دسته: مقررات مالیاتی

مشخصات دستورالعمل

• نوع: دستورالعمل
• شماره: 200/95/501
• تاریخ صدور: 1395/01/22
• مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

مقدمه و تعاریف

هدف

هدف از این دستورالعمل تبیین فرآیند دریافت، پالایش و الصاق اطلاعات مالیاتی به پرونده های مالیاتی و نیز پیگیری و نظارت بر بهره برداری از اطلاعات مذکور در امر رسیدگی به پرونده ها، توسط ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی می باشد.

دامنه کاربرد

دامنه کاربرد دستورالعمل معطوف به کلیه اطلاعات مالیاتی واصله به سازمان امور مالیاتی کشور در اجرای مقررات موضوع ماده (169) مکرر قانون مالیاتهای مستقیم و ماده (120) قانون برنامه پنجم توسعه کشور و همچنین اطلاعات دریافتی در اجرای مقررات مواد (169) و (169) مکرر اصلاحیه مورخ 1394/04/31 قانون مالیاتهای مستقیم و سایر منابع می باشد.

تعاریف

• پایگاه اطلاعات مالیاتی:

پایگاه اطلاعات هویتی، عملکردی و دارایی مودیان مالیاتی است که به صورت متمرکز توسط مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان ایجاد گردیده و اطلاعات مالیاتی موجود در آن از طریق سامانه های اطلاعاتی و فرآیندی مربوط در اختیار ادارات امورمالیاتی قرار می گیرد.

• سامانه های اطلاعاتی:

سامانه هایی هستند که اطلاعات مالیاتی برون سازمانی موجود در پایگاه اطلاعات مالیاتی از طریق آنها در دسترس کلیه مأمورین مالیاتی قرار می گیرد.

• سامانه های فرآیندی:

سامانه های اشخاص حقوقی، مشاغل و سامانه یکپارچه مالیاتی (ITS) که فرآیندهای مالیاتی مودیان را پشتیبانی سیستمی می نمایند.

• اطلاعات مالیاتی:

داده های اطلاعاتی که می توانند در امر شناسایی مودیان مالیاتی و درآمد آنها موثر باشند و به صورت کاغذی یا الکترونیکی از طریق منابع برون یا درون سازمانی دریافت می شوند.

• مصرف کننده نهائی:

شخص حقیقی است که کالا و خدمات را متناسب با نیاز خود برای مصارف شخصی خریداری کند و از آن برای عرضه کالاها و خدمات به دیگران استفاده ننماید.

• اطلاعات فاقد بار مالیاتی:

داده های اطلاعاتی که پس از بررسی ها و پیگیری های لازم مشخص گردیده مربوط به مصرف کنندگان نهائی بوده و یا به لحاظ مالیاتی مشمول هیچ یک از مقررات وصول مالیات و جرائم متعلقه نمی باشد.

• پالایش:

فرآیند بررسی، تفکیک و سالم سازی اطلاعات دریافتی می باشد به نحوی که در انتهای این فرآیند، اطلاعیه ها یا قابلیت الصاق به پرونده های مالیاتی موجود را داشته باشند و یا موجب تشکیل پرونده های جدید شده و در امر رسیدگی مالیاتی آن پرونده ها مورد استفاده قرار گیرند و یا به عنوان اطلاعات فاقد بار مالیاتی شناسایی شوند.

• ویرایش:

اصلاح و تکمیل اطلاعات واصله از طریق ارسال کننده اطلاعات یا توسط ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی حسب مورد.

• الصاق اطلاعات:

اتصال اطلاعات مالیاتی به پرونده های مالیاتی از طریق سامانه های اطلاعاتی با توجه به مشخصات هویتی اطلاعات و پرونده ها.

• کدگذاری اطلاعات:

درج کدهای شش رقمی مخصوص ادارات کل بر روی اطلاعات دریافتی، به منظور مشخص نمودن اداره کل مسئول برای پیگیری و بهره برداری از اطلاعات.

• انباره اطلاعات فاقد بار مالیاتی:

فضائی سیستمی ایجاد شده در سامانه های اطلاعات مالیاتی است که به منظور ذخیره اطلاعات فاقد بار مالیاتی مورد استفاده قرار می گیرد.

• مودی طرف اول:

مودیانی هستند که فهرست معاملات خود را به سازمان امور مالیاتی کشور ارسال نموده اند.

• مودی طرف دوم:

مودیانی هستند که اطلاعات معاملات آنها توسط مودی طرف اول ارسال شده است.

1) دریافت اطلاعات

شرح اقدامات ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی

1-1) با عنایت به اینکه اطلاعات مالیاتی دریافتی از منابع برون سازمانی می‌باید دارای ساختار یکسان و هماهنگ با بانک اطلاعات طرح جامع مالیاتی باشد، لذا تأکید می‌گردد دریافت اطلاعات به طور کلی از طریق درگاه اینترنتی سازمان و یا از طریق برقراری خطوط ارتباطی امن برخط در چارچوب بسته‌های اطلاعاتی مصوب صورت گیرد، مگر اینکه سازمان برای گروهی از مودیان یا پاره‌ای از اطلاعات، استفاده از روش الکترونیکی و در قالب لوح فشرده را مجاز بداند.

1-2) در مواردی که دریافت اطلاعات مالیاتی، براساس دستورالعمل‌ها و بخشنامه‌های صادره سازمان به ادارات کل امور مالیاتی محول می‌گردد، ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی موظف به دریافت اطلاعات وفق بسته­‌های اطلاعاتی طرح جامع مالیاتی می‌باشند.

1-3) ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی موظفند، اطلاعات الکترونیکی دریافتی در قالب لوح فشرده را که از منابع برون سازمانی دریافت می‌­نمایند، پس از احراز هویت مشخصات ارسال کننده، در پایگاه اطلاعات مالیاتی بارگذاری نمایند. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات موظف است تمهیدات لازم جهت بارگذاری اطلاعات در پایگاه اطلاعات مالیاتی توسط ادارات کل امور مالیاتی را فراهم نماید به نحوی که رسید دریافت اطلاعات توسط سامانه صادر شود. بدیهی است تا قبل از ایجاد شرایط مذکور، اطلاعات دریافتی به صورت دستی برای مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات ارسال تا توسط مرکز مذکور در پایگاه اطلاعات مالیاتی سازمان بارگذاری شود.

1-4) در مواردی که ادارات کل امور مالیاتی حسب مورد، نیاز به اخذ یا تکمیل اطلاعات برای گروهی یا تمامی پرونده‌های مالیاتی ذیربط خود از منابع برون سازمانی دارند، در صورت عدم وجود اطلاعات مذکور در سامانه‌­های اطلاعاتی سازمان، ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی با هماهنگی دفتر اطلاعات مالیاتی از طریق اداره کل متبوع خود در خصوص اقلام اطلاعاتی مورد نیاز به نحو مقتضی برای دریافت اطلاعات از منابع برون سازمانی اقدام خواهند نمود. مسئولیت دریافت اطلاعات صحیح و کامل مطابق با بسته‌های اطلاعاتی و بارگذاری اطلاعات دریافتی در پایگاه اطلاعات مالیاتی برعهده ادارات مذکور خواهد بود.

1-5) ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی می توانند در موارد استثناء و با مجوز دفتر اطلاعات مالیاتی نسبت به دریافت اطلاعات خارج از چارچوب بسته های اطلاعاتی به صورت فایل­های الکترونیکی و یا کاغذی از منابع برون سازمانی اقدام نمایند.

2) پالایش، کدگذاری، الصاق و ارسال اطلاعات مالیاتی

2-1) مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان می‌باید تمهیدات لازم برای کدگذاری و الصاق سیستمی اطلاعات مالیاتی به پرونده‌های ذیربط را درخصوص اطلاعات موجود در پایگاه اطلاعات مالیاتی به عمل آورد. در اجرای این بند، اطلاعاتی قابلیت الصاق سیستمی را دارند که دارای شناسه ملی، کد اقتصادی و یا کد ملی صحیح بوده و دارندگان این شناسه‌ها و کدها در نظام مالیاتی دارای پرونده مالیاتی باشند. چنانچه امکان کدگذاری و الصاق سیستمی اطلاعات وجود نداشته باشد، این بخش از اطلاعات می‌بایستی به صورت سیستمی در اختیار مرکز کدگذاری شهر و استان تهران قرار گیرد و مرکز مذکور مکلف به کدگذاری و الصاق سیستمی اطلاعات دریافتی خواهد بود.

2-2) مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان مکلف است با استفاده از پایگاه‌های اطلاعاتی سازمان به صورت متمرکز و سیستمی مودیانی که اطلاعات معاملات برای آنها ارسال شده لیکن در نظام مالیاتی فاقد پرونده می باشند شناسایی و با هماهنگی دفتر اطلاعات مالیاتی فهرست آنها را جهت تشکیل پرونده به صورت سیستمی برای ادارات کل امور مالیاتی ذیربط ارسال نماید.

2-3) مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان موظف است امکان دسترسی مأمورین مالیاتی ذیربط را حسب مورد به اطلاعات موجود در پایگاه اطلاعات مالیاتی از طریق سامانه‌های فرآیندی و اطلاعاتی به نحوی فراهم نماید که کلیه اطلاعات الکترونیکی دریافتی و بارگذاری شده (اعم از کد گذاری یا الصاق شده و نشده)، قابل رهگیری و استخراج باشند.

2-4) نسبت به آن بخش از اطلاعاتی که در اجرای بند (2-1) بصورت سیستمی الصاق نشده‌اند لیکن بر اساس کدگذاری انجام شده برای ادارات کل امور مالیاتی مرتبط با مودی طرف دوم ارسال شده است و نیز اطلاعاتی که توسط مأموران ادارات امور مالیاتی به جهت عدم تعلق به پرونده مالیاتی، به مخزن اطلاعات ادارات کل عودت گردیده است (تیک الصاق آنها برداشته شده است)، ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مرتبط با مودی طرف دوم موظفند با انجام بررسی های تکمیلی و با توجه به سایر اطلاعات موجود همچون نشانی محل فعالیت مودی، موضوع فعالیت مندرج در اطلاعیه و غیره، پس از شناسایی دقیق مودی طرف دوم، نسبت به الصاق اطلاعات به پرونده مالیاتی وی و یا اصلاح کدگذاری و ارجاع اطلاعات به اداره کل ذیربط اقدام نمایند. در مواردی که اطلاعات موضوع این بند متعلق به اشخاص فاقد پرونده مالیاتی باشد ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی موظفند پس از بررسی های لازم ابتدا نسبت به تشکیل پرونده مالیاتی موقت اقدام نموده و سپس اطلاعات را به آن الصاق نمایند. ادارات کل امور مالیاتی موظفند کلیه فرآیندهای موضوع این بند را حداکثر تا یک ماه قبل از پایان مهلت رسیدگی به انجام برسانند. واحدهای مالیاتی ذیربط موظفند اطلاعات موجود در پرونده مالیاتی موقت را بررسی و در اسرع وقت نسبت به اقدامات قانونی مبنی بر تبدیل پرونده مالیاتی به دائم، عودت به دلیل عدم ارتباط یا نقص در اطلاعات، استخراج اطلاعات به عنوان فاقد بار مالیاتی یا مصرف کننده نهائی و یا سایر موارد وفق مقررات حسب مورد اقدام نمایند.

2-5) ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی موظفند اطلاعات دریافتی موضوع بند 1-4 را که در چارچوب بسته‌های اطلاعاتی مصوب می باشد بلافاصله پس از دریافت در سامانه اطلاعاتی سازمان بارگذاری نموده و همچنین اطلاعات دریافتی موضوع بند 1-5 را حداکثر تا دو ماه قبل از پایان مهلت رسیدگی، به صورت مکتوب برای ادارات امور مالیاتی ذیربط ارسال نمایند. همچنین نسبت به نگهداری کلیه سوابق مستندات و مدارک ارسال شده به نحوی اقدام نمایند که همواره قابلیت پیگیری موضوع وجود داشته باشد. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات موظف است تمهیدات لازم برای ارسال اطلاعاتی که فاقد چارچوب بسته‌های اطلاعاتی مصوب هستند را به صورت سیستمی فراهم نماید.

