آئیننامه اجرایی نحوه بازدید و کنترل دفاتر – وزارت امور اقتصادی و دارایی
تاریخ سند: 1372/01/21
شماره سند: 30/5/64
امضا کننده: وزیر امور اقتصادی و دارایی ارائی (محسن نوربخش)
مقدمه:
به پیوست آئیننامه نحوه بازدید و کنترل دفاتر و بازرسی اسناد و مدارک مؤدیان مالیاتی که به استناد اصلاحیه ماده (181) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 7/2/1371 مجلس شورای اسلامی و تبصره آن تهیه شده است، جهت اطلاع و اقدام ایفاد میگردد.
محمدعلی خوشاخلاق
مدیرکل دفتر فنی مالیاتی
آئیننامه موضوع ماده (181) قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره آن
آئیننامه موضوع ماده (181) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفندماه 1366 و اصلاحی و تبصره الحاقی آن طبق قانون اصلاح موادی از قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 7/2/1371 به شرح مواد و تبصرههای زیر مورد تصویب واقع و مقرر میگردد از تاریخ ابلاغ حسب مورد به موقع اجراء گذارده شود.
ماده ۱ – تعیین اعضای هیئتهای موضوع ماده (181)
اعضای هیئتهای موضوع ماده (181) مذکور، از میان افراد بصیر و مطلع در امر حسابرسی مالیاتی، در تهران از طرف مدیران کل مالیاتی و در سایر شهرستانها از طرف مدیران کل امور اقتصادی و دارایی استان مربوط منصوب میشوند.
ماده ۲ – ترتیب مراجعه هیئتها به مؤدیان
مدیران کل مذکور در ماده (1) یا سایر مسئولان که اختیار لازم در این باره به آنان تفویض شده، با بررسیهای لازم و عنداللزوم اخذ گزارش از مأموران تشخیص ذیربط، ترتیبات مراجعه هیئتها به مؤدیان را مشخص خواهند نمود.
هیئتها موظفند در هر مورد برابر احکام صادره از طرف مقامات مزبور، در روزهایی که در حکم معین گردیده، حسب مورد به محل کار یا مرکز امور یا اقامتگاه قانونی مؤدیان مورد مأموریت مراجعه نمایند.
ماده ۳ – بازدید دفاتر قانونی و صورتمجلس
هیئتهای موضوع این آئیننامه موظفند در مراجعات خود کلیه دفاتر قانونی مورد عمل سال مراجعه را ملاحظه و ذیل آخرین ثبت دفاتر را امضاء نمایند.
اگر در دفاتر بیش از آنچه در دفترنویسی معمول است جای سفید گذاشته شده، قسمت سفید را با خط قرمز مشخص و مراتب را در صورتمجلس ثبت کنند.
چنانچه خدشه یا بینظمی دیگری هم در دفاتر با توجه به مقررات آئیننامه موضوع بند (3) ماده (97) قانون مالیاتهای مستقیم مشاهده گردد، این مراتب نیز در صورتمجلس منعکس میشود.
هیئتها باید صورتمجلس را به امضاء مؤدی یا حسابدار وی برسانند و در صورت عدم حضور یا خودداری آنان از امضاء، موضوع را در صورتمجلس قید نمایند.
تبصره – امضاء دفتر کل
در مورد دفتر کل مؤدیان، هیئتها میتوانند حداقل به امضاء ذیل آخرین ثبت مربوط به پنج حساب به انتخاب خود اکتفا نمایند.
ماده ۴ – بازرسی اسناد و مدارک مالی
هیئتها میتوانند حسب تجویز احکام مأموریت خود، کلیه دفاتر و اسناد و مدارک مالی مؤدیان را اعم از اینکه مربوط به سال مراجعه و یا سنوات قبل باشند، به منظور کسب اطلاعات لازم و ارائه آن به حوزه مالیاتی ذیربط مورد بازرسی قرار داده و در صورت لزوم از تمام یا برخی از آنها تصویر یا رونوشت تهیه نمایند.
