اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری (رسیدگی به اعتراض مودی به برگ مالیات قطعی قبل از رسیدگی و صدور رای قطعی از سوی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره یک ماده 216 قانون مالیات های مستقیم بدواً قابل طرح و استماع در دیوان عدالت اداری نیست.)

گردش کار

شاکی:

رییس گروه امور قوانین، لوایح و استعلامات سازمان امور مالیاتی کشور

موضوع:

رسیدگی به اعتراض مودی به برگ مالیات قطعی قبل از رسیدگی و صدور رای قطعی از سوی هیات حل اختلاف مالیاتی موضوع تبصره یک ماده ۲۱۶ قانون مالیات‌های مستقیم بدوا قابل طرح و استماع در دیوان عدالت اداری نیست.

شرح گردش کار

رییس گروه امور قوانین، لوایح و استعلامات سازمان امور مالیاتی کشور به موجب شکواییه شماره ۱۳۹۴/۲۱۲/ص-۱۳۹۲/۲/۴ اعلام کرده است که:

همان‌گونه که آگاهی دارید، مودیان مالیاتی به استناد ماده ۱۳ «قانون دیوان عدالت اداری» مصوب ۱۳۸۵/۳/۹ با مراجعه به دیوان عدالت اداری نسبت به طرح شکایات از تصمیمات و اقدامات ادارات امور مالیاتی و آرای قطعی کمیسیون‌های مالیاتی (هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی) مبادرت می‌کنند. برخی از شعب دیوان عدالت اداری، با وجود مراجع خاص اداری در سازمان امور مالیاتی کشور و وزارت امور اقتصادی و دارایی برابر مواد ۱۷۰، ۲۴۴ تا ۲۵۱ مکرر، ۲۵۵، ۲۵۷، ۲۱۶، ۲۴۳، ۲۴۲ «قانون مالیات‌های مستقیم» مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۳ با اصلاحیه‌های بعدی، و با توجه به حدود اختیارات و صلاحیت مقرر در «قانون دیوان عدالت اداری» نسبت به شکایت مودیان مالیاتی به خواسته ابطال برگ قطعی مالیات را قابل استماع و رسیدگی نمی‌دانند. اما برخی دیگر از شعب، اعتراض به برگ قطعی مالیات را قابل رسیدگی در دیوان دانسته و وارد رسیدگی شده و نسبت به ابطال برگ قطعی مالیات به موجب حکم مقرر در دادنامه صادر شده اقدام می‌نمایند.

لذا در شرایط کنونی از این حیث بین شعب آن دیوان اختلاف رویه وجود دارد.

با توجه به مطالب فوق‌الاشعار و با علم به اینکه دادنامه‌های شماره ۸۹۰۹۹۷۰۹۰۱۳۰۰۴۱۰- ۱۳۸۹/۱۰/۱۹، ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۱۳۰۰۳۸۹- ۱۳۹۱/۲/۳۰ شعبه ۱۳ و ۱۶۲۲- ۱۳۸۸/۱۱/۱۳ شعبه ۱۳ دیوان عدالت اداری با دادنامه‌های دیگر در تعارض هستند، در اجرای بند (۲) ماده ۱۹ و ماده ۴۳ قانون فوق، طرح موضوع در هیأت عمومی دیوان عدالت اداری جهت صدور رای وحدت رویه درخواست شده است.

گردش کار پرونده‌ها و مشروح آراء

الف:

شعبه سیزدهم دیوان عدالت اداری، پرونده شماره ۲۰۸۳/۱۳/۸۲، دادخواست آقای محمود آرین جاه به طرفیت سازمان امور مالیاتی، موضوع اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه شماره ۱۵۴۹- ۱۳۸۳/۷/۲۲:

• اداره خوانده در لایحه خود اعلام کرده است برگ‌های تشخیص مالیات عملکرد سال‌های ۱۳۷۶ و ۱۳۷۷ که مستند به توافق مودی با ممیز کل مالیاتی است، موجب مختومه تلقی شدن پرونده شده است.
• شکایت شاکی بر اساس ماده ۱۳۷۲ قانون مدنی پس از توافق و انکار پس از اقرار قابل استماع نیست.
• رای دیوان قطعی صادر و شکایت غیرثابت تشخیص داده شده است.

