[1400/02/28][271][دیوان عدالت اداری] ابطال بند ثالث ماده 2 آیین نامه اجرایی بندهای (الف) و (ب) ماده 127 قانون مالیاتهای مستقیم مصوب سال 1368/04/25

تاریخ سند: 1400/02/28
شماره سند: 271
کد سند: م/آیین‌نامه بندهای الف و ب ماده 127 قانون مالیات‌های مستقیم
وضعیت سند: معتبر

موضوع شکایت و خواسته

• ابطال بند ثالث ماده 2 آیین‌نامه اجرایی بندهای (الف) و (ب) ماده 127 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1368/04/25

گردش کار شکایت

تبصره 1 – شکایت شاکی

• درخواست: ابطال بند ثالث ماده 2 آیین‌نامه اجرایی بندهای (الف) و (ب) ماده 127 قانون مالیات‌های مستقیم
• استدلال شاکی:

1. شرط یک ساله کمک مالی
   • آیین‌نامه در بند ثالث ماده 2 مقرر کرده است: «ثالثاً: وجه یا کمک مالی ظرف یک سال از تاریخ وقوع خسارت اهداء شده باشد.»
   • شاکی معتقد است که مقنن ذکری از شرط زمانی برای مشمول مالیات اتفاقی نشدن کمک‌ها نکرده است.
2. وجود شروط مفصل دیگر برای مشمول نشدن مالیات اتفاقی
   • تأیید خسارت توسط فرماندار یا بخشدار
   • تعیین میزان خسارت توسط ممیز مالیاتی و نماینده دادگستری
   • عدم مازاد بر خسارت وارده
   • ارسال فهرست کمک‌ها به سازمان امور مالیاتی
3. تضییق حقوق قانونی آسیب‌دیدگان
   • افزودن شرط زمانی یک‌ساله موجب محدود شدن حدود و ثغور کمک‌های قانونی شده و مغایر با هدف ماده 127 قانون مالیات‌های مستقیم است.

• نتیجه: ابطال بند ثالث ماده 2 آیین‌نامه

متن مقرره مورد اعتراض

تبصره 2 – ماده 2 آیین‌نامه اجرایی

«ماده 2- وجوه یا کمک‌های مالی اهدایی موضوع بند (ب) با احراز شرایط ذیل مشمول مالیات اتفاقی نخواهد بود:

اولاً: وقوع خسارت ناشی از حوادث مذکور در بند (ب) بوده و به تأیید فرماندار یا بخشدار محل وقوع خسارت رسیده باشد.

ثانیاً: میزان خسارت وارده توسط ممیز مالیاتی و نماینده دادگستری محل وقوع خسارت و عندالاقتضاء با استفاده از اظهار نظر اشخاص بصیر و مطلع که از طرف فرماندار یا بخشدار محل معرفی خواهد شد تعیین شده باشد. میزان خسارتی که به ترتیب مذکور تعیین می‌شود برای استفاده از معافیت مالیاتی قطعی است.

ثالثاً: وجه یا کمک مالی ظرف یک سال از تاریخ وقوع خسارت اهداء شده باشد.

رابعاً: مجموع وجوه یا کمک‌های مالی از طرف اشخاص به هر خسارت‌دیده بیش از خسارت وارده نباشد. اهدایی مازاد بر خسارت وارده مشمول مالیات اتفاقی خواهد بود.»

• صادرکنندگان: وزیر کشور و وزیر امور اقتصادی و دارایی

تبصره 3 – دفاع وزارت امور اقتصادی و دارایی

• استناد به تبصره ماده 127 قانون مالیات‌های مستقیم:
  • ضوابط اجرایی بندهای (الف) و (ب) طبق آیین‌نامه از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی و وزارت کشور تهیه می‌شود.
• استدلال:
  • بند ثالث ماده 2 در راستای نظم‌دهی، شفافیت و اختیارات قانونی وزارتخانه‌ها وضع شده است.
  • با مقررات مواد 123، 126 و 156 قانون مالیات‌های مستقیم در خصوص تسلیم اظهارنامه سالانه و رسیدگی سالانه انطباق دارد.
  • نتیجه: بند ثالث خلاف قانون و خارج از اختیارات وزارتخانه‌ها نیست.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

تبصره 4 – استدلال و تصمیم دیوان

• بر اساس بند «ب» ماده 127 قانون مالیات‌های مستقیم: «وجوه یا کمک‌های مالی اهدایی به خسارت‌دیدگان جنگ، زلزله، سیل، آتش‌سوزی و یا حوادث غیرمترقبه دیگر مشمول مالیات اتفاقی نخواهد بود.»
• ابهام و تضییق ایجاد شده توسط بند ثالث:
  • شرط اهدا ظرف یک سال از تاریخ وقوع خسارت موجب محدود شدن حکم قانونی شده است.
  • این شرط مغایر با هدف قانونگذار و خارج از حدود اختیارات آیین‌نامه‌ای وزارتخانه‌ها است.
• تصمیم نهایی:
  • بند ثالث ماده 2 ابطال می‌شود.
  • مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392.

معاون قضایی دیوان عدالت اداری: مهدی دربین