گردش کار
شاکی
آقای بهمن زبردست
طرف شکایت
سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته
ابطال رأی اکثریت شورای عالی مالیاتی در فراز دوم رأی شماره ۳۵-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۶/۹/۱ شورای عالی مالیاتی کشور و بخشنامه شماره ۱۴۶۴۹/۲۳۰/ص مورخ ۱۳۹۶/۹/۸ معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی کشور
شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال رأی اکثریت شورای عالی مالیاتی در فراز دوم رأی شماره ۳۵-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۶/۹/۱ شورای عالی مالیاتی کشور و بخشنامه شماره ۱۴۶۴۹/۲۳۰/ص مورخ ۱۳۹۶/۹/۸ معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی کشور به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر میباشد :
متن مقرره مورد شکایت
فراز دوم صورتجلسه مورخ ۱۳۹۶/۸/۹ شورای عالی مالیاتی (موضوع رأی شماره ۳۵-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۶/۹/۱)
ابهام دوم : آیا مفاد تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون مذکور در موارد ابلاغ قانونی طبق مقررات تبصرههای ماده (۲۰۳) و (۲۰۸) این قانون جاری میباشد یا خیر ؟ در صورت جاری بودن مبنای شروع محاسبه یکسال موصوف چه تاریخی میباشد؟
بلی، جاری میباشد. با توجه به اینکه طبق تبصره ماده ۲۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم در مواردی که برگ تشخیص مالیات طبق مقررات تبصره ۱ ماده (۲۰۳) و ماده (۲۰۸) این قانون ابلاغ شده باشد و مودی به شرح مقررات این ماده اقدام نکرده باشد، در حکم معترض به برگ تشخیص مالیات شناخته میشود. بنابراین در مواردی که برگ تشخیص مالیات در اجرای مقررات تبصره ماده ۲۰۳ و ماده ۲۰۸ ق.م.م ابلاغ نشده باشد (ابلاغ قانونی)، در صورت عدم اقدام مودی به شرح مقررات ماده ۲۳۹ قانون، آخرین مهلت اعتراض به برگ تشخیص مالیات، مبنای اعمال مقررات تبصره ۲ ماده ۱۹۰ خواهد بود.
بخشنامه شماره ۱۴۶۴۹/۲۳۰/ص مورخ ۱۳۹۶/۹/۸ معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی کشور
به پیوست تصویر صورتجلسه شماره ۳۵-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۶/۹/۱ شورای عالی مالیاتی در خصوص مبدأ احتساب جریمه دیرکرد موضوع ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم با توجه به ابلاغ برگ قطعی مالیات نسبت به مدت زمان بیش از یک سال از تاریخ وصول اعتراض مودی نسبت به برگ تشخیص مالیات تا تاریخ قطعی شدن مالیات موضوع تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون یاد شده که در اجرای بند ۳ ماده ۲۵۵ قانون مذکور صادر و به تنفیذ رییس کل محترم سازمان امور مالیاتی کشور رسیده است، جهت اطلاع و اقدام لازم ارسال میگردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت
شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقررات مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام داشته است که حکم تبصرههای مواد ۲۰۳ و ۲۰۸ قانون مالیاتهای مستقیم ناظر بر ابلاغ غیرحضوری اوراق مالیاتی از طریق پست سفارشی و روزنامه کثیرالانتشار در موارد حاضر نبودن یا استنکاف مودی از دریافت این اوراق است.
قانونگذار برای حفظ حقوق مودیان و با پیشبینی این احتمال که ممکن است علیرغم ابلاغ طبق مواد فوق، مودی از آن مطلع نشده و اعتراضی نکرده باشد، در تبصره ماده ۲۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم مقرر کرده است که:
«در مواردی که برگ تشخیص مالیات طبق مقررات تبصره ماده (۲۰۳) و ماده (۲۰۸) این قانون ابلاغ شده باشد و مودی به شرح مقررات این ماده اقدام نکرده باشد، در حکم معترض به برگ تشخیص مالیات شناخته میشود.»
حکم مقرر در این تبصره دلالت بر آن دارد که در فرض مورد اشاره در این تبصره، مودی «در حکم معترض به برگ تشخیص مالیات» شناخته میشود و این امر متفاوت از اعتراض رسمی مودیان است. لذا نمیتوان مواردی مانند حکم مقرر در تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم را که عبارتهایی از قبیل «تاریخ وصول اعتراض مودی» و «تسلیم اعتراض» دارد، شامل موارد مقرر در مواد ۲۰۳ و ۲۰۸ دانست که اصولاً مربوط به «در حکم معترض بودن» هستند.
