متن ابلاغ آییننامه
به پیوست تصویر آییننامه جدید نحوه بازدید و کنترل دفاتر و بازرسی اسناد و مدارک مودیان مالیاتی موضوع ماده 181 قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره آن جهت اطلاع و اقدام لازم ارسال میگردد.
داریوش ایرانبدی
معاون درآمدهای مالیاتی
آییننامه نحوه بازدید و کنترل دفاتر و بازرسی اسناد و مدارک مودیان مالیاتی
(موضوع ماده 181 قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره آن)
آییننامه موضوع ماده 181 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفندماه 1366 و اصلاحی و تبصره الحاقی آن طبق قانون اصلاح موادی از قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 7/2/1371 بشرح مواد و تبصرههای زیرین مورد تصویب واقع شده و مقرر میگردد از تاریخ ابلاغ حسب مورد بموقع اجرا گذارده شود.
ماده 1 – ترکیب و نحوه انتخاب اعضای هیئت بازدید و بازرسی
ماده 1-
اعضای هیئتهای موضوع ماده 181 مذکور از میان افراد بصیر و مطلع در امر مالیاتی از طرف معاونت مالیاتی منصوب میشوند و یک نفر همراه گروه به عنوان نماینده رئیس دادگستری یا دادگاه محل به معرفی معاونت درآمدهای مالیاتی تعیین خواهد شد.
ماده 2 – نحوه تعیین زمان و محل مراجعه هیئتها
ماده 2-
معاونت مذکور در ماده 1 یا سایر مسئولان که اختیار لازم در این باره به آنان تفویض شده است، با بررسیهای لازم و عنداللزوم اخذ گزارش از ماموران تشخیص ذیربط، ترتیبات مراجعه هیئتها به مودیان را مشخص خواهند نمود و هیئتها موظفند در هر مورد بر اساس احکام صادره از طرف مقامات مزبور در روزهای تعیین شده حسب مورد به محل کار یا مراکز امور یا اقامتگاه قانونی مودیان مراجعه نمایند.
ماده 3 – نحوه بازدید دفاتر قانونی و تنظیم صورتمجلس
ماده 3-
هیئتهای موضوع این آییننامه موظفند در مراجعات خود کلیه دفاتر قانونی مورد عمل سال مراجعه را ملاحظه و ذیل آخرین ثبت دفاتر را امضاء نمایند.
در صورتی که در دفاتر بیش از آنچه در دفترنویسی معمول است جای سفید گذاشته شده باشد، قسمت سفید را با خط قرمز مشخص کرده و مراتب را در صورتمجلس منعکس نمایند.
چنانچه خدشهیابی ترتیبی دیگری نیز در دفاتر با توجه به مقررات آییننامه موضوع تبصره یک ماده 95 و بند 3 ماده 97 قانون مالیاتهای مستقیم مشاهده گردد، این مراتب نیز در صورتمجلس منعکس شود.
هیئتها باید صورتمجلس را به امضاء مودی یا حسابدار برسانند و در صورت عدم حضور یا خودداری آنان از امضاء موضوع در صورتمجلس قید شود.
تبصره ماده 3 – نحوه امضاء دفتر کل
تبصره-
در مورد دفتر کل مودیان، هیئتها میتوانند حداقل با امضاء ذیل آخرین ثبت مربوط به پنج حساب به انتخاب خود کفایت نمایند.
ماده 4 – بازرسی اسناد و مدارک سنوات مختلف و تهیه رونوشت
ماده 4-
هیئتها میتوانند حسب تجویز احکام ماموریت خود کلیه دفاتر و اسناد و مدارک مالی مودیان را اعم از اینکه مربوط به سال مراجعه یا سنوات قبل باشند، به منظور کسب اطلاعات لازم و ارائه آن به حوزه مالیاتی ذیربط مورد بازرسی قرار دهند و در صورت لزوم از تمام یا بخشی از آنها تصویر یا رونوشت تهیه کنند.
در صورت عدم امکان رفع نیاز، دفاتر و اسناد و مدارک سنوات قبل را در برابر ارائه رسید از طریق مقام متبوع به حوزه مالیاتی ذیربط منتقل نمایند.
در اجرای این ماده، هیئتها باید اطلاعات مکتسبه را جداگانه صورتمجلس نموده و آن را با ضمیمه مدارک تهیه یا اخذ شده و حسب مورد دفاتر دریافتی همراه با صورتمجلس موضوع ماده 3 این آییننامه به مقامات مربوط تسلیم نمایند.
تبصره ماده 4 – مهلت بررسی و استرداد دفاتر
تبصره-
مقامات و مسئولان موضوع ماده 2 این آییننامه باید ترتیبی اتخاذ نمایند که حوزه مالیاتی و حسب مورد کارشناسان و مسئولان واحدهای اطلاعات و خدمات مالیاتی در اسرع وقت دفاتر، اسناد و مدارک ماخوذه را بررسی و گزارش و صورتمجلس لازم را به منظور ضبط در پرونده مالیاتی مربوط تهیه نمایند، به نحوی که حداکثر ظرف یک ماه از تاریخ دریافت در همان محل دریافت توسط ماموران تشخیص حوزه مالیاتی ذیربط به مودی در قبال اخذ رسید تحویل گردد.
ماده 5 – موارد الزامی مندرج در صورتمجلس بازدید
ماده 5-
نکات حداقل مندرج در صورتمجلس:
شماره و تاریخ حکم ماموریت و مرجع صدور آن
تاریخ مراجعه هیئت
سال مالیاتی مربوط به دفاتر مورد بازدید
مشخصات دفاتر ارائه شده
شماره و تاریخ آخرین ثبت با قید شماره صفحه و نوع دفتر مربوط
شماره صفحاتی که به علت سفید ماندن با خط قرمز علامتگذاری شده و با قید نوع دفتر
ذکر اینکه تبصره ماده 181 نیز ضمن انجام ماموریت اجرا گردیده و صورتمجلس و دفاتر و اسناد و مدارک موضوع آن ضمیمه میباشد (در صورت اجرای تبصره مذکور)
نام، مشخصات و امضاء اعضای هیئت
نام، مشخصات مودی یا حسابدار
توضیحات لازم در موارد عدم ارائه دفاتر و خودداری مودی یا حسابدار از امضاء صورتمجلس
سایر توضیحات ضروری در خصوص اجرای مواد 3 و 4 این آییننامه
ماده 6 – تعداد نسخهها و نحوه توزیع صورتمجلسها
ماده 6-
صورتمجلس موضوع ماده 3 باید در سه نسخه تنظیم شود:
یک نسخه به مودی یا حسابدار تسلیم شود.
نسخه دیگر در همان روز رسیدگی یا حداکثر در روز بعد با گزارش اقدام هیئت به مقامات یا مسئولان مذکور در ماده 2 تسلیم خواهد شد تا در دفتر مخصوص ثبت صورتجلسات به ترتیب تاریخ ثبت و یک نسخه آن نگهداری شود.
نسخه دیگر برای ضبط در پرونده مودی به حوزه مالیاتی مربوط فرستاده شود.
تبصره ماده 6 – صورتمجلس ماده 4
تبصره-
صورتمجلس موضوع ماده 4 این آییننامه نیز باید در دو نسخه تنظیم شود و با ضمیمه دفاتر و اسناد و مدارک مربوط همراه صورتمجلس فوقالذکر نگهداری شود.
نسخه دیگر، با ضمیمه دفاتر و اسناد و مدارک، تسلیم حوزه مالیاتی یا حسب مورد به واحد کارشناسی ذیربط تحویل گردد.
ماده 7 – تکلیف ماموران تشخیص در ارجاع پروندهها
ماده 7-
ماموران تشخیص در مواردی که پرونده را حسب مقررات به هیئتهای موضوع بند 3 ماده 97 قانون مالیاتهای مستقیم احاله مینمایند، مکلفند موارد اجرای ماده 181 قانون مزبور و تبصره آن را به آن هیئتها اعلام کنند تا مفاد صورتجلسات تنظیمی موضوع این آییننامه نیز مورد توجه آنها قرار گیرد.
مرتضی محمدخان
وزیر امور اقتصادی و دارایی
توضیح اصلاحی آییننامه
طی بخشنامه شماره 57336/200 مورخ 22/06/1388، این آییننامه جایگزین آییننامه شماره 282/م م مورخ 22/04/1388 میگردد.
طبق آییننامههای اجرایی، اصل بر رعایت تشریفات ابلاغ است، اما در موارد خاص نظارتی، ضوابط بازدید سرزده نیز پیشبینی شده که باید با حکم رسمی باشد.
عدم ارائه دفاتر در زمان بازرسی میتواند منجر به علیالرأس شدن یا رد دفاتر شود؛ مگر اینکه طبق آییننامه، عذر موجه (مثل پلمب در اداره ثبت) ارائه گردد.
چگونه برای بازرسی و کنترل دفاتر آماده شویم؟
- تطبیق اسناد:
پیش از حضور بازرس، مطمئن شوید تمام آرتیکلهای ثبت شده در دفاتر با اسناد مثبته (فاکتورها و قبضها) مطابقت دارد.
- بررسی پلمب:
سلامت پلمب دفاتر روزنامه و کل را چک کنید.
- آمادهسازی فضا:
یک محیط مناسب و تحت نظارت برای بازرس فراهم کنید تا اسناد بدون اجازه از محیط شرکت خارج نشوند
- مشاوره همزمان:
در صورت لزوم، از یک مشاور یا وکیل مالیاتی بخواهید در زمان جلسه بازرسی در محل حضور داشته باشد.