2-6) روسای امور حسابرسی مالیاتی رسیدگی کننده به پرونده های مالیاتی مورد رسیدگی موظفند نسبت به رکوردهای اطلاعاتی کدگذاری و الصاق شده به پرونده های مالیاتی در دست رسیدگی که توسط حسابرس ارشد مالیاتی و رییس گروه حسابرسی مالیاتی مربوطه حسب مورد، به عنوان فاقد بار مالیاتی تشخیص و برای ایشان ارسال گردیده است، بررسی مقتضی را به عمل آورده و در صورت تایید نهایی موضوع وفق فرآیند تعریف شده در سامانه استخراج اطلاعات مالیاتی نسبت به انتقال رکوردهای مزبور به انباره فاقد بار مالیاتی اقدام مقتضی به عمل آورند، این موضوع نافی تشخیص و ارسال اطلاعات فاقد بار به انباره مذکور توسط روسای امور مالیاتی و یا سرپرست اداره اطلاعات و خدمات مالیاتی ادارات کل امور مالیاتی، نمی‌باشد. دادستانی انتظامی مالیاتی و دفتر مرکزی حراست امکان دسترسی بر انباره مزبور و نظارت بر آن را خواهند داشت.

3-1) مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان بایستی قابلیت لازم در سامانه‌­های فرآیندی و اطلاعاتی سازمان را به نحوی فراهم نماید که آن بخش از اطلاعاتی که در اجرای بند (2-3) امکان الصاق سیستمی آنها به پرونده‌­های مالیاتی و یا قابلیت تشکیل پرونده مالیاتی جدید برای آنها وجود نداشته باشد، توسط ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مرتبط با مودی طرف دوم و از طریق سامانه‌های مذکور به نحو مشخص در دسترس ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مرتبط با مودی طرف اول (ارسال کننده اطلاعات) قرار گیرد.

3-2) ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مودی طرف اول موظفند اطلاعات ناقصی را که در اجرای بند (3-1) به صورت سیستمی دریافت می‌کنند به صورت ویژه و به قید فوریت مورد بررسی قرار داده و عندالاقتضاء طی مکاتبه‌­ای با ارسال کننده اطلاعات، نسبت به اصلاح و یا تکمیل اطلاعات دریافتی و الصاق آنها به پرونده‌­های مالیاتی ذیربط اقدام نمایند. در مواردی که اطلاعات موضوع این بند متعلق به اشخاص فاقد پرونده مالیاتی باشد، ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی طرف اول پس از ویرایش و اصلاح اطلاعات نسبت به کدگذاری، الصاق و ارسال آن برای اداره طرف دوم اقدام خواهند نمود. در صورتیکه پس از پیگیری‌های به عمل آمده توسط ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مودی طرف اول، نواقص موجود در اطلاعات ارسال شده توسط ارسال کننده اطلاعات مرتفع نگردد، کارشناسان ارشد مالیاتی ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مودی طرف اول موظفند نسبت به استخراج و برداشت اطلاعات مذکور اقدام و با تایید رئیس گروه مالیاتی ذیربط این اطلاعات از طریق سامانه­‌های اطلاعاتی و فرآیندی در اختیار اداره امور مالیاتی مودی طرف اول قرار گیرد. کلیه فرآیندهای موضوع این بند (اعم از سیستمی یا دستی) می‌بایستی حداکثر دو ماه قبل از پایان مهلت رسیدگی انجام پذیرد. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان موظف است کلیه نیازمندی‌های سیستمی این فرآیند را در سامانه­‌های فرآیندی و اطلاعاتی سازمان فراهم نماید. بدیهی است تا تکمیل قابلیت‌های سیستمی مورد نیاز توسط مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان، این فرآیند می‌بایستی به صورت دستی صورت پذیرد. ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی مسئولیت انجام این فرآیند را برعهده خواهند داشت.

3-3) در صورتی که اطلاعات موجود در سامانه­‌های اطلاعاتی سازمان می‌بایستی بنا به دلایلی از جمله درخواست مودی طرف اول، رسیدگی در اجرای ماده 238 قانون مالیاتهای مستقیم و آراء صادره هریک از مراجع حل اختلاف مالیاتی موضوع مواد 244، 257، 247 و تبصره یک ماده 216 قانون مالیاتهای مستقیم ویرایش یا حذف گردند و این اقدام خارج از اختیار ویرایش اعطاء شده به مودیان در اجرای دستورالعمل شماره 2912/225/د مورخ 1393/10/22 مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان باشد، ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی ذیربط حسب مورد، موظفند از طریق کارشناس ارشد مالیاتی و با تأیید رئیس گروه مالیاتی مربوط نسبت به ویرایش یا حذف اطلاعات در چارچوب این دستورالعمل اقدام نمایند. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان موظف است کلیه نیازمندی­های سیستمی این فرآیند را در سامانه­‌های اطلاعاتی سازمان فراهم نماید.

3-4) در صورتی که اجرای بند (3-3) بنا به درخواست مودی طرف اول باشد، ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی می‌باید حسب مورد نسبت به اخذ تاییدیه از واحد مالیاتی مرتبط با مودی مذکور و یا تهیه گزارش در خصوص علت انجام تغییرات، توسط کارشناس ارشد مالیاتی و تایید رئیس گروه مالیاتی ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی اقدام نمایند. بدیهی است مواردی که مشمول مرور زمان ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم شده باشند، در صورتی که درخواست تغییر توسط ارسال کننده اطلاعات منجر به تغییر طرف معامله شود صرفا در اجرای تبصره ماده 157 قانون مالیاتهای مستقیم و با صدور رأی هیأت حل اختلاف مالیاتی امکان پذیر می باشد.

4) وظایف ادارات امور مالیاتی

ادارات امور مالیاتی موظفند پس از دریافت اطلاعات موضوع بند 3-2 مرتبط با مودیان مالیاتی خود، در راستای مقررات موضوع ماده 169 مکرر و دستورالعمل رسیدگی مرتبط با این ماده، بررسی و پیگیری های لازم را در چارچوب مقررات ماده 169 مکرر و بخشنامه شماره 90-94-200 مورخ 1394/09/10 به عمل آورند.

5) نظارت بر بهره‌برداری از اطلاعات مالیاتی

ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی موظفند نسبت به پیگیری و نظارت بر فرایند بهره برداری از اطلاعات مالیاتی در رسیدگی های مالیاتی در محدوده اداره کل خود اقدام نمایند. این نظارت می تواند حسب مورد به صورت سیستمی، مکاتبه ای و بازدید انجام پذیرد. گزارش و مستندات اقدامات انجام شده می باید ضبط و نگهداری شده و در صورت درخواست مراجع ذی ربط، به آنها ارائه گردد. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات سازمان موظف است تمهیدات لازم جهت نظارت بر بهره‌برداری از اطلاعات موجود در سامانه های اطلاعاتی را به نحوی برقرار نماید که مجموع اطلاعات الصاق شده به هر پرونده به تفکیک اطلاعات فروش، خرید، واردات و صادرات در سامانه های فرآیندی اشخاص حقیقی و حقوقی و ITS به همراه اطلاعات مذکور که در اظهارنامه تسلیمی مودی درج شده است و همچنین قرینه یا قرینه های انتخابی برای تعیین درآمد مشمول مالیات در جدولی مجزا انعکاس یابد.

6) سایر اقدامات

ادارات کل امور مالیاتی می توانند حسب مورد، با توجه به گستردگی و فاصله بین واحدهای مالیاتی، نسبت به تفویض برخی از اختیارات ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی به دیگر ادارات امور مالیاتی اقدام نمایند. ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی همواره ناظر بر کلیه اقدامات به عمل آمده از سوی نمایندگان مذکور خواهند بود.

مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده مدیران کل امور مالیاتی خواهد بود.

• نوع: دستورالعمل
• شماره: 260/95/503
• تاریخ صدور: 1395/01/25
• مرجع تصویب: معاون مالیات بر ارزش افزوده

متن دستورالعمل

با توجه به اینکه آخرین مهلت تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده دوره چهارم (فصل زمستان) سال 1394 روز سه شنبه مورخ 1395/01/31 می باشد، لذا ضروری است کلیه ادارات کل امور مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده ضمن رعایت مفاد اطلاعیه مندرج در سامانه عملیات اینترنتی مالیات بر ارزش افزوده در راستای ارائه خدمات بهتر به مودیان محترم مالیاتی، اقدامات ذیل را معمول نمایند:

1- جهت تسهیل امور مودیان، کلیه واحدهای خدمات مودیان، می‌بایستی به طور تمام وقت آماده پاسخگوئی و ارائه خدمات در طول مدت تسلیم اظهارنامه باشند.

2- ادارات کل امور مالیاتی ضمن اطلاع رسانی مفاد اطلاعیه مذکور به مودیان محترم و نصب آن در ادارات امور مالیاتی اقدام نمایند.

3- جهت تسهیل امور مودیان، ساعات حضور کلیه کارکنان بخش‌ مالیات بر ارزش افزوده در روز سه شنبه مورخ 1395/01/31 از ابتدای وقت اداری لغایت ساعت 19:00 خواهد بود. بدیهی است در خارج از ساعات اداری معمول تعداد و ترتیب حضور همکاران با توجه به حجم عملیات و …به تشخیص مدیران مربوطه تعیین خواهد گردید.

4- ضروری است همکاران در حوزه‌های مختلف ستاد معاونت مالیات بر ارزش افزوده سازمان با حضور در اوقات کاری اعلام شده برای ادارات کل و آمادگی کامل، نسبت به پشتیبانی کامل عملیات واحدهای اجرائی این نظام مالیاتی از کلیه ابعاد اقدام نمایند.

5- ادارات کل امور مالیاتی مکلفند ترتیبی اتخاذ نمایند تا صرفا مودیانی که شرایط پرداخت نقدی و یا ترتیب پرداخت مالیات ابرازی اظهارنامه دوره مورد نظر را مطابق اطلاعیه مندرج در سامانه مالیات بر ارزش افزوده را رعایت نموده اند قادر به ثبت اظهارنامه باشند و از دریافت اظهارنامه های فاقد شرایط به صورت دستی خودداری نمایند.

لازم است مدیران کل محترم امور مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده ترتیبی اتخاذ نمایند که به نحو مقتضی از ارائه خدمات در بالاترین سطح ممکن به مودیان محترم و پاسخگویی سریع، دقیق و مسئولانه کلیه پرسنل تحت مدیریت خود اطمینان حاصل نمایند.

• نوع: دستورالعمل
• شماره: 200/95/504
• تاریخ صدور: 1395/01/29
• مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

مقدمه

بنابه اختیار حاصل از تبصره 5 ماده 100 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب اسفند ماه سال 1366 و اصلاحیه‌های بعدی آن و به منظور ایجاد هماهنگی و وحدت رویه در تعیین درآمد مشمول مالیات صاحبان وسایط نقلیه عمومی، به آن امور مالیاتی/ اداره کل اجازه داده می‌شود تا درآمد مشمول مالیات و مالیات عملکرد سال 1394 صاحبان وسایط نقلیه عمومی موضوع بند (ج) ماده 95 ق.م.م را با رعایت توصیه‌های زیر و با نظر اتحادیه‌های مربوط تعیین و مالیات متعلقه را که قطعی خواهد بود وصول نماید.

گروه بندی استان‌ها

استان‌های کشور با توجه به امکانات و شاخص‌های موثر و به لحاظ وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و نیز شرایط جوی به گروه‌های زیر تقسیم می‌گردند:

• گروه (1): استان تهران.
• گروه (2): استان‌های آذربایجان شرقی، اصفهان، البرز، خراسان رضوی، فارس، قزوین، گیلان، هرمزگان و مازندران.
• گروه (3): استان‌های آذربایجان غربی، کرمان، گلستان، سمنان، زنجان، قم، همدان، مرکزی، یزد، بوشهر و خوزستان.
• گروه (4): استان‌های چهارمحال و بختیاری، کرمانشاه، لرستان، خراسان شمالی، کهگیلویه و بویراحمد و اردبیل.
• گروه (5): استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، کردستان و ایلام.

مقررات عمومی

1- ادارات کل امور مالیاتی در توافقات ترتیبی اتخاذ نمایند تا اتحادیه‌های مربوط، حداکثر تا پایان شهریور ماه سال 1395 فهرست مشخصات اعضای خود را به ادارات امور مالیاتی ذیربط ارائه نمایند.

2- شهر یا شهرستان‌های تابعه غیر از مراکز استان‌ها با در نظر گرفتن شاخص‌های مذکور به دو طبقه شامل: شهرستان‌های طبقه (الف) و شهرستان‌های طبقه (ب)، توسط مدیران کل امور مالیاتی استان‌ها تقسیم می‌گردند.

3- استان‌هایی که به لحاظ شرایط آب و هوایی دارای وضعیت خاص از قبیل زمستان‌های بسیار سرد و طولانی و یخ‌بندان می‌باشند، ادارات کل امور مالیاتی مربوط مجاز هستند در مورد ماشین‌آلات موضوع جداول 11 الی 16 پیوست، متناسب با مدت فعالیت آنان (که کمتر از 9 ماه در سال نباشد) با نظر اتحادیه‌های ذیربط در خصوص تعیین درآمد مشمول مالیات قبل از کسر معافیت اعضاء، به نسبت درآمد مشمول مالیات قبل از کسر معافیت مندرج در جداول مذکور پیوست اقدام نمایند.

4- درآمد مشمول مالیات قبل از کسر معافیت صاحبان وسایط نقلیه عمومی موضوع جداول 1 الی 4 و نیز وسایط نقلیه عمومی تا ظرفیت 7 تن موضوع جداول 6 الی 10 پیوست، با اعمال ضرایب جدول زیر تعیین گردد.

جدول الگوی درصدهای موضوع تعیین درآمد مشمول مالیات قبل از کسر معافیت عملکرد سال 1394 صاحبان وسایط نقلیه عمومی

5- اتوبوس‌های برون شهری موضوع جدول 5 و انواع وسایط نقلیه عمومی باری و تریلی کش با ظرفیت بالای 7 تن موضوع جداول 6 الی 10 و کلیه وسایط نقلیه عمومی موضوع جداول 11 الی 16 پیوست، مشمول ضرایب جدول الگوی فوق نبوده و درآمد مشمول مالیات آنها بر اساس مبالغ تعیین شده در جداول پیوست محاسبه و تعیین گردد.

6- مالیات‌های مکسوره مودیان در اجرای ماده 104 ق.م.م، با احتساب درآمد مشمول مالیات حاصل از قرارداد مربوطه، با رعایت مقررات از مالیات تعیین شده قابل کسر می‌باشد.

7- در مواردی که مشخص گردد مودی تمام یا قسمتی از سال مالیاتی ترک کسب نموده و یا به عللی خارج از اختیار آنان (از قبیل: اسقاط وسیله نقلیه و از رده خارج کردن، تصادف وسیله نقلیه، توقیف، فوت مالک و غیره)، قادر به انجام فعالیت نبوده است و این امر مورد تأیید هیات حل اختلاف مالیاتی قرار گیرد، درآمد مشمول مالیات آنها به نسبت مدت فعالیت محاسبه و مالیات متعلقه وصول گردد.

8- درآمد مشمول مالیات صاحبان وسایط نقلیه عمومی صفر کیلومتر که وسیله نقلیه خود را در ضمن سال (1394) شماره‌گذاری و تحویل گرفته‌اند، به نسبت مدت مانده سال با کسر 30 روز بعد از تاریخ تحویل وسیله نقلیه (بر مبنای تاریخ مندرج در نامه تحویلی آن توسط نمایندگی مربوط) تعیین گردد.

9- در مواردی که خودرو بیش از یک مالک داشته باشد، درآمد مشمول مالیات شرکاء با رعایت مقررات، پس از کسر حداکثر دو معافیت موضوع ماده 101 ق.م.م محاسبه و مالیات متعلق نسبت به سهم هر یک از شرکاء وصول گردد.

10- در مواردی که وسیله نقلیه بیش از یک مالک داشته باشد و مالکین هر کدام ساکن شهرستان‌های مختلف باشند اداره امور مالیاتی محل استقرار اتحادیه ذیربط، ذیصلاح برای توافق می‌باشد.

11- درآمد مشمول مالیات صاحبان موسسات حمل و نقل مسافری یا باربری (مشمولین بند الف ماده 95 ق.م.م) و آژانس‌های کرایه اتومبیل (مشمولین بند ب ماده 95 ق.م.م) و صاحبان موسسات ساختمانی، راهسازی، عمرانی و معدنی و… مشمول این دستورالعمل نبوده و مالیات آنان توسط اداره امور مالیاتی ذیربط مورد رسیدگی قرار خوهد گرفت.

ضمناً درآمد مشمول مالیات مالکان خودروها و ماشین‌آلاتی که صاحبان آنها، وسیله مذکور را صرفاً در دیگر مشاغل خود از جمله فعالیت‌های کشاورزی یا کارگاهی (ساختمانی، راهسازی، عمرانی، معدنی و…) به کارگرفته و درآمد جداگانه‌ای از بابت آن کسب نمی‌نمایند، در صورتی که در گزارش رسیدگی به مالیات عملکرد اینگونه اشخاص و موسسات، تعداد و مشخصات این خودروها و ماشین‌آلات تصریح و مراتب به اداره امور مالیاتی ذیربط مشاغل خودرو یا ماشین‌آلات مزبور اعلام و در سامانه مشاغل خودرو ثبت شود، مالکان این خودروها و ماشین‌آلات، مشمول مقررات این دستورالعمل نخواهند بود.

