دسته: قانون ثبت اسناد و املاك با اصلاحات و الحاقات بعدي

ماده ۲۰ – مدت اعتراض مجاور و مقررات مربوط

• محدوده ماده:
  مجاورینی که نسبت به حدود یا حقوق ارتفاقی ملکی برای خود حقی قائل هستند، می‌توانند فقط تا ۳۰ روز از تاریخ تنظیم صورت‌مجلس تحدید حدود توسط اداره ثبت، عرضحال اعتراض به مرجع صلاحیت‌دار ارائه دهند.
• رعایت مواد:
  • مقررات مواد 16، 17، 18، 19 (با استثناء مدت اعتراض که ۳۰ روز است) در این مورد نیز لازم‌الرعایه خواهد بود.
  • تقاضاکننده ثبت که خود یا نماینده‌اش در موقع تحدید حدود حاضر نبوده و ملک مورد تقاضا مطابق ماده ۱۵ با حدود اظهار شده از طرف مجاورین تعیین شده، می‌تواند مطابق مقررات این ماده عرضحال اعتراض دهد.

تبصره (الحاقی 20ˏ02ˏ1356)– اعتراضات در محدوده شهرها و آثار آن

1. دعاوی قبل از تصویب قانون:
   • در دعاوی اعتراض به حدود ملک واقع در محدوده قانونی شهرها که تا تاریخ تصویب این قانون مطرح شده است:
     • اگر اعتراض از طرف غیرمجاور باشد، یا در صورت استرداد دعوی به وسیله سند رسمی یا اخذ سند مالکیت از طرف معترض، یا حدودی که در صورت‌مجلس تحدید حدود تعیین شده:
       • دادگاه در جلسه اداری فوق‌العاده قرار رد یا سقوط دعوی را صادر می‌کند.
       • این قرار فقط قابل رسیدگی پژوهشی است.
2. اعتراضات بعد از تصویب قانون:
   • اگر اعتراض از طرف غیرمجاور باشد، یا معترض مجاور با حدود تعیین شده در صورت‌مجلس مالکیت دریافت کند، یا به‌طور رسمی از اعتراض خود صرف نظر کند:
     • واحد ثبتی نظر خود را درباره بی‌اثر بودن اعتراض به معترض ابلاغ می‌کند.
     • معترض می‌تواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ، به هیئت نظارت شاکی شود.
     • رأی هیئت نظارت قطعی است.
3. مواجهه با معترض مجهول‌المکان:
   • اگر اقامتگاه معترض معلوم نباشد:
     • نظر واحد ثبتی یک نوبت در روزنامه‌ای که برای آگهی‌های ثبتی تعیین شده منتشر می‌شود.
     • معترض می‌تواند ظرف ۱۰ روز از تاریخ انتشار آگهی به هیئت نظارت شاکی شود.

ماده ۱۹ مکرر (الحاقی 18ˏ10ˏ1351) – ابلاغ دادخواست‌ها و اوراق در دعاوی با چند متقاضی یا وارث

• محدوده ماده:
  در صورتی که مالکیت متقاضیان ثبت یا دعوای اعتراض دارای منشأ واحد باشد و تعداد متقاضیان، معترضین یا وراث بیش از ۱۵ نفر باشد، نحوه ابلاغ و اطلاع‌رسانی به شرح زیر است:

بند ۱ – ابلاغ به نمایندگان منتخب

• به درخواست معترض یا پژوهش‌خواه، دادخواست و ضمائم آن به دو نفر از شرکا یا وراث که سهم بیشتری دارند ابلاغ می‌شود.
• مفاد دادخواست و پیوست‌ها سه مرتبه متوالی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار مرکز و یکی از روزنامه‌های محل یا نزدیک مقر دادگاه منتشر خواهد شد.

بند ۲ – اطلاع‌رسانی در جریان رسیدگی

• اگر دعوا در جریان رسیدگی باشد:
  • به درخواست هر یک از طرفین، دو نفر از طرف دیگر با بیشترین سهم برای ابلاغ اوراق اخطاریه انتخاب می‌شوند.
  • مفاد ابلاغ و آگهی به یک نوبت در روزنامه مرکز و روزنامه محل یا نزدیک مقر دادگاه اطلاع‌رسانی می‌شود.

بند ۳ – حق اطلاع سایرین

• در آگهی و درج دادخواست باید صریحاً قید شود که:
  • برای شرکت در جلسات وقت رسیدگی، فقط دو نفر انتخاب شده با ذکر اسامی ابلاغ می‌شوند.
  • سایرین حق دارند برای اطلاع از جریان دادرسی، پاسخ لوایح و وقت رسیدگی:
    • به دفتر دادگاه مراجعه کنند، یا
    • از طریق وکیل دادگستری در دادرسی شرکت نمایند.

بند ۴ – دخالت وکیل

• اگر برخی از شرکا یا وراث با سهم کمتر، به وسیله وکیل دادگستری در دادرسی مداخله کنند:
  • دادخواست و اوراق اخطاریه به وکیل ابلاغ می‌شود، بجای نمایندگان با سهم بیشتر.
• اگر وکیل دادگستری در دعوا مداخله داشته باشد، ابلاغ اوراق اخطاریه به کلیه وکلا الزامی است.

بند ۵ – ابلاغ از طریق آگهی بعدی

• در مواردی که دادخواست یا جریان دعوا از طریق انتشار آگهی بعدی به خواندگان ابلاغ می‌شود:
  • حکم صادر شده نسبت به آنان موکول به دعوت آنان برای شرکت در جلسه دادرسی نیست.

ماده ۱۹ – عدم حضور معترض یا وکیل در جلسه رسیدگی

• محدوده ماده:
  در صورتی که معترض یا وکیل او در جلسه مقرر برای محاکمه یا رسیدگی محقق ثبت حاضر نشود و مطابق مقررات اصول محاکمات حقوقی، به تقاضای مستدعی ثبت، عرض حال او ابطال گردد، اقدامات زیر اعمال می‌شود:

بند ۱ – تجدید عرض حال

• تجدید عرض حال فقط یک‌بار و ظرف ده روز پس از ابلاغ قرار ابطال امکان‌پذیر است.
• در این مورد، عرض حال مستقیماً به محقق ثبت یا دفتر محاکم صلاحیت‌دار ارائه خواهد شد.

تبصره – موارد مرتبط با مواد ۱۶ و ۱۷

• در مواردی که به موجب مواد ۱۶ و ۱۷، عرض حال رد می‌شود، مفاد این ماده لازم‌الرعایه است.

ماده ۱۸ مکرر(الحاقی 18ˏ10ˏ1351) – رسیدگی به اعتراض پس از فوت معترض

• دامنه ماده:
  این ماده شامل مواردی است که معترض به ثبت فوت کرده باشد، اعم از این‌که تاریخ فوت قبل یا بعد از اجرای این قانون باشد.
  در صورتی که معترض نتواند تمام یا بخشی از وراث خود را معرفی کند، به تقاضای او مطابق موارد زیر اقدام می‌شود:

بند ۱ – وراث محجور یا ناشناخته

• دادگاه مراتب را به دادستان محل ابلاغ می‌کند تا در صورت وجود وراث محجور نسبت به نصب قیم و تعقیب دعوا اقدام شود.
• اطلاع‌رسانی: موضوع و جریان دعوا سه بار متوالی در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار مرکز و یکی از روزنامه‌های محل یا نزدیک مقر دادگاه آگهی می‌شود.
• اگر ظرف ۹۰ روز از تاریخ انتشار آخرین آگهی دعوا تعقیب نشود، قرار سقوط دعوا صادر می‌گردد.
• ابلاغ قرار: یک نوبت در یکی از روزنامه‌های محل یا نزدیک مقر دادگاه اعلام می‌شود و اگر ظرف مدت مقرر اعتراض نشود، قرار قطعی و لازم‌الاجرا است.

بند ۲ – وراث شناخته‌شده

• وراث شناخته‌شده اخطار می‌شوند تا در صورتی که در مقام تعقیب دعوا باشند، ظرف ۵ روز از تاریخ ابلاغ اخطاریه، درخواست تعقیب را ارائه کنند.
• وراث ناشناخته یا وراث شناخته‌شده‌ای که دعوا را مسکوت گذاشته‌اند، مطابق بند ۱ عمل خواهد شد.

تبصره(الحاقی 18ˏ10ˏ1351) – ارائه مدارک وراثت

• هرگاه دعوا از طرف یکی از وراث تعقیب شود، درخواست‌دهنده باید دلیل مثبت وراثت خود را پیوست کرده و میزان سهم‌الارث خود را صریحاً در برگ درخواست قید نماید.
• در صورتی که درخواست تعقیب فاقد شرایط فوق باشد، به متقاضی اخطار می‌شود که ظرف ۵ روز درخواست خود را تکمیل کند.
• اگر مدت مقرر بند ۱ ماده ۱۸ مکرر منقضی شود و تکمیل صورت نگیرد، قرار سقوط دعوا صادر خواهد شد.

ماده ۱۸ – ارجاع پرونده در صورت عدم صلاحیت و اسقاط دعوا

• ارجاع پرونده به مرجع صلاحیت‌دار:
  در صورتی که محاکمه یا محقق ثبتقرار عدم صلاحیت خود را صادر نماید:
  • مکلف است پس از قطعیت قرار و به تقاضای مدعی دوسیه، پرونده را برای مرجع صلاحیت‌دار ارسال کند.
  • در این مورد تجدید عرضحال لازم نیست.
• اسقاط دعوای معترض مسکوت:
  • اگر معترض پس از ارائه عرضحال در مدت ۶۰ روز دعوای خود را تعقیب نکند (مسکوت بگذارد):
    • محاکمه یا محقق ثبت مکلف است به تقاضای مستدعی ثبت، قرار اسقاط دعوا صادر نماید.
    • از این قرار می‌توان استیناف داد، ولی رأی استیناف قابل تمییز نیست.

ماده ۱۷ – تسلیم تصدیق دادگاه در پرونده‌های در جریان قبل از انتشار اعلان

• شرایط اقدام:
  چنانچه ملک مورد تقاضای ثبت پیش از انتشار اولین اعلان نوبتی دارای دعوای در جریان بین تقاضا‌کننده و شخص دیگری باشد:
  • طرف دعوی یا تقاضا‌کننده موظف است از تاریخ انتشار اولین اعلان نوبتی تا ۹۰ روز، تصدیق محاکمه مبنی بر جریان دعوی را به اداره ثبت تسلیم نماید.
  • در صورت عدم تسلیم، حق وی ساقط خواهد شد.
• تبصره – رسیدگی در صورت تأخیر:
  در مواردی که اداره ثبت تشخیص دهد تصدیق خارج از مدت قانونی به اداره ثبت تسلیم شده است، مطابق ماده ۱۶ اقدام خواهد شد.

فصل دوم – اعتراض

ماده ۱۶ – زمان و نحوه اقامه اعتراض نسبت به ملک ثبت‌شده

• مدت زمان اعتراض:
  هر کس که نسبت به ملک مورد ثبت اعتراض دارد، باید از تاریخ انتشار اولین اعلان نوبتی تا ۹۰ روز اقدام به اقامه دعوی نماید.
• نحوه تسلیم عرض حال:
  • عرض حال مستقیماً به اداره یا دایره یا شعبه ثبتی که در ضمن اعلان نوبتی مشخص شده است، تسلیم می‌شود.
  • در مقابل عرض حال رسید داده می‌شود.
• ارسال به مرجع رسیدگی:
  • اگر عرض حال در مدت قانونی ارائه شده باشد، اداره ثبت آن را به محقق ثبت یا دفتر محاکمه‌ای که مرجع رسیدگی است ارسال می‌کند.
  • اگر اداره ثبت تشخیص دهد که عرض حال خارج از مدت قانونی داده شده است، کتباً نظر خود را اعلام و به حاکم محاکمه ابتدایی محل اطلاع می‌دهد.
• رسیدگی و صدور رأی:
  • حاکم محاکمه ابتدایی در جلسه اداری و مطابق نظامنامه وزارت عدلیه به موضوع رسیدگی و رأی صادر می‌کند.
  • رأی حاکم محاکمه ابتدایی قاطع و لازم‌الاجرا است.