رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری – ابطال صورتجلسه‌های شورای عالی مالیاتی

تاریخ سند: 1400/03/18
شماره سند: 140009970905810725
کد سند: م/59/157/190/1400/725
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (محمد مصدق)

موضوع: ابطال صورتجلسه‌های شماره 201-38 مورخ 1397/12/13 و شماره 201-41 مورخ 1396/10/19 شورای عالی مالیاتی

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان: آقایان بهمن زبردست، مسعود ولی‌پوری گودرزی

1. موضوع شکایت و خواسته

شاکیان درخواست ابطال موارد زیر را دارند:

1. بخشنامه شماره 210/99/12-1399/01/26 معاون حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی که موضوع ابلاغ رأی و صورتجلسه شماره 201-38 مورخ 1397/12/13 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی می‌باشد.
2. بخشنامه شماره 230/96/155-1396/11/25 معاون مالیات‌های مستقیم سازمان امور مالیاتی که متضمن ابلاغ رأی و صورتجلسه شماره 201-41 مورخ 1396/10/19 هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی است.

2. گردش کار

شاکیان به موجب دادخواست‌های جداگانه خواستار ابطال بخشنامه‌های مذکور شده‌اند و اعلام کرده‌اند که:

ریاست محترم دیوان عدالت اداری
با سلام و احترام، وفق ماده 190 قانون مالیات‌های مستقیم:
«علی‌الحساب پرداختی بابت مالیات عملکرد هر سال مالی قبل از سررسید مقرر موجب تعلق جایزه‌ای معادل 1٪ مبلغ پرداختی به ازای هر ماه تا سررسید مقرر خواهد بود که از مالیات متعلق همان عملکرد کسر خواهد شد. پرداخت مالیات پس از آن موعد موجب تعلق جریمه‌ای معادل 2.5٪ مالیات به ازای هر ماه خواهد بود.»

اکثریت شورای عالی مالیاتی، بدون توجه به اینکه توسعه و تضییق حدود قانون از شئون مقنن است، جریمه تأخیر در پرداخت مالیات عملکرد را به مالیات نقل و انتقال املاک و حق واگذاری موضوع مواد 59، 63 و 74 قانون مالیات‌های مستقیم تسری داده‌اند، که مغایر با ماده 190 قانون یاد شده است.

لذا از آن مقام عالی درخواست ابطال رأی شورای عالی مالیاتی را دارم.

3. متن مقرره‌های مورد شکایت

3-1. بخشنامه شماره 230/96/155-1396/11/25

• مخاطبین/ذینفعان: امور مالیاتی شهر و استان تهران – ادارات کل امور مالیاتی
• موضوع: ابلاغ صورت جلسه شورای عالی مالیاتی در خصوص مرور زمان مالیات مربوط به انتقال حق واگذاری محل موضوع تبصره 2 ماده 59 قانون مالیات‌های مستقیم

متن بخشنامه:

به پیوست رأی اکثریت اعضای شورای عالی مالیاتی موضوع صورت جلسه شماره 201-41 مورخ 1396/10/19 در خصوص مرور زمان مالیات مربوط به انتقال حق واگذاری محل، اصلاحی مصوب 1380/11/27، برای اجرا و بهره‌برداری ابلاغ می‌گردد.

صورتجلسه مورخ 1396/10/18 شورای عالی مالیاتی

• شرح ابهام: تسری مرور زمان مالیات مربوط به انتقال حق واگذاری محل در دفاتر اسناد رسمی
• نظر اکثریت: مرور زمان مالیاتی صرفاً مربوط به نقل و انتقال قطعی املاک است و قابل تسری به انتقال حق واگذاری محل نیست.
• نظر اقلیت: با اصلاح مواد 59، 73، 78 و 79 قانون مالیات‌های مستقیم، مالیات مقطوع جایگزین مالیات درآمدی شده و از شمول مرور زمان احکام مواد 156 و 157 خارج است.

3-2. بخشنامه شماره 210/99/12-1399/01/26

• مخاطبین/ذینفعان: امور مالیاتی شهر و استان تهران – ادارات کل امور مالیاتی
• موضوع: ابلاغ نظر اکثریت اعضای شورای عالی مالیاتی موضوع صورتجلسه شماره 201-38 مورخ 1397/12/13

متن بخشنامه:

نظر اکثریت اعضای شورای عالی مالیاتی در خصوص جریمه موضوع ماده 190 قانون مالیات‌های مستقیم نسبت به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و حق واگذاری محل اشخاص حقوقی و مبدأ محاسبه آن، برای اجرا ابلاغ می‌شود.

صورتجلسه مورخ 1397/12/13 شورای عالی مالیاتی

• شرح ابهام:
  1. آیا جریمه ماده 190 قابل تسری به نقل و انتقال املاک و حق واگذاری توسط اشخاص حقوقی است؟
  2. در صورت مثبت بودن، موعد پرداخت مالیات و مبدأ احتساب جریمه دیرکرد چه زمانی خواهد بود؟
• نظر اکثریت: مالیات نقل و انتقال املاک و حق واگذاری محل اشخاص حقوقی جزئی از عملکرد این اشخاص بوده و جریمه ماده 190 مشمول آن می‌شود.
• نظر اقلیت: حکم مقنن صرفاً نسبت به مالیات عملکرد است و قابل تسری به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و انتقال واگذاری محل نیست.

توضیحات تکمیلی:

• مالیات بر نقل و انتقال قطعی املاک با انتقال حق واگذاری محل متفاوت است.
• مالیات انتقال قطعی املاک: بر اساس ماخذ ارزش معاملاتی املاک محاسبه می‌شود.
• مالیات انتقال حق واگذاری محل: بر اساس وجوه دریافتی مالک محاسبه می‌شود و متفاوت از مالیات عملکرد است.

4. رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (1400/03/18)

الف. ابطال بخشنامه 210/99/12-1399/01/26

• مبنای قانونی: ماده 190 قانون مالیات‌های مستقیم
• نتیجه: حکم ماده 190 ناظر بر مالیات عملکرد است و قابل تسری به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و انتقال حق واگذاری محل نیست.
• تصمیم: مفاد بخشنامه شماره 210/99/12 و نظریه اکثریت شورای عالی مالیاتی مندرج در صورتجلسه شماره 201-38 خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده شد و ابطال می‌شود.

ب. ابطال بخشنامه 230/96/155-1396/11/25

• مبنای قانونی: ماده 157 قانون مالیات‌های مستقیم و نظریات شورای نگهبان
• نتیجه: اعمال مرور زمان مالیاتی نسبت به مالیات انتقال حق واگذاری محل فاقد مبنای قانونی است.
• تصمیم: بخشنامه شماره 230/96/155 و نظریه اکثریت شورای عالی مالیاتی مندرج در صورتجلسه شماره 201-41 خلاف قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص داده شد و ابطال می‌شود.

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:
محمد مصدق