لذا مقررات مورد شکایت مغایر با تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم بوده و ابطال آنها مورد تقاضاست.
پاسخ طرف شکایت
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیر کل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره ۳۴۵۴۹/۲۱۲/د مورخ ۱۳۹۸/۷/۱۵ اعلام کرده است که :
اولاً قانونگذار به صراحت در قسمت آخر تبصره ماده ۲۳۹ مواردی را که برگ تشخیص مالیات مطابق تبصرههای ۲۰۳ و ۲۰۸ ابلاغ شده و مودی به شرح مقرر در صدر ماده ۲۲۹ اقدام نکرده باشد، در حکم معترض به برگ تشخیص شناخته است و تفاوتی از حیث اجرای مقررات دادرسی مالیاتی بین این اشخاص و افراد ذکر شده در فراز پایانی ماده ۲۳۸ و قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ قایل نشده است.
ثانیاً تکلیف سازمان امور مالیاتی به شرح مقرر در تبصره ۲ ماده ۱۹۰ خصوصیتی ندارد و رعایت اصل عدالت مالیاتی اقتضاء دارد که چنانچه رسیدگی مرجع حل اختلاف مالیاتی از یک سال تجاوز نماید، مودی نسبت به زمان بیش از یک سال مشمول جریمه نباشد و در صورت عدم تسری حکم تبصره ۲ ماده ۱۹۰ نسبت به موارد ابلاغ قانونی و بدون اعتراض، مودی در معرض تحمیل جریمه غیرمنصفانه قرار میگیرد.
نظریه تهیهکننده گزارش
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده:
اولاً : قانونگذار در قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم مواردی را که برگ تشخیص مطابق تبصرههای ۲۰۳ و ۲۰۸ ابلاغ شده و مودی طبق صدر ماده ۲۳۹ اقدام نکرده باشد، در حکم اعتراض به برگ تشخیص شناخته و تفاوتی از حیث اجرای مقررات دادرسی مالیاتی میان این افراد و دیگر اشخاص مذکور در ماده ۲۳۸ و قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ قائل نشده است.
ثانیاً : تکلیف سازمان امور مالیاتی کشور در تبصره ۲ ماده ۱۹۰ بر مبنای قاعده الغای خصوصیت و اصل عدالت مالیاتی اقتضاء دارد که چنانچه رسیدگی مرجع حل اختلاف مالیاتی از یک سال تجاوز کند، مودی بابت زمان بیش از یک سال تکلیفی برای پرداخت جریمه نداشته باشد.
بنا بر مراتب فوق، مقررات مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیار نمیباشد.
رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، هیات تخصصی به شرح زیر اظهار نظر و اتخاذ تصمیم مینماید:
اولاً
قانونگذار در قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم، مواردی را که برگ تشخیص مالیات مطابق مقررات تبصرههای ۲۰۳ و ۲۰۸ قانون مذکور ابلاغ شده و مودی طبق صدر ماده ۲۳۹ اقدام نکرده باشد، در حکم اعتراض به برگ تشخیص مالیات شناخته است.
بر این اساس، هیچگونه تفاوتی از حیث اجرای مقررات دادرسی مالیاتی میان:
- اشخاص یادشده در فراز اول تبصره ماده ۲۳۹
و
- افراد ذکر شده در فراز پایانی ماده ۲۳۸ و قسمت اخیر تبصره ماده ۲۳۹
وجود ندارد.
ثانیاً
تکلیف سازمان امور مالیاتی کشور به شرح مقرر در تبصره ۲ ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم، بر مبنای:
- قاعده الغای خصوصیت
- اصل عدالت مالیاتی
- رعایت حقوق مودیان
ایجاب میکند که چنانچه رسیدگی مرجع حل اختلاف مالیاتی از یک سال تجاوز نماید، مودی نسبت به تأدیه جریمه مقرر در ماده ۱۹۰ برای مدت مازاد بر یک سال، تکلیفی نداشته باشد.
نتیجه
نظر به مراتب فوق، مقررات مورد شکایت خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده نمیشود.
بنا بر این، به استناد بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲:
رأی به رد شکایت صادر و اعلام میگردد.
قابلیت اعتراض
رأی صادره ظرف ۲۰ روز از تاریخ صدور از سوی:
- رییس دیوان عدالت اداری
یا
- ده نفر از قضات دیوان
قابل اعتراض است.