در صورت عدم امکان رفع نیاز بدین ترتیب، دفاتر و اسناد و مدارک سنوات قبل را در برابر ارائه رسید از طریق مقام متبوع به حوزه مالیاتی ذیربط منتقل نمایند.
در اجرای این ماده، هیئتها باید اطلاعات مکتسبه را جداگانه صورتمجلس نموده و آن را بانضمام مدارک تهیه یا اخذ شده و حسب مورد دفاتر دریافتی همراه با صورتمجلس موضوع ماده (3) این آئیننامه به مقامات مربوط تسلیم نمایند.
تبصره – بررسی دفاتر توسط حوزههای مالیاتی
مقامات و مسئولان موضوع ماده (2) این آئیننامه باید ترتیبی اتخاذ نمایند که حوزههای مالیاتی یا کارشناسان و مسئولان واحدهای اطلاعات و خدمات مالیاتی، در اسرع وقت دفاتر و اسناد و مدارک مأخوذه را بررسی و گزارش و صورتجلسات لازم را جهت ضبط در پرونده مالیاتی مربوط تهیه نمایند.
این کار باید به نحوی باشد که حداکثر ظرف پانزده روز از تاریخ دریافت، در همان محل دریافت، وسیله مأموران تشخیص حوزه مالیاتی ذیربط به مؤدی در قبال اخذ رسید تحویل گردد.
ماده ۵ – موارد حداقل مندرج در صورتمجلس
صورتمجلس تنظیمی هیئتها باید حداقل متضمن نکات زیر باشد:
- شماره و تاریخ حکم مأموریت و مرجع صدور آن
- تاریخ مراجعه هیئت
- سال مالیاتی مربوط به دفاتر مورد بازدید
- مشخصات دفاتر ارائهشده
- شماره و تاریخ آخرین ثبت با قید شماره صفحه و نوع دفتر
در موارد عادی (رسیدگی عملکرد)، زمان از قبل ابلاغ میشود. اما در بازرسیهای مربوط به ماده ۱۸۱ (مبارزه با فرار مالیاتی)، مأموران با حکم ویژه دادستانی یا سازمان، میتوانند به صورت سرزده برای کنترل اسناد و دفاتر مراجعه کنند.
عدم ارائه دفاتر در حکم عدم تمکین است و میتواند منجر به علیالراس شدن (در نظام قدیم) یا برآورد مالیاتی بر اساس ضریب و تعلق جریمههای غیرقابل بخشش شود.
خیر، مأموران اصولاً باید در محل فعالیت مودی به اسناد رسیدگی کنند. خارج کردن دفاتر تنها در موارد خاص قانونی و با تنظیم صورتجلسه دقیق و تحویل رسید رسمی امکانپذیر است.
اقدامات ضروری در زمان حضور بازرس مالیاتی در محل شرکت
- احراز هویت و رویت حکم
ابتدا کارت شناسایی مأموران را رویت کرده و مشخصات حکم مأموریت (تاریخ، نام مودی و محدوده رسیدگی) را با دقت مطالعه کنید.
- اختصاص فضای مناسب
مکانی آرام را برای استقرار مأموران در نظر بگیرید و یک نفر رابط (ترجیحاً مدیر مالی یا وکیل مالیاتی) را برای پاسخگویی به سوالات تعیین کنید.
- ارائه اسناد موضوع حکم
صرفاً اسنادی را که در حکم قید شده ارائه دهید. از ارائه اطلاعات اضافی که خارج از محدوده رسیدگی است خودداری کنید.
- بررسی و امضای صورتجلسه
در انتهای بازدید، متن صورتجلسه را کلمه به کلمه بخوانید. اگر با بخشی از اظهارات مأمور مخالف هستید، حتماً نظر خود را به صورت مکتوب در بخش توضیحات قید کرده و سپس امضا کنید.