اطلاعیه رسمی: ابطال بخشنامه شماره 200/97/177 سازمان امور مالیاتی کشور

تاریخ سند: 1400/03/30
شماره سند: 140009970905812552
کد سند: م///
وضعیت سند: معتبر

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای مهدی قاسمی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 200/97/177- 1397/12/28 سازمان امور مالیاتی کشور

گردش کار پرونده:

شاکی به موجب دادخواستی، ابطال بخشنامه شماره 200/97/177- 1397/12/28 سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده است. استدلال وی به شرح زیر است:

1. نقض قانون و خارج از صلاحیت:
   • بخشنامه مذکور، نقض اصل 51 قانون اساسی و قانون مالیات‌های مستقیم (مواد 143 و 143 مکرر) بوده است.
   • سازمان امور مالیاتی با ایجاد مآخذ جدید مالیاتی، اقدام به مطالبه مالیات از درآمدهای ناشی از سرمایه‌گذاری در بورس کرده است که خارج از اختیارات قانونی است.
2. معافیت مالیاتی سرمایه‌گذاری‌های بورسی:
   • طبق تبصره 1 ماده 143 و ماده 143 مکرر، درآمد حاصل از خرید و فروش سهام شرکت‌های بورسی معاف از مالیات است.
   • تا زمانی که سهام به فروش نرسد، درآمدی محقق نمی‌شود. حتی اگر سودی حاصل شود، طبق قانون، مشمول مالیات نخواهد بود.
3. سوء تفسیر استانداردهای حسابداری:
   • سازمان امور مالیاتی، تغییرات ارزش سهام نگهداری‌شده در دفاتر را به عنوان درآمد مشمول مالیات تلقی کرده است، در حالی که طبق استانداردهای حسابداری، این افزایش ارزش به عنوان سود قطعی شناسایی نمی‌شود و صرفاً جهت شفاف‌سازی گزارش می‌شود.
4. ضررهای ناشی از مطالبه غیرقانونی مالیات:
   • شاکی مثال زده است: اگر سهامی به قیمت 1000 تومان خریداری و پس از 5 سال با 500 تومان فروخته شود، سازمان امور مالیاتی پیش از فروش، مالیات بر افزایش ارزش سهام مطالبه کرده است که ضرر مالی واقعی شرکت را جبران نمی‌کند.

مستندات قانونی و استدلال شاکی:

1. مواد قانونی مرتبط:
   • ماده 143 و تبصره 1 آن
   • ماده 143 مکرر و تبصره‌های آن
   • ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم
   • ماده 115 و تبصره‌های 2 و 3 (مربوط به انحلال شرکت‌ها)
2. آراء دیوان عدالت اداری:
   • دادنامه شماره 9909970905811636 ـ 1399/11/07
   • دادنامه شماره 140009970905810272 ـ 1400/02/28
3. استانداردهای حسابداری:
   • استاندارد شماره 15 (تجدیدنظر شده 1392) در خصوص سرمایه‌گذاری‌های سریع‌المعامله و انعکاس ارزش بازار در دفاتر

مستندات و پاسخ سازمان امور مالیاتی:

1. مالیات مقطوع نقل و انتقال سهام:
   • تبصره 1 ماده 143 و ماده 143 مکرر، صرفاً مالیات مقطوع بر نقل و انتقال سهام را تعیین کرده‌اند و نافی مالیات بر درآمد ناشی از افزایش ارزش سرمایه‌گذاری‌های جاری نیست.
2. درآمد ناشی از افزایش ارزش سهام:
   • ماده 105 قانون مالیات‌های مستقیم، جمع درآمد شرکت‌ها از منابع مختلف را مشمول مالیات مقرر می‌داند.
   • بنابراین، افزایش ارزش سرمایه‌گذاری‌های جاری مشمول مالیات است.
3. استانداردهای حسابداری:
   • سرمایه‌گذاری‌های سریع‌المعامله باید در ترازنامه به خالص ارزش فروش منعکس شوند و افزایش یا کاهش ارزش باید در صورت سود و زیان شناسایی گردد.
4. آراء دیوان عدالت اداری:
   • دادنامه شماره 9909970905811636 و 140009970905810272، خالص افزایش سرمایه‌گذاری جاری در سهام مشمول مالیات با نرخ صفر یا مقطوع نیست و مشمول ماده 105 قانون مالیات‌ها می‌باشد.
   • بخشنامه مورد اعتراض، در قسمت مورد نظر، مالیات مضاعف ایجاد می‌کند و خارج از حدود اختیار سازمان امور مالیاتی است.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری:

1. ابطال بخشنامه:
   • اطلاق بخشنامه شماره 200/97/177- 1397/12/28 مبنی بر شمول مالیات بر درآمد ناشی از اعلام ارزش بازار یا خالص ارزش فروش سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس، مغایر اصل پنجاه و یکم قانون اساسی و مواد 143 و 143 مکرر قانون مالیات‌های مستقیم است.
   • این بخشنامه خارج از حدود اختیار سازمان امور مالیاتی صادر شده است و ابطال می‌گردد.

رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری