ماده 663 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۶۳ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) تأکید میکند که:
آییننامههای اجرایی مربوط به بخش دهم (آیین دادرسی جرائم رایانهای) باید ظرف سه ماه از تاریخ تصویب قانون توسط شورا تهیه شود.
این آییننامهها باید به تصویب رئیس قوه قضائیه برسند تا قابلیت اجرایی پیدا کنند.
این ماده نقش مهمی در تعیین زمانبندی و فرآیند تصویب مقررات اجرایی مرتبط با جرائم رایانهای دارد و تضمین میکند که قوانین مرتبط به سرعت قابلیت اجرای عملی پیدا کنند.
ماده 662 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۶۲ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) تکلیف قوه قضائیه را در زمینه آموزش دادرسی الکترونیکی مشخص میکند:
قوه قضائیه موظف است به منظور ارتقاء کیفیت و تسهیل روند رسیدگیهای قضایی، برای آموزش دادرسی الکترونیکی به قاضیان، کارکنان قضائی، دستگاههای زیرمجموعه قوه قضائیه و مراجع انتظامی اقدام نماید.
این آموزشها باید بتواند موجب آمادگی تخصصی و آگاهی لازم برای اجرای سامانههای دادگستری الکترونیکی و مرتبط با جرائم رایانهای باشد.
این ماده جزیی مهم در توسعه دادگستری الکترونیکی و مقابله مؤثر با جرائم فناوری اطلاعات است.
ماده 661 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۶۱ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) به مسئولیت کیفری افرادی میپردازد که وظیفه حفظ امنیت سامانهها و دادههای رایانهای یا مخابراتی را بر عهده دارند.
مطابق این ماده:
اگر افرادی که مسئول حفظ امنیت مراکز، سامانههای رایانهای و مخابراتی یا دادههای مرتبط هستند،
به علت بیاحتیاطی، بیمبالاتی، عدم مهارت یا رعایت نکردن تدابیر متعارف امنیتی،
زمینه ارتکاب جرائم رایانهای علیه دادهها یا سامانهها را فراهم کنند،
مرتکب جرم شده و با یکی از مجازاتهای زیر مواجه میشوند:
حبس از شش ماه تا دو سال
انفصال از خدمت تا پنج سال
جزای نقدی از ده تا صد میلیون ریال
این ماده با هدف تقویت مسئولیتپذیری مدیران و متولیان امنیت سامانههای اطلاعاتی و جلوگیری از بروز جرائم ناشی از سهلانگاری در حوزه فناوری اطلاعات وضع شده است.
ماده 660 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۶۰ قانون مجازات اسلامی مجازات افراد را مشخص میکند که دادههای موضوع جرائم رایانهای را در اختیار داشته و باعث نقض حریم خصوصی یا محرمانگی اطلاعات شوند.
طبق این ماده:
اگر شخصی با دسترسی به دادههای حساس،
موجبات نقض حریم خصوصی افراد یا افشای غیرمجاز اطلاعات را فراهم کند،
یا این دادهها را در اختیار اشخاص فاقد صلاحیت قرار دهد،
مجازاتهای زیر در انتظار او خواهد بود:
حبس از ۲ تا ۵ سال
جزای نقدی از ۱۰۰ میلیون تا ۱ میلیارد ریال
انفصال از خدمت از ۲ تا ۱۰ سال
این ماده، حافظ حقوق افراد در مقابل سوءاستفاده یا افشای غیرمجاز اطلاعات خصوصی در فضای مجازی و سامانههای رایانهای است.
ماده 659 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۵۹ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) استفاده از سامانههای ویدئو کنفرانس و دیگر سامانههای ارتباطات الکترونیکی را در فرآیندهای قضایی تنظیم میکند:
به کارگیری این سامانهها برای تحقیق از اصحاب دعوی، اخذ شهادت شهود یا نظرات کارشناسی فقط در صورتی مجاز است که:
هویت فرد مورد نظر احراز شده باشد
اعتبار اظهارات وی بهدرستی تضمین شود
و سوابق این جلسات به صورت مطمئن ثبت گردد
این ماده بستر قانونی برای استفاده امن و معتبر از فناوریهای نوین ارتباطی در دادرسی الکترونیکی را فراهم میسازد و باعث بهبود اثربخشی و شفافیت فرآیند قضایی میشود.
ماده 658 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۵۸ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) قوه قضائیه را موظف میکند در چارچوب مقررات مربوط به جرائم رایانهای، تمهیدات لازم برای حفاظت از اطلاعات افراد را فراهم کند.
مطابق این ماده:
قوه قضائیه باید اقدامات فنی و قانونی لازم را برای:
حفظ حریم خصوصی افراد
تأمین امنیت دادههای شخصی
در فرآیندهای مرتبط با رسیدگی به جرائم رایانهای و دادرسی الکترونیکی اتخاذ نماید.
هدف این ماده ایجاد تضمینهای قانونی برای صیانت از اطلاعات شخصی شهروندان در نظام قضایی و هنگام استفاده از سامانهها و ابزارهای الکترونیکی است.
ماده 657 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۵۷ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) به توسعه خدمات الکترونیکی در حوزه پرداخت هزینههای دادرسی میپردازد.