12- وسایط نقلیه عمومی که به موجب قرارداد اجاره بشرط تملیک به اشخاص حقیقی واگذار می‌گردد یا به نحوی از انحاء از بانک‌ها، موسسات اعتباری مجاز غیر بانکی، شرکت‌های خودروسازی، لیزینگ و مشابه آن تسهیلات دریافت می‌نمایند، از تاریخ انعقاد قرارداد با شخص مذکور همانند مالک رفتار شده و درآمد مشمول مالیات قبل از کسر معافیت این دسته از صاحبان وسایط نقلیه، در صورت ارائه اسناد و مدارک مثبته مبنی بر پرداخت اقساط، ‌30% کمتر از درآمد مشمول مالیات قبل از کسر معافیت جداول پیوست با رعایت سایر ضوابط تعیین گردد. در اینصورت در صورت درخواست مودی ادارات امور مالیاتی مکلف به استعلام از مراجع ذیربط می‌باشند.

تبصره: کسر میزان 30% درآمد مشمول فوق در خصوص خودروهای با ظرفیت بالاتر از 7 تن منوط به تأیید اداره امور مالیاتی ذیربط می‌باشد.

13- اشخاص مشمول این دستورالعمل که فاقد اتحادیه بوده و یا با اتحادیه آن‌ها در اجرای تبصره 5 ماده 100 ق.م.م توافقی صورت نگرفته است، در صورتی که اظهارنامه خود را بر اساس مفاد این دستورالعمل تسلیم نمایند و در رسیدگی ادارات امور مالیاتی (با رعایت بند 19) مورد قبول واقع شود، در اجرای تبصره ماده 29 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 ق.م.م، برگ مالیات قطعی برای آن‌ها صادر خواهد شد.

14- درآمد مشمول مالیات خودروهایی با مدل‌های پایین‌تر از مدل‌های مندرج در جداول پیوست، به ازای هر سال مدل کمتر، معادل 5% کمتر از پایین‌ترین مدل جدول محاسبه می‌گردد.

15- هزینه‌های درمانی (ماده 137)، خسارات وارده (ماده 165) و کمک‌های بلاعوض (ماده 172)، در صورت ارائه مستندات از مراجع ذیربط و تأیید اداره امور مالیاتی، از درآمد مشمول مالیات مودی قابل کسر است.

16- درآمد مشمول مالیات سواری‌های پلاک سفید و سواری‌های کرایه آژانس‌ها یا موسسات تحت نظارت مراجع مختلف (دولتی، خصوصی، شهرداری و…)، برابر جدول مالیات انواع تاکسی‌ها محاسبه و وصول می‌شود.

17- درآمد مشمول مالیات وانت‌بارهای پلاک سفید و وانت‌بارهای تحت نظارت مراجع ذیربط، برابر جدول مالیات انواع وانت‌بار محاسبه و وصول می‌گردد.

18- در صورت انتقال وسیله نقلیه در طول سال 1394، فروشنده و خریدار هر کدام نسبت به مدت در اختیار داشتن خودرو، مودی شناخته می‌شوند. مالیات با احتساب مدت و قدرالسهم شراکت و با استفاده از معافیت ماده 101 ق.م.م محاسبه می‌گردد.

19- هرگاه بر اساس اسناد و مدارک مثبته مشخص شود که درآمد مشمول مالیات مودی بیش از مبلغ مورد توافق یا ابرازی است، مالیات مابه‌التفاوت وفق مقررات قابل مطالبه و وصول خواهد بود.

20- اتحادیه‌ها مکلفند با رعایت ماده 186 ق.م.م، پیش از دریافت مفاصاحساب مالیاتی، از ارائه هرگونه خدمات (تمدید پروانه، کارنامه تاکسیرانی، مجوز تردد و…) به اعضا خودداری کنند.

21- اگر ظرفیت بار، نوع یا مدل خودروهای عمومی (کامیون، تریلی، ماشین‌آلات راهسازی و…) در اسناد مشخص نباشد، ادارات امور مالیاتی موظفند با استعلام از مراجع ذی‌صلاح و اخذ مستندات، مشخصات و ظرفیت خالص بار را شناسایی و طبق جداول پیوست اقدام کنند.

22- درآمد مشمول مالیات و مالیات تعیین شده بر اساس شرایط و ضوابط این دستورالعمل، قطعی می‌باشد.

23- در خصوص سایر وسایط نقلیه عمومی که در جداول پیوست ذکر نشده‌اند، نحوه تعیین درآمد مشمول مالیات با توافق میان اتحادیه‌ها و ادارات کل امور مالیاتی ذیربط تعیین خواهد شد.

• نوع: دستورالعمل
• شماره: 200/95/505
• تاریخ صدور: 1395/02/04
• مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

مقدمه و تشکیل گروه رسیدگی ویژه

نظر به سوالات مطروحه در خصوص نحوه عمل در مورد اطلاعات تراکنش‌های بانکی واصله و به منظور ایجاد وحدت رویه اجرایی، مقرر می‌دارد ادارات کل امور مالیاتی در اسرع وقت به شرح زیر اقدام نمایند:

در هر اداره کل متناسب با حجم اطلاعات دریافتی یک یا چند گروه رسیدگی ویژه زیر نظر یکی از روسای امور مالیاتی که در امر حسابرسی مالیاتی دارای تبحر، دانش و تجربه کافی باشد تشکیل شده و مشخصات مأمورین مالیاتی مذکور به همراه رونوشتی از احکام صادره برای ایشان به دفتر فنی و حسابرسی اعلام شود. رسیدگی به اطلاعات تراکنش‌های بانکی واصله به ترتیبی که در این دستورالعمل تعیین می‌شود، در اجرای ماده 29 آیین‌نامه اجرایی ماده 219 قانون مالیات‌های مستقیم، توسط گروه یا گروه های رسیدگی مذکور صورت خواهد پذیرفت.

ادارات کل امور مالیاتی پس از دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی موظفند اطلاعات دریافتی را به صورت متمرکز به ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی ارسال و ادارات مذکور با توجه به شرح وظایف ابلاغ شده به قید فوریت به شرح زیر اقدام نمایند:

1- چنانچه تراکنش‌های بانکی واصله، متعلق به اشخاص حقوقی و یا اشخاص حقیقی که دارای یک پرونده در نظام مالیاتی هستند، باشد، بلافاصله و حداکثر ظرف مدت پنج روز کاری پس از دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی، حسب دستور مدیرکل امور مالیاتی، می‌بایستی این اطلاعات در اختیار گروه رسیدگی ویژه قرار گیرد.

2- چنانچه تراکنش‌های بانکی واصله، متعلق به شخص حقیقی بوده که دارای بیش از یک پرونده در نظام مالیاتی می‌باشد، حداکثر ظرف مدت دو هفته پس از دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی، با دعوت کتبی از صاحب یا صاحبان حساب، ضمن اخذ توضیحات کتبی ایشان در ارتباط با تراکنش‌های بانکی واصله و ارتباط آن‌ها با هر یک از پرونده‌های مالیاتی وی، نسبت به انجام تحقیقات لازم اقدام و با تنظیم فرم شماره یک پیوست که به امضای طرفین رسیده باشد، حسب دستور مدیرکل امور مالیاتی می‌بایستی این اطلاعات در اختیار گروه رسیدگی ویژه قرار گیرد. چنانچه در اجرای این بند مودی از امضای فرم شماره یک استنکاف نمود، یا حداکثر ظرف مدت پنج روز از تاریخ ابلاغ دعوت‌نامه، به اداره امور مالیاتی مراجعه ننمود و یا به هر دلیلی امکان دسترسی به مودی فراهم نشد، مراتب در متن فرم شماره یک قید و به امضای مأمور یا مأمورین مالیاتی ذیربط خواهد رسید. سپس پرونده متشکله به ضمیمه اطلاعات تراکنش‌های بانکی واصله، حسب دستور مدیرکل امور مالیاتی در اختیار گروه رسیدگی ویژه قرار گیرد.

3- چنانچه تراکنش‌های بانکی واصله، متعلق به اشخاص حقیقی و حقوقی فاقد پرونده در نظام مالیاتی کشور باشد، حداکثر ظرف مدت دو هفته پس از دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی، نسبت به انجام تحقیقات لازم و با دعوت صاحب یا صاحبان حساب نسبت به تعیین موضوع فعالیت ایشان و تکمیل فرم شماره دو پیوست اقدام و مطابق دستورالعمل‌های مربوط نسبت به ثبت‌نام و تشکیل پرونده برای اشخاص مذکور حسب مورد اقدام شود. سپس اطلاعات تراکنش‌های بانکی واصله، طبق دستور مدیرکل امور مالیاتی در اختیار گروه رسیدگی ویژه قرار گیرد. در صورتی که این اشخاص در پاسخ به دعوت کتبی به عمل آمده از طرف ادارات اطلاعات و خدمات مالیاتی از مراجعه حضوری یا ارسال پاسخ کتبی ظرف مدت پنج روز کاری خودداری نمایند، ادارات مذکور مکلفند با جمع‌آوری اطلاعات لازم و تنظیم فرم شماره دو پیوست، بدوا نسبت به ثبت‌نام و تشکیل پرونده در منبع موضوع فصل ششم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم برای این قبیل اشخاص اقدام نموده و سپس حسب دستور مدیرکل امور مالیاتی اطلاعات تراکنش‌های بانکی را در اختیار گروه رسیدگی ویژه قرار دهند. چنانچه در بررسی‌های تکمیلی گروه رسیدگی‌کننده مشخص شود که تراکنش‌های بانکی واصله مرتبط با فعالیت‌های اقتصادی صاحب حساب بوده است، می‌بایستی منبع تشکیل پرونده، متناسب با اطلاعات تکمیلی به دست آمده، اصلاح شود.

4- چنانچه تراکنش‌های بانکی واصله، متعلق به شخص حقیقی باشد که خود عضو هیأت مدیره، مدیرعامل یا کارمند شخص دیگری بوده، حداکثر ظرف مدت دو هفته پس از دریافت اطلاعات تراکنش‌های بانکی، ضمن دعوت کتبی از صاحب حساب و اخذ توضیحات کتبی وی در خصوص ماهیت تراکنش‌های بانکی واصله، چنانچه حسب اظهارات مکتوب صاحب حساب، تراکنش‌های بانکی واصله مرتبط با فعالیت‌های شخص دیگری باشد و این موضوع مورد تأیید کتبی و رسمی شخص مذکور نیز قرار گیرد، با تنظیم فرم شماره یک پیوست که به امضای طرفین رسیده است، اطلاعات تراکنش‌های بانکی واصله حسب دستور مدیرکل امور مالیاتی در اختیار گروه رسیدگی ویژه قرار خواهد گرفت و یا به اداره کل امور مالیاتی ذیصلاح حسب مورد جهت اقدام مقتضی، ارجاع شود. در صورتی که شخص ثالث مذکور ادعای صاحب حساب مبنی بر ارتباط تراکنش‌های بانکی با فعالیت خویش را تأیید ننماید و یا اساسا تراکنش‌های بانکی واصله، با توجه به اظهارات مکتوب صاحب حساب به خود شخص حقیقی تعلق داشته باشد، مطابق بندهای 1 و 2 و 3 فوق‌الذکر حسب مورد اقدام مقتضی به عمل آید.

5- از آنجایی که تراکنش‌های بانکی واصله می‌تواند نتیجه معاملات و عملیات مشکوک به پولشویی باشد، بنا بر این رعایت مفاد دستورالعمل کشف معاملات و عملیات مشکوک و اعلام محرمانه گزارش به مرجع ذیربط حسب مورد الزامی خواهد بود.

