- نوع مقرره: تصویبنامه
- شماره: 24654/964
- تاریخ تصویب: ۱۸ اسفند ۱۳۳۶
- مرجع تصویب: هیئت وزیران
- مستندات قانونی:
- تبصره ۱ ماده اول قانون فروش خالصجات (آذر ۱۳۳۴)
- ماده واحده مصوب ۱۶ فروردین ۱۳۱۴
- ماده ۵ قانون ۲۰ آبان ۱۳۱۶
مفاد کلیدی
- این تصویبنامه جایگزین تمام تصویبنامههای قبلی مربوط به واگذاری اراضی خالصه خوزستان میشود که با هدف عمران و آبادی صادر شده بودند.
- دولت با استناد به قوانین مرتبط با فروش خالصجات، شرایط واگذاری اراضی را به آییننامه هیئت وزیران محول کرده است.
- مقرر شد هیئتی از طرف وزارت کشاورزی تشکیل شود که با نظارت عالیه استاندار استان ششم، اراضی خالصه خوزستان را که تا آذر ۱۳۳۴ به هر شکل آبیاری و کشاورزی شدهاند، به اشخاص یا شرکتهای ایرانی که:
- در ایران تشکیل شدهاند،
- تابعیت ایرانی دارند،
- تمام سرمایه آنها متعلق به ایرانیان است،
- و عملیات آبادانی را خود انجام دادهاند،
- مقررات واگذاری عرصه نخیلات:
- اگر متصرفین نخیلات در سالهای ۱۳۲۳ تا پایان ۱۳۲۷ مبالغی تحت عنوان بهرهمالکانه یا مالیات مزروعی پرداخته باشند، این وجوه در حساب نهایی پرداختی آنان منظور و محاسبه خواهد شد.
تحلیل حقوقی
- تصویبنامه بخشی مهم از سیاست دولت در تعیین تکلیف اراضی خالصه و ساماندهی مالکیت کشاورزی در دهه ۳۰ است.
- معیار واگذاری بر پایه احیای واقعی زمین است؛ نه صرف تصرف. این نکته نقش مهمی در جلوگیری از سوءاستفادههای مالکیتی داشته است.
- تأکید بر اینکه شرکتها باید کاملاً ایرانی باشند، بیانگر سیاست صریح دولت در حفظ اراضی از نفوذ سرمایه خارجی و حمایت از توسعه داخلی است.
- درج بند ویژه برای نخیلات و احتساب پرداختهای قدیمی، نوعی عدالت مالی و جبران هزینههای بهرهبرداران سابق تلقی میشود.
- ترکیب نظارت وزارت کشاورزی و استانداری سازوکاری برای تضمین اجرای صحیح و جلوگیری از واگذاریهای رانتی ایجاد میکند.