بر اساس این ماده:
مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه موظف است برای اجرای و گسترش پرداخت الکترونیکی هزینههای دادرسی و سایر پرداختهای مرتبط با دادرسی و اجرای احکام اقدام کرده و راهنماییهای لازم را به شهروندان ارائه دهد.
تبصره ماده:
برای تشویق شهروندان به استفاده از دادرسی الکترونیکی، در مرحله بدوی:
هزینه دادرسی ۵ درصد کاهش مییابد
این تخفیف حداکثر تا سقف ۱۰ میلیون ریال اعمال میشود.
هدف این ماده توسعه عدالت الکترونیکی، تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات قضایی و کاهش مراجعات حضوری به مراجع قضایی است.
ماده 656 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۵۶ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) بر ایجاد زیرساختهای امنیتی در نظام دادرسی الکترونیکی تأکید دارد.
بر اساس این ماده:
قوه قضائیه موظف است برای حفظ صحت، تمامیت، اعتبار و انکارناپذیری اطلاعات مبادلهشده میان شهروندان و محاکم قضایی، تمهیدات امنیتی لازم را فراهم کند.
این تمهیدات شامل ایجاد سازوکارهای مطمئن برای امضای الکترونیکی، احراز هویت و احراز اصالت اطلاعات است.
تبصره ماده:
قوه قضائیه موظف است برای ایجاد ارتباطات امن و مبادله مطمئن اطلاعات، مرکز صدور گواهی ریشه (Root CA) مربوط به امضای الکترونیکی را راهاندازی کند.
این ماده یکی از پایههای حقوقی امنیت تبادل داده و اعتبار اسناد الکترونیکی در نظام قضایی الکترونیک ایران محسوب میشود.
ماده 655 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۵۵ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) به رسمیت شناختن اسناد و مدارک الکترونیکی و ایجاد زیرساختهای لازم برای دادرسی الکترونیکی میپردازد:
هرگاه در قوانین آیین دادرسی یا مقررات دیگر نیاز به سند، مدرک، نوشته، برگه اجرائیه، اوراق رأی، امضا، اثر انگشت، ابلاغ اوراق قضایی، نشانی و مانند آن باشد، اکنون صورت یا محتوای الکترونیکی آن با رعایت سازوکارهای امنیتی مربوط معتبر و کافی است.
تبصره ۱: نمیتوان به صرف شکل یا نحوه تبادل الکترونیکی اطلاعات، از اعتبار قانونی آن خودداری کرد. قوه قضائیه موظف است سامانههای امنیتی لازم برای تبادل امن اطلاعات بین اصحاب دعوی، کارشناسان، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، ضابطان و مراجع قضایی ایجاد نماید.
تبصره ۲: قوه قضائیه میتواند جهت پیگیری امور قضایی در فضای مجازی، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را به وجود آورده و کانون دفاتر را با استفاده از ظرفیت بخش خصوصی ایجاد نماید. دفاتر میتوانند از بین دفاتر اسناد رسمی یا سایر دفاتر انتخاب یا تأسیس شوند. آییننامه اجرایی ظرف سه ماه توسط شورا تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه میرسد.
تبصره ۳: مراجعان موظفاند ایمیل و شماره تلفن همراه خود را در اختیار قوه قضائیه قرار دهند. در صورت عدم دسترسی به ایمیل، مرکز آمار موظف است امکانات دسترسی به پست الکترونیک ملی قضایی را برای آنان فراهم کند.
این ماده یکی از اصول بنیادین توسعه دادگستری الکترونیکی و حمایت از تبادل امن و قانونی اطلاعات در فرایندهای قضایی است.
ماده 654 قانون آیین دادرسی کیفری
ماده ۶۵۴ قانون مجازات اسلامی (الحاقی 08/07/1393) بر الزام قوه قضائیه به راهاندازی و نگهداری وبسایتهای اختصاصی برای دادگستری استانها و دستگاههای تابعه تأکید دارد. بر اساس این ماده:
قوه قضائیه موظف است برای دادگستریهای استانهای سراسر کشور و دستگاههای تابعه، وبسایت اختصاصی راهاندازی نماید که اطلاعات زیر را به صورت روزآمد منتشر و نگهداری کند:
نمودار تشکیلاتی دادگاهها با تفکیک تخصص و سلسله مراتب قضایی، به همراه معرفی مسئولان، شرح وظایف و نحوه ارتباط با ایشان.
نشانی و شماره تماس دادگاهها، سایر دستگاههای تابعه و مراجع انتظامی در سطح استان.
پیوند به وبسایتهای دیگر مراجع قضایی و دستگاههای ذیربط.
کلیه اطلاعات لازم برای محاسبه هزینه دادرسی، از جمله بهای منطقهای املاک.
آموزشهای آسان و قابل فهم برای مردم درباره چگونگی اقامه دعوی.
سمینارها و نشستهای قضایی الکترونیکی استانی، اعم از زنده یا ضبط شده.
اطلاعات پژوهشی و علمی حقوقی و قضایی.
این ماده، شفافیت، دسترسی آسان به اطلاعات قضایی و افزایش مشارکت و آگاهی عمومی را هدفمند میکند و یکی از مولفههای توسعه عدالت الکترونیکی و ارتباط مؤثر قوه قضائیه با مردم است.