ب:

شعبه چهاردهم دیوان عدالت اداری، پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۲۰۲۹۴، دادخواست آقای منصور ایرانمنش به طرفیت سازمان امور مالیاتی، اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۱۴۰۱۸۱۵- ۱۳۹۱/۷/۵:

• مطابق تبصره ۱ و ۲ ماده ۲۱۶ قانون مالیات‌های مستقیم، هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی مرجع رسیدگی به اعتراض برگ قطعی مالیات هستند.
• بنابراین قبل از طرح شکایت در دیوان عدالت اداری، شاکی باید در مرجع مذکور اقدام به شکایت می‌کرد.
• شکایت قابل استماع شناخته نشد و قرار رد شکایت صادر شد. رای قطعی است.

ج:

شعبه چهاردهم دیوان عدالت اداری، پرونده شماره ۱۴/۸۵/۱۴، دادخواست شرکت تولید مواد اولیه الیاف مصنوعی (سهامی عام) به طرفیت سازمان امور مالیاتی، به خواسته اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه شماره ۲۰۶- ۱۳۸۷/۲/۸:

• طبق ماده ۲۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم رسیدگی به کلیه اختلاف‌های مالیاتی با هیأت حل اختلاف مالیاتی است.
• طرح شکایت قبل از رسیدگی در هیأت مذکور فاقد مجوز و غیرقابل استماع است.
• قرار رد دادخواست صادر و رای قطعی اعلام شد.

د:

شعبه سیزدهم دیوان عدالت اداری، پرونده‌های شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۰۱۹۳۸ و ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۵۷۰۰۱، دادخواست شرکت لاستیک زرین بلوچ تهران و شرکت ساختمانی سازنده ایران به طرفیت سازمان امور مالیاتی، اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه‌های شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۱۳۰۱۰۳۰- ۱۳۹۱/۵/۹ و ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۱۳۰۲۵۱۹- ۱۳۹۱/۱۲/۵:

• با توجه به ماده ۲۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم، مرجع رسیدگی به کلیه اختلافات مالیاتی هیأت حل اختلاف است.
• شکایت باید ابتدا در هیأت مطرح شود.
• شکایت شرکت قابل استماع نیست و قرار رد شکایت صادر شد. رای قطعی است.

هـ:

شعبه سیزدهم دیوان عدالت اداری، پرونده‌های شماره ۱۰۲۵/۸۸/۱۳ و ۸۹۰۹۹۸۰۹۰۰۰۳۲۵۵۵، دادخواست آقایان سیداحمد کمالی و ابراهیم اسماعیلی به طرفیت سازمان امور مالیاتی، اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه‌های شماره ۱۶۲۲- ۱۳۸۸/۱۱/۱۳ و ۸۹۰۹۹۷۰۹۰۱۳۰۰۴۱۰- ۱۳۸۹/۱۰/۱۹:

• با عنایت به مدارک ارائه شده و گزارش اصلاحی شورای حل اختلاف و استنادات دیگر، شعبه ۱۳ دیوان به دلیل نقص تحقیقات اعتراض را وارد تشخیص داده و برگ معترض به را ابطال و برای رسیدگی مجدد ارجاع داد. رای قطعی است.

و:

شعبه چهاردهم دیوان عدالت اداری، پرونده‌های شماره ۱۴/۸۶/۲۵۹ و ۱۴/۸۶/۲۲، دادخواست آقای بهزاد رضایی و شرکت فرآورده‌های روغنی ایران، اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه‌های شماره ۳۳۸- ۱۳۸۶/۳/۲۲ و ۵۳- ۱۳۸۶/۱/۲۸:

• آراء قطعی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل اعتراض در دیوان است، اما برگ‌های تشخیص صادر شده راساً قابل طرح در دیوان نیست.
• شکایت قابل استماع نیست و قرار رد صادر شد.

ز:

شعبه چهاردهم دیوان عدالت اداری، پرونده شماره ۹۱۰۹۹۸۰۹۰۰۰۱۵۲۹۶، دادخواست شرکت تولیدی و صنعتی پگاه موتور به طرفیت سازمان امور مالیاتی، اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۱۴۰۱۶۵۲- ۱۳۹۱/۶/۱۸:

• طبق تبصره ۱ و ۲ ماده ۲۱۶ قانون مالیات‌های مستقیم، هیأت‌های حل اختلاف مرجع رسیدگی به اعتراض برگ مالیات قطعی هستند.
• شاکی باید قبل از طرح شکایت در دیوان در هیأت مزبور اقدام به شکایت می‌کرد.
• شکایت غیرقابل استماع شناخته و قرار رد صادر شد.

ح:

شعبه سیزدهم دیوان عدالت اداری، پرونده شماره ۹۰۰۹۹۸۰۹۰۰۰۳۶۵۵۶، دادخواست شرکت تاسیسات ساختمانی وحدت لرستان به طرفیت سازمان امور مالیاتی، اعتراض به برگ مالیات قطعی، دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۱۳۰۰۳۸۹- ۱۳۹۱/۲/۳۰:

• با توجه به قرارداد پیمان بین شرکت شاکی و شرکت آب و فاضلاب گیلان و مستندات ارایه شده، شعبه اعتراض را وارد دانسته و هیأت‌های حل اختلاف ملزم به تجدیدنظر شده‌اند.
• رای قطعی صادر شد.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

• اولاً: پرونده‌های کلاسه 86/22، 86/259 و 9109980900015296 شعبه چهاردهم که در آن‌ها به برگ مالیات قطعی اعتراض نشده است، از تعارض خارج است.
• در سایر پرونده‌ها، شعبه سیزدهم در پرونده‌های شماره 8909980900032555، 82/2083، 9009980900036556 و 88/1025 در رسیدگی به دادخواست‌ها به خواسته اعتراض به برگ مالیات قطعی ورود کرده است.
• همچنین شعبه سیزدهم در پرونده‌های شماره 910998900001938 و 9109980900057001 و شعبه چهاردهم در پرونده‌های شماره 85/14 و 9109980900020294 تنها بعد از رسیدگی در هیأت حل اختلاف مالیاتی قرار رد شکایت صادر کرده‌اند.
• بنابراین بین آرای مذکور تعارض محرز وجود دارد.
• ثانیاً: طبق تبصره ۱ ماده ۲۱۶ قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحات بعدی آن، مرجع رسیدگی به شکایات از قطعیت مالیات (برگ مالیات قطعی)، هیأت حل اختلاف مالیاتی است.
• بر اساس بند ۲ ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، آرای قطعی هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی قابل شکایت و اعتراض در دیوان عدالت اداری هستند.
• همچنین، به استناد قسمت آخر ماده ۲۵۷ قانون مالیات‌های مستقیم، آرای صادر شده از هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، زمانی که توسط دیوان عدالت اداری نقض شوند، قابل رسیدگی مجدد در هیأت‌های مذکور هستند.
• بنابراین رسیدگی به اعتراض مؤدی به برگ مالیات قطعی قبل از رسیدگی و صدور رأی قطعی هیأت حل اختلاف موضوع تبصره ۱ ماده ۲۱۶ قانون مالیات‌های مستقیم، بدواً قابلیت طرح و استماع در دیوان عدالت اداری را ندارد.
• در نتیجه آرائی که به صورت قرار رد بر اساس استدلال فوق صادر شده، صحیح و موافق مقررات است.
• این رأی به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم‌الاتباع است.