ماده ۱۵ – در صورتی که موضوع دعوا مربوط به مال منقول و غیرمنقول باشد، در دادگاهی اقامه دعوا میشود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است، به شرط آنکه دعوا در هر دو قسمت، ناشی از یک منشاء باشد.
خواهان در این نوع دعاوی سه گزینه دارد: ۱. دادگاه محل اقامتگاه خوانده (قاعده کلی)، ۲. دادگاه محل انعقاد عقد (بستن قرارداد)، یا ۳. دادگاه محل اجرای تعهد (محل انجام موضوع قرارداد). خواهان میتواند هر یک از این سه محل را انتخاب کند.
بله. چکها به نوعی از مصادیق اسناد تجاری و تعهدات مالی محسوب میشوند. در دعاوی مطالبه وجه چک، دادگاه محل اقامت خوانده، دادگاه محل صدور چک (محل انعقاد) و دادگاه محل پرداخت وجه (محل اجرای تعهد) همگی میتوانند صالح باشند.
محلی است که متعهد (خوانده) باید موضوع تعهد خود را در آنجا انجام میداده است. برای مثال، اگر موضوع تعهد، تحویل کالا در شهر اصفهان باشد، دادگاه اصفهان (محل اجرای تعهد) صالح به رسیدگی است.
اگر خواهان محلی را انتخاب کند که جزو هیچ یک از سه محل ذکر شده در ماده ۱۵ نباشد، خوانده میتواند ایراد عدم صلاحیت محلی را مطرح کند و دادگاه قرار عدم صلاحیت صادر و پرونده را به دادگاه صالح ارسال خواهد کرد.
چگونه یک وکیل میتواند با استفاده از ماده ۱۵، بهترین دادگاه را برای طرح دعوای مطالبه وجه تعیین کند؟
- بررسی محلهای صلاحیت:
وکیل باید سه محل (اقامت خوانده، انعقاد قرارداد، اجرای تعهد) را مشخص کند.
- ارزیابی کارآمدی
وکیل باید از بین سه محل، کارآمدترین را انتخاب کند. عواملی مانند نزدیکی به محل کار خواهان، نزدیکی به محل نگهداری مستندات و تضمین اجرای آسانتر حکم در محل انتخاب شده، باید در نظر گرفته شود.
- مستندسازی در دادخواست
در دادخواست باید به صراحت ذکر شود که طرح دعوا بر اساس ماده ۱۵ و به دلیل مثلاً “محل اجرای تعهد” در حوزه قضایی آن دادگاه است.