نحوه رسیدگی و تعیین درآمد مشمول مالیات نسبت به تراکنش‌های بانکی واصله

گروه رسیدگی ویژه پس از دریافت حکم رسیدگی، پرونده و اطلاعات تراکنش‌های بانکی را از واحد ذیربط تحویل و حسب مقررات مواد 95، 97 و 229 قانون مالیات‌های مستقیم نسبت به بررسی اسناد و مدارک و حسب مورد دعوت از مودی جهت ارائه اسناد و مدارک و تهیه صورتمجلس ارائه اسناد و مدارک اقدام نموده و موارد زیر را در بررسی اسناد، مدارک، قرائن و شواهد مدنظر قرار دهد:

1. تراکنش‌هایی که موید گردش وجوه بین حساب‌های مختلف بانکی یک مودی می‌باشد به عنوان درآمد منظور نخواهد شد.
2. مبالغ واریزی به حساب مودی که مربوط به دریافت وام و تسهیلات می‌باشد، ماهیتا به عنوان درآمد تلقی نشده و می‌بایست برابر مقررات مربوط آثار مالیاتی آن‌ها مورد رسیدگی قرار گیرد.
3. وجوه دریافتی بابت تسویه تمام یا بخشی از وجوه پرداختی قبلی به سایر اشخاص، ماهیتا به عنوان درآمد تلقی نشده و می‌بایست برابر مقررات مربوط آثار مالیاتی آن‌ها مورد رسیدگی قرار گیرد.
4. در صورتی که مودی دارای درآمدهایی از جمله دریافت حقوق، درآمد اجاره و یا سایر منابع باشد، این موارد می‌بایست حسب مقررات و در چارچوب منبع درآمدی مربوط، بررسی شود.
5. چنانچه مودی به یکی از فعالیت‌های موضوع ماده 81 قانون مالیات‌های مستقیم اشتغال داشته باشد، وجوه واریزی مرتبط با درآمدهای ناشی از فعالیت‌های مذکور، از سایر مبالغ واریزی تفکیک و مطابق مقررات موضوعه اقدام شود.
6. چنانچه وجوه واریزی به حساب اشخاص، بنابر اظهارات مکتوب صاحب حساب ناشی از دریافت سهم‌الارث، نذر، وقف و حبس باشد، برابر مقررات مربوط مورد بررسی قرار گیرد.
7. وجوه واریزی که مالیات آن‌ها بر اساس مقررات قانون مالیات‌های مستقیم بصورت نرخ مقطوع از جمله فروش سهام و یا فروش املاک دریافت می‌شود، جداگانه مورد بررسی و حسب مقررات موضوعه اقدام شود.
8. چنانچه وجوه واریزی از مصادیق غیر مشمول مالیات و یا درآمدهای معاف از پرداخت مالیات باشد، با رعایت مقررات در محاسبات منظور نخواهد شد.
9. چنانچه بر اساس بررسی‌های به عمل آمده توسط گروه رسیدگی‌کننده، به صورت مستند یا مستدل مشخص شود که وجوه واریزی به حساب‌های اشخاص ناشی از فعالیت‌های اقتصادی صاحب حساب می‌باشد که قبلا در محاسبه مالیات آن‌ها به نحوی منظور نشده باشد، مطابق مقررات موضوعه نسبت به مطالبه مالیات اقدام مقتضی به عمل آید.
10. چنانچه بر اساس اظهارات صریح و مکتوب مودی، در قبال وجوه واریزی به حساب‌های بانکی وی، مابه ازایی اعم از کالا یا خدمات توسط مودی ارائه نشده و یا در آینده ارائه نشود، و یا وجوه واریزی ناشی از معاملات محاباتی بوده و یا بر اساس اسناد و مدارک به دست آمده و تحقیقات صورت گرفته، منشاء وجوه واریزی مشخص نشود، این امر موید وجود درآمد اتفاقی برای مودی بوده و حسب مقررات فصل ششم از باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم مشمول مالیات خواهد بود. در اجرای این بند دریافت وجوهی که ناشی از جبران خسارت بوده مشمول مالیات درآمد اتفاقی نخواهد شد. وجوه دریافتی ناشی از خسارت حسب مورد می‌بایستی بر اساس منشاء خسارت مورد رسیدگی و اقدام مقتضی قرار گیرد. در اجرای این بند، مأموران مالیاتی ذیربط می‌بایستی در چارچوب دستورالعمل کشف معاملات و عملیات مشکوک و نحوه گزارش‌دهی به مراجع ذیصلاح، اقدام مقتضی را به عمل آورند.
11. با ملحوظ نظر داشتن موارد فوق، سایر وجوه دریافتی مودی را با فعالیت شغلی اعلامی توسط وی مورد مطابقت قرار داده و در صورتی که مودی دارای چند واحد شغلی است با درنظر گرفتن اسناد و مدارک مثبته و واقعیت امر، وجوه واریزی، به فعالیت‌های مختلف مودی تخصیص یافته و درآمد مشمول مالیات و مالیات متعلق به آن فعالیت‌ها برابر مقررات محاسبه و مطالبه شود. بدیهی است آن قسمت از وجوه دریافتی مودی که پیش از این به عنوان درآمد توسط مودی ابراز و یا توسط اداره امور مالیاتی به عنوان درآمد شناسایی و مالیات مرتبط با آن مطالبه شده است، مجددا مورد محاسبه و مطالبه مالیات قرار نخواهد گرفت.
12. بدیهی است مأموران مالیاتی رسیدگی‌کننده به اطلاعات تراکنش‌های بانکی واصله، علاوه بر رسیدگی در چارچوب قانون مالیات‌های مستقیم و مطالبه مالیات متعلقه، موظفند با رعایت فراخوان‌های ثبت‌نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده و در چارچوب قانون مالیات بر ارزش افزوده، رسیدگی‌های لازم را به عمل آورده و حسب مورد برابر مقررات نسبت به مطالبه مالیات و عوارض متعلقه نیز اقدام نمایند.

مسئولیت حسن اجرای این دستورالعمل بر عهده مدیران کل امور مالیاتی خواهد بود.