأمین صادر می‌شود.

تبصره 2 – پرونده‌های ماده 175

• پرونده‌های ماده 175 در هیئت حل اختلاف مطرح و در صورت تأیید مالیات از غیرمودی، حکم رفع تعرض صادر می‌شود.

ماده 59 – اشخاص ثالث مسئول

• اشخاص ثالثی که پرداخت مالیات دیگران را تعهد کرده یا مسئول وصول هستند، اگر شکایت کنند، صدور قرار توقف عملیات مطابق ماده 58 انجام می‌شود.

ماده 60 – شکایت اشتباه محاسبه

• شکایت از اشتباه محاسبه مانع ادامه عملیات اجرائی نمی‌شود.

ماده 61 – فوت مودی

• اگر مودی حین اجرای عملیات فوت نماید، عملیات اجرائی تا تعیین ورثه قانونی یا قیم متوقف می‌شود.
• در صورت وجود موجودی نقدی، اداره اجرا می‌تواند قبل از تعیین ورثه برداشت به میزان بدهی انجام دهد.

ماده 62 – اعمال آئین‌نامه در مطالبات دیگر

• کلیه مقررات آئین‌نامه در مورد بدهکاران موضوع ماده 48 قانون محاسبات عمومی نیز جاری است و وصول همانند مطالبات مالیاتی انجام می‌شود.

امضاء:
مرتضی محمدخان
وزیر امور اقتصادی